Historia Tomaszowa Mazowieckiego

1789 - 1830

Pierwsza osada, na terenie dzisiejszego miasta, powstała już w końcu XVIII wieku (1789). Właściciel dóbr ujezdzkich, podskarbi koronny Tomasz Ostrowski, po odkryciu na ich terenie żelaznych rud syderytowych, wybudował piec do wytapiania surówki. Złoża rud odkryto w roku 1783 podczas melioracji łąk w okolicach wsi Niebrów. W ich bezpośrednim sąsiedztwie powstała na rzeką Wolbórką osada kuźnicza. Zamieszkali ją sprowadzeni z Miedzianej Góry górnicy i robotnicy. Osada składała się z 8 domów i liczyła 49 mieszkańców. Początkowo nazywana była Kuźnicami Tomaszowskimi a od XIX wieku Tomaszowem.

Pierwszy wybudowany przez T. Ostrowskiego piec do wytopu "surówki" znajdował się nad rzeką Wolborką w miejscu, gdzie obecnie znajduje się posesja przy ulicy Św. Antoniego 1/3.

Kopalnie rudy znajdowały się: na tzw. Starej Górze, pomiędzy dzisiejszymi ulicami Gen. J. Hallera oraz  Rudą, na Górze Brzustowskiej, obok wapienników, we wsi Kulzowa oraz w okolicy dzisiejszej ulicy Orzeszkowej.
Odkryte pokłady rudy okazały się złej jakości i mało obfite. Osada podupadła.

Dalszy jej rozwój nastąpił po przejęciu w 1805 r. dóbr Ujazd przez Antoniego, najstarszego syna Tomasza Ostrowskiego, jednego z pionierów przemysłu kapitalistycznego na ziemiach polskich.

W 1818 roku na miejscu starej osady Antonii Ostrowski założył nową, tym razem przemysłowo - handlową. Głównym zajęciem osiedlającej się tam ludności miało być tkactwo i handel.

Pierwsi osadnicy przybyli do Tomaszowa na przełomie 1822 i 1823 roku. Osiedlali się na lewym brzegu Wolbórki, na działkach oddawanych im na dzierżawę wieczystą. Kolejne dzielnice przyszłego miasta powstały na prawym brzegu Wolbórki.

Wszystkie dzielnice łączyły się ze sobą poprzez główne ulice: Kaliską, Św. Antoniego, Warszawską, stanowiące równocześnie przelotowe arterie komunikacyjne.

Obszar osady, przed uzyskaniem praw miejskich wynosił 183,3 ha (338 mórg 45 prętów).

W roku 1824 dla zapewnienia osadzie komunikacji przeniesiono z Lubochni do Tomaszowa pocztę i ulokowano ją w zabudowaniach pałacowych. Tomaszów otrzymał prawa osady fabryczno - handlowej.

Tweet

Poleć ten artykuł znajomemu

Cześć, polecam Ci tą stronę: www.nasztomaszow.pl/o-tomaszowie/historia-tomaszowa-mazowieckiego/