Dokładnie 262 lata temu, w 1764 roku, w Warszawie rozpoczął obrady sejm konwokacyjny, który stał się jednym z najważniejszych kroków ku naprawie upadającej Rzeczypospolitej. To właśnie wtedy uchwalono reformy ograniczające anarchię polityczną: powołano Komisję Skarbową i Wojskową, zniesiono część przywilejów celnych i ograniczono działanie liberum veto w sprawach skarbowych. Był to początek zmian, które kilka dekad później miały doprowadzić do Konstytucji 3 maja.

232 lata temu, w 1794 roku, w obozie pod Połańcem Tadeusz Kościuszko ogłosił słynny Uniwersał Połaniecki. Dokument miał poprawić los chłopów i zachęcić ich do udziału w insurekcji. Był jednym z pierwszych aktów politycznych w Polsce, który próbował przełamać feudalne podziały społeczne. Historycy do dziś podkreślają, że Kościuszko wyprzedzał epokę, próbując budować wspólnotę narodową ponad stanami.

W 1867 roku, we wsi Kobiele Wielkie koło Radomska, przyszedł na świat Władysław Reymont – późniejszy noblista, autor „Chłopów”, „Ziemi obiecanej” i „Komediantki”. Jego literackie obrazy polskiej prowincji i rodzącego się kapitalizmu pozostają jednym z najważniejszych świadectw epoki. „Ziemia obiecana” do dziś kojarzona jest także z monumentalną ekranizacją Andrzeja Wajdy – filmem, który pokazał Łódź niczym XIX-wieczne piekło ambicji i pieniędzy.

106 lat temu, podczas wojny polsko-bolszewickiej, Wojsko Polskie wraz z oddziałami ukraińskimi wkroczyło do Kijowa. Operacja kijowska marszałka Józefa Piłsudskiego była próbą stworzenia niepodległej Ukrainy sprzymierzonej z Polską przeciw Rosji bolszewickiej.

7 maja 1945 roku, a więc 81 lat temu, w kwaterze gen. Dwighta Eisenhowera w Reims podpisano akt bezwarunkowej kapitulacji Niemiec. Dokument sygnował gen. Alfred Jodl. Europa odetchnęła po sześciu latach wojny, choć dla Polski nie oznaczało to jeszcze pełnej wolności – zaczynała się epoka podporządkowania Związkowi Sowieckiemu.

W 1953 roku w więzieniu w Sztumie zmarł kontradmirał Adam Mohuczy, pierwszy dowódca powojennej Marynarki Wojennej. Komunistyczne władze oskarżyły go o sabotaż i skazały w pokazowym procesie. To jedna z wielu historii żołnierzy i oficerów niszczonych przez stalinowski aparat represji.

Dziś przypada także rocznica śmierci wybitnych postaci polskiej kultury i edukacji: aforysty Stanisława Jerzego Leca, twórczyni pedagogiki specjalnej Marii Grzegorzewskiej, autora książek młodzieżowych Adama Bahdaja oraz reportera wojennego Waldemara Milewicza, który zginął w Iraku w 2004 roku.

Dwa lata temu odszedł również Jan Ptaszyn Wróblewski – legenda polskiego jazzu, człowiek, którego głos i saksofon przez dekady były częścią muzycznej wrażliwości kilku pokoleń Polaków.

Kalendarium muzyczne

7 maja obfituje także w ważne wydarzenia muzyczne.

W 1951 roku w Katowicach urodził się Ireneusz Dudek – bluesman, harmonijkarz, wokalista i twórca legendarnego festiwalu Rawa Blues. Wraz z grupą Shakin’ Dudi stworzył utwory, które do dziś brzmią jak muzyczna pocztówka z kolorowych, nieco szalonych lat 80. – „Au sza la la la”, „Och, Ziuta” czy „Zastanów się co robisz”.

W 1966 roku przebój „Monday, Monday” zespołu The Mamas and The Papas zdobywał amerykańskie listy przebojów. Paradoksalnie – jak głosi muzyczna legenda – większość członków grupy nie znosiła tej piosenki. Publiczność miała jednak inne zdanie, a utwór zdobył nagrodę Grammy.

Rok 1972 przyniósł premierę albumu „Exile On Main Street” grupy The Rolling Stones – jednej z najważniejszych płyt w historii rocka. Nagrywana w atmosferze chaosu, narkotycznych maratonów i emigracyjnego życia Stonesów we Francji, do dziś uznawana jest za kwintesencję brudnego, bluesowego rock and rolla.

W 1977 roku świat zachwycał się „Hotel California” grupy The Eagles. Utwór stał się symbolem amerykańskiego rocka lat 70., a gitarowe solo Dona Feldera i Joe Walsha regularnie trafia na listy najlepszych solówek wszech czasów.

To także dzień ważny dla fanów Depeche Mode. W 1982 roku grupa po raz pierwszy wystąpiła w Stanach Zjednoczonych, rozpoczynając drogę do globalnej sławy.

W 2000 roku brytyjskie listy przebojów podbiła Britney Spears z „Oops!… I Did It Again” – utworem, który stał się jednym z symboli popkultury początku XXI wieku.

Kraj

Pogrzeb żołnierzy NSZ ze zgrupowania „Bartka”

Prezydent Karol Nawrocki weźmie udział w uroczystości złożenia na cmentarzu wojennym w Kamesznicy szczątków blisko 60 żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych ze zgrupowania kpt. Henryka Flamego „Bartka”.

Oddział „Bartka” był największą formacją antykomunistycznego podziemia w Beskidach. Liczył ponad 340 partyzantów i przez długi czas skutecznie opierał się komunistycznemu aparatowi bezpieczeństwa. Kluczowe znaczenie miało wsparcie mieszkańców regionu, którzy pomagali partyzantom żywnością, schronieniem i informacjami.

Jesienią 1946 roku UB przeprowadził prowokację znaną jako operacja „Lawina”. Funkcjonariusze podszywający się pod oficerów NSZ przekonali partyzantów, że zostaną przerzuceni na Zachód. W rzeczywistości był to wyrok śmierci. Żołnierzy mordowano na Opolszczyźnie – część rozstrzelano, innych wysadzono w zaminowanych budynkach.

Przez dekady o tej zbrodni milczano. Dopiero po 1989 roku rozpoczęto szerokie badania i poszukiwania szczątków ofiar. Dziś uroczystości pogrzebowe mają wymiar nie tylko państwowy, ale i symboliczny – są próbą przywrócenia pamięci o żołnierzach wyklętych zamordowanych przez aparat komunistyczny.

Maturzyści piszą egzaminy rozszerzone

Tegoroczni maturzyści przystąpią dziś do egzaminów pisemnych z języka angielskiego na poziomie rozszerzonym i dwujęzycznym. Po południu odbędzie się egzamin z historii muzyki.

Choć egzaminy te nie są obowiązkowe dla wszystkich, dla wielu uczniów mają kluczowe znaczenie w rekrutacji na studia. Rozszerzony angielski pozostaje jednym z najczęściej wybieranych przedmiotów dodatkowych – wymagają go m.in. kierunki związane z prawem, ekonomią, filologią czy stosunkami międzynarodowymi.

W tym roku matury odbywają się w atmosferze dużej presji i dyskusji o kondycji polskiej edukacji. Nauczyciele zwracają uwagę na przemęczenie uczniów oraz skutki zmian programowych z ostatnich lat.

Media publiczne ruszają do walki z dezinformacją

W siedzibie Telewizji Polskiej odbędzie się konferencja dotycząca podpisania porozumienia mediów publicznych w sprawie walki z dezinformacją i uruchomienia wspólnej inicjatywy fact-checkingowej.

Projekt wspierany przez Ministerstwo Cyfryzacji ma być odpowiedzią na rosnącą falę fałszywych informacji w sieci. Problem dezinformacji staje się jednym z najważniejszych wyzwań współczesnych mediów – szczególnie w kontekście wojny w Ukrainie, kampanii wyborczych i rozwoju sztucznej inteligencji.

W wydarzeniu uczestniczyć będą m.in. wicepremier Krzysztof Gawkowski, dyrektor generalny PAP Marek Błoński, szef TVP Tomasz Sygut oraz redaktor naczelny Polskiego Radia Paweł Majcher.

Defence24 Days na PGE Narodowym

Na stadionie PGE Narodowy trwa drugi dzień konferencji Defence24 Days – jednego z najważniejszych wydarzeń poświęconych bezpieczeństwu i obronności w Europie Środkowej.

W debatach udział biorą przedstawiciele rządu, eksperci NATO, politycy, wojskowi i analitycy. Dyskusje dotyczą m.in. bezpieczeństwa cybernetycznego, wojny w Ukrainie, modernizacji armii i przyszłości europejskiej polityki obronnej.

Wśród gości znajdują się m.in. wiceszef MSZ Ukrainy Ołeksandr Miszczenko oraz przedstawiciele Kancelarii Prezydenta RP.

Rocznica tragedii na Uniwersytecie Warszawskim

Na kampusie głównym Uniwersytetu Warszawskiego odbędzie się symboliczne upamiętnienie Małgorzaty Dynak, pracowniczki uczelni zamordowanej rok temu podczas brutalnego ataku.

7 maja 2025 roku student prawa zaatakował siekierą portierkę i strażnika. Kobieta zginęła na miejscu. Wydarzenie wstrząsnęło całym krajem i wywołało debatę o bezpieczeństwie na uczelniach.

W rocznicę tragedii społeczność akademicka posadzi miłorząb – drzewo pamięci i trwałości. Uniwersytet podkreśla, że po tamtych wydarzeniach znacząco wzmocniono procedury bezpieczeństwa oraz współpracę z policją.

Świat

Donald Tusk w Watykanie i Rzymie

Premier Donald Tusk podczas wizyty we Włoszech zostanie przyjęty na audiencji przez papieża Leona XIV. Spotka się również z sekretarzem stanu Stolicy Apostolskiej kard. Pietro Parolinem.

Po audiencji premier złoży kwiaty przy grobie św. Jana Pawła II w Bazylice św. Piotra. Następnie uda się do Rzymu na rozmowy z premier Włoch Giorgią Meloni.

Relacje Warszawy i Rzymu mają dziś szczególne znaczenie w kontekście bezpieczeństwa Europy, migracji i polityki wobec Ukrainy.

Marco Rubio spotka się z papieżem

Sekretarz stanu USA Marco Rubio zostanie przyjęty przez papieża Leona XIV. Spotkanie obserwowane jest z ogromnym zainteresowaniem, ponieważ ma być próbą odbudowy relacji między Waszyngtonem a Watykanem po napięciach wywołanych krytycznymi wypowiedziami prezydenta USA Donalda Trumpa wobec pierwszego amerykańskiego papieża.

Komentatorzy zauważają, że dyplomacja watykańska odgrywa coraz większą rolę w światowej polityce – szczególnie w kwestiach wojny, migracji i praw człowieka.

Wybory w Wielkiej Brytanii mogą wstrząsnąć krajem

W Anglii odbywają się dziś wybory lokalne, a w Szkocji i Walii – wybory do parlamentów regionalnych. Głosowanie może mieć ogromne znaczenie dla przyszłości premiera Keira Starmera i całego Zjednoczonego Królestwa.

Brytyjskie media podkreślają, że wynik wyborów będzie traktowany jak polityczny barometr nastrojów społecznych po miesiącach kryzysów gospodarczych, sporów o migrację i napięć dotyczących przyszłości Szkocji.

W Londynie stawką są również wpływy w samorządach jednej z najważniejszych europejskich metropolii. Dla Partii Pracy to test przed kolejnymi wyborami parlamentarnymi, dla konserwatystów – walka o polityczne przetrwanie.

Prawo do bonu senioralnego będą miały osoby, których średni miesięczny dochód w ostatnich trzech miesiącach nie przekroczył 3410 zł. Kryterium dochodowe będzie podlegać corocznej waloryzacji.

Dominik Owczarek z Instytutu Spraw Publicznych ocenił, że jest to dobre rozwiązanie, choć martwi mała liczba beneficjentów tego wsparcia.

– Bon senioralny jest w zasadzie bliźniaczym programem do Aktywnego Rodzica, tylko jest skierowany do innej grupy obywateli. Różnica polega też na tym, że będzie on finansował usługi, czyli pieniądze trafią do placówek opiekuńczych, a nie w gotówce do seniorów czy ich rodzin. Moim zdaniem to dobre rozwiązanie – powiedział ekspert.

Wskazał, że w największym stopniu z programu skorzystają seniorzy w mniejszych miejscowościach, które nie oferują żadnych usług opiekuńczych. Instrument ten – jak dodał – może być elementem stymulacji lokalnych usług opiekuńczych.

Owczarek zaznaczył, że bon senioralny będzie dużym wsparciem dla dzieci opiekujących się swoimi starszymi rodzicami.

– Te osoby pozostaną na rynku pracy, czyli – mówiąc kolokwialnie – będą budować PKB, płacić podatki, a ich rodzicami zajmą się osoby z odpowiednim wykształceniem i przygotowaniem – podkreślił.

Według eksperta dobrym rozwiązaniem jest wprowadzenie kryterium dochodowego uprawniającego do wsparcia.

– Jeśli senior ma dobrą emeryturę lub rentę, to finansowanie takich usług dodatkowo przez państwo nie jest niezbędne – stwierdził Owczarek.

W ocenie skutków regulacji projektu wskazano, że według danych GUS w 2024 r. w Polsce żyło 7 mln 725 tys. osób w wieku 65 plus. Jak podano, z badania SHARE wynika, że około 25 proc. z nich ma niezaspokojone potrzeby w zakresie podstawowych czynności życia codziennego.

Jak zaznaczyli autorzy projektu, biorąc pod uwagę m.in. przeciętną liczbę osób przypadających na jednego opiekuna w ramach usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania świadczonych na podstawie ustawy o pomocy społecznej (od ok. 2,15 do 4 osób), oszacowano, że wsparciem będzie mogło zostać objętych od 12 tys. do 20 tys. osób.

– To akurat jest bardzo niepokojące, że tak mało seniorów będzie mogło skorzystać z bonu opiekuńczego – ocenił Owczarek.

Zwrócił uwagę, że problemem jest brak kadr w sektorze usług społecznych, który będzie musiał zaspokoić coraz większe potrzeby.

– Średnia wieku opiekunki, bo to kobiety głównie świadczą te usługi, jest bliska wiekowi emerytalnemu. Niestety istnieje obawa, że w tych najmniejszych miejscowościach profesjonalna usługa opiekuńcza będzie niedostępna – powiedział Owczarek.

Przyznał, że obszar związany z usługami opiekuńczymi wciąż pozostaje na marginesie polityki państwa.

– Ten obszar jest dosyć mocno zaniedbany. Z różnych powodów nie jest o nim tak głośno jak na przykład o służbie zdrowia. Nie ma tam silnych związków zawodowych, które mocno wyartykułowałyby swoje interesy, mimo tego, że sektor opieki będzie się znajdował w największym kryzysie w związku ze starzeniem się społeczeństwa i brakami kadrowymi – wskazał ekspert.

Według projektu realizacja bonu senioralnego następować będzie na podstawie umowy zawieranej między gminą a seniorem. Umowa będzie określała zakres świadczonego wsparcia. Bon senioralny będzie w pierwszej kolejności przeznaczony dla gmin, które nie oferują publicznych usług opiekuńczych lub w których takich usług brakuje w dużym zakresie. Następnie wsparcie trafi do gmin, w których przewiduje się najszybszy wzrost liczby osób starszych.

Program Bonu Senioralnego zostanie określony w drodze rozporządzenia Rady Ministrów. Pierwsza edycja programu ma obejmować lata 2026-2028. Program finansowany będzie z dotacji z budżetu państwa. Wydatki na realizację programu zostały określone w wysokości: 100 mln zł w 2026 r., 400 mln zł w 2027 r. oraz 500 mln zł od 2028 r.

Karolina Kropiwiec (PAP)

527 lat temu, w 1499 roku, w Krakowie zawarto unię krakowsko-wileńską. Polska i Litwa zobowiązały się do prowadzenia wspólnej polityki zagranicznej, szczególnie wobec rosnącej w siłę Moskwy. Był to jeden z tych politycznych aktów, które nie brzmią może efektownie jak huk armat, ale potrafią zmieniać układ sił na całe pokolenia.

225 lat temu, w 1801 roku, w Wilnie otwarto Cmentarz Na Rossie — jedną z najważniejszych polskich nekropolii poza obecnymi granicami kraju. To miejsce pamięci, gdzie historia nie jest zamknięta w podręcznikach, lecz mówi nazwiskami, datami i ciszą nagrobków.

186 lat temu, w 1840 roku, w Wielkiej Brytanii pojawił się w sprzedaży pierwszy znaczek pocztowy — Penny Black. Mały kawałek papieru, który zmienił sposób komunikacji świata.

137 lat temu, w 1889 roku, otwarto Wystawę Światową w Paryżu. Jej symbolem stała się wieża Eiffla, wówczas najwyższa konstrukcja tego typu na świecie. Dziś trudno sobie wyobrazić Paryż bez tej stalowej wieży, choć początkowo wielu widziało w niej raczej technicznego potwora niż ikonę miasta.

Ludzie, którzy zostali w pamięci

108 lat temu, w 1918 roku, w Małkowie koło Chełma urodził się Stanisław Grzesiuk — pisarz, pieśniarz, „bard z Czerniakowa”. Człowiek, który potrafił opowiedzieć warszawską ulicę jej własnym językiem. W czasie II wojny światowej był więźniem niemieckich obozów koncentracyjnych Dachau i Mauthausen-Gusen.

105 lat temu, w 1921 roku, w Kolbuszowej urodził się Jan Bytnar „Rudy”, harcmistrz Szarych Szeregów, jeden z symboli pokolenia wojennej młodzieży. Aresztowany przez Niemców, został odbity 26 marca 1943 roku podczas słynnej akcji pod Arsenałem. Zmarł w wyniku obrażeń po brutalnych przesłuchaniach gestapo.

81 lat temu, w 1945 roku, 1 Dywizja Pancerna gen. Stanisława Maczka zajęła niemiecką bazę marynarki wojennej w Wilhelmshaven. Był to finał bojowego szlaku prowadzącego przez północną Francję, Belgię i Holandię.

Od Wodeckiego do Rolling Stonesów

76 lat temu, w 1950 roku, urodził się Zbigniew Wodecki — piosenkarz, instrumentalista, kompozytor, artysta absolutnie osobny. Autor i wykonawca utworów, które weszły do polskiej pamięci zbiorowej: „Zacznij od Bacha”, „Chałupy welcome to”, czy piosenki z polskiej wersji „Pszczółki Mai”.

6 maja to także ważna data w historii muzyki światowej. W 1945 roku urodził się Bob Seger, amerykański wokalista i kompozytor. W 1965 roku Mick Jagger i Keith Richards mieli wymyślić słynny riff do „Satisfaction” — jednego z najbardziej rozpoznawalnych motywów gitarowych w historii rocka.

W 1972 roku urodził się Artur Rojek, lider Myslovitz, twórca Off Festivalu i jedna z najważniejszych postaci polskiej muzyki alternatywnej. Tego samego dnia muzyczne kalendarium przypomina też m.in. sukcesy Bee Gees, Tiny Turner, Oasis, Geri Halliwell oraz śmierć Jacka Zielińskiego, współtwórcy Skaldów.

Senat zajmie się kryptowalutami, Ukrainą i czipowaniem zwierząt

O godz. 11 rozpocznie się dwudniowe posiedzenie Senatu. Jednym z głównych punktów będzie informacja ministrów dotycząca giełdy Zondacrypto. Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek oraz koordynator służb specjalnych Tomasz Siemoniak mają przedstawić senatorom działania organów państwa w sprawie problemów giełdy z płynnością finansową i dostępem do danych.

Senat zajmie się również ratyfikacją umowy między Polską a Ukrainą o współpracy w zwalczaniu przestępczości. Chodzi m.in. o poszukiwanie osób zaginionych, osób ukrywających się przed wymiarem sprawiedliwości, identyfikację osób o nieustalonej tożsamości oraz odnajdywanie przedmiotów pochodzących z przestępstw.

Na stole senatorów znajdzie się też ustawa o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów — KROPiK. Projekt zakłada utworzenie krajowej bazy zaczipowanych zwierząt i obowiązek czipowania psów oraz kotów mających właścicieli, a także tych przebywających w schroniskach i domach tymczasowych.

Bezpieczeństwo, armia i geopolityka na PGE Narodowym

W Warszawie rozpocznie się VIII edycja Defence24 Days — jednej z najważniejszych konferencji poświęconych bezpieczeństwu i obronności. W wydarzeniu udział wezmą przedstawiciele rządu, wojska, NATO, samorządów, organizacji pozarządowych i eksperci z kraju oraz zagranicy.

Wśród zapowiadanych uczestników są m.in. Radosław Sikorski, Władysław Kosiniak-Kamysz, Krzysztof Gawkowski, Marcin Kierwiński, Tomasz Siemoniak, a także przedstawiciele państw bałtyckich, Słowacji, Ukrainy i Unii Europejskiej.

Matura z języka obcego

Rano maturzyści przystąpią do obowiązkowego pisemnego egzaminu z języka obcego na poziomie podstawowym. Do wyboru są m.in. angielski, niemiecki, rosyjski, hiszpański, francuski, włoski i ukraiński.

Egzamin z języka obcego jest jednym z trzech obowiązkowych egzaminów pisemnych, obok języka polskiego i matematyki. Maturzyści muszą też przystąpić do jednego egzaminu na poziomie rozszerzonym oraz do egzaminów ustnych z języka polskiego i języka obcego.

Pogrzeb Andrzeja Olechowskiego

W warszawskim Wilanowie odbędą się uroczystości pogrzebowe Andrzeja Olechowskiego — byłego ministra finansów i spraw zagranicznych, współzałożyciela Platformy Obywatelskiej.

Msza pogrzebowa zostanie odprawiona o godz. 14 w kościele św. Anny w Wilanowie. Rodzina poprosiła, aby zamiast kwiatów wspierać Fundację Kapucyńską.

Olechowski był jednym z tzw. „trzech tenorów” Platformy Obywatelskiej, obok Macieja Płażyńskiego i Donalda Tuska. Kandydował także w wyborach prezydenckich w 2000 i 2010 roku.

Wyrok w sprawie śmierci 8-letniego Kamila

Sąd Okręgowy w Częstochowie ma wydać wyrok w sprawie znęcania się nad dziećmi w rodzinie Magdaleny i Dawida B. oraz doprowadzenia do śmierci 8-letniego Kamila z Częstochowy.

To jedna z tych spraw, po których długo milkną nawet najtwardsze głosy. Według ustaleń śledczych chłopiec był bity, polewany wrzątkiem i rzucony na rozgrzany piec. Zmarł 8 maja 2023 roku po 35 dniach walki o życie.

Dawid B. został oskarżony o zabójstwo ze szczególnym okrucieństwem, popełnione w warunkach recydywy. Matce dziecka zarzucono udzielenie pomocy w popełnieniu zabójstwa oraz brak reakcji chroniących dzieci. Na ławie oskarżonych zasiedli również krewni mieszkający z rodziną.

RPP zdecyduje o stopach procentowych

Kończy się dwudniowe posiedzenie Rady Polityki Pieniężnej. Według ekonomistów, z którymi rozmawiała PAP, Rada najprawdopodobniej nie zmieni stóp procentowych. Główna stopa referencyjna NBP ma pozostać na poziomie 3,75 proc.

Nawrocki na Litwie. Ćwiczenia przy granicy

Prezydent Karol Nawrocki złoży wizytę roboczą na Litwie. Wraz z prezydentem Litwy Gitanasem Nausedą będzie obserwował manewry wojskowe „Brave Griffin 26–II” w pobliżu polskiej granicy i niedaleko Obwodu Królewieckiego.

Ćwiczenia trwają od 30 kwietnia do 7 maja. Ich celem jest przygotowanie wojsk do działań obronnych we współpracy z sojusznikami z NATO. Biorą w nich udział m.in. żołnierze ze Stanów Zjednoczonych i Portugalii. Prezydent ma spotkać się także z polskimi żołnierzami 17 Wielkopolskiej Brygady Zmechanizowanej.

Polska sztuka w Wenecji

O godz. 16.30 odbędzie się inauguracja Pawilonu Polskiego na 61. Biennale Sztuki w Wenecji. Zaprezentowana zostanie wystawa „Języki z wody”. W wydarzeniu wezmą udział ministra kultury Marta Cienkowska oraz dyrektorka Zachęty Agnieszka Pindera.

Hasłem tegorocznego Biennale jest „In Minor Keys / W tonacji molowej”. To temat brzmiący jak muzyczny zapis niepokoju współczesności — pytanie o wspólnotę, podmiotowość i miejsce człowieka w świecie pękniętym przez wojny, kryzysy i polityczne napięcia.

Kontrowersje budzi zapowiadany powrót Pawilonu Rosji, nieobecnego po agresji na Ukrainę podczas dwóch poprzednich edycji. Protest przeciw udziałowi Rosji podpisali przedstawiciele 22 państw. Sprzeciw wywołuje także obecność Izraela. Jury poinformowało, że nie będzie brało pod uwagę państw, których przywódcy są oskarżeni przez Międzynarodowy Trybunał Karny o zbrodnie przeciwko ludzkości.

Imieniny obchodzą dziś Monika, Florian, Michał, Antonina, Grzegorz i Damian. I właśnie Florian – patron dnia – będzie dziś wracał jak refren starej pieśni: w Krakowie, gdzie jego relikwie spoczęły przed wiekami, i wszędzie tam, gdzie syreny strażackie przecinają ciszę.

Kalendarium: od Cytadeli po „Misia”

Historia lubi daty takie jak ta – ciężkie, wielowarstwowe, jak rozdziały powieści, w której co kilka stron zmienia się narrator.

W 1834 roku w Warszawie poświęcono Cytadelę – monumentalny symbol carskiej kontroli, zbudowany nie tyle dla obrony, co dla zastraszenia. Kamień, który miał pamiętać bunt.

Trzy dekady później, w nocy z 4 na 5 maja 1863 roku, pod Stokiem na Mazowszu Polacy odpowiedzieli ogniem i sprytem. Oddział Ignacego Mystkowskiego rozbił rosyjskie wojska – jedno z tych zwycięstw Powstania Styczniowego, które, choć krótkie, niosły w sobie coś z ducha „Trylogii” Sienkiewicza: nadzieję większą niż szanse.

Rok 1940 – Narwik. Morze zimne jak stal. ORP „Grom” tonie pod niemieckimi bombami. Ginie 59 marynarzy. To jeden z tych momentów, które wracają jak echo w filmach wojennych – krótki błysk, potem cisza.

1945 rok przynosi koniec – częściowy, fragmentaryczny. Kapitulacja niemieckich wojsk w północnej Europie podpisana przez admirała von Friedeburga to jeden z ostatnich aktów dramatu, który zmienił świat.

A potem przychodzi kultura – jak zawsze, trochę w kontrze do historii.
1981: premiera „Misia” Barei. Film, który – jak „Dzień świra” wiele lat później – stał się lustrem, w którym Polacy przeglądają się do dziś. „Nie mamy pańskiego płaszcza i co pan nam zrobi?” – brzmi jak refren epoki, ale i ostrzeżenie.

Muzyka dnia: od „Blue Moon” po Bajm

4 maja to także dzień, w którym rodziły się dźwięki – dosłownie.

Beata Kozidrak, urodzona w 1960 roku w Lublinie, jest jedną z tych postaci, które dla kilku pokoleń Polaków znaczą tyle, co głos radia w letni wieczór. Bajm – od „Piechotą do lata” po „Białą armię” – to soundtrack życia.

Z kolei Nicholas Ashford – współtwórca „Ain’t No Mountain High Enough” – przypomina, że muzyka bywa mostem silniejszym niż polityka.

A gdzieś pomiędzy tym wszystkim Bee Gees z „Night Fever”, ABBA z „Waterloo” i Neil Young piszący „Ohio” po tragedii studentów w Kent State – historia i muzyka znów splatają się w jedną opowieść.

Dzień Strażaka: św. Florian i ogień pamięci

Na Placu Piłsudskiego w Warszawie odbędą się dziś centralne obchody Dnia Strażaka. Prezydent Karol Nawrocki wręczy awanse i odznaczenia – ceremonia, która ma w sobie coś z wojskowego ceremoniału, ale i z ludzkiej wdzięczności.

Nieprzypadkowo 4 maja. Święty Florian – rzymski żołnierz, który zginął w nurtach rzeki Anizy w 304 roku – od wieków patronuje tym, którzy walczą z żywiołem.

W Krakowie jego kult nabrał szczególnej mocy po pożarze Kleparza w 1528 roku. Spłonęło wszystko – poza kościołem św. Floriana. Jak w biblijnej opowieści o ocaleniu jednego domu wśród ruin.

Dziś strażacy to nie tylko bohaterowie z kronik. To ludzie, których nazwiska pojawiają się w lokalnych mediach – także w Tomaszowie Mazowieckim, gdzie każda akcja gaśnicza, każdy wyjazd do wypadku przypomina, że ta służba to codzienność, nie legenda.

Matury: pierwszy egzamin dorosłości

O 9.00 w całej Polsce zaczyna się coś więcej niż test.
344,8 tysiąca młodych ludzi siada dziś nad arkuszami z języka polskiego.

To moment, który każdy pamięta – cisza sali, stukot długopisu, nerwowe spojrzenia. Jak scena z filmu „Stowarzyszenie Umarłych Poetów”, tylko zamiast Keatinga – komisja egzaminacyjna.

System jest bezlitosny w swojej prostocie:

• trzy egzaminy pisemne obowiązkowe,
• dwa ustne,
• minimum 30 procent, by przejść dalej.

Reszta to już indywidualna historia – kto pójdzie na studia, kto wybierze inną drogę. Wyniki 8 lipca, ale prawdziwy wynik często przychodzi później – w życiu.

Erywań: polityka w cieniu wojny

Na drugim końcu Europy – Erywań. Tam dziś zbierają się przywódcy 48 państw w ramach Europejskiej Wspólnoty Politycznej.

Donald Tusk uczestniczy w rozmowach, które – choć prowadzone przy stołach konferencyjnych – mają ciężar frontowych decyzji. Spotkanie z Wołodymyrem Zełenskim, rozmowy o Ukrainie, bezpieczeństwie Armenii, przyszłości regionu.

To forum powstało po rosyjskiej agresji w 2022 roku – i wciąż żyje w cieniu tej wojny.

W tle wybory w Armenii. Premier Paszynian walczy o utrzymanie władzy, balansując między Zachodem a presją prorosyjskiej opozycji. To polityczny thriller, który mógłby napisać John le Carré – tylko że tu stawką jest realne państwo.

Między historią a teraźniejszością

4 maja nie jest datą neutralną.
To dzień, w którym przeszłość przypomina o sobie – od Cytadeli po Narwik.
Dzień, w którym teraźniejszość przyspiesza – od matur po szczyty polityczne.

I dzień, w którym – jak w dobrej powieści – wszystko dzieje się równolegle.

Są daty, które nie potrzebują przypomnienia. 3 maja należy do nich bezsprzecznie. To dzień, w którym historia Polski nie tylko się wydarzyła – ona została napisana świadomie.

W 1791 roku, w murach Zamku Królewskiego w Warszawie, uchwalono Konstytucję 3 Maja – dokument, który był jak iskra w czasach gasnącej Rzeczypospolitej. Druga na świecie, pierwsza w Europie. Akt odwagi politycznej i próba ratunku państwa w chwili, gdy wokół zacieśniał się krąg mocarstw. Do dziś brzmi jak manifest: państwo może się reformować, nawet gdy czas działa przeciwko niemu.

Ale historia tego dnia sięga głębiej. W 1660 roku podpisany został pokój w Oliwie, kończący wyczerpujące wojny ze Szwecją. W 1815 roku, w cieniu kongresu wiedeńskiego, mocarstwa rozparcelowały ziemie polskie, kreśląc nowy, bolesny porządek. To dzień zwycięstw i strat, nadziei i rozczarowań.

W XX wieku 3 maja nie był tylko rocznicą – był także formą oporu. W 1916 roku ponad 200 tysięcy ludzi wyszło na ulice Warszawy, by zamanifestować pamięć o konstytucji. W czasach PRL święto próbowano wymazać z przestrzeni publicznej, ale ono przetrwało – jak wiele rzeczy w polskiej historii, wbrew zakazom.

To także dzień ludzi. Urodził się Tadeusz Rydzyk, powstał Instytut im. gen. Sikorskiego w Londynie, rozpoczęło nadawanie Radio Wolna Europa – głos zza żelaznej kurtyny. Historia nie jest tu zamkniętym rozdziałem. Ona wciąż rezonuje.

Kalendarium muzyczne – rytm, który nie zna granic

Jeśli historia ma swój ton, to muzyka jest jej tłem. 3 maja brzmi wyjątkowo.

To dzień narodzin Jamesa Browna, człowieka, który zamienił scenę w pole energii, a rytm w język uniwersalny. „I Feel Good” to nie tylko utwór – to stan ducha, który przetrwał dekady. Tego samego dnia urodził się Frankie Valli, głos „Grease”, i Mary Hopkin, która śpiewała o dniach, które były piękne – i jak się okazuje, wciąż potrafią wracać.

Muzyka przypomina, że czas nie biegnie liniowo. On się zapętla. Jak refren.

Kraj – święto, polityka i symbolika

Dzisiejszy dzień w Polsce to nie tylko wspomnienie, ale i żywa scena wydarzeń. Obchody Święta Konstytucji 3 Maja rozgrywają się w całym kraju – od uroczystości państwowych po lokalne wydarzenia.

Prezydent Karol Nawrocki powoła dziś Radę Nowej Konstytucji – gest, który w kontekście historii brzmi niemal symbolicznie. Czy to nowy rozdział, czy echo dawnych ambicji – czas pokaże. W Warszawie będzie można zobaczyć oryginał dokumentu z 1791 roku, jakby ktoś chciał przypomnieć: to nie tylko papier, to fundament.

Na Wawelu, miejscu, gdzie historia oddycha najgłębiej, odbędą się centralne uroczystości religijne. Państwo i tradycja znów spotkają się w jednym miejscu – jak w starym, dobrze znanym rytuale.

Zagranica – dyplomacja i napięcia współczesności

Podczas gdy Polska świętuje, świat nie zwalnia.

Premier Donald Tusk rozpoczyna wizytę w Erywaniu – mieście, które dziś staje się jednym z punktów ciężkości europejskiej polityki. Spotkania z liderami ponad 40 państw, rozmowy o bezpieczeństwie, energii, przyszłości kontynentu. W tle – wojna w Ukrainie i pytania, które nie mają łatwych odpowiedzi.

Spotkanie z Wołodymyrem Zełenskim nie będzie tylko dyplomatycznym gestem. To kolejny fragment większej układanki, w której Europa próbuje odnaleźć swoją stabilność.

Światowy Dzień Wolności Prasy – cisza, która mówi więcej niż słowa

3 maja to także Światowy Dzień Wolności Prasy. I choć brzmi to jak święto, jego tegoroczny wydźwięk jest gorzki.

Raporty mówią wprost: wolność mediów jest dziś na najniższym poziomie od ćwierćwiecza. W 2025 roku zginęło 128 dziennikarzy. W tym roku – kolejni. Liczby są chłodne, ale za każdą z nich stoi historia człowieka, który próbował powiedzieć coś głośno w świecie, który coraz częściej woli ciszę.

Dziennikarze są dziś nie tylko obserwatorami. Coraz częściej stają się bohaterami – nie z wyboru, ale z konieczności.

Między przeszłością a teraźniejszością

3 maja to dzień szczególny. Jak w dobrym filmie – splata wątki, które na pierwszy rzut oka do siebie nie pasują. Konstytucja, muzyka, polityka, wolność słowa. A jednak tworzą jedną opowieść.

Opowieść o tym, że historia nie kończy się nigdy. Ona tylko zmienia dekoracje.

📜 1576 – królewski sojusz na Wawelu
450 lat temu katedra wawelska stała się świadkiem wydarzenia o znaczeniu państwowym – ślubu i wspólnej koronacji Anny Jagiellonki i Stefana Batorego. To moment, który na nowo układał polityczną mapę Rzeczypospolitej.

✊ 1890 – narodziny Święta Pracy na ziemiach polskich
136 lat temu po raz pierwszy obchodzono Międzynarodowy Dzień Solidarności Ludzi Pracy – dzień, który do dziś wybrzmiewa w ulicznych pochodach i politycznych deklaracjach.

🩸 1905 – krew na ulicach Warszawy
121 lat temu rosyjskie wojsko otworzyło ogień do demonstrantów. 37 osób zginęło, dziesiątki zostały ranne. Podobne dramaty rozegrały się w Łodzi i Lublinie.

⚔️ 1945 – nocna akcja NSZ
W cieniu kończącej się wojny oddział Narodowych Sił Zbrojnych uwolnił z aresztu w Krasnosielcu kilkudziesięciu żołnierzy podziemia.

🌲 1950 i 1990 – natura pod ochroną
Powstaje Świętokrzyski Park Narodowy, a cztery dekady później także Poleski i Drawieński Park Narodowy.

🎬 1955 – „Kadr” zaczyna opowiadać Polskę
Narodziny legendarnego zespołu filmowego, który współtworzył historię polskiego kina.

🚫 1983 – stan wojenny i starcia na ulicach
Demonstracje „Solidarności”, brutalne interwencje ZOMO, ofiary śmiertelne i setki zatrzymanych. Polska znów mówiła wtedy językiem protestu.

🇪🇺 2004 – Polska wchodzi do Europy
22 lata temu Polska wraz z dziewięcioma krajami weszła do Unii Europejskiej – największego rozszerzenia w historii Wspólnoty.

✝️ 2011 – beatyfikacja Jana Pawła II
Rzym, tłumy wiernych i moment, który dla wielu miał wymiar symboliczny i osobisty.

KRAJ: polityka, pamięć i uroczystości

⛪ Jasna Góra – centrum kościelnych decyzji
Rada Stała Episkopatu spotyka się, by omówić najważniejsze kwestie duszpasterskie. W tle przygotowania do 405. Zebrania Plenarnego KEP.

🌹 Polityczne obchody Święta Pracy

• Partia Razem organizuje wiec przy historycznej bramie Stoczni Gdańskiej.
• Nowa Lewica składa kwiaty w Warszawie – m.in. przy pomniku Ignacego Daszyńskiego.

⚫ Cień tragedii nad polityką
Po śmierci posła Łukasza Litewki Lewica odwołuje wszystkie wydarzenia pierwszomajowe. Zamiast scen i przemówień – cisza.

Rocznica, która zmieniła kierunek Polski

1 maja to także 22. rocznica wejścia Polski do Unii Europejskiej.
Za tą datą stoją:

• niemal 15 lat negocjacji,
• podpisanie traktatu w Atenach (2003),
• referendum, w którym 77,45% Polaków powiedziało „tak” Europie.

To moment, który – jak pisał kiedyś Norman Davies – „nie kończy historii, ale zmienia jej kierunek”.

ZAGRANICA: świat na ulicach i w polityce

🌎 1 maja globalnie
Od Berlina po Rzym, od Paryża po Pragę – pochody, demonstracje, koncerty i wiece.

• 🇩🇪 Niemcy – protesty związków zawodowych i grup politycznych
• 🇮🇹 Rzym – wielogodzinny koncert na Lateranie
• 🇫🇷 Francja – demonstracje i wiec Marine Le Pen
• 🇨🇿 Czechy – pochód antyfaszystowski i wydarzenia polityczne
• 🇸🇰 Słowacja – obchody organizowane przez rząd

🇺🇸 Polonia świętuje w Chicago
Marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska spotyka się z Polonią i bierze udział w uroczystościach podniesienia flagi. Kolejny przystanek: Kanada.

Nowa umowa UE–Mercosur wchodzi w życie

Od dziś obowiązuje przejściowa umowa handlowa UE z krajami Mercosur (Argentyna, Brazylia, Paragwaj, Urugwaj).

🔑 Kluczowe zmiany:

• zniesienie lub obniżenie ceł na samochody, farmaceutyki, alkohol, oliwę,
• liberalizacja handlu dla ponad 91% towarów,
• wprowadzenie klauzuli ochronnej dla europejskich rolników.

To decyzja, która może otworzyć rynki… ale i rozpalić spór o przyszłość rolnictwa w Europie.

 1 maja – więcej niż święto

To dzień kontrastów:
👉 między historią a polityką
👉 między pamięcią a teraźniejszością
👉 między ulicznym protestem a decyzjami podejmowanymi w gabinetach

Historia nie jako przeszłość, lecz mechanizm

Dzisiejsze kalendarium nie jest przypadkowe. Ono pokazuje pewien schemat, który powraca – zmieniają się tylko dekoracje.

W 1832 roku w Paryżu polska emigracja tworzy Towarzystwo Literackie. To nie jest inicjatywa kulturalna w dzisiejszym rozumieniu. To reakcja na utraconą państwowość. Polacy budują wtedy „państwo zastępcze” – oparte na słowie, pamięci i elitach.

Dziś, niemal dwa wieki później, debata o wolności słowa i roli elit intelektualnych wraca – już nie na emigracji, ale wewnątrz kraju. Mechanizm pozostaje ten sam: gdy instytucje słabną, rośnie rola opinii i narracji.

Podobnie jest z historią ks. Stanisława Brzóski. Jego aresztowanie w 1865 roku zamyka epizod powstania, ale nie zamyka konfliktu. To moment, w którym państwo (wtedy zaborcze) pokazuje: nie chodzi tylko o zwycięstwo militarne, ale o kontrolę nad pamięcią i symbolem.

Czy to naprawdę tak odległe? Wystarczy spojrzeć na dzisiejsze spory o historię, pomniki, interpretacje wydarzeń.

A Dachau, 1945 rok? To punkt graniczny cywilizacji. Wyzwolenie obozu koncentracyjnego nie jest tylko faktem – to ostrzeżenie, które Europa powtarza do dziś, zwłaszcza w kontekście nowych konfliktów i napięć.

Muzyka jako zapis epoki – nie tylko rozrywka

Kalendarium muzyczne wydaje się lekkie, ale to pozór.

Willie Nelson reprezentuje nurt „outlaw country” – artystów działających poza systemem. To nie tylko styl muzyczny, ale postawa: sprzeciw wobec dominujących struktur. Dziś podobną rolę pełnią twórcy internetowi, niezależne media, aktywiści.

Rolling Stones podpisują kontrakt za 90 funtów – kwotę dziś symboliczną. Ale ten moment pokazuje coś więcej: jak kultura masowa staje się narzędziem wpływu.
Dziś tę rolę przejęły platformy cyfrowe i algorytmy.

A Jan A.P. Kaczmarek? Jego Oscar to nie tylko sukces jednostki. To dowód, że polska narracja – jeśli jest dobrze opowiedziana – może być zrozumiała globalnie. To ważne w kontekście dzisiejszych sporów o wizerunek Polski za granicą.

Polska: państwo między emocją a procedurą

Pogrzeb, który zatrzymuje politykę

Śmierć Łukasza Litewki to wydarzenie, które wytrąca politykę z rytmu.

Nie dlatego, że dotyczy posła – ale dlatego, że dotyczy człowieka, który zginął w sytuacji codziennej. Rower, droga, chwila nieuwagi – i nagle życie publiczne zderza się z prywatnym dramatem.

Obecność najważniejszych osób w państwie nadaje uroczystości wymiar symboliczny. Ale prawdziwy sens tej sytuacji jest gdzie indziej:

👉 pokazuje, jak cienka jest granica między funkcją publiczną a zwykłym życiem,
👉 jak szybko polityka musi ustąpić miejsca ciszy.

Decyzja o wyłączeniu mediów z części ceremonii jest w tym kontekście wymowna. To próba odzyskania przestrzeni prywatnej w świecie permanentnej transmisji.

Sejm: zmiany, które wyglądają technicznie – ale nie są

Debata nad Regulaminem Sejmu może wydawać się drugorzędna. W praktyce dotyczy jednak mechaniki władzy.

Zmiana terminu składania wniosków – z 21:00 na 19:00 – to nie kosmetyka. To ograniczenie możliwości „wrzutek” legislacyjnych w ostatniej chwili. A więc próba zwiększenia przewidywalności procesu.

Projekt dotyczący kuratorów sądowych to z kolei przykład napięcia między efektywnością a standardem. Skrócenie ścieżki dojścia do zawodu może rozwiązać problemy kadrowe, ale rodzi pytanie o jakość systemu.

Najciekawszy jest jednak projekt ustawy o sztucznej inteligencji.

To pierwszy moment, w którym państwo próbuje realnie odpowiedzieć na pytanie:
kto kontroluje technologię, która sama zaczyna podejmować decyzje?

To nie jest już temat przyszłości. To teraźniejszość – także dla lokalnych rynków pracy, edukacji, usług.

Zbrojenia: liczby, które mają konsekwencje

Kontrakt na 3,4 mld zł w Bydgoszczy wpisuje się w szerszy trend – militaryzacji bezpieczeństwa w Europie Środkowej.

Miny narzutowe to broń defensywna. Ale ich zakup oznacza jedno:
państwo zakłada scenariusze, w których obrona terytorium musi być szybka i masowa.

To zmiana mentalna. Jeszcze dekadę temu takie decyzje byłyby marginalne. Dziś są standardem.

Świat: napięcia, które wpływają na codzienność

Trójmorze – gra o energię i wpływy

Deklaracja Polski jako „bramy północy” dla gazu z USA to element większej układanki.

👉 uniezależnianie się od Rosji,
👉 budowanie alternatywnych szlaków energetycznych,
👉 wzmacnianie pozycji regionu między Bałtykiem, Adriatykiem i Morzem Czarnym.

To polityka, która przekłada się na konkret: ceny energii, inwestycje, miejsca pracy.

Parlament Europejski: polityka globalna, skutki lokalne

Debata o Bliskim Wschodzie nie dotyczy tylko geopolityki.

Jej realne skutki to:

• ceny nawozów dla rolników,
• koszty energii dla firm,
• inflacja odczuwalna w każdym gospodarstwie domowym.

To pokazuje, jak bardzo lokalność (także w miastach takich jak Tomaszów) jest dziś powiązana z globalnymi procesami.

Węgry: zmiana, która może zmienić UE

Zwycięstwo Petera Magyara kończy 16 lat rządów Viktora Orbána – jednego z najbardziej kontrowersyjnych liderów w UE.

Spotkanie z von der Leyen to nie kurtuazja. To negocjacja:

👉 czy Węgry wrócą do głównego nurtu UE,
👉 czy środki finansowe staną się narzędziem wymuszania reform.

To precedens, który może mieć znaczenie także dla innych państw.

Puenta: dzień, który pokazuje kierunek

To nie jest dzień jednego wydarzenia. To dzień procesów.

• historia przypomina o mechanizmach władzy i pamięci,
• Polska mierzy się z codziennością państwa – od żałoby po legislację,
• świat układa nowe linie wpływów.

I w tym wszystkim najważniejsze jest jedno:

👉 zmiana nie dzieje się nagle. Ona narasta.

A takie dni jak dziś pozwalają ją zobaczyć wyraźniej.

Projekt przygotowany we współpracy z Komisją Kodyfikacyjną Prawa Cywilnego, stanowi odpowiedź na narastające zjawisko wykorzystywania procedur prawnych jako narzędzia nacisku i zastraszania osób zabierających głos w debacie publicznej. Nowe regulacje nie tylko implementują postanowienia dyrektywy unijnej, ale również wykraczają poza jej ramy, gwarantując szerszą ochronę wolności wypowiedzi i przeciwdziałanie nadużyciom prawnym.

Czym są pozwy SLAPP?

Pozwy SLAPP (Strategic Lawsuits Against Public Participation), czyli strategiczne pozwy przeciwko udziałowi społeczeństwa w debacie publicznej, służące zastraszaniu i tłumieniu krytyk, to działania mające na celu tłumienie krytyki poprzez wywieranie presji prawnej. Coraz częściej są one wykorzystywane przez podmioty dysponujące większymi zasobami – m.in. korporacje, polityków czy instytucje.

Ich istotą nie jest dochodzenie roszczeń, lecz wywołanie długotrwałego i kosztownego postępowania sądowego, które prowadzi do tzw. efektu mrożącego i zniechęca do dalszej aktywności publicznej.

Skala nadużyć w tym zakresie rośnie, a brak skutecznych mechanizmów ochrony powoduje, że osoby zaangażowane w działalność społeczną lub dziennikarską ponoszą wysokie koszty obrony oraz ryzyko długotrwałych procesów.

Projekt ustawy ma na celu przywrócenie równowagi między stronami postępowania oraz realne wzmocnienie ochrony wolności wypowiedzi i udziału obywateli w życiu publicznym.

Najważniejsze rozwiązania:

Szybsze zakończenie bezzasadnych spraw

Nowe przepisy pozwolą na szybką reakcję wymiaru sprawiedliwości w sytuacjach, gdy proces jest wykorzystywany jako forma opresji:

- Wczesna weryfikacja: Sąd zyska uprawnienie do oddalenia lub odrzucenia pozwu już na wstępnym etapie, jeśli zostanie on uznany za oczywiście bezzasadny lub stanowiący nadużycie prawa procesowego.

- Krótkie terminy procesowe: Sąd będzie miał maksymalnie 3 miesiące na podjęcie decyzji w przypadku stwierdzenia oczywistej bezzasadności powództwa.

- Identyfikacja prób zastraszenia: Wprowadzone zostają jasne wskazówki, które pomogą sądom rozpoznać intencje powoda. Będą to m.in. niewspółmiernie wysokie żądania finansowe, kierowanie wielu podobnych pozwów czy podejmowanie działań mających na celu utrudnienie obrony pozwanemu.

Ochrona finansowa osób pozywanych

Projekt zapewnia bezpieczeństwo ekonomiczne osobom biorącym udział w debacie publicznej:

- Kaucja na koszty: Pozwany będzie mógł zawnioskować, aby druga strona wpłaciła kaucję na pokrycie kosztów postępowania, co zabezpieczy go przed stratami wynikającymi z procesu.

- Pełna rekompensata: Jeśli pozew okaże się nieuzasadniony, osoba, która zainicjowała sprawę, zostanie zobowiązana do pokrycia wszystkich poniesionych kosztów, w tym kosztów prawnika w pełnej wysokości.

Surowe kary za nadużywanie pozwów

Aby zniechęcić do stosowania praktyk typu SLAPP, wprowadzone zostają odstraszające sankcje:

- Wysokie grzywny: Sąd będzie mógł nałożyć karę finansową na podmiot, który wnosi sprawę w celu uciszenia debaty. Wysokość grzywny może sięgnąć 20-krotności minimalnego wynagrodzenia (w 2026 r. ok. 96 tys. zł), a w skrajnych przypadkach nawet 100-krotności (w 2026 r. ponad 480 tys. zł).

- Obowiązek publikacji: Sąd będzie mógł zobowiązać powoda do opublikowania informacji o przegranej sprawie na jego koszt.

Wsparcie merytoryczne i organizacyjne

Wzmocniona zostaje rola sektora obywatelskiego w procesie:

- Udział organizacji NGO: Organizacje pozarządowe będą mogły wspierać pozwanych poprzez przystąpienie do toczącego się postępowania. Zyskają także prawo do przedstawiania sądowi istotnych dla sprawy informacji lub poglądów.

Ochrona w sprawach krajowych i międzynarodowych

Nowe przepisy znajdą zastosowanie zarówno w postępowaniach krajowych, jak i transgranicznych

Nowe przepisy wejdą w życie po upływie 14 dni od ich ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Kalendarium historyczne – ślady, które nie blakną

Narodziny prymasa w cieniu Jagiellonów

1468 – narodziny Fryderyka Jagiellończyka to moment, w którym dynastia Jagiellonów umacniała swoją pozycję nie tylko polityczną, ale i duchową. Syn Kazimierza IV, przeznaczony do kariery kościelnej, został arcybiskupem gnieźnieńskim i prymasem Polski. W czasach, gdy Kościół był jednym z głównych filarów państwa, jego rola wykraczała daleko poza ołtarz – sięgała dyplomacji i wpływu na decyzje królewskie.

Mikołaj Radziwiłł Rudy – polityka i wojna

1584 – śmierć Mikołaja Radziwiłła Rudego zamyka rozdział jednego z najpotężniejszych rodów Wielkiego Księstwa Litewskiego. Był nie tylko kanclerzem wielkim litewskim, ale też strategiem wojennym. Jego udział w wojnie o Inflanty pokazuje, jak silnie splatały się interesy Rzeczypospolitej z walką o dominację nad Bałtykiem – tematem aktualnym przez kolejne stulecia.

Bitwa pod Niemenczynem – zapomniane zwycięstwo

1794 – zwycięstwo wojsk litewskich nad Rosjanami podczas insurekcji kościuszkowskiej. Bitwa pod Niemenczynem, choć mniej znana niż Racławice, wpisuje się w dramatyczny wysiłek ratowania państwa przed rozbiorami. To przypomnienie, że historia nie składa się tylko z wielkich dat, ale też z lokalnych triumfów, które podtrzymywały ducha oporu.

Zygmunt Berling – postać z cienia historii

Urodzony w 1896 roku w Limanowej, Zygmunt Berling pozostaje jedną z najbardziej kontrowersyjnych postaci XX wieku. Legionista, jeniec sowiecki, a później dowódca armii tworzonej pod auspicjami ZSRR. Jego biografia to gotowy scenariusz filmu moralnego niepokoju – balans między lojalnością a pragmatyzmem w czasach, gdy wybory rzadko były czarno-białe.

1919 – Watykan uznaje Polskę

W świecie po I wojnie światowej, gdzie granice rysowano na nowo, uznanie Polski przez Stolicę Apostolską było czymś więcej niż formalnością. To symbol powrotu kraju na mapę nie tylko polityczną, ale i duchową Europy.

Krzysztof Komeda – jazz między Warszawą a Hollywood

1931 – narodziny Krzysztofa Komedy. Jego muzyka – jak w „Dziecku Rosemary” – wprowadza niepokój i melancholię, charakterystyczną dla powojennej Europy. Komeda był jednym z tych artystów, którzy przenieśli polską kulturę na światowe sceny, podobnie jak Polański w kinie.

1940 – początek KL Auschwitz

Decyzja Heinricha Himmlera o budowie obozu w Oświęcimiu zapoczątkowała jeden z najciemniejszych rozdziałów historii. KL Auschwitz stał się symbolem przemysłowej zagłady – miejscem, gdzie ideologia zamieniła się w machinę śmierci.

1956 – amnestia i pęknięcie systemu

Ustawa amnestyjna PRL uwolniła tysiące więźniów politycznych. Był to sygnał, że system – choć wciąż represyjny – zaczynał się chwiać. W podobnym czasie w Tomaszowie Mazowieckim, jak wspominają lokalne kroniki, powracali do domów ludzie skazani za działalność niepodległościową.

2014 – kanonizacja Jana Pawła II

W Rzymie, przy udziale setek tysięcy wiernych, papież Franciszek ogłosił świętymi Jana Pawła II i Jana XXIII. To wydarzenie miało wymiar globalny, ale w Polsce – także w mniejszych miastach – było przeżywane niemal rodzinnie.

Kalendarium muzyczne – dźwięki, które zostały

To dzień, w którym historia gra jak winyl – od jazzu Komedy po psychodelię Pink Floyd.

• Krzysztof Komeda – twórca, który nadał polskiemu jazzowi światowy język.
• Pink Floyd (1969) – koncert w Birmingham, opisany przez Johna Peela jako „brzmienie umierających galaktyk”. To nie recenzja, to poezja.
• David Bowie (1976) – zatrzymany na granicy za materiały o III Rzeszy. Historia jak z filmu szpiegowskiego, a jednocześnie dowód jego obsesyjnej pracy nad rolą i wizerunkiem.
• Ringo Starr (1981) – ślub jak scena z Hollywood, z udziałem Beatlesów.
• The Verve (1999) – koniec zespołu, który stworzył „The Drugs Don’t Work”, hymn pokolenia lat 90.

Polska – polityka i bezpieczeństwo

Spotkania na linii Polska–Litwa

Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty spotyka się z przewodniczącym litewskiego parlamentu. Relacje z Litwą, choć historycznie złożone, dziś opierają się na wspólnym interesie bezpieczeństwa regionu.

Wizyta irlandzkiej minister Helen McEntee

Rozmowy z Radosławem Sikorskim i Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem koncentrują się na współpracy obronnej i polityce zagranicznej. W cieniu wojny w Ukrainie takie spotkania nabierają szczególnego znaczenia.

Rzeszów – centrum odbudowy Ukrainy

Konferencja „Road to URC – Security and Defence Dimension” to kolejny krok w stronę powojennej odbudowy Ukrainy. Podpisanie umowy o Podkarpackim Centrum Kompetencji wzmacnia rolę regionu jako zaplecza logistycznego i technologicznego.

Świat – dyplomacja i napięcia

Karol III w Białym Domu

Król Wielkiej Brytanii rozpoczyna wizytę w USA. Spotkanie z Donaldem Trumpem – z herbatą i pasieką w tle – to dyplomacja w stylu soft power, gdzie symbole mają znaczenie równie duże jak deklaracje.

Zagrożenie w Waszyngtonie

Zatrzymanie uzbrojonego mężczyzny planującego atak na administrację USA przypomina, jak krucha bywa stabilność nawet w centrum światowej polityki.

Papież Leon XIV i przełom w Kościele anglikańskim

Spotkanie z Sarah Mullally, pierwszą kobietą na stanowisku arcybiskupa Canterbury, to wydarzenie o wymiarze historycznym – znak zmian w strukturach religijnych, które przez wieki pozostawały niezmienne.

Na koniec – dzień jak palimpsest

27 kwietnia to data, która – jak stary rękopis – nosi ślady wielu epok. Od Jagiellonów, przez Auschwitz, po współczesne szczyty polityczne. Historia nie jest tu linią, lecz warstwą, którą można czytać jak powieść – raz dramatyczną, raz pełną nadziei.

I może właśnie dlatego warto do niej wracać.

Impulsem do rozpoczęcia akcji stał się viralowy utwór rapera Bedoesa 2115 i 11-letniej Mai Mecan, podopiecznej fundacji, zatytułowany „Ciągle tutaj jestem (diss na raka)”, który nagłośnił temat chorób nowotworowych wśród dzieci.

Twórca internetowy zaprasza do udziału w transmisji na żywo na swoim kanale na YouTube celebrytów, artystów, sportowców i influencerów. Część z nich bierze w niej udział online lub odwiedza organizatora w kawalerce na warszawskiej Pradze. W akcję zaangażowali się m.in. Dorota „Doda” Rabczewska, Robert Lewandowski, Adam Małysz, Cezary Pazura czy Roksana Węgiel. Niektóre gwiazdy, m.in. Edyta Pazura, Katarzyna Nosowska czy Blanka Lipińska, podczas streamingu zgoliły swoje włosy w geście solidarności z chorymi na raka dziećmi.

Z opublikowanego w niedzielę raportu Europejskiego Kolektywu Analitycznego Res Futura wynika, że w kontekście zbiórki w Internecie dominuje narracja o „historycznym rekordzie” i „rozwaleniu systemu przez polski internet”. 97 proc. komentarzy ma sentyment pozytywny, a 3 proc. krytyczny lub neutralny.

Res Futura wskazuje, że „na osiach oceny obraz jest tak jednoznaczny, jaki rzadko się widuje w polskim dyskursie”. 96 proc. internautów wyraziło wsparcie dla influencera Patryka „Łatwoganga” Garkowskiego, 4 proc. wyraziło krytykę. 18 proc. komentujących zbiórkę podjęło narrację o „charity washing'u i optymalizacji podatkowej influencerów”. 82 proc. neguje moralny atak na uczestników zbiórki.

Jak wynika z raportu, zbiórka zyskała rozgłos w Internecie dzięki temu, że reprezentuje „obóz wartości pozapolitycznych skupiony wokół oddolnego społeczeństwa cyfrowego”.

Według prof. Moniki Kaczmarek-Śliwińskiej „apolityczność całej akcji ma niesamowite znaczenie, bo przy dużej polaryzacji trudno byłoby wygenerować takie zainteresowanie, takie zasięgi i takie oddanie”.

Res Futura wskazuje także na „przegraną aktorów instytucjonalnych”. „Ani rząd, ani opozycja, ani media publiczne nie umieściły się w pozytywnym kadrze zbiórki; a Jurek Owsiak i WOŚP zostali wciągnięci w niekorzystne dla siebie porównanie wbrew swojej woli” - czytamy w analizie.

Prof. Kaczmarek-Śliwińska podkreśliła, że Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy „jest cudowną akcją, która generuje duże wsparcie finansowe”. Natomiast, jak dodała, jej organizacja „to przestrzeń poza nowymi mediami, więc generuje także koszty”. - Z kolei zbieranie środków podczas streamingu jest w zasadzie bezkosztowe; to jest ta jedna kawalerka, do której twórca zaprasza postacie ze świata celebryckiego, influencerskiego, gwiazdy polskiej sceny - zauważyła. - To mógłby być WOŚP nowego pokolenia, ale z zastrzeżeniem, że byłaby to inna formuła, niekoniecznie regularna, ale w formie streamingów, które wcześniej są poprzedzone reakcjami internautów, a później odwdzięczaniem się w postaci środków finansowych - dodała.

Europejski Kolektyw Analityczny wyodrębnił osiem narracji dotyczących zbiórki. Pierwsza z nich to „pochwała Łatwoganga i ekipy streamu”, która stanowi 46 proc. komentarzy Internautów. Jak podkreślono, powstała ona oddolnie wśród widzów stream'u i bardzo szybko przeniknęła do całej społeczności influencerskiej oraz do mediów portalowych. Kolejna narracja to „rekord historyczny i polski internet rozwalił system” - 25 proc. „Narracja narodziła się w momencie przekroczenia kolejnych progów kwotowych, od 50 do 70 mln zł, i rozlała się ekspresowo, gdy media tradycyjne zaczęły mówić o +rekordzie Guinnessa+ i +największej zbiórce w polskim internecie+” - podano w raporcie.

Trzecia narracja (9 proc.) skupia się na eskalacji prowadzonej przez środowiska prawicowe i społeczności sprzeciwiającej się działaniom fundacji Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Jak wynika z analizy Res Futury, zbiórka Łatwoganga stała się dla tej grupy użytkowników mediów społecznościowych powodem do delegitymizacji WOŚPu. „Teza brzmi: 100 proc. z Łatwoganga idzie na cel, u Owsiaka tak nie jest, dlatego Łatwogang jest lepszy” - czytamy. Narracja ta ma potencjał przebicia, ale Łatwogang zdystansował się od porównań, co popsuło paliwo tej linii - podkreślono w raporcie.

6 proc. komentarzy skupia się wokół piosenkarki Doroty „Dody” Rabczewskiej i deklaracji wpłaty miliona zł oraz zgolenia włosów. Res Futura wskazuje, że mają one charakter wygasający. Podobnie dzieje się w przypadku 4 proc. komentarzy o „charity washingu i optymalizacji podatkowej influencerów”. Teza tej narracji to „influencerzy unikający podatków przez fundacje rodzinne i optymalizacje; publiczne zbiórki służą jako pranie wizerunku i tańszy substytut sprawiedliwego opodatkowania”.

Kolejna narracja wyodrębniona przez Res Futurę w raporcie to „polski internet jednoczący się ponad podziałami”. Stanowi ona 4 proc. komentarzy i pozostaje stabilna. Jak wynika z analizy, niesie ją grupa starszych użytkowników mediów społecznościowych oraz publicystycznie nastawionych twórców z platformy X, którzy odczytują akcję jako dowód, że „potrafimy się zmobilizować jako naród”.

- Najczęściej rzeczywiście odnosimy się krytycznie do nowych mediów, wskazując na np. uzależnienia, czy patostreaming, a teraz widać, że młodzi ludzie ruszyli nie tylko swoje pokolenie, ale też pokolenie starsze, które zauważyło, że to jest bardzo pozytywna akcja i zaczyna się do tego włączać - zauważyła prof. Kaczmarek-Śliwińska.

Pozostałe 1 proc. komentarzy wytyczyło narrację krytyczną wobec zachowania niektórych uczestników streamu, oskarżanych o nieadekwatne zachowanie, w tym alkohol, przekrzykiwanie się i autopromocję w trakcie uczestnictwa w transmisji. Narracja ta jest na etapie wygasania, co zauważa Res Futura.

Z analizy wynika również, że dominujące emocje Internautów na temat zbiórki na pomoc dzieciom chorym na raka to: wzruszenie i emocjonalna euforia (38 proc.), duma narodowa i poczucie wspólnoty (ok. 19 proc.), podziw i fascynacja skalą zjawiska (17 proc.), ironia, sarkazm, i frustracja systemowa (ok. 9 proc.) oraz niechęć i podejrzliwość wobec celebrytów (6 proc.).

Najczęstszym oczekiwaniem wobec przedsięwzięcia jest pełna transparentność rozliczenia zbiórki - ok. 31 proc., następnie brak politycznego zawłaszczenia akcji - ok. 24 proc. oraz spodziewane spektakularne osiągnięcie końcowego progu zbiórki - ok. 18 proc.

Cancer Fighters to ogólnopolska fundacja pomagająca osobom chorym na raka - dzieciom, młodzieży i dorosłym. Wspiera także rodziny i bliskich swoich podopiecznych. Działania fundacji nie ograniczają się jedynie do pomocy materialnej, ponieważ jak podkreślono na stronie, osoby walczące z chorobą nowotworową, każdego dnia potrzebują nie tylko leczenia, ale także siły i nadziei na lepsze jutro. Organizuje pomoc medyczną, psychologiczną oraz motywujące wydarzenia. (PAP)

Politolog z Uniwersytetu Łódzkiego, dr Jacek Reginia-Zacharski stwierdził, że na razie nie są znane motywy sprawcy, jednak bardzo realna jest wersja zasugerowana przez samego Trumpa, iż była to osoba niezrównoważona.

Reginia-Zacharski wskazał, że wątpliwości budzi natomiast zachowanie agentów Secret Service. - Prawdę powiedziawszy, kiedy widziałem te zdjęcia, gdy pan biegnie korytarzem i jeden z agentów Secret Service nie podcina go zatrzymując, lecz odskakuje od niego, byłem trochę zdumiony. Wydaje mi się, że naturalnym odruchem osoby szkolonej będzie uniemożliwienie takiej osobie osiągnięcie celu - powiedział ekspert, zaznaczając że opublikowano jedynie kilkanaście sekund nagrania z miejsca zdarzenia.

Odrzucił jednocześnie pojawiające się już teorie, jakoby zdarzenie było „ukartowane”. Jak dodał, sprawca był zapewne „samotnym strzelcem”.

Ekspert zwrócił uwagę, że konflikt na Bliskim Wschodzie, który wpływa m.in. na politykę energetyczną i wzrost cen przekłada się również na nastroje społeczne w Stanach Zjednoczonych. - Zawsze jest jakiś impuls, to nie jest tak, że ktoś się budzi i stwierdza, że się nudzi i dochodzi do wniosku, że spróbuje kogoś tam skrzywdzić z administracji prezydenta - powiedział Reginia-Zacharski.

Według politologa cała sytuacja bardziej pomoże Donaldowi Trumpowi niż mu zaszkodzi. - Nie bardzo sobie wyobrażam scenariusz, w którym to szkodzi Trumpowi, w związku z czym albo mu pomoże, albo po prostu ten bilans zostanie utrzymywany - stwierdził.

Jak zauważył, administracja prezydenta USA obecnie nie kreuje go na „niedoszłą ofiarę poważnego zamachu”, jak to było w 2024 r., kiedy Donald Trump został postrzelony w ucho podczas wiecu wyborczego w Butler w stanie Pensylwania. - Dzisiaj raczej czegoś takiego się nie buduje - dodał.

Na gali Stowarzyszenia Korespondentów Białego Domu w hotelu Hilton w Waszyngtonie oprócz prezydenta USA i członków gabinetu, np. sekretarza stanu Marco Rubio i szefa Pentagonu Pete'a Hegsetha, obecni byli znani dziennikarze i politycy. Goście wydarzenia ukrywali się pod stołami na sali balowej.

Podejrzany otworzył ogień w lobby hotelowym i został ujęty przez służby. Był uzbrojony w strzelbę, pistolet i wiele noży. Dziennik „Los Angeles Times” przekazał, że podejrzany to 31-letni Cole Tomas Allen z miasta Torrance w Kalifornii. Jest zarejestrowany jako wyborca niezależny.

Prokurator USA w Dystrykcie Kolumbii Jeanine Pirro poinformowała, że napastnikowi zostaną postawione dwa zarzuty: użycia broni palnej podczas popełnienia przestępstwa z użyciem przemocy oraz napaści na funkcjonariusza federalnego z użyciem niebezpiecznej broni - przekazała BBC.(PAP)

Śledztwo i rosnące obawy klientów

17 kwietnia Prokuratura Regionalna w Katowicach wszczęła śledztwo dotyczące możliwego oszustwa oraz prania pieniędzy. Sprawa dotyczy zgłoszeń klientów, którzy utracili dostęp do swoich środków zdeponowanych na platformie kryptowalutowej.

To nie jest już temat niszowy. To realny problem ludzi, którzy zaufali systemowi, który – jak się okazuje – nie zawsze ma solidne fundamenty.

Prof. Siemiątkowski nie ukrywa sceptycyzmu:

„Napływające informacje zwiększają mój pesymizm co do możliwości odzyskania pieniędzy przez klientów.”

Jeszcze mocniej brzmi jego kolejna ocena – według eksperta istnieje realne ryzyko, że giełda nie posiada już aktywów, które mogłyby zostać odzyskane przez wierzycieli.

Prawo, które nie nadąża za rzeczywistością

W Unii Europejskiej od 2024 roku obowiązuje rozporządzenie MiCA (Markets in Crypto-Assets) – pierwszy kompleksowy zestaw przepisów regulujących rynek kryptowalut.

Problem w tym, że Polska wciąż nie wdrożyła tych regulacji w pełni.

Dotychczasowe próby zakończyły się fiaskiem. Dwie ustawy zostały zawetowane przez prezydenta Karola Nawrockiego, który wskazywał na ich nadmierną restrykcyjność. Rząd pracuje nad kolejnym projektem, a własne rozwiązania zaproponowała także Polska 2050.

W tle trwa jednak coś znacznie poważniejszego – brak realnej ochrony inwestorów.

„Lepiej przeregulować niż zostawić chaos”

Zdaniem prof. Siemiątkowskiego dyskusja o „nadregulacji” jest dziś wtórna wobec skali zagrożeń.

„Lepiej rynek przeregulować, przynajmniej na początku, niż niedoregulować.”

To stanowisko, które coraz częściej pojawia się w debacie publicznej – szczególnie po kolejnych przypadkach problemów giełd kryptowalutowych na świecie.

Ekspert podkreśla, że wprowadzenie przepisów poprawi przejrzystość rynku i umożliwi realny nadzór nad transakcjami. Nie oznacza to jednak pełnego bezpieczeństwa.

„Ryzyka operacyjne i nadużyć nadal będą istnieć, a klient giełdy kryptowalut będzie je ponosił.”

Problem transgraniczny – słaby nadzór, brak reakcji

Sprawa Zondacrypto pokazuje jeszcze jeden istotny problem – międzynarodowy charakter rynku kryptowalut.

Spółka powiązana z platformą działała w Estonii. Jak ocenia ekspert, tamtejszy nadzór był „bardzo ułomny”, a polskie instytucje miały ograniczone możliwości działania.

Pojawia się pytanie, które brzmi jak echo wielu wcześniejszych afer finansowych:

czy ktoś wiedział wcześniej – i nie zareagował?

Zdaniem Siemiątkowskiego, jeśli estońskie instytucje miały wiedzę o problemach finansowych spółki, Polska powinna zostać o tym poinformowana.

Czas decyzji

Rynek kryptowalut w Polsce znalazł się w punkcie zwrotnym. Z jednej strony dynamiczny rozwój technologii i rosnące zainteresowanie inwestorów. Z drugiej – brak jasnych zasad, nadzoru i odpowiedzialności.

Historia pokazuje, że każdy nieuregulowany rynek prędzej czy później kończy się kryzysem zaufania. Tak było z piramidami finansowymi, tak było z niektórymi instrumentami bankowymi.

Dziś podobne ostrzeżenie płynie z rynku kryptoaktywów.

I tym razem – jak sugerują eksperci – nie ma już czasu na odkładanie decyzji.

Wniosek o odwołanie Hennig-Kloski trafił do Sejmu pod koniec marca. Podpisało się pod nim ok. 100 posłów, głównie z Konfederacji oraz PiS. We wniosku minister zarzucono m.in. brak działań na rzecz ograniczenia negatywnych skutków unijnej polityki klimatycznej dla Polski, szczególnie w zakresie systemu ETS, chaos wokół programu „Czyste Powietrze”, zaniedbania w przygotowaniu sektora energetycznego i drzewnego pod kątem dostępności pelletu w sezonie grzewczym 2025/26, a także „sabotaż państwa” przez próbę oparcia suwerenności energetycznej na odnawialnych źródłach energii.

W ubiegłym tygodniu premier Donald Tusk podkreślił, że głosowanie nad wotum nieufności dla minister klimatu będzie testem koalicyjnej lojalności i solidarności.

– Jeśli jesteśmy koalicją, to musimy działać solidarnie i lojalnie wobec siebie. Jeśli chcemy szkodzić, to znaczy, że stajemy się opozycją – podkreślił Tusk.

Po przegranych przez Hennig-Kloskę wyborach na przewodniczącą Polski 2050 w partii doszło do rozłamu. Szefowa MKiŚ wraz z grupą kilkunastu parlamentarzystów opuściła ugrupowanie i utworzyła klub parlamentarny Centrum. Na początku marca ogłoszono powstanie stowarzyszenia Centrum Polska, którego prezeską została Hennig-Kloska.

W miniony czwartek minister klimatu chciała spotkać się ze wszystkimi klubami koalicji rządzącej. Według informacji PAP z zaproszenia na spotkanie nie skorzystały jednak kluby Polski 2050 i PSL. Posłowie tych klubów swoją absencję argumentowali tym, że wcześniej to oni zaprosili Hennig-Kloskę na spotkania oraz że siedziba ministerstwa nie jest adekwatnym miejscem do rozmów politycznych. PSL zaprosił minister na posiedzenie klubu planowane na wtorek 28 kwietnia.

Z informacji PAP wynika, że w klubie Polski 2050 wciąż przeważają opinie, by głosować za odwołaniem ministry klimatu. Posłowie zaprosili szefową MKiŚ, aby spotkała się z ich klubem i rozwiała wątpliwości dotyczące działania resortu w sprawach programu „Czyste Powietrze”, systemu kaucyjnego oraz zmian personalnych w Banku Ochrony Środowiska.

Liderka ugrupowania, ministra funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, pytana w ubiegłym tygodniu, jak Polska 2050 będzie głosować w sprawie odwołania ministry klimatu, odparła, że klub zagłosuje „odpowiedzialnie” i samodzielnie podejmie decyzję w tej sprawie.

Debatę nad odwołaniem szefowej MKiŚ zaplanowano w czwartek od godz. 9 do 10.45.

Następnie posłowie mają debatować nad odwołaniem minister zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy. Za wnioskiem w tej sprawie opowiadają się m.in. posłowie PiS, którzy krytykują działania resortu i wskazują na pogarszającą się sytuację w systemie ochrony zdrowia. Wiceprezes PiS Przemysław Czarnek ocenił, że Sobierańska-Grenda „jest przykładem na to, jak można demolować jedną z najważniejszych płaszczyzn działania tego państwa”.

We wniosku o wotum nieufności szefowej MZ zarzucono, że nie przedstawiła żadnej spójnej strategii naprawy systemu, „a jedynym namacalnym osiągnięciem jej kadencji pozostaje nieudolnie ukrywana lista drastycznych cięć w budżecie Narodowego Funduszu Zdrowia”.

W budżecie NFZ na 2026 rok, wynoszącym 221 mld zł, jest luka sięgająca według ostatnich szacunków 18 mld zł. Od 1 kwietnia NFZ ograniczył finansowanie niektórych badań diagnostycznych, co w 2026 r. ma przynieść 625 mln zł oszczędności.

Sobierańska-Grenda w rozmowie z PAP, komentując wniosek o wotum nieufności, zaznaczyła, że może być on pretekstem do rozmowy o aktualnym stanie systemu i rozwiązaniach na przyszłość. Jak dodała, sytuacja finansowa wielu podmiotów nie wynika z ostatnich miesięcy, ale z lat.

– W związku z tym należałoby skierować pytania do poszczególnych nadzorów właścicielskich i dyrektorów szpitali, jaka jest przyczyna tej sytuacji. My oczywiście wprowadzamy szereg narzędzi, które powinny menedżerom dać możliwości podniesienia efektywności pracy szpitali. Mam nadzieję, że szpitale z nich skorzystają – powiedziała.

Z raportu opublikowanego przez Związek Powiatów Polskich wynika, że ponad 90 proc. szpitali powiatowych zakończyło ubiegły rok stratą finansową, średnio na poziomie 6 mln 120 tys. zł. W związku z trudną sytuacją finansową szpitale powiatowe ogłosiły „Czarny protest”, który trwał do piątku.

Pod koniec marca premier Donald Tusk, pytany o przyszłość szefowej resortu zdrowia w związku z kontrowersjami wokół finansowania badań diagnostycznych przez NFZ, zapewniał, że nie przewiduje dymisji minister Sobierańskiej-Grendy.

– Ma ona moje pełne zaufanie w procesie wdrażania tych trudnych, ale niezbędnych reform, które mają ustabilizować finanse publicznej służby zdrowia – podkreślił premier.

Rozpatrzenie wniosku o wyrażenie wotum nieufności przez Sejm i poddanie go pod głosowanie następuje na najbliższym posiedzeniu Sejmu przypadającym po upływie 7 dni od dnia jego zgłoszenia i nie później niż na następnym posiedzeniu. Sejm wyraża ministrowi wotum nieufności większością ustawowej liczby posłów.

Czwartkowe głosowania w Sejmie zaplanowane są na wczesne popołudnie.

Eksperyment, który wymknął się spod kontroli

Czarnobyl – dziś znajdujący się na terytorium Ukrainy, wówczas część Związku Radzieckiego – miał być symbolem technologicznej potęgi. Elektrownia, budowana na przełomie lat 70. i 80., była jednym z największych tego typu obiektów na świecie. Cztery reaktory, każdy w osobnym bloku, miały zapewniać energię dla setek tysięcy ludzi.

Do katastrofy doszło w najnowszym, czwartym bloku, oddanym do użytku zaledwie dwa i pół roku wcześniej.

Wiosną 1986 roku zaplanowano w nim remont. Przy okazji zdecydowano się przeprowadzić test – sprawdzić, czy turbiny, które jeszcze przez chwilę obracają się po odcięciu pary, będą w stanie zasilić system chłodzenia reaktora do czasu uruchomienia generatorów diesla.

Teoretycznie – pomysł rozsądny. W praktyce – katastrofalny.

Łańcuch błędów

Test zakładał stopniowe obniżenie mocy reaktora. Jednak w trakcie operacji doszło do zjawiska tzw. zatrucia ksenonowego – reakcji, która gwałtownie obniżyła moc niemal do zera.

Operatorzy, próbując ratować sytuację, zaczęli wyciągać pręty sterujące – elementy, które kontrolują reakcję jądrową. Zrobili to w sposób niezgodny z procedurami, usuwając ich zbyt wiele.

Reaktor znalazł się w stanie niestabilnym.

O godzinie 1:23 rozpoczęto eksperyment.

Kilka sekund później wszystko wymknęło się spod kontroli.

Eksplozja i ogień

Po odcięciu dopływu pary do turbin moc reaktora zaczęła gwałtownie rosnąć. Awaryjne wyłączenie nie zadziałało. W ciągu kilku sekund moc przekroczyła wielokrotnie dopuszczalne wartości.

Woda w kanałach chłodzących zaczęła wrzeć. Ciśnienie wzrosło do poziomu, którego konstrukcja nie była w stanie wytrzymać.

Doszło do eksplozji.

Potężny wybuch rozerwał rdzeń reaktora i zerwał stalową płytę ważącą około 2 tysięcy ton. W powietrze wystrzeliły fragmenty grafitu i paliwa jądrowego. Wybuchł pożar, który sięgał nawet 170 metrów wysokości.

Rozpoczęła się reakcja łańcuchowa nie tylko w sensie fizycznym, ale i historycznym.

Pierwsi bohaterowie i pierwsze ofiary

Do akcji ruszyli strażacy i pracownicy elektrowni. Bez odpowiednich zabezpieczeń, bez świadomości skali zagrożenia.

Gasili ogień, który nie był zwykłym pożarem.

W ciągu kilku dni zginęło 31 osób. Setki kolejnych otrzymały ogromne dawki promieniowania. Tysiące – jak pokażą lata – zapłacą zdrowiem.

Jedną z najbardziej tragicznych postaci tej historii stał się Walerij Legasow – naukowiec, który badał przyczyny katastrofy. Dwa lata później został znaleziony martwy. Oficjalnie – samobójstwo. Nieoficjalnie – do dziś krążą wątpliwości.

Chmura, która nie znała granic

Radioaktywna chmura nie zatrzymała się na granicach ZSRR. Omiotła Europę, a potem świat.

Dotarła także do Polski.

28 kwietnia 1986 roku w Mikołajkach odnotowano poziom promieniowania przekraczający normy o setki tysięcy razy. W ciągu godzin stało się jasne, że skażenie obejmuje kolejne regiony kraju.

Władze zdecydowały się na bezprecedensową akcję – podanie płynu Lugola.

W ciągu kilku dni przyjęło go około 18,5 miliona Polaków, w tym zdecydowana większość dzieci i młodzieży.

To jedna z największych operacji profilaktycznych w historii kraju.

Ewakuacja i milczenie systemu

Najbardziej dramatyczne sceny rozegrały się w Prypeci – mieście oddalonym o zaledwie 4 kilometry od elektrowni.

Ewakuację rozpoczęto dopiero ponad dobę po wybuchu.

Mieszkańcy wyjeżdżali, wierząc, że wrócą za kilka dni.

Nie wrócili nigdy.

Łącznie przesiedlono około 300 tysięcy ludzi.

W tym samym czasie władze ZSRR próbowały bagatelizować katastrofę. 1 maja w Kijowie odbywały się pochody, a kilka dni później – wyścig kolarski. Dopiero później przyznano, że poziom promieniowania był wielokrotnie przekroczony.

Katastrofa, która zmieniła świat

Czarnobyl stał się symbolem.

Symbolem błędu, arogancji systemu i braku odpowiedzialności.

Według szacunków skutki katastrofy dotknęły nawet 600 tysięcy ludzi, a liczba zgonów związanych z chorobami nowotworowymi sięga kilku tysięcy.

W wielu krajach zatrzymano lub ograniczono rozwój energetyki jądrowej. W ZSRR katastrofa przyspieszyła procesy zmian – pieriestrojkę i głasnost.

„Baliśmy się paniki” – tłumaczył po latach Gorbaczow. Ale to właśnie brak informacji stał się jednym z największych zarzutów wobec systemu.

Czarnobyl dziś – między pamięcią a zagrożeniem

Ostatni reaktor elektrowni wyłączono w 2000 roku. Zniszczony blok przykrywa dziś gigantyczny sarkofag – konstrukcja o szerokości 257 metrów i wadze 36 tysięcy ton.

Wokół powstała strefa wykluczenia o powierzchni ponad 2500 km².

To miejsce paradoksów – z jednej strony opuszczone miasta i skażona ziemia, z drugiej… powracająca przyroda i sporadyczni mieszkańcy, tzw. „samosioły”.

Przez lata strefa przyciągała turystów. Jednak w 2022 roku znów stała się symbolem zagrożenia, gdy teren elektrowni zajęły wojska rosyjskie. Doszło do incydentów, w tym pożaru po uderzeniu drona w sarkofag.

Historia zatoczyła niepokojące koło.

Czterdzieści lat później

Czarnobyl to nie tylko wydarzenie z podręczników. To przestroga.

Bo jak pisał Stanisław Lem – technologia daje człowiekowi władzę, ale nie zawsze daje mu mądrość.

40 lat po katastrofie pytanie pozostaje aktualne: czy wyciągnęliśmy wnioski?

26 kwietnia wielokrotnie stawał się momentem przełomu.

W 1794 roku ukazuje się „Gazeta Wolna Warszawska” – głos powstania, drukowana iskra wolności. W 1809 roku pod Grochowem wojska Księstwa Warszawskiego pokazują, że historia nie pisze się tylko na salonach, ale i na polu bitwy.

Rok 1943 przynosi obrazy, które do dziś nie tracą ostrości: niemieckie obwieszczenia o karze śmierci za pomoc Żydom i brawurową ucieczkę Witolda Pileckiego z Auschwitz – człowieka, który wszedł do piekła, by je opisać.

Po wojnie – Nowa Huta i jej stalowy mit. Potem – strajki, które rozsadzały system od środka. A w 1994 roku podpisanie traktatu polsko-litewskiego – ciche domknięcie historii pełnej napięć.

Kalendarium muzyczne – rytm epok

Jeśli historia jest narracją, to muzyka jest jej ścieżką dźwiękową. A 26 kwietnia ma w niej swoje wyraźne nuty.

W 1932 roku w Nicei rodzi się Francis Lai, twórca jednej z najbardziej rozpoznawalnych melodii XX wieku – „Love Story”. Muzyka, która udowodniła, że kilka dźwięków potrafi opowiedzieć więcej niż tysiąc słów.

Sześć lat później przychodzi na świat Maurice Williams, którego „Stay” stanie się najkrótszym numerem jeden w historii Billboardu. Minuta i trzydzieści siedem sekund – tyle wystarczyło, by zapisać się w historii.

W 1940 roku rodzi się Giorgio Moroder – człowiek, który wyprzedził swoje czasy. Elektroniczne disco, syntezatory, puls klubów. „I Feel Love” nie było tylko piosenką – było zapowiedzią przyszłości.

Polski akcent pojawia się w 1959 roku – rodzi się Stanisław Sojka. Artysta, który łączy jazz, poezję i emocję. „Tolerancja” czy „Czas nas uczy pogody” brzmią dziś równie aktualnie jak dekady temu.

W 1966 roku Dusty Springfield zdobywa listy przebojów utworem „You Don’t Have To Say You Love Me” – dopracowywanym aż do czterdziestej siódmej wersji. Perfekcja bywa uparta.

Lata 70. to czas przebojów i długich tytułów – B.J. Thomas trafia na szczyt amerykańskiej listy utworem, który sam w sobie brzmi jak opowieść.

Później przychodzi nowe pokolenie – Ms. Dynamite, głos brytyjskiego R&B i hip-hopu, który pokazuje, że muzyka to nie tylko rozrywka, ale i komentarz społeczny.

Nie brakuje też konfliktów i chaosu – jak sprawa Micka Jaggera w sądzie czy bójka z udziałem Snoop Dogga na Heathrow. Bo muzyka, jak polityka, bywa polem starcia.

A w 2009 roku „Number 1” Tinchy’ego Strydera trafia na pierwsze miejsce listy – historia zatacza ironiczne koło.

Czarnobyl – cisza, która krzyczy

Dokładnie 40 lat temu doszło do katastrofy, która zmieniła sposób myślenia świata o technologii i władzy.

Eksplozja reaktora w Czarnobylu była jak fałszywa nuta w perfekcyjnej partyturze systemu. Radioaktywna chmura przeszła nad Europą – od Ukrainy, przez Polskę, aż po południe kontynentu.

Na wschodzie Polski poziom promieniowania przekraczał normy setki tysięcy razy. Informacje były spóźnione. Strach – natychmiastowy.

Bezpieczeństwo i przyszłość

W Rzeszowie rusza konferencja „Security and Defense Dimension” – spotkanie ludzi, którzy próbują odpowiedzieć na pytanie, jak będzie wyglądała wojna jutra.

Drony, technologie, systemy obronne – to już nie wizja, lecz rzeczywistość. W cieniu wojny w Ukrainie rozmowy o bezpieczeństwie nabierają zupełnie nowego znaczenia.

Kościół i Gniezno – między wiarą a historią

Kościół obchodzi niedzielę Dobrego Pasterza – dzień modlitwy o powołania. Cisza i refleksja w świecie, który coraz częściej mówi za dużo i słucha za mało.

W Gnieźnie uroczystości ku czci św. Wojciecha przypominają, że historia Polski zaczynała się od misji, wiary i decyzji podejmowanych wbrew wygodzie.

Kazimierz Wielki – król, który budował zamiast burzyć

1333 rok. Wawel. Koronacja Kazimierza III Wielkiego.

To nie była tylko ceremonia. To był moment, w którym Polska – po latach rozbicia dzielnicowego i osłabienia – dostała władcę, który myślał kategoriami przyszłości.

Kazimierz nie zasłynął z wielkich bitew. Jego siłą była konsekwencja. Tworzył system prawny, który porządkował chaos, lokował miasta na prawie niemieckim, wzmacniał handel i budował zamki – nie tylko jako symbole władzy, ale realne punkty obrony i administracji.

To za jego czasów powstała Akademia Krakowska – zalążek przyszłej naukowej potęgi Polski.

Fraza „zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną” nie jest tylko metaforą. To diagnoza epoki, w której państwo zaczęło przypominać organizm zdolny do przetrwania.

Aktorzy historii – między sceną a wojną

25 kwietnia przypomina o ludziach, którzy nie tylko grali role, ale sami byli częścią dramatów XX wieku.

Tadeusz Janczar – pokolenie naznaczone wojną

Urodzony w 1926 roku w Warszawie, należał do generacji, która dorastała w cieniu okupacji. Był członkiem Szarych Szeregów i żołnierzem Armii Krajowej, a później trafił do 1. Dywizji Piechoty.

Jego aktorstwo – znane z filmów takich jak „Kanał”, „Pokolenie” czy „Eroica” – niosło w sobie autentyczność doświadczenia. Nie grał wojny. On ją pamiętał.

Halina Kwiatkowska – teatr jako forma pamięci

Związana z krakowskimi scenami, przez dekady budowała swoją pozycję jako aktorka, która potrafiła łączyć klasykę z nowoczesnością. Była świadkiem zmian, jakie zachodziły w polskim teatrze – od powojennej odbudowy po współczesne eksperymenty.

Andrzej Seweryn – Polak w światowym teatrze

Jedna z najbardziej rozpoznawalnych twarzy polskiego aktorstwa. Jako trzeci cudzoziemiec w historii trafił do Comédie-Française – miejsca, które dla Francuzów jest tym, czym dla Polaków Wawel.

To nie tylko kariera. To dowód, że polska kultura potrafi przekraczać granice.

Świętochowski – głos rozsądku w epoce emocji

Śmierć Aleksandra Świętochowskiego w 1938 roku zamknęła epokę myślenia, które stawiało na rozwój zamiast romantycznego uniesienia.

Jako główny ideolog pozytywizmu mówił jasno:
nie wystarczy marzyć o wolności – trzeba ją zbudować poprzez edukację, gospodarkę i pracę u podstaw.

Dziś jego myśl wraca jak bumerang, szczególnie w czasach, gdy emocje znów dominują nad rozsądkiem.

Świat współczesny – pokój na kredyt

57. dzień konfliktu USA i Izraela z Iranem.

Choć od 8 kwietnia obowiązuje zawieszenie broni, sytuacja przypomina bardziej pauzę niż zakończenie. W Islamabadzie trwa kolejna próba rozmów pokojowych.

Za stołem negocjacyjnym – wysłannicy USA i irańska dyplomacja. W tle – możliwość dołączenia najwyższych rangą polityków, jeśli rozmowy przyniosą choć cień nadziei.

Ale poza salą konferencyjną świat wygląda inaczej.

Cieśnina Ormuz – jedno z najważniejszych miejsc na mapie globalnej gospodarki – staje się polem cichej konfrontacji. Ograniczenia w ruchu statków, napięcia militarne, blokady – wszystko to wpływa na ceny surowców i stabilność regionu.

Pokój? Jest.
Ale kruchy jak szkło.

Waszyngton – polityka jako spektakl

Kolacja White House Correspondents' Association to wydarzenie, które przez lata było symbolem dystansu i ironii w relacjach polityków z mediami.

W tym roku wraca do niej Donald Trump, który wcześniej bojkotował spotkanie, nazywając dziennikarzy „wrogiem ludu”.

Zmiana tonu? A może tylko kolejny akt politycznego teatru?

Zamiast komika – iluzjonista. Symboliczne.
Bo dziś polityka coraz częściej przypomina sztukę iluzji.

Muzyka, która przetrwała czas

25 kwietnia to także dzień narodzin i sukcesów artystów, którzy zmienili świat dźwięków:

• Ella Fitzgerald – głos, który płynął jak jazzowy standard, lekki, a jednocześnie perfekcyjny.
• Björn Ulvaeus (ABBA) – twórca melodii, które przetrwały dekady i wciąż żyją w kulturze masowej.
• U2, Madonna, The Police – artyści, którzy w różnych momentach historii zdobywali listy przebojów właśnie tego dnia.

Muzyka przypomina, że niezależnie od epoki emocje pozostają te same.

Między kroniką a rzeczywistością

25 kwietnia to dzień, który pokazuje jedną rzecz:

historia nie kończy się nigdy.

Koronacje, wojny, ideologie, sztuka – wszystko to splata się w opowieść, którą dopisujemy każdego dnia.

Czasem spokojnie, jak Kazimierz Wielki.
Czasem dramatycznie, jak współczesne konflikty.

Ale zawsze – z konsekwencjami.

„Wiemy, że pogoda potrafi zaskoczyć, dlatego dajemy rolnikom produkt, który mogą dopasować do własnych potrzeb. Każdy może sam zdecydować, od jakich ryzyk chce ubezpieczyć konkretne uprawy, by ochrona była dopasowana do jego potrzeb i portfela” - wyjaśnia Agnieszka Fajfer-Radwan, ekspertka ubezpieczeń upraw w Warcie.

Rolnicy mogą skorzystać z dopłat z budżetu państwa, które pokrywają do 65% kosztów składki. Warta oferuje ochronę nie tylko przed gradem czy przymrozkami, ale też przed zdarzeniami, jak ogień czy zastoiska wodne, które często niszczą uprawy po ulewach.

Unikalne przewagi na rynku

Warta wprowadziła rozwiązania, które szybko pomagają wrócić gospodarstwu do pracy po wystąpieniu szkody. Co wyróżnia ofertę na tle konkurencji?

• Niska franszyza integralna (6%) - dla zbóż, buraków cukrowych, roślin strączkowych, ziemniaków i kukurydzy odszkodowanie wypłacane jest już przy niewielkich ubytkach w plonie.
• Brak karencji na deszcz nawalny - ochrona aktywuje się już następnego dnia po podpisaniu umowy.
• Ubezpieczenie plonu w transporcie - jako jedyny ubezpieczyciel na rynku, Warta chroni plon główny na trasie między polem, magazynem a skupem.
• Transparentne rozliczenia - przy wyliczaniu odszkodowania bazuje się na cenie uprawy zapisanej w polisie, bez potrącania tzw. zaoszczędzonych kosztów zbioru.

„W rolnictwie liczy się konkret. Nasze zasady są jasne: ochrona pozwoli gospodarstwu przetrwać i planować kolejne siewy, zamiast martwić się o brakujące fundusze. W czasach, gdy nie jesteśmy w stanie przewidzieć pogody, która ma największy wpływ na nasze uprawy, musimy zawczasu zadbać o odpowiednie ich zabezpieczenie” - podsumowuje Joanna Chudzik, ekspertka Warty.

Sprzedaż ubezpieczeń w Warcie już trwa. Szczegóły można znaleźć u agentów oraz na stronie internetowej ubezpieczyciela: https://www.warta.pl/dla-firmy/ubezpieczenie-upraw/. 

Koalicja Obywatelska – 32,97 proc.
Wciąż pierwsze miejsce. Wciąż przewaga. Ale już nie tak pewna jak jeszcze kilka tygodni temu. Spadek o 2,78 pkt proc. to nie jest kosmetyka – to sygnał.

To trochę jak w „House of Cards”: władza nie znika nagle, tylko powoli traci grunt pod nogami. Pytanie brzmi – czy to chwilowe wahnięcie, czy początek trendu?

Eksperci, z którymi rozmawiają ogólnopolskie media, wskazują na kilka możliwych przyczyn:

• zmęczenie elektoratu tempem zmian po wyborach,
• brak wyraźnych „momentów przełomowych” w ostatnich tygodniach,
• rosnącą presję ze strony konkurencji po prawej stronie sceny.

PiS wraca do gry – konsekwentnie, krok po kroku

Prawo i Sprawiedliwość – 29 proc. (+1,72 pkt proc.)

To nie jest spektakularny skok. To coś groźniejszego – systematyczne odbudowywanie poparcia. PiS nie musi dziś wygrywać w sondażach. Wystarczy, że zmniejsza dystans.

W logice politycznej to moment, w którym partia opozycyjna zaczyna odzyskiwać narrację. I to widać – ostrzejsze komunikaty, większa mobilizacja struktur, powrót do tematów społecznych i ekonomicznych.

Konfederacja i rozdrobniona prawica – cichy beneficjent chaosu

Na trzecim miejscu Konfederacja – 12,45 proc.
Stabilna, odporna na wahania dwóch największych bloków.

Co ciekawe, pojawia się też Konfederacja Korony Polskiej Grzegorza Brauna (6,29 proc.) – wynik, który jeszcze rok temu byłby trudny do wyobrażenia. To pokazuje jedno: elektorat prawicowy się fragmentuje, ale jednocześnie rośnie.

Lewica i Razem – walka o przetrwanie i tożsamość

• Nowa Lewica – 6,65 proc.
• Partia Razem – 5,81 proc.

Obie formacje balansują w okolicach progu. To polityczny „thriller” – każdy punkt procentowy decyduje o być albo nie być.

Tu widać szerszy problem: rozproszenie lewicowego elektoratu i brak jednego, dominującego przekazu.

Największa historia tego sondażu: upadek centrum

To właśnie tutaj kryje się najciekawszy, a zarazem najbardziej niepokojący wątek:

• PSL – 3,70 proc.
• Polska 2050 – 2,67 proc.

Obie formacje poza Sejmem.

Jeszcze niedawno to miała być „trzecia droga” – alternatywa dla duopolu KO–PiS. Dziś wygląda to bardziej jak polityczna „ziemia niczyja”.

To nie jest tylko kwestia jednego sondażu. To sygnał głębszego zjawiska:
👉 wyborcy wracają do dużych bloków
👉 polaryzacja znów rośnie

Jak w latach 2005–2015 – scena polityczna zaczyna się znów układać w prosty, dwubiegunowy układ.

Co to oznacza w praktyce?

Gdyby wybory odbyły się dziś:

• Sejm byłby bardziej spolaryzowany niż obecnie,
• mniejsze ugrupowania miałyby ograniczoną reprezentację,
• kluczowa walka toczyłaby się między KO a PiS – z Konfederacją jako potencjalnym języczkiem u wagi.

Polityka jak mecz – wynik wciąż otwarty

Ten sondaż to nie wyrok. To migawka. Zdjęcie zrobione w konkretnym momencie – 21–22 kwietnia, na próbie 1005 osób.

Ale takie migawki często więcej mówią o nastrojach niż oficjalne deklaracje polityków.

Bo polityka – jak piłka nożna na stadionie przy Nowowiejskiej – rządzi się emocjami, momentem i formą dnia.

A dziś forma wygląda tak:

• KO prowadzi, ale już nie ucieka,
• PiS goni, i to coraz szybciej,
• centrum znika z boiska.

I jak w dobrym serialu – najciekawsze dopiero przed nami.

1877 – wojna, która rozlała się przez Europę Wschodnią.
Imperium Rosyjskie wypowiada wojnę Turcji, rozpoczynając konflikt, który miał rozstrzygnąć losy Bałkanów. Wśród walczących pojawia się Legion Polski, złożony z emigrantów – ludzi bez państwa, ale z pamięcią o nim. Walczą m.in. pod Kizlarem w Bułgarii. Historia lubi takie paradoksy: Polacy, rozproszeni po świecie, walczą w cudzych armiach o sprawy, które pośrednio prowadzą do ich własnej wolności.

1914 – rodzi się świadek piekła.
W Łodzi przychodzi na świat Jan Karski – emisariusz, który stanie się jednym z najważniejszych świadków Holokaustu. To on, niczym bohater z „Raportu z oblężonego miasta” Herberta, niesie prawdę do aliantów, opisując zagładę Żydów. Jego książka „Tajne państwo” pozostaje jednym z najważniejszych dokumentów XX wieku.

1917 – Legion Polski w Rosji.
W fińskim Viipuri powstaje formacja złożona z Polaków służących w armii carskiej. Legion Polski walczy z bolszewikami, a rok później wraca na ziemie ojczyste. To preludium do odradzającej się Rzeczypospolitej.

1920 – sojusz z Petlurą.
Rząd RP podpisuje porozumienie z Semenem Petlurą, przywódcą Ukraińskiej Republiki Ludowej. Wspólny wróg – Armia Czerwona – zmusza do współpracy. To jeden z tych momentów, które dziś wracają w analizach geopolitycznych, zwłaszcza w kontekście relacji polsko-ukraińskich.

1927 – głos z eteru.
Poznańska rozgłośnia Polskiego Radia nadaje pierwszą audycję. Dziś brzmi to jak niewinny początek, ale wtedy radio było jak internet swojej epoki – narzędzie wpływu, informacji i kultury.

1953 – wyrok w cieniu stalinizmu.
Najwyższy Sąd Wojskowy skazuje na śmierć mjra Benno Zerbsta, bohatera Monte Cassino. Oskarżony o szpiegostwo i próbę obalenia ustroju, staje się symbolem represji wobec żołnierzy II RP. Historia bywa bezlitosna – bohater jednego systemu jest wrogiem drugiego.

1982 – „Solidarność” w podziemiu.
W czasie stanu wojennego powstaje Międzyzakładowy Robotniczy Komitet Samoobrony Społecznej. To jeden z wielu przejawów oporu, który – jak w „Czasie apokalipsy” Coppoli – rodzi się w cieniu systemu.

1994 – narodziny Unii Wolności.
Połączenie UD i KLD tworzy nowe ugrupowanie pod przewodnictwem Tadeusza Mazowieckiego, z Donaldem Tuskiem jako wiceprzewodniczącym. To moment formowania się sceny politycznej III RP.

2014 – odchodzi Tadeusz Różewicz.
Poeta, który rozebrał język do kości. Autor „Kartoteki” i „Niepokoju”, człowiek, który – jak pisał – „ocalił się, bo nie umarł”. Jego śmierć zamyka epokę.

Kalendarium muzyczne – ścieżka dźwiękowa epoki

To dzień, w którym muzyka mówi własnym językiem:

• Barbra Streisand – urodzona w 1942 r., artystka-instytucja. Sprzedała ponad 140 mln płyt, zdobyła Oscary i Grammy. Jej „The Way We Were” brzmi jak wspomnienie, którego nie chcemy zapomnieć.
• Hanna Banaszak – głos, który łączy jazz i poezję. „W moim magicznym domu” to utwór, który mógłby być soundtrackiem do spokojnego wieczoru nad Pilicą.
• Del Shannon – „Runaway” – utwór, który zrewolucjonizował brzmienie dzięki claviolinowi – przodkowi syntezatorów.
• Louis Armstrong – „What a Wonderful World” – 69-letni artysta zdobywa szczyt list, przypominając, że piękno świata nie ma wieku.
• Oasis – „Some Might Say” – początek dominacji Britpopu.
• Varius Manx – „Elf” – jedna z najważniejszych płyt polskiego popu lat 90., pięciokrotnie platynowa.
• Gorillaz – wirtualny zespół, który zmienił zasady gry.
• Arctic Monkeys – eksplozja popularności w 2007 roku.

Dziś w kraju – polityka, gospodarka i sądy

W Katowicach trwa Europejski Kongres Gospodarczy – jedno z najważniejszych wydarzeń biznesowych w Europie Środkowej. Ponad 200 sesji, sześć głównych nurtów, od transformacji energetycznej po cyfryzację. Dziś szczególnie mocno wybrzmią tematy górnictwa i hutnictwa – branż, które dla regionów takich jak Śląsk są tym, czym dla Tomaszowa Mazowieckiego była kiedyś przemysłowa tożsamość miasta.

Na kongresie pojawi się m.in. Władysław Kosiniak-Kamysz, wicepremier i minister obrony narodowej. W tle – pytania o bezpieczeństwo, energetykę i przyszłość pracy.

Wieczorem w Starogardzie Gdańskim Radosław Sikorski spotka się z mieszkańcami w ramach debaty RODM. Temat: kierunki polskiej polityki zagranicznej. To nie będzie akademicka dyskusja – raczej próba odpowiedzi na pytanie, gdzie Polska stoi w świecie, który coraz mniej przypomina stabilny układ z lat 90.

W Białymstoku zapadnie dziś wyrok w głośnej sprawie Włodzimierza Cimoszewicza. Chodzi o wypadek z 2019 roku w Hajnówce. Prokuratura domaga się uchylenia wcześniejszego uniewinnienia. Sprawa pokazuje, jak cienka bywa granica między odpowiedzialnością karną a interpretacją zdarzeń drogowych – i jak duże znaczenie ma każdy szczegół.

Na świecie – Europa szuka kierunku

Na Cyprze trwa nieformalny szczyt UE. Premier Donald Tusk spotka się z przewodniczącą Parlamentu Europejskiego Robertą Metsolą, a liderzy spróbują przełamać impas w sprawie budżetu UE na lata 2028–2034.

W tle – rozmowy z przywódcami państw Bliskiego Wschodu: Egiptu, Syrii, Libanu i Jordanii. Europa, jak bohater „Blade Runnera”, szuka swojej tożsamości w świecie, który zmienia się szybciej niż polityczne deklaracje.

Między historią a teraźniejszością

Ten dzień nie jest przypadkowy. Łączy w sobie wojny, które zmieniały granice, ludzi, którzy zmieniali świadomość, i wydarzenia, które kształtują dzisiejszą politykę.

Jak pisał Różewicz: „czas, który idzie, nie pyta o zgodę”.
A my – chcąc nie chcąc – idziemy razem z nim.

„Grzech pierworodny” systemu

Najmocniejsze słowa padły jednak nie w kontekście samej wysokości wydatków, ale sposobu ich wprowadzenia. Jakub Szulc nie krył, że jego zdaniem największym problemem jest brak zabezpieczenia finansowania już na etapie uchwalania przepisów.

– Brak wskazania źródeł finansowania to „grzech pierworodny” tej ustawy – podkreślił.

Choć sam nie neguje zasadności podwyżek i dostrzega ich pozytywne skutki dla systemu, wskazuje na fundamentalny problem: państwo nałożyło na NFZ ogromne zobowiązania, nie zapewniając stabilnego mechanizmu ich pokrycia.

Rosnące wydatki, niewystarczające wpływy

W ostatnich latach wydatki Narodowego Funduszu Zdrowia rosły znacznie szybciej niż wpływy ze składki zdrowotnej. To oznacza jedno – system coraz bardziej uzależnia się od pieniędzy z budżetu państwa.

Jeszcze niedawno skala wsparcia była symboliczna. W 2023 roku dotacja wyniosła zaledwie 200 milionów złotych. Rok później było to już ponad 15 miliardów, a łączne finansowanie budżetowe sięgnęło 18 miliardów złotych. W 2025 roku skala wsparcia jeszcze bardziej wzrosła – 32 miliardy złotych dotacji i aż 42 miliardy złotych finansowania pozaskładkowego.

Ten trend jasno pokazuje, że system przestaje się bilansować samodzielnie.

Trudne decyzje już zapadają

NFZ musi do końca 2026 roku zbilansować swój budżet. To oznacza konieczność podejmowania trudnych decyzji – i pierwsze z nich już wchodzą w życie.

Od kwietnia zmieniły się zasady rozliczania części badań diagnostycznych wykonywanych ponad limit określony w umowach. Szpitale nie mogą już liczyć na pełne finansowanie takich świadczeń. Wprowadzono tzw. stawki degresywne:

• 60 proc. dla badań endoskopowych
• 50 proc. dla tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego

Wyjątki przewidziano dla najbardziej wrażliwych grup – dzieci i młodzieży, pacjentów onkologicznych oraz osób objętych programami profilaktycznymi.

System na rozdrożu

Słowa wiceprezesa NFZ wpisują się w coraz szerszą debatę o przyszłości finansowania ochrony zdrowia w Polsce. Z jednej strony rosną oczekiwania pracowników i pacjentów, z drugiej – ograniczone możliwości systemu.

Dziś widać wyraźnie, że bez systemowego rozwiązania kwestii finansowania – czy to poprzez zwiększenie składki zdrowotnej, czy większe zaangażowanie budżetu państwa – napięcia będą się tylko pogłębiać.

Bo choć podwyżki są potrzebne, to rachunek za nie właśnie zaczyna trafiać na stół.

Rodzina wciąż najważniejsza

Na koniec 2025 roku w Polsce funkcjonowało 36,8 tys. rodzin zastępczych oraz około tysiąca rodzinnych domów dziecka. Największą grupę stanowiły rodziny spokrewnione – to aż 63,5 proc. wszystkich form pieczy rodzinnej. Rodziny niezawodowe stanowiły 30,2 proc., a zawodowe jedynie 6,3 proc., co pokazuje, jak bardzo system opiera się na bliskich dziecka.

Wśród opiekunów niemal równo rozkłada się liczba małżeństw i osób samotnych – odpowiednio 18,8 tys. i 18 tys. Najczęściej pod opiekę trafia jedno dziecko – taką sytuację odnotowano w ponad 70 proc. rodzin zastępczych. Rodziny wychowujące większą liczbę dzieci należą do mniejszości.

Kim są dzieci w pieczy?

W rodzinnej pieczy zastępczej przebywało ponad 60 tys. dzieci, w tym 7,3 tys. w rodzinnych domach dziecka. 8,4 tys. dzieci miało orzeczenie o niepełnosprawności, a 2,5 tys. to sieroty. W systemie znalazło się także około 600 cudzoziemców, głównie nieletnich.

Najwięcej podopiecznych to dzieci w wieku 7–13 lat – ponad 21 tys. Najmniej liczną grupą pozostają niemowlęta. W pieczy rodzinnej przebywa również prawie 10 tys. osób pełnoletnich, które kontynuują naukę.

W ciągu 2025 roku do systemu trafiło po raz pierwszy 10 tys. dzieci, natomiast opuściło go 8,5 tys. nieletnich. 2,6 tys. wróciło do rodzin biologicznych, a 1,2 tys. znalazło nowe domy dzięki adopcji.

Placówki nadal potrzebne

Obok pieczy rodzinnej funkcjonuje rozbudowany system instytucjonalny. Na koniec 2025 roku działało w Polsce 1328 placówek, w tym przede wszystkim placówki opiekuńczo-wychowawcze. Przebywało w nich 17,5 tys. dzieci i młodzieży.

Najliczniejszą grupę stanowiły nastolatki w wieku 14–17 lat – ponad 8 tys. osób. To pokazuje, że im starsze dziecko, tym trudniej znaleźć dla niego miejsce w rodzinnej pieczy zastępczej.

Wśród wychowanków placówek było także wiele osób wymagających szczególnej opieki – 2,6 tys. przewlekle chorych, a ponad 2,4 tys. z orzeczeniem o niepełnosprawności. Cudzoziemcy stanowili 2,6 proc. wszystkich podopiecznych.

Drogi wyjścia z systemu

W 2025 roku placówki opuściło 3,9 tys. dzieci i młodzieży. Najczęściej wracały one do rodzin biologicznych – tak było w 43 proc. przypadków. Część wychowanków trafiała do innych form pieczy, a ponad 21 proc. znalazło miejsce w rodzinach zastępczych. Adopcja dotyczyła niespełna 5 proc. dzieci.

Wśród osób pełnoletnich opuszczających placówki ponad połowa zdecydowała się na samodzielne życie – 1,3 tys. młodych ludzi założyło własne gospodarstwa domowe, a część wróciła do rodzin.

System pod presją

Dane GUS pokazują, że system pieczy zastępczej w Polsce wciąż stoi przed poważnymi wyzwaniami. Z jednej strony dominuje model rodzinny, uznawany za najlepszy dla rozwoju dziecka. Z drugiej – rosnąca liczba podopiecznych i duży udział placówek instytucjonalnych wskazują, że nie zawsze udaje się zapewnić każdemu dziecku miejsce w rodzinie.

To nie tylko statystyki. To konkretne historie dzieci, które – z różnych powodów – muszą dorastać poza swoim domem. A każda z tych historii to osobny rozdział, który wciąż czeka na dobre zakończenie.

Sprawa dotyczy konsumenta, któremu bank naliczył odsetki nie tylko od wypłaconej kwoty kredytu konsumenckiego, ale również od składki ubezpieczeniowej. Konsument ten wniósł sprawę do sądu, bo chce spłacić kredyt bez odsetek i innych opłat.

Polski sąd zapytał TSUE o to, czy w ramach umowy na kredyt bank może naliczać odsetki nie tylko od kwoty faktycznie wypłaconej konsumentowi, ale także od dodatkowych kosztów kredytu (np. ubezpieczenia). Zapytał też, czy konsument musi być jasno poinformowany, że odsetki są liczone od wyższej kwoty niż faktycznie wypłacony mu kredyt.

TSUE uznał, że naliczanie odsetek od dodatkowych kosztów kredytu konsumenckiego jest sprzeczne z dyrektywą w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Jak podkreślił, „całkowita kwota kredytu” nie może obejmować żadnych kwot przeznaczonych na wywiązanie się z zobowiązań uzgodnionych w ramach danego kredytu, takich jak koszty ubezpieczenia i wszelkiego rodzaju inne opłaty, które konsument jest zobowiązany uiścić.

Trybunał w Luksemburgu zaznaczył ponadto, że stopa oprocentowania mająca zastosowanie do wszystkich kwot udostępnionych konsumentowi nie obejmuje kwot przeznaczonych przez kredytodawcę na pokrycie kosztów związanych z danym kredytem, które nie zostały faktycznie wypłacone konsumentowi. Bank nie może więc stosować umownej stopy oprocentowania do tych kwot.

TSUE zauważył jednak, że fakt, iż koszty dodatkowe nie są uwzględnione w całkowitej kwocie kredytu, nie oznacza, że nie mogą one zostać nałożone przez kredytodawcę, na przykład przez proporcjonalnie wyższe oprocentowanie.

Z Brukseli Magdalena Cedro (PAP)

Zatrzymania były efektem ustaleń poczynionych w śledztwie prowadzonym pod nadzorem Prokuratury Krajowej przez Dział ds. Cyberprzestępczości Prokuratury Regionalnej w Łodzi oraz Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości – Zarząd w Kielcach, dotyczącym działającej w latach 2023-2025 zorganizowanej grupy przestępczej.

Specjalizowała się ona w oszustwach internetowych dokonywanych z wykorzystaniem legendy na pracownika banku. Skala tych przestępstw była duża, o czym świadczyć może to, że zgromadzone przez śledczych materiały zawarte są w około 350 tomach akt. Dotychczas ustalono 104 pokrzywdzonych. Zostali oni oszukani na blisko 8 mln zł. Zarzuty przedstawiono 188 osobom, a śledztwo ma charakter rozwojowy.

Zatrzymane osoby to cudzoziemcy – obywatele Gruzji, Mołdawii, Białorusi, Rosji i Ukrainy. Ich rola polegała na udostępnianiu kont bankowych, które były wykorzystywane do wyłudzania pieniędzy jako rzekome rachunki techniczne banków.

Podejrzani odpowiadali na zamieszczane w internecie, m.in. na jednym z portali towarzyskich, ogłoszenia o możliwości zarobkowania. Akceptując przedstawioną ofertę współpracy, udostępniali dane swoich rachunków, a także karty bankomatowe oraz kody i hasła, które umożliwiały do nich dostęp. Zwiększali także limity jednorazowych wypłat. W zamian otrzymywali 2-3 proc. od wpływających na ich konta wyłudzonych środków.

Zarzuty, które usłyszało 12 podejrzanych, dotyczą prania brudnych pieniędzy. Pozyskiwali oni od 20 do 50 tys. zł. Łącznie było to ponad 280 tys. zł.

Po przesłuchaniach prokurator zastosował wobec wszystkich policyjne dozory i zakazy opuszczania kraju połączone z zatrzymaniem paszportów. Dokonano także zabezpieczenia majątkowego. (PAP)

Jak wyjaśnia ekspert, zasadnicza zmiana polega przede wszystkim na większej przejrzystości. Dla prawników zajmujących się tą tematyką nowe regulacje nie są niczym zaskakującym, bo w dużej mierze powtarzają sposób interpretowania przepisów, który już wcześniej ukształtowały sądy. Teraz jednak mają być po prostu bardziej czytelne dla osób, które same próbują zrozumieć ustawę i swoje obowiązki podczas choroby.

Jednym z tematów, które dotąd budziły wątpliwości, była kwestia drobnych, sporadycznych czynności wykonywanych podczas zwolnienia. Chodziło na przykład o sytuacje, w których ktoś podpisywał pojedynczy dokument czy fakturę. Nowe przepisy wyraźnie wskazują, że czynności incydentalne, podejmowane z powodu ważnych okoliczności, nie są traktowane jako praca zarobkowa – pod warunkiem jednak, że nie wynikają z polecenia pracodawcy.

W ocenie dr. Lasockiego nie zmienia to istoty systemu. Zmienia raczej sposób jego opisania. To, co wcześniej wymagało znajomości orzeczeń sądowych, teraz zostało wpisane wprost do ustawy.

Ekspert zwraca uwagę, że podobnie należy patrzeć na aktywność niezgodną z celem zwolnienia. Kluczowe pytanie brzmi: czy to, co robi osoba na L4, może utrudnić leczenie albo wydłużyć jej nieobecność w pracy? Jeśli tak, pojawia się ryzyko utraty świadczenia. Znaczenie mają również zalecenia lekarza. Jeżeli pacjent ma wyraźnie zalecone leżenie i odpoczynek, a postępuje inaczej, trudno mówić o przestrzeganiu celu zwolnienia.

Także w sprawie wyjazdów podczas L4 – jak zaznacza ekspert – nowe przepisy nie przynoszą zasadniczego przewrotu. Już wcześniej obowiązywała zasada, że zwolnienia nie można wykorzystywać w sposób sprzeczny z jego przeznaczeniem. Sama podróż nie musi jeszcze oznaczać naruszenia prawa, ale wszystko zależy od konkretnej sytuacji i charakteru choroby. Inaczej oceniany będzie spokojny spacer przy złamanej ręce, a inaczej daleki wyjazd z ciężkimi bagażami, który może pogorszyć stan zdrowia lub opóźnić powrót do pracy.

Dr Lasocki podkreśla, że każda taka sprawa nadal będzie oceniana indywidualnie. To oznacza, że nie ma jednego prostego wzoru dla wszystkich przypadków. Ostateczna ocena zależy od okoliczności, rodzaju schorzenia, zaleceń lekarskich i tego, czy dana aktywność rzeczywiście mogła wpłynąć na proces leczenia.

Jednocześnie ekspert zwraca uwagę na zmianę, która zacznie obowiązywać dopiero od początku 2027 roku i może mieć znacznie większe praktyczne znaczenie niż obecne doprecyzowania. Chodzi o możliwość korzystania ze zwolnienia lekarskiego tylko w odniesieniu do jednej pracy, przy jednoczesnym wykonywaniu innej – jeśli jej charakter na to pozwala. W praktyce oznacza to, że osoba zatrudniona w kilku miejscach nie będzie automatycznie wyłączana z każdej aktywności zawodowej tylko dlatego, że jednej z nich chwilowo nie może wykonywać.

Zdaniem dr. Lasockiego to rozwiązanie racjonalne i potrzebne. Do tej pory system działał w sposób mało elastyczny – jeśli pracownik nie mógł wykonywać jednej pracy, często musiał być na zwolnieniu także w drugiej, nawet gdy stan zdrowia pozwalał mu tam normalnie pracować. W efekcie państwo niepotrzebnie wypłacało świadczenia, a pracodawcy tracili pracownika, który mógłby wykonywać część swoich obowiązków.

Zgodnie z nową definicją praca zarobkowa to każda czynność wykonywana w celu osiągnięcia zarobku, niezależnie od podstawy prawnej zatrudnienia. Wyjątek stanowią wspomniane już czynności incydentalne, wymuszone istotnymi okolicznościami. Z kolei aktywność niezgodna z celem zwolnienia to każde działanie, które utrudnia leczenie albo wydłuża rekonwalescencję. Nie zalicza się do niej zwykłych czynności życia codziennego ani sporadycznych działań podejmowanych w ważnych sprawach.

W praktyce oznacza to jedno: nowe przepisy nie tyle zaostrzają reguły gry, ile porządkują je i nazywają po imieniu. Dla ubezpieczonych najważniejsze pozostaje to samo co wcześniej – podczas L4 trzeba zachowywać się tak, by nie przedłużać choroby i nie dawać podstaw do uznania, że zwolnienie było wykorzystywane niezgodnie z jego celem.

Są daty, które brzmią jak początek rozdziału.
1253 rok – akt lokacyjny Poznania na prawie niemieckim. Decyzja książąt Bolesława Pobożnego i Przemysła I była czymś więcej niż administracyjnym zapisem – była fundamentem miasta, które przez wieki stanie się jednym z filarów polskości.

Kilka dekad później, 1313 rok, pojawia się pierwsza pisemna wzmianka o Warszawie. W dokumencie księcia Siemowita II brzmi określenie „pan warszawski”. Dziś trudno uwierzyć, że stolica zaczynała od jednego zdania.

A potem 1564 rok – rodzi się William Shakespeare. Człowiek, który nauczył świat mówić o miłości, zdradzie i władzy tak, jakby każde zdanie było ostrzem. Umiera w 1616 roku, dokładnie w rocznicę swoich urodzin – jakby zamknął własny dramat.

XX wiek przynosi już cięższe nuty.

1937 rok – Sejm ustanawia Święto Niepodległości 11 listopada, wiążąc je „po wsze czasy” z imieniem Józefa Piłsudskiego. To zapis nie tylko prawny, ale symboliczny – państwo pisze własną pamięć.

1941 rok – pierwszy wyrok śmierci głodowej w KL Auschwitz, wydany przez komendanta Rudolfa Höessa. Data, która brzmi jak wyrok na człowieczeństwo.

1943 rok – dramaty nakładają się na siebie.
W warszawskim getcie Żydowska Organizacja Bojowa wzywa Polaków do wspólnej walki o „honor i godność”. Słowa, które do dziś brzmią jak echo przez historię.

Tego samego roku, w Janowej Dolinie na Wołyniu, oddziały UPA mordują około 600 Polaków. Jedna z tych dat, których nie da się opowiedzieć bez ciszy między zdaniami.

W nowszej historii pojawiają się już inne akcenty:

• 1990 – rejestracja ZHR
• 1992 – ustawa o trybie uchwalenia Konstytucji RP

Państwo próbuje się układać na nowo – już nie w ogniu, lecz w zapisach prawa.

🎸 Kalendarium muzyczne – od Komedy po Houston

Ten dzień gra jak dobrze złożona playlista.

Roy Orbison – głos, który w „Pretty Woman” stał się globalnym refrenem.
Jerzy Filar – twórca piosenki poetyckiej, tej cichej, ogniskowej, polskiej.

Rockowe struny napina Steve Clark z Def Leppard, a gdzieś obok Rolling Stones wypuszczają „Sticky Fingers” – album, który pachnie buntem i Nowym Jorkiem Warhola.

I nagle jazz:
Krzysztof Komeda – jego „Kołysanka Rosemary” to nie tylko muzyka, to klimat kina Polańskiego, który wnika pod skórę.

Lata 80. przynoszą triumf popu:

• David Bowie – „Let’s Dance”
• Whitney Houston – siedem numerów jeden z rzędu

A później już współczesność:
Lauri Ylönen (The Rasmus) i „In The Shadows” – hymn pokolenia początku XXI wieku.

Kraj – Katowice centrum rozmów o przyszłości

W Katowicach trwa Europejski Kongres Gospodarczy (EKG) – wydarzenie, które coraz bardziej przypomina scenę, na której ścierają się wizje przyszłości.

Dziś drugi dzień, a na agendzie tematy ciężkie jak stal:
energetyka jądrowa, ceny energii, cyfryzacja przemysłu, sektor kosmiczny.

Wśród uczestników:
Krzysztof Gawkowski, Barbara Nowacka, Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz.

Skala wydarzenia robi wrażenie:
blisko 220 sesji, 19 ścieżek tematycznych, sześć głównych nurtów – od transformacji klimatycznej po geopolityczną podmiotowość UE.

To nie jest konferencja. To próba odpowiedzi na pytanie: dokąd zmierza Europa?

Zagranica – dyplomacja, wojna i napięcia

Tusk na Cyprze – Europa w cieniu konfliktów

Premier Donald Tusk bierze udział w nieformalnym posiedzeniu Rady Europejskiej na Cyprze.

Na stole tematy, które nie znoszą półcieni:

• wojna w Ukrainie
• sytuacja na Bliskim Wschodzie
• kryzys energetyczny

Spotkania z Ursulą von der Leyen, Wołodymyrem Zełenskim i liderami regionu mają jeden cel – wyjście z impasu, także w sprawie budżetu UE na lata 2028–2034.

W tle rośnie obawa: przedłużający się konflikt może zachwiać bezpieczeństwem energetycznym Europy.

Waszyngton – rozmowy Izraela i Libanu

W stolicy USA druga runda rozmów między Izraelem a Libanem.

To spotkania historyczne – pierwsze na tak wysokim szczeblu od 1993 roku.
Po ogłoszonym przez USA rozejmie pojawia się nadzieja na coś więcej niż ciszę broni.

Ale stawka jest jasna:
Izrael chce rozbrojenia Hezbollahu, a region wciąż balansuje na granicy eskalacji.

⚖️ TSUE – ważne pytania o kredyty

Trybunał Sprawiedliwości UE zajmie się sprawą, która dotyczy tysięcy Polaków.

Kluczowe pytanie:
czy bank może naliczać odsetki także od dodatkowych kosztów kredytu, a nie tylko od kwoty wypłaconej klientowi?

I jeszcze ważniejsze:
czy brak jasnej informacji o tym mechanizmie narusza prawa konsumenta?

To orzeczenie może zmienić praktykę rynku finansowego.

⛪ Papież Leon XIV wraca do Rzymu

Kończy się 11-dniowa podróż papieża Leona XIV po Afryce.

Ostatnia msza w Malabo (Gwinea Równikowa), potem powrót do Rzymu.
Na pokładzie samolotu – konferencja prasowa.

Wizyta obejmowała m.in. Algierię, Kamerun, Angolę – była trzecią zagraniczną podróżą pontyfikatu.

🔚 Na koniec dnia

Od lokacji średniowiecznych miast, przez dramaty wojny, po współczesne negocjacje o przyszłość Europy – 23 kwietnia układa się w opowieść o świecie, który nieustannie szuka równowagi.

Między historią a teraźniejszością.
Między konfliktem a nadzieją.

Z sondażu wynika, że z takim przypadkiem zetknęło się 21 proc. respondentów. Częściej cyberprzestępcy powołują się jedynie na Pocztę Polską – fałszywą wiadomość lub próbę kontaktu podszywającą się pod tę instytucję wskazało 41 proc. badanych.

Jak podano w informacji prasowej, oszuści najczęściej wykorzystują schematy związane z rzekomym zwrotem podatku, koniecznością korekty deklaracji albo pilnym uregulowaniem niedopłaty. Tego typu wiadomości są zwykle pisane urzędowym, oficjalnym tonem, a ich konstrukcja ma wywołać presję czasu i skłonić odbiorcę do natychmiastowego działania – zanim zdąży on dokładnie sprawdzić nadawcę, adres strony internetowej czy prawdziwość linku.

Na kolejnych miejscach w zestawieniu instytucji, pod które podszywają się przestępcy, znalazły się:
ZUS i KRUS – po 12 proc.,
policja i NFZ – po 11 proc.,
sąd lub komornik – 10 proc.,
Profil Zaufany i ePUAP – 9 proc.,
usługa mObywatel – 8 proc.,
a także urząd miasta lub gminy – 6 proc.

Badanie pokazuje również, jakimi pretekstami najczęściej posługują się oszuści. Niemal co trzeci respondent wskazał, że próbowano skłonić go do działania pod pozorem aktualizacji danych, odebrania ważnej wiadomości, zalogowania się albo pobrania dokumentu – taki scenariusz zadeklarowało 28 proc. badanych. Niewiele mniej, bo 27 proc., miało do czynienia z komunikatami dotyczącymi rzekomej zaległości, wezwania do zapłaty albo groźby konsekwencji, takich jak blokada konta czy kara. Z kolei co piąty ankietowany zetknął się z próbą wyłudzenia związaną z potwierdzeniem tożsamości lub logowaniem do usług publicznych.

Autorzy badania zwracają też uwagę na kanały, którymi oszuści najczęściej docierają do potencjalnych ofiar. Wśród osób, które w ciągu ostatnich 12 miesięcy otrzymały podejrzaną wiadomość lub telefon od rzekomej instytucji publicznej, najwięcej wskazało e-mail – 53 proc. Niewiele rzadziej wykorzystywane są SMS-y, które zadeklarowało 46 proc. respondentów. Na trzecim miejscu znalazły się połączenia telefoniczne – 26 proc. Znacznie rzadziej przestępcy korzystają z komunikatorów, takich jak WhatsApp czy Messenger – ten sposób kontaktu pojawił się w 11 proc. przypadków.

Widoczne są również wyraźne różnice związane z wiekiem odbiorców. W grupie 18–24 lata zdecydowanie dominują SMS-y – wskazało je 62 proc. badanych. Wśród seniorów powyżej 65. roku życia najczęściej pojawia się e-mail – aż 73 proc. odpowiedzi. Z kolei w grupie 25–34 lata relatywnie częściej niż w innych wykorzystywany jest telefon – taki kanał kontaktu wskazało 41 proc. respondentów.

Badanie zatytułowane „Jak cyberoszuści podszywają się pod instytucje publiczne” zostało zrealizowane przez IMAS International w marcu 2026 roku metodą CAWI, czyli internetowych wywiadów ankietowych, na reprezentatywnej próbie 1011 Polaków w wieku od 18 do 74 lat.

Kalendarium historyczne

Daty, które wciąż rzucają cień na teraźniejszość

1794 – insurekcja w Wilnie pod wodzą Jakuba Jasińskiego

232 lata temu, w trakcie powstania kościuszkowskiego, w Wilnie wybuchła insurekcja pod wodzą płk. Jakuba Jasińskiego. Był to jeden z najważniejszych epizodów zrywu, który miał ocalić Rzeczpospolitą po drugim rozbiorze. Wilno, podobnie jak Warszawa, stało się areną walki nie tylko militarnej, ale i symbolicznej – o prawo narodu do samostanowienia i politycznej godności. Jasiński zapisał się w historii jako postać romantyczna jeszcze zanim romantyzm stał się epoką: żołnierz, inżynier, poeta, człowiek gwałtowny, odważny i bezkompromisowy. Wileńska insurekcja była próbą wyrwania miasta z rosyjskiej kontroli i pokazania, że sprawa polska nie zgasła.

1891 – urodził się Teofil Ociepka

135 lat temu w Janowie Śląskim urodził się Teofil Ociepka, jeden z najsłynniejszych polskich malarzy prymitywistów. Był artystą osobnym, niemal legendarnym – samoukiem, mistykiem, twórcą obrazów przesyconych symboliką, ezoteryką i fantastyką. Jego twórczość długo funkcjonowała poza głównym nurtem sztuki, ale z czasem została doceniona jako zjawisko wyjątkowe. Ociepka należał do tych twórców, którzy nie malują świata takim, jaki jest, lecz takim, jaki śni się w gorączce, modlitwie albo objawieniu.

1919 – Piłsudski i odezwa do mieszkańców byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego

107 lat temu, dzień po zajęciu Wilna przez oddziały Wojska Polskiego, Naczelnik Państwa Józef Piłsudski wydał odezwę „Do Mieszkańców byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego”. Dokument ten miał ogromne znaczenie polityczne i propagandowe. Piłsudski zapowiadał w nim poszanowanie samostanowienia ludności w sprawach wewnętrznych, narodowościowych i wyznaniowych. Była to próba pokazania, że Polska nie wraca na Wschód jako okupant, lecz jako państwo szukające nowej formuły współistnienia narodów dawnej Rzeczypospolitej. Odezwa do dziś jest analizowana przez historyków jako jeden z kluczowych tekstów politycznych pierwszych miesięcy niepodległości.

1920 – powstanie Muzeum Wojska Polskiego

106 lat temu dekretem Naczelnego Wodza i marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie utworzono Muzeum Wojska Polskiego. Instytucja ta od początku miała nie być jedynie składem pamiątek po wojnach, lecz miejscem budowania narodowej pamięci i opowieści o polskim wysiłku zbrojnym. Gromadzone w niej zbiory obejmowały broń, mundury, sztandary, dokumenty, dzieła sztuki i relikty kampanii prowadzonych od czasów dawnej Rzeczypospolitej po walki o niepodległość. W kraju, który dopiero co odradzał się po zaborach, taki gest miał wymiar nie tylko muzealny, ale wręcz państwotwórczy.

1945 – wyzwolenie obozu Sachsenhausen

81 lat temu oddziały polskiej dywizji im. Henryka Dąbrowskiego oraz Armii Czerwonej wyzwoliły niemiecki obóz koncentracyjny Sachsenhausen, położony około 30 kilometrów na północ od Berlina. Przez obóz przewinęło się około 200 tysięcy więźniów różnych narodowości. Wśród nich byli także Polacy – intelektualiści, działacze polityczni, duchowni, oficerowie, członkowie ruchu oporu.

Sachsenhausen zajmuje w polskiej pamięci miejsce szczególne również dlatego, że trafili tam m.in. profesorowie UJ i AGH, aresztowani w 1939 roku w ramach Sonderaktion Krakau. Część z nich została później zwolniona po interwencji Benita Mussoliniego, co samo w sobie pozostaje jednym z bardziej osobliwych epizodów dyplomatycznych II wojny światowej. W obozie zginęli m.in. gen. Stefan Grot-Rowecki, komendant Armii Krajowej, prof. Stanisław Estreicher, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, oraz prof. Kazimierz Kostanecki, prezes Polskiej Akademii Umiejętności. To nie tylko nazwiska – to symbol planowego niszczenia elit.

1946 – Polska ratyfikuje umowy o MFW i Banku Odbudowy

80 lat temu Polska ratyfikowała umowę o utworzeniu Międzynarodowego Funduszu Walutowego oraz Międzynarodowego Banku Odbudowy i Rozwoju, czyli instytucji, które po wojnie miały stabilizować światową gospodarkę i finansować odbudowę zniszczonych państw. Choć późniejsze dzieje PRL skomplikowały relacje z zachodnim ładem finansowym, sama decyzja była znakiem wejścia Polski do globalnego systemu powojennej ekonomii.

1957 – urodził się Donald Tusk

69 lat temu w Gdańsku urodził się Donald Tusk – historyk, działacz opozycji demokratycznej w PRL, współtwórca Platformy Obywatelskiej, premier w latach 2007–2014 i ponownie od 2023 roku, a także były przewodniczący Rady Europejskiej. To jedna z centralnych postaci współczesnej polskiej polityki, polityk budzący silne emocje, od lat obecny w samym środku najważniejszych sporów o kierunek rozwoju państwa, miejsce Polski w Europie i kształt demokracji liberalnej.

1981 – reglamentacja podstawowych produktów

45 lat temu rząd wprowadził reglamentację masła, mąki, ryżu i kasz. Był to kolejny etap kryzysu gospodarczego schyłku PRL, gdy kartki, kolejki i braki zaopatrzenia stawały się znakiem codzienności. Dla młodszych czytelników to już niemal muzeum pamięci, dla starszych – wspomnienie realnego upokorzenia życia codziennego, w którym państwo decydowało nawet o tym, ile tłuszczu i mąki może kupić obywatel.

1982 – powstaje Tymczasowa Komisja Koordynacyjna „Solidarności”

44 lata temu, w czasie stanu wojennego, powstała podziemna Tymczasowa Komisja Koordynacyjna NSZZ „Solidarność”. Utworzyli ją przywódcy konspiracyjnych struktur regionalnych: Zbigniew Bujak, Władysław Frasyniuk, Władysław Hardek, Bogdan Lis oraz Eugeniusz Szumiejko. TKK stała się faktycznym centrum kierowania zdelegalizowanym związkiem. Była dowodem, że mimo internowań, cenzury i represji, „Solidarność” nie zniknęła, lecz zeszła pod ziemię, jak nurt rzeki, który znika tylko po to, by wypłynąć dalej.

1985 – utrzymanie wyroku w sprawie zabójców ks. Jerzego Popiełuszki

41 lat temu Sąd Najwyższy utrzymał w mocy wyrok Sądu Wojewódzkiego w Toruniu w sprawie zabójców ks. Jerzego Popiełuszki. Proces ten był jednym z najważniejszych wydarzeń prawnych i politycznych schyłkowego PRL. Choć wyroki zapadły, pytania o pełną odpowiedzialność systemu, inspiratorów zbrodni i rzeczywisty zasięg operacji wymierzonej w kapłana pozostawały w społeczeństwie żywe przez dziesięciolecia.

2021 – śmierć Mirosława Handkego

5 lat temu w Krakowie zmarł Mirosław Handke, profesor chemii, minister edukacji narodowej w rządzie Jerzego Buzka w latach 1997–2000. To on firmował reformę systemu oświaty z 1999 roku, która zastąpiła dawną strukturę szkolnictwa modelem obejmującym m.in. trzyletnie gimnazja. Reforma ta na trwałe zmieniła polską szkołę i do dziś pozostaje przedmiotem sporów – jedni widzieli w niej próbę unowocześnienia edukacji, inni początek chaosu strukturalnego.

Kalendarium muzyczne

Od country po rock, od Londynu po Olsztyn

1936 – Glen Campbell

Urodził się Glen Campbell, amerykański wokalista country, kompozytor i prezenter telewizyjny. Był jednym z tych muzyków, którzy łączyli popularność masową z szacunkiem środowiska. Jako muzyk sesyjny w latach 60. współpracował z takimi wykonawcami jak Bobby Darin, Ricky Nelson, The Monkees, Elvis Presley, Frank Sinatra czy Velvet Underground. Jego największe przeboje – „By The Time I Get To Phoenix”, „Wichita Lineman” i „Rhinestone Cowboy” – weszły do kanonu amerykańskiej muzyki popularnej. W jego piosenkach była przestrzeń, melancholia i kurz długiej drogi.

1950 – Peter Frampton

W Beckenham w Anglii urodził się Peter Frampton, gitarzysta i wokalista, który zaczynał karierę w grupie The Herd, a później współtworzył Humble Pie. Jako solowy wykonawca nagrał kilkanaście płyt, ale nieśmiertelność zapewnił mu koncertowy album „Frampton Comes Alive!”, który w 1976 roku stał się bestsellerem i sprzedał się w milionach egzemplarzy. Utwory takie jak „Show Me The Way”, „Do You Feel Like We Do” i „Baby, I Love Your Way” do dziś funkcjonują jako klasyka rocka radiowego.

1951 – Paul Carrack

Na świat przyszedł Paul Carrack, klawiszowiec i wokalista znany z grup Ace, Squeeze i Mike And The Mechanics. Jego głos towarzyszył takim przebojom jak „How Long”, „Tempted”, „The Living Years” czy „Over My Shoulder”. BBC nazwało go kiedyś „człowiekiem o złotym głosie”, i nie było w tym przesady – Carrack należy do tych artystów, których wielu słyszało, nawet jeśli nie każdy od razu kojarzy nazwisko.

1955 – Izabela Trojanowska

W Olsztynie urodziła się Izabela Trojanowska, aktorka i piosenkarka, jedna z ikon polskiej popkultury przełomu lat 70. i 80. Zdobyła nagrodę za debiut na Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu, współpracowała z grupami Stalowy Bagaż i Budka Suflera, a jej piosenki – „Tyle samo prawd ile kłamstw”, „Wszystko czego dziś chcę”, „Pieśń o cegle” – stały się znakami swojej epoki. W drugiej połowie lat 80. wyjechała z Polski i osiadła w Berlinie Zachodnim, co także dobrze oddaje klimat tamtego czasu: artystycznego rozedrgania, emigracyjnych pęknięć i poszukiwania wolności.

1956 – Janusz Iwański „Yanina”

Urodził się Janusz Iwański, pseudonim Yanina – gitarzysta jazzowy i rockowy, współzałożyciel zespołu Tie Break. Współpracował m.in. ze Stanisławem Sojką, tworząc duet Soyka Yanina, z którego płyt pochodzą przeboje „Cud Niepamięci” i „Absolutnie Nic”. To artysta, który z równą swobodą poruszał się po przestrzeni jazzu, poezji śpiewanej i rockowej wrażliwości.

1966 – „Wild Thing” i narodziny surowej energii

Singiel z piosenką „Wild Thing” zespołu The Troggs został wydany w Stanach Zjednoczonych jednocześnie przez dwie wytwórnie: Atco i Fontana. Utwór dotarł na pierwsze miejsce list przebojów i stał się jednym z hymnów gitarowej prostoty. Jeden z krytyków nazwał The Troggs „ojcami chrzestnymi punka”, a wokalistę Rega Presleya porównał – nieco przewrotnie – do Marcela Prousta. To porównanie brzmi jak żart, ale mówi coś ważnego: kultura popularna też bywa nośnikiem pamięci, tęsknoty i stylu.

1969 – John Lennon zmienia imię

Na dachu budynku Apple w Londynie odbyła się ceremonia, podczas której John Lennon zmienił swoje drugie imię z Winston na Ono. Tłumaczył dziennikarzom: „Yoko zmieniła nazwisko dla mnie, ja dla niej zmieniłem imię”. Był to gest prywatny, ale zarazem widowiskowy, dokładnie w stylu epoki, w której życie artystów stawało się publicznym spektaklem. Lennon ponoć nigdy nie lubił imienia Winston, które otrzymał po Winstonie Churchillu.

1972 – Deep Purple i „Machine Head”

Grupa Deep Purple po raz drugi wprowadziła na szczyt list album „Machine Head”. To jeden z kamieni milowych hard rocka, płyta zawierająca „Smoke On The Water” i „Highway Star” – utwory, które zna każdy, kto choć raz słyszał gitarowy riff rozcinający powietrze jak brzytwa.

1973 – premiera polskiej rock-opery „Naga”

Odbyła się premiera polskiej rock-opery „Naga”. Libretto napisał Grzegorz Walczak, a muzykę skomponowali muzycy Niebiesko-Czarnych oraz Zbigniew Namysłowski, Mateusz Święcicki i Andrzej Zieliński. Partie wokalne wykonali Ada Rusowicz, Wojciech Korda i Stan Borys. To przykład czasu, gdy polska muzyka ambitna próbowała łączyć rock, teatr i eksperyment, szukając własnej formy wypowiedzi.

1977 – The Jam i pierwszy singiel

Grupa The Jam wydała swój pierwszy singiel „In The City”, który dotarł do 40. miejsca brytyjskiej listy. Później formacja dowodzona przez Paula Wellera wprowadziła na listy aż siedemnaście utworów, z czego cztery znalazły się na pierwszym miejscu. The Jam było nie tylko zespołem, ale głosem młodej, nerwowej, miejskiej Anglii.

1984 – Amelle Berrabah

Urodziła się Amelle Berrabah, późniejsza członkini zespołu Sugababes. Do grupy dołączyła w 2005 roku po odejściu Mutyi Buény. W tym składzie zespół wylansował m.in. „About You Now” i „Red Dress”.

1989 – Madonna i „Like A Prayer”

Madonna umieściła na pierwszym miejscu amerykańskiej listy singiel „Like A Prayer”. Był to już jej siódmy numer jeden w USA. Według Mary Cross, autorki biografii artystki, utwór – z wyraźnymi religijnymi i seksualnymi podtekstami – stał się punktem, w którym „sacrum miesza się z profanum”. To jedna z tych piosenek, które nie tylko robią furorę, ale też wywołują debatę.

2001 – Destiny’s Child i „Survivor”

Trio Destiny’s Child zdobyło pierwsze miejsce brytyjskiej listy piosenką „Survivor”. Rok później utwór przyniósł grupie nagrodę Grammy w kategorii najlepszego wykonania rhythm and bluesowego. Piosenkę napisali Beyoncé Knowles, jej ojciec Matthew Knowles i Anthony Dent. W USA utwór zatrzymał się na drugim miejscu, ustępując wtedy wielkiemu przebojowi Janet Jackson „All For You”.

2003 – koniec S Club 7

Brytyjski zespół S Club 7, prowadzony przez Simona Fullera, ogłosił zakończenie działalności. W trakcie pięcioletniej kariery grupa umieściła na szczycie list cztery single i wypromowała serię hitów, m.in. „Bring It All Back” i „Don’t Stop Movin”. Zespół miał status produktu popowego pierwszej klasy, ale dla całego pokolenia pozostaje po prostu jednym z symboli przełomu wieków.

2007 – Beyoncé i Shakira razem na szczycie

Piosenka „Beautiful Liar” w wykonaniu duetu Beyoncé i Shakira uplasowała się na pierwszym miejscu brytyjskiej listy przebojów. Utwór zdobył nagrodę MTV za najlepszy duet i Ivor Novello Award dla najbardziej kasowej piosenki na Wyspach Brytyjskich. Co ciekawe, ze względu na trwające tournée Shakiry, wokalistki nagrały swoje partie oddzielnie i spotkały się dopiero podczas realizacji teledysku.

Kraj

Katowice, Senat, bezpieczeństwo i Wajda

Katowice: startuje Europejski Kongres Gospodarczy

W Katowicach rozpocznie się dziś Europejski Kongres Gospodarczy, jedno z najważniejszych wydarzeń debaty publicznej o gospodarce, przemyśle, technologii i przyszłości regionu. Hasłem tegorocznej edycji jest „The power of dialogue. Siła dialogu”. Organizator, katowicka Grupa PTWP, podkreśla, że właśnie dialog nabiera dziś szczególnego znaczenia w czasach globalnych napięć, transformacji energetycznej, przemian technologicznych i rosnącej niepewności gospodarczej.

Sesja inauguracyjna ma dotyczyć pozycji Europy we współczesnym świecie oraz wyzwań, przed którymi staje kontynent. Jedną z jej części będzie rozmowa z ministrem finansów Andrzejem Domańskim. W wydarzeniu uczestniczyć będą liczni przedstawiciele rządu. Już pierwszego dnia zapowiedziano obecność ministrów odpowiedzialnych za finanse, aktywa państwowe, energię, infrastrukturę, fundusze i politykę regionalną oraz zdrowie.

W ciągu trzech dni kongresu zaplanowano blisko 220 sesji ujętych w 19 ścieżkach tematycznych i sześciu głównych nurtach. Wśród nich znajdą się: transformacja energetyczna i klimatyczna, odporność i bezpieczeństwo, konkurencyjność i suwerenność, cyfryzacja i trendy technologiczne, geopolityczna podmiotowość Unii Europejskiej, a także zagadnienia związane z rolą człowieka, kompetencjami i jakością życia. To kongres, na którym w praktyce ścierają się interesy biznesu, administracji i samorządów – a więc także sprawy, które później realnie wpływają na życie lokalnych wspólnot.

Senat: obrady nad kodeksem, finansami i wsparciem dla uczelni

Senat rozpocznie dziś posiedzenie, podczas którego zajmie się m.in. nowelizacją Kodeksu postępowania karnego. Zmiana zakłada, że sprawy dotyczące zarówno wręczania, jak i przyjmowania łapówek przez zagranicznych funkcjonariuszy publicznych będą rozpoznawane przez sądy okręgowe, a nie – jak dotychczas – przez sądy rejonowe. Chodzi wyłącznie o przypadki przekupstwa osób pełniących funkcje publiczne w innym państwie lub organizacji międzynarodowej. To techniczna zmiana proceduralna, ale ważna z punktu widzenia skuteczności walki z korupcją transgraniczną.

Senatorowie będą też pracować nad nowelą ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich i nadzorze publicznym oraz ustawy o rachunkowości, która likwiduje tzw. białą listę usług dozwolonych. To temat może mniej nośny medialnie, ale istotny dla rynku audytu i przejrzystości sprawozdawczości finansowej.

W porządku obrad znajdzie się również nowela o finansach publicznych, zgodnie z którą fundusze Banku Gospodarstwa Krajowego mają lokować wolne środki pochodzące ze źródeł publicznych w depozycie u Ministra Finansów. Według resortu rozwiązanie to ma ograniczyć potrzeby pożyczkowe budżetu państwa i spowolnić przyrost długu sektora instytucji rządowych i samorządowych związany z działalnością funduszy. Lokowanie środków ma odbywać się na podstawie umowy z szefem resortu finansów, a ustawa określa również zasady krótkoterminowego oprocentowania takich depozytów.

Senat zajmie się także nowelizacją Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, która rozszerza wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami na uczelniach. Pomoc ma objąć nie tylko studentów, ale również kandydatów na studia i uczestników studiów podyplomowych. To ważna korekta, bo pokazuje przesunięcie myślenia – od wsparcia już obecnych w systemie do wsparcia także tych, którzy dopiero do niego próbują wejść.

Gostynin i Łowicz: współpraca na rzecz bezpieczeństwa

W Gostyninie wicepremier i szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz oraz minister spraw wewnętrznych Marcin Kierwiński wezmą udział w podpisaniu listu intencyjnego dotyczącego współpracy w zakresie wspólnej realizacji zadań związanych z bezpieczeństwem i obronnością państwa na terenie Gostynina. W tle tej wizyty znajduje się szerszy plan wzmacniania struktur wojskowych w centralnej Polsce.

W Łowiczu i Gostyninie, w ramach „Pakietu Wzmocnienia Sił Zbrojnych RP 2023–2025”, ma zostać zorganizowana 2 Brygada Rakiet. To inwestycja o znaczeniu nie tylko militarnym, lecz także infrastrukturalnym i społecznym. W praktyce oznacza rozbudowę zaplecza, zwiększenie obecności wojska i nowy wymiar bezpieczeństwa regionalnego.

Nowy Trzepów: konferencja MON i WOT

W Nowym Trzepowie odbędzie się wspólna konferencja prasowa wicepremiera, szefa MON Władysława Kosiniaka-Kamysza oraz dowódcy Wojsk Obrony Terytorialnej, gen. dyw. dr. Krzysztofa Stańczyka. Głównym tematem ma być ulokowanie części 64. Batalionu Lekkiej Piechoty właśnie w tej miejscowości.

MON podkreśla, że pojawienie się jednostki znacząco wzmocni bezpieczeństwo regionu i jego mieszkańców. Resort zwraca też uwagę na aspekt gospodarczy: większe zatrudnienie, rozwój lokalny, wzrost aktywności ekonomicznej, a więc to wszystko, co zwykle idzie za obecnością trwałej infrastruktury wojskowej. W wielu miejscowościach podobne decyzje stają się impulsem cywilizacyjnym, nie tylko strategicznym.

Senat: wystawa o Andrzeju Wajdzie

W Senacie odbędzie się dziś oficjalne otwarcie wystawy „Andrzej Wajda. Artysta. Senator. Obywatel”, przygotowanej przez krakowskie Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha. To jedno z głównych wydarzeń Roku Wajdy, obchodzonego z okazji setnej rocznicy urodzin wybitnego reżysera.

Zaplanowano przemówienia m.in. marszałek Senatu Małgorzaty Kidawy-Błońskiej, marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego, a także wystąpienia Jerzego Stępnia, Piotra Bajera, Feliksa Falka i Adama Michnika. Sama wystawa ma syntetycznie przedstawić bogatą drogę artystyczną Wajdy oraz jego zaangażowanie publiczne. Narracja ekspozycji została podzielona na siedem rozdziałów, które prowadzą przez kolejne etapy życia reżysera: od doświadczeń wojny, przez kino moralnego niepokoju, po aktywność obywatelską i parlamentarną. To opowieść o człowieku, który potrafił patrzeć Polsce prosto w oczy – i tę Polskę pokazywać bez retuszu.

Zagranica

Dyplomacja, wojna, energia i podróż papieża

Rzym: Sikorski spotka się z Tajanim

Dziś wicepremier i szef MSZ Radosław Sikorski spotka się w Rzymie z wicepremierem, ministrem spraw zagranicznych i współpracy międzynarodowej Włoch Antonio Tajanim. Spotkanie organizowane jest w związku z polsko-włoskim Forum Strategicznym „THE BRIDGE”, wydarzeniem o charakterze polityczno-eksperckim.

Według polskiego MSZ celem forum jest budowanie politycznego mostu między dwoma brzegami Europy – od Bałtyku po Śródziemnomorze – oraz pogłębianie współpracy Polski i Włoch jako dwóch ważnych państw europejskich zaliczanych do grona BIG5, obok Francji, Hiszpanii, Niemiec i Wielkiej Brytanii. Ministerstwo zaznacza, że chodzi również o wielowymiarowe podejście do globalnych i regionalnych wyzwań, z uwzględnieniem niepodzielności europejskiego bezpieczeństwa.

Rozmowy mają dotyczyć zarówno relacji dwustronnych, jak i najważniejszych wyzwań międzynarodowych: sytuacji w Ukrainie, na Bliskim Wschodzie, procesu rozszerzenia Unii Europejskiej oraz roli państw europejskich na kontynencie afrykańskim. Podczas forum planowane jest również podpisanie Memorandum o Porozumieniu między resortami spraw zagranicznych Polski i Włoch, dotyczącego systematycznych konsultacji oraz współpracy strategicznej.

USA, Izrael, Iran: 54. dzień wojny i zawieszenie broni

Dziś przypada 54. dzień wojny USA i Izraela z Iranem. Późnym wieczorem we wtorek prezydent USA Donald Trump przedłużył zawieszenie broni, którego pierwotny termin miał wygasnąć w nocy z wtorku na środę. Dodał, że strona amerykańska oczekuje od Teheranu nowej propozycji zakończenia wojny i zamknięcia rozmów na ten temat. Jednocześnie Trump zapowiedział utrzymanie blokady irańskich portów, co oznacza, że mimo formalnego przedłużenia rozejmu presja militarna i gospodarcza nie słabnie.

W związku z deklaracją Trumpa wiceprezydent USA J.D. Vance odwołał planowany wylot do Pakistanu, gdzie miały odbyć się rozmowy z Iranem. Biały Dom potwierdził, że nie wiadomo jeszcze, kiedy odbędzie się kolejna runda negocjacji. Sytuacja pozostaje więc skrajnie niestabilna – to rozejm bardziej na papierze niż w realnym poczuciu bezpieczeństwa.

Bruksela: Komisja Europejska zajmie się energią

W Brukseli odbędzie się kolegium komisarzy, podczas którego Komisja Europejska ma przyjąć komunikat dotyczący energii. Dokument ma pomóc w rozwiązaniu trwającego kryzysu cen energii i rosnących kosztów importu, będących skutkiem konfliktu na Bliskim Wschodzie.

Przewodnicząca KE Ursula von der Leyen już 13 kwietnia mówiła, że konieczna jest silna koordynacja między państwami członkowskimi w zakresie kupowania i magazynowania gazu. Komisja ma także przedstawić zalecenia dotyczące oszczędzania energii, które mają zmniejszyć popyt na paliwa. Wśród rozważanych działań są m.in. zachęcanie firm do pracy zdalnej oraz dopłaty do transportu publicznego. To pokazuje, że polityka energetyczna coraz mocniej wchodzi w codzienność obywateli – od cen ogrzewania po sposób dojazdu do pracy.

Papież Leon XIV w Gwinei Równikowej

Papież Leon XIV, przebywający z wizytą w Gwinei Równikowej, uda się dziś do miasta Mongomo, gdzie odprawi mszę w Bazylice Niepokalanego Poczęcia i odwiedzi szkołę technologiczną imienia papieża Franciszka, dzień po pierwszej rocznicy jego śmierci. Ten symboliczny kontekst nadaje całej wizycie dodatkowy wymiar – pamięci, ciągłości i przejścia między pontyfikatami.

Następnie Leon XIV odwiedzi miasto Bata w zachodniej części kraju. W programie przewidziano wizytę w więzieniu, a potem spotkanie z młodzieżą i rodzinami na stadionie. Wieczorem papież wróci do Malabo. Gwinea Równikowa jest ostatnim etapem jego 11-dniowej podróży po Afryce, podczas której odwiedził również Algierię, Kamerun i Angolę. W czwartek ma wrócić do Rzymu.

Najważniejsze punkty dnia – co dziś naprawdę ustawi agendę

Dzisiejszy dzień układa się w kilka mocnych osi tematycznych. W kraju uwagę przykują Katowice i Europejski Kongres Gospodarczy, bo tam rozmawiać się będzie o gospodarce, energii, cyfryzacji i pozycji Europy. Drugim ważnym polem będą obrady Senatu, gdzie techniczne z pozoru przepisy mogą mieć realne znaczenie dla finansów państwa, wymiaru sprawiedliwości i polityki społecznej. Osobny ciężar mają wydarzenia na Mazowszu związane z wojskiem i bezpieczeństwem.

Za granicą na pierwszy plan wysuwa się spotkanie Sikorski–Tajani, kryzys wokół Iranu, a także decyzje Komisji Europejskiej w sprawie energii. W cieniu wielkiej polityki trwa też papieska podróż po Afryce, przypominająca, że świat nie kończy się na osi Waszyngton–Bruksela–Moskwa.

Według nieoficjalnych informacji Teheran wysyła do Pakistanu zespół negocjatorów, który ma prowadzić rozmowy z USA. Jak podają źródła zbliżone do sprawy, decyzja nie zapadła od razu. W tle miał trwać spór wewnątrz irańskiego establishmentu, ponieważ Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej domagał się twardszego stanowiska i sprzeciwiał się negocjacjom przed zakończeniem amerykańskiej blokady irańskich portów.

Ostatecznie jednak – według tych samych źródeł – najwyższy przywódca Iranu miał w nocy z poniedziałku na wtorek dać negocjatorom „zielone światło”.

Równolegle portal Axios podał, że do Pakistanu wybiera się wiceprezydent USA J.D. Vance, a także wysłannicy prezydenta Donalda Trumpa: Steve Witkoff i Jared Kushner. Tematem rozmów ma być porozumienie dotyczące zakończenia wojny.

Dla rynku to moment szczególny, bo inwestorzy z uwagą śledzą każdy sygnał, który mógłby zmniejszyć ryzyko dalszej destabilizacji w regionie. Pierwsza runda rozmów USA i Iranu nie przyniosła porozumienia, dlatego obecne spotkanie postrzegane jest jako test realnych intencji obu stron.

Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że po rozpoczętych pod koniec lutego atakach USA i Izraela na Iran z Bliskiego Wschodu nie wyeksportowano ani jednego ładunku LNG, co zachwiało rynkiem i zakłóciło około jedną piątą światowych dostaw skroplonego gazu. W efekcie wielu uczestników rynku ograniczyło swoje zaangażowanie, obawiając się dalszej eskalacji konfliktu.

Na tym jednak lista czynników ryzyka się nie kończy. Inwestorzy obserwują także prace konserwacyjne w Norwegii, która pozostaje największym dostawcą gazu do Europy. Szczególne znaczenie ma tu gigantyczne złoże Troll, kluczowe dla stabilności dostaw na kontynent.

Planowane prace serwisowe, uzależnione między innymi od warunków pogodowych, mogą czasowo ograniczać możliwości przesyłowe. Szacuje się, że zakłócenia w przepływie gazu w północno-zachodniej Europie w najbliższych dniach mogą wynieść około 5 mln metrów sześciennych dziennie, a być może nawet więcej.

Rynek więc z jednej strony oddycha z ulgą, z drugiej – wciąż nasłuchuje. Bo dziś cena gazu zależy już nie tylko od podaży i popytu, ale także od tego, czy dyplomacja okaże się silniejsza od wojny.

Zamiast w Grotach Watykańskich, został pochowany w Bazylice Santa Maria Maggiore, miejscu, które odwiedził ponad 120 razy. Ten wybór – jak zauważa ekspert – był świadomym gestem dystansu wobec instytucjonalnego splendoru papiestwa i częścią programu „odbarokowienia Kościoła”.

Symbolika i realna polityka

Choć papież bywa postrzegany jako władca absolutny, w praktyce musi działać w ramach tradycji i ograniczeń Kościoła. Franciszek jednak wielokrotnie te granice przesuwał.

Przykładem były niekonwencjonalne nominacje kardynalskie, obejmujące osoby spoza głównego nurtu hierarchii. – To jak awansowanie generała z dwiema gwiazdkami na szefa sztabu – obrazowo tłumaczy prof. Stempin.

Równocześnie papież konsekwentnie prowadził politykę dowartościowania „peryferii” – ludzi wykluczonych, ubogich, marginalizowanych, także tych pozostających poza Kościołem.

Jego styl życia – mieszkanie w Domu Świętej Marty, codzienność bez przepychu – był przede wszystkim gestem o ogromnej sile symbolicznej, skierowanym do milionów wiernych.

Napięcia, chaos i ryzyko schizmy

Dokumenty takie jak „Fiducia supplicans” (2023), dopuszczające błogosławieństwo związków homoseksualnych, wywołały globalne napięcia w Kościele.

W efekcie pojawił się pluralizm praktyk duszpasterskich:

• Kościoły Europy Zachodniej otwierały się na zmiany,
• Kościoły Afryki i Europy Środkowo-Wschodniej pozostawały konserwatywne i wierne dotychczasowej doktrynie.

Ten rozdźwięk rodzi dziś jedno z największych wyzwań: utrzymanie jedności Kościoła i uniknięcie schizmy.

Reformy „pół kroku”

Franciszek działał często metodą małych kroków:

• dopuścił żonatych kapłanów w Amazonii,
• wprowadził błogosławieństwa niesakramentalne dla par jednopłciowych,
• zwiększył udział kobiet w strukturach watykańskich, bez formalnej zmiany doktryny.

Jak podkreśla prof. Stempin, była to strategia wynikająca z realiów – braku większości dla zmian soborowych.

Przełom: walka z pedofilią

Najważniejszym osiągnięciem pontyfikatu pozostaje jednak realne wdrożenie mechanizmów walki z pedofilią w Kościele.

Kluczowe decyzje:

• dokument „Vos estis lux mundi” (2019) – procedury zgłaszania nadużyć,
• zniesienie tajemnicy papieskiej w sprawach pedofilii,
• rozszerzenie ochrony także na osoby bezbronne i z niepełnosprawnościami.

Za jego pontyfikatu ukarano 11 polskich biskupów, a sprawy – wcześniej zamiatane pod dywan – zaczęły trafiać do opinii publicznej.

Kościół po Franciszku: proces, nie epizod

Zdaniem eksperta, pontyfikat Franciszka stworzył trwały wyłom w strukturze Kościoła. Procesy, które uruchomił, będą kontynuowane – niezależnie od stylu jego następcy.

Obecny papież, Leon XIV, choć przywraca część zewnętrznego splendoru, w wielu decyzjach podąża ścieżką poprzednika. Symboliczny jest wybór miejsca – Lampedusa zamiast jubileuszu USA – czyli powrót do tematów migracji i wykluczenia.

To historia Kościoła w momencie przejścia – jak u Kafki, gdy system jeszcze trwa, ale jego logika zaczyna się kruszyć. Proces ruszył. I nie ma już odwrotu.

W raporcie nie zabrakło również odniesień do Chin, które – jak wskazuje Callamard – realizują własną wizję dominacji, prowadząc do nierówności i systemowych represji. Obraz dopełniają dramaty w Demokratycznej Republice Konga, Mjanmie i Sudanie – regionach pogrążonych w chaosie i poza realną kontrolą społeczności międzynarodowej. „To świat bez moralnego kompasu” – podsumowuje szefowa Amnesty.

Polska w raporcie: bezpieczeństwo kontra prawa człowieka

Jedna z części raportu została poświęcona Polsce. Autorzy wskazują na napięcie między polityką bezpieczeństwa a standardami praw człowieka.

W marcu 2025 roku wprowadzono zawieszenie prawa do azylu na granicy z Białorusią, które – choć początkowo miało obowiązywać 60 dni – zostało przedłużone na cały rok. Towarzyszył temu zakaz wjazdu dziennikarzy i obserwatorów do strefy przygranicznej.

Rząd tłumaczył decyzje koniecznością walki z wojną hybrydową, wskazując na działania służb białoruskich i rosyjskich. Jednak według Amnesty są to środki budzące poważne wątpliwości w kontekście międzynarodowego prawa uchodźczego.

Kolejnym kontrowersyjnym krokiem było wycofanie się Polski z Konwencji ottawskiej dotyczącej zakazu min przeciwpiechotnych oraz zapowiedź wznowienia ich produkcji – decyzja motywowana zagrożeniem ze strony Rosji.

Zmiany dotknęły także polityki migracyjnej. Polska usunęła część krajów – m.in. Syrię, Afganistan i Sudan – z listy państw objętych zakazem deportacji, co w praktyce oznacza możliwość odsyłania ludzi do regionów objętych konfliktami.

Społeczne napięcia i prawa obywatelskie

Raport wskazuje również na kwestie wewnętrzne. Wprowadzenie tzw. renty wdowiej zostało ocenione jako potencjalnie dyskryminujące wobec związków nieformalnych i osób LGBT+.

Autorzy podkreślają także, że społeczność LGBT+ w Polsce nadal doświadcza przemocy i agresji, szczególnie w przestrzeni internetowej.

Niepokój budzi również brak ratyfikacji przez Polskę kluczowych dokumentów, takich jak protokoły do Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych czy Konwencja o prawach osób z niepełnosprawnościami, co ogranicza obywatelom możliwość dochodzenia swoich praw na poziomie międzynarodowym.

Świat między chaosem a nadzieją

Wśród nielicznych pozytywnych sygnałów Amnesty wymienia powołanie Trybunału ds. Zbrodni Agresji przeciwko Ukrainie oraz działania ONZ w sprawie Afganistanu. Kilkanaście państw zdecydowało się także na ograniczenie handlu bronią z Izraelem.

Rok 2025 przyniósł również zmiany w zakresie praw reprodukcyjnych kobiet, m.in. w Danii, Norwegii czy Luksemburgu.

Amnesty International publikuje swoje raporty od 1962 roku. Ten najnowszy brzmi jednak jak ostrzeżenie – nie tylko dla rządów, ale i dla społeczeństw. Bo jeśli – jak pisał Miłosz – „prawo staje się bezsilne wobec siły”, to pytanie nie brzmi już czy, ale jak długo jeszcze.

Z czasem lokalne doświadczenie zaczęło przenosić się do produkcji spółdzielczej. W Rykach powstało miejsce, w którym wiedza przekazywana przez pokolenia spotkała się z nowoczesnym podejściem do serowarstwa. Tak powstał ser, który stopniowo trafił do sklepów w całym kraju.

Rycki Edam wyróżnia się kremową barwą i elastycznym miąższem z charakterystycznymi owalnymi oczkami. Podczas dojrzewania nabiera łagodnego, lekko orzechowego smaku, dzięki czemu dobrze sprawdza się zarówno w prostych kanapkach, jak i w wielu popularnych daniach.

„Rycki Edam to produkt, który przez lata budował swoją pozycję przede wszystkim dzięki zaufaniu konsumentów. Dla wielu osób jest po prostu częścią codziennej kuchni - smakiem, który znają od dawna” - mówi Patryk Ćwikła, prezes zarządu Spółdzielni Mleczarskiej Ryki.

Ser był wielokrotnie wyróżniany w branżowych konkursach. Otrzymał m.in. nagrodę „Złoty Paragon - Nagroda Kupców Polskich”, przyznawaną na podstawie opinii właścicieli sklepów detalicznych. Produkt posiada także znak „Jakość Tradycja”, który potwierdza jego wieloletnią recepturę i związek z tradycyjnymi metodami wytwarzania.

Rok jubileuszu 100-lecia Spółdzielni Mleczarskiej Ryki jest okazją do przypomnienia historii lokalnego serowarstwa. Z niewielkiej produkcji opartej na pracy okolicznych gospodarstw powstała dziś nowoczesna spółdzielnia, której sery trafiają nie tylko do sklepów w całej Polsce, ale również na rynki zagraniczne.

Spółdzielnia Mleczarska w Rykach od 100 lat gości na polskich stołach łącząc tradycję z nowoczesnością. Każdy kilogram sera powstaje z ok. 10 litrów mleka dostarczanego przez prawie tysiąc lokalnych dostawców, którzy są jednocześnie właścicielami spółdzielni. Dziennie produkowanych jest ok. 45 ton sera, które trafiają na stoły zarówno w Polsce, jak i za granicą.

Skala współprac wpisuje się w długofalową strategię SFD, w której influencerzy nie tylko generują zasięg, ale także budują dotarcie do zróżnicowanych grup odbiorców oraz wspierają komunikację wokół premier produktowych. Twórcy prezentują produkty w formatach dopasowanych do własnego stylu i charakteru publikowanych treści, co przekłada się na większą autentyczność i zaangażowanie społeczności.

„Influencer marketing jest dla nas jednym z najważniejszych kanałów budowania relacji z odbiorcami, ponieważ pozwala mówić o produktach w sposób naturalny i dopasowany do charakteru danej społeczności. Skala współprac, którą dziś realizujemy w Europie, to efekt konsekwentnie realizowanej strategii” - mówi Łukasz Świtek, Dyrektor Marketingu w SFD.

SFD podkreśla, że współprace prowadzone są wieloplatformowo i obejmują różnorodne formaty - od krótkich materiałów wideo i relacji, przez recenzje i testy, po lokowania w dłuższych treściach oraz aktywacje wokół premier. Działania te są elementem szerszej strategii omnichannel, w której komunikacja marketingowa łączy się z szeroką dostępnością produktów. Oferta SFD trafia bowiem nie tylko do kanałów online, ale również do popularnych sieci dyskontowych i sklepów, co pozwala skutecznie docierać do konsumentów na różnych etapach ścieżki zakupowej.

Marka w swoich działaniach regularnie aktywizuje szerokie grono twórców wokół premier produktowych oraz nowości w portfolio, co potwierdzają dotychczasowe kampanie realizowane dla marek z grupy SFD.

📜 Kalendarium historyczne — ślady, które nie znikają

Historia lubi wracać dokładnie w te same dni. Jakby przypominała, że czas to nie tylko przyszłość, ale i echo przeszłości.

1887 – Piłsudski na Syberii
139 lat temu młody Józef Piłsudski został skazany przez władze carskie na pięć lat zesłania na Syberię. W tle — spisek przeciwko carowi Aleksandrowi III. Jego brat Bronisław otrzymał jeszcze surowszy wyrok — 15 lat katorgi. To moment, który – choć dramatyczny – ukształtował jednego z przyszłych architektów niepodległej Polski.

1895 – Narodziny melodii międzywojnia
W Warszawie przychodzi na świat Jerzy Petersburski, autor „Ta ostatnia niedziela” – utworu, który stał się nieformalnym hymnem epoki, pełnym melancholii i przedwojennego klimatu.

1916 – Głos z getta
Rodzi się Wiera Gran — artystka, której los splótł się z historią Warszawy. W czasie wojny śpiewała w kawiarni „Sztuka” w getcie, niosąc ludziom namiastkę normalności w nieludzkich czasach.

1920 – Początek legendy Ruchu Chorzów
Powstaje klub, który zapisze się złotymi zgłoskami w historii polskiej piłki — Ruch Chorzów, czternastokrotny mistrz Polski.

1923 – Polska w FIFA
Polski Związek Piłki Nożnej dołącza do FIFA. Symboliczny moment włączenia polskiego futbolu do światowej wspólnoty.

1940 – Cicha wojna podziemia
Płk Stefan Rowecki powołuje Związek Odwetu — jednostkę dywersyjną, która działała w cieniu okupacyjnej rzeczywistości.

2011 – Odejście wizjonerki przestrzeni
Umiera Halina Skibniewska, twórczyni „Sadów Żoliborskich” – jednego z najlepiej zaprojektowanych osiedli powojennej Polski, gdzie architektura spotykała się z myśleniem o człowieku.

🎶 Kalendarium muzyczne — dźwięki zapisane w czasie

Muzyka, jak historia, ma swoje daty graniczne.

1957 – Elvis rządzi światem
„All Shook Up” trafia na szczyt amerykańskich list przebojów i zostaje tam przez osiem tygodni. Ponad 2 miliony sprzedanych egzemplarzy — rock’n’roll w pełnym rozkwicie.

1968 – Narodziny Deep Purple na scenie
Pierwszy koncert pod tą nazwą w Danii. Inspiracją była ulubiona piosenka babci Ritchiego Blackmore’a — i tak powstała legenda rocka.

1992 – Hołd dla Freddiego Mercury’ego
Na londyńskiej scenie spotykają się największe nazwiska muzyki: Elton John, David Bowie, Guns N’ Roses. Koncert pamięci wokalisty Queen staje się jednym z najważniejszych wydarzeń muzycznych dekady.

1993 – Aerosmith i „Get A Grip”
Album, który sprzeda się w ponad 20 milionach egzemplarzy, zmieniając status zespołu na globalną ikonę.

2018 – Cisza po Avicii
Świat traci jednego z najważniejszych twórców muzyki elektronicznej. Tim Bergling, znany jako Avicii, odchodzi w wieku 28 lat. Za sukcesem kryła się walka z depresją — temat, który dziś wybrzmiewa mocniej niż jego hity.

🇵🇱 Polska–Francja: polityka w cieniu historii

W Gdańsku — mieście-symbolu wolności — odbywa się dziś pierwszy szczyt polsko-francuski po podpisaniu traktatu w Nancy.

Spotkanie Donalda Tuska i Emmanuela Macrona ma wymiar nie tylko polityczny, ale i symboliczny. W planie:

• złożenie kwiatów pod Pomnikiem Poległych Stoczniowców 1970,
• wizyta w Europejskim Centrum Solidarności,
• ceremonia wręczenia Nagrody Bronisława Geremka,
• wspólne wystąpienie dla mediów.

Traktat z 9 maja 2025 r. zakłada szeroką współpracę — od bezpieczeństwa po kulturę. Co ważne, 20 kwietnia ustanowiono Dniem Przyjaźni Polsko-Francuskiej.

To nie tylko dyplomacja. To próba budowania wspólnego języka w Europie, która coraz częściej mówi różnymi głosami.

🌍 Świat: napięcie pod powierzchnią rozejmu

Na Bliskim Wschodzie sytuacja pozostaje krucha.

Trwa 52. dzień wojny USA i Izraela z Iranem oraz 13. dzień zawieszenia broni. Prezydent Donald Trump zapowiada kolejne negocjacje w Islamabadzie, jednocześnie oskarżając Iran o łamanie rozejmu.

W tle — cieśnina Ormuz, strategiczny punkt światowego handlu ropą i gazem. Jej blokada doprowadziła do gwałtownych wzrostów cen surowców i napięcia na globalnych rynkach.

To konflikt, który nie toczy się tylko na mapie — jego skutki odczuwalne są na całym świecie.

🕊️ Dyplomacja i próby pokoju

Dziś odbędzie się także 9. spotkanie Globalnego Sojuszu na rzecz Rozwiązania Dwupaństwowego. Współgospodarzami są Kaja Kallas i belgijski minister Maxime Prevot.

Inicjatywa powołana w 2024 roku ma jeden cel: przywrócić rozmowy między Izraelem a Palestyną.
W świecie pełnym konfliktów brzmi to jak echo dawnej wiary, że dialog jeszcze ma sens.

📌 Dzień jak każdy — i nie do końca zwyczajny

20 kwietnia to dzień, w którym historia splata się z teraźniejszością.
Od Syberii Piłsudskiego po Gdańsk współczesnej polityki.
Od Elvisa po Aviciiego.
Od lokalnych imienin po globalne napięcia.

Zwykły poniedziałek?
Tylko pozornie.

19 kwietnia 1943 roku Niemcy wkroczyli do warszawskiego getta, by ostatecznie je zlikwidować. Odpowiedzią była zbrojna walka Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB) i Żydowskiego Związku Wojskowego (ŻZW) – kilkuset młodych ludzi przeciwko machinie zagłady.

To nie była bitwa o zwycięstwo. To była walka o sens.
Jak pisał Marek Edelman, ostatni przywódca powstania: „chodziło tylko o wybór sposobu umierania”.

Przez blisko miesiąc płonęło getto. Dom po domu, ulica po ulicy.
8 maja 1943 r. w bunkrze przy ul. Miłej zginął Mordechaj Anielewicz wraz z towarzyszami.
16 maja Niemcy wysadzili Wielką Synagogę na Tłomackiem – symboliczny koniec świata, który i tak już przestał istnieć.

Dziś, pod Pomnikiem Bohaterów Getta w Warszawie, hołd oddadzą najważniejsze osoby w państwie. Ale pamięć nie potrzebuje protokołu – wystarczy cisza i świadomość, że tu, gdzie dziś jeżdżą tramwaje, była kiedyś przestrzeń ostatecznej próby człowieczeństwa.

Od Rejtana do ruin getta – historia, która nie daje spokoju

19 kwietnia powraca w historii jak refren w pieśni o utracie:

• 1773 – Sejm rozbiorowy w Warszawie: dramatyczny protest Tadeusza Rejtana, uwieczniony przez Matejkę, to jeden z pierwszych krzyków sprzeciwu wobec rozbioru Polski.
• 1809 – Bitwa pod Raszynem: książę Józef Poniatowski zatrzymuje Austriaków, choć siły są nierówne – jakby historia lubiła stawiać Polaków w sytuacjach bez wyjścia.
• 1942 – akcja „Wawra”: młodzi konspiratorzy rozwieszają w Warszawie symbole upadku III Rzeszy – swastykę na szubienicy. Mały sabotaż, wielka odwaga.

Ten dzień uczy jednego: opór, nawet beznadziejny, ma znaczenie.

Między śmiechem a historią – Jan Kobuszewski i inni

W cieniu wielkich tragedii są też ci, którzy dawali ludziom oddech.

Jan Kobuszewski (ur. 1934) – mistrz komediowej pauzy, aktor Kabaretu Dudek i filmów Barei. W świecie absurdów PRL-u był jak przewodnik – pokazywał, że śmiech może być formą oporu.

Z kolei Maria Wittek, zmarła w 1997 roku, zapisała się jako pierwsza kobieta generał Wojska Polskiego – symbol cichej, ale konsekwentnej walki kobiet o miejsce w historii.

Rock, blues i narodziny legend

1928 – Alexis Korner
Urodził się człowiek, którego można nazwać architektem brytyjskiego bluesa. Alexis Korner nie tylko grał – on budował scenę. W jego Blues Incorporated terminowali przyszli giganci: Charlie Watts, Jack Bruce, Ginger Baker, Keith Richards, Jimmy Page. Bez niego nie byłoby Rolling Stonesów w tej formie, nie byłoby Cream, być może nawet Led Zeppelin brzmiałoby inaczej. Londyn lat 60. miał swoje serce – i biło ono bluesem Kornera.

1942 – Alan Price (The Animals)
W Fatfield rodzi się człowiek, który nada organom Hammonda rockową duszę. Alan Price, współtwórca sukcesu The Animals, zapisze się w historii dzięki hipnotycznej wersji „House of the Rising Sun”. Utwór stanie się globalnym fenomenem – numer jeden w USA, Wielkiej Brytanii, Australii.
Później Price pójdzie własną drogą, komponując muzykę filmową (m.in. do „O Lucky Man!”), jakby chciał udowodnić, że rockman też może być poetą obrazu.

1958 – Sławomir Wierzcholski (Nocna Zmiana Bluesa)
W Toruniu rodzi się człowiek, który sprawi, że harmonijka ustna zabrzmi po polsku z pełną mocą. Sławomir Wierzcholski, lider Nocnej Zmiany Bluesa, to jedna z najważniejszych postaci rodzimego bluesa.
Ich koncerty – od klubów po wielkie sceny – niosły ten sam przekaz: blues nie jest importem z Ameryki, to język emocji, który rozumie także nad Wisłą. Grali przed B.B. Kingiem, przed Blues Brothers – i nigdy nie brzmieli jak support.

1969 – narodziny Queen (jeszcze jako Smile)
W londyńskim klubie Revolution pojawia się trio Smile. Na scenie: Brian May, Roger Taylor i Tim Staffell. Publiczność jeszcze nie wie, że patrzy na zalążek legendy.
Kilka lat później, gdy do zespołu dołączy Freddie Mercury, świat dostanie Queen – zespół, który będzie balansował między operą, rockiem i czystą teatralnością. Tego wieczoru w 1969 roku zaczęła się jedna z najważniejszych historii w muzyce XX wieku.

1970 – Dana i Eurowizja
„All Kinds of Everything” – niewinna piosenka, która podbiła listy przebojów. Dana, nastolatka z Irlandii, wygrywa Eurowizję i trafia na szczyty rankingów.
To jeden z tych momentów, gdy pop pokazuje swoją siłę: prostota, emocja i melodia, która zostaje w głowie jak echo dzieciństwa. Dana później wybierze politykę – jakby chciała udowodnić, że scena i parlament to tylko różne formy wystąpień publicznych.

1974 – Bruce Springsteen i półpusta sala
New Brunswick, teatr na 550 miejsc. Na widowni… około 250 osób. Bruce Springsteen i E Street Band grają koncert, który mógłby przejść bez echa.
A jednak to właśnie takie wieczory budują legendę. „Boss” jeszcze nie jest ikoną, ale już gra tak, jakby stadion był pełny. Rock uczy jednego: wielkość zaczyna się tam, gdzie nikt jeszcze nie bije braw.

1980 – Blondie i „Call Me”
Debbie Harry śpiewa „Call Me” i świat słucha. Numer jeden w USA i Wielkiej Brytanii, ścieżka dźwiękowa do filmu „American Gigolo”.
To moment, gdy new wave, disco i rock mieszają się w jedno – jakby lata 80. mówiły: granice gatunków już nie istnieją.

1980 – Brian Johnson w AC/DC
Po śmierci Bona Scotta wielu mówiło: to koniec. Tymczasem Brian Johnson wchodzi do AC/DC i nagrywa „Back in Black” – jeden z najlepiej sprzedających się albumów w historii.
To historia o tym, że rock potrafi odrodzić się z tragedii. Głośniej, mocniej, bardziej bezkompromisowo.

1985 – Bryan Adams i „Reckless”
Album, który sprzedaje się w milionach egzemplarzy i trafia do historii. „Summer of ’69”, „Heaven”, „Run to You” – każdy z tych utworów to osobna opowieść.
Bryan Adams dołącza do elity, w której wcześniej był tylko Michael Jackson. Rock stadionowy osiąga swój złoty moment.

1986 – George Michael i perfekcja
„A Different Corner” trafia na szczyt list. George Michael robi wszystko sam: pisze, śpiewa, produkuje.
To manifest artysty totalnego – wrażliwego, precyzyjnego, świadomego swojej wartości.

1988 – śmierć Jonasza Kofty
Odchodzi poeta, który potrafił pisać tak, że zwykłe słowa zaczynały świecić.
„Pamiętajcie o ogrodach” – ten wers wraca jak refren, szczególnie dziś, gdy historia znów przypomina o kruchości świata.

1989 – Prince’s Trust Rock Gala
Londyn, scena charytatywna, muzyka jako narzędzie zmiany. Występują gwiazdy, pieniądze trafiają do młodych ludzi zaczynających życie zawodowe.
Rock przestaje być tylko buntem – staje się odpowiedzialnością.

1998 – Robbie Williams i „Life Thru A Lens”
Płyta, która zmienia wszystko. 218 tygodni na liście, miliony sprzedanych egzemplarzy.
Robbie wychodzi z cienia Take That i udowadnia, że potrafi być kimś więcej niż produktem boysbandu – staje się pełnoprawnym artystą.

2014 – Justin Bieber i polityka
275 tysięcy podpisów pod petycją o deportację z USA. Biały Dom milczy.
Popkultura wchodzi w obszar polityki – czasem groteskowo, czasem niepokojąco. Ale zawsze pokazuje, jak bardzo muzyka i wizerunek wpływają na społeczne emocje.

Masz rację — tu trzeba szerzej odetchnąć, bo zarówno kraj, jak i świat, tego dnia nie mieszczą się w krótkiej notce. Rozwijam narrację, żeby było czuć ciężar chwili i kontekst.

Zagranica: świat w napięciu i niepewności

Wojna USA–Izrael–Iran – konflikt, który może zmienić globalny układ sił

Trwa 51. dzień wojny, a jednocześnie 12. dzień zawieszenia broni. Brzmi paradoksalnie – i dokładnie tak wygląda sytuacja.

Konflikt rozpoczął się 28 lutego, gdy siły amerykańsko-izraelskie rozpoczęły naloty na Iran. Odpowiedź Teheranu była natychmiastowa: ataki na Izrael i państwa Zatoki Perskiej.

Najbardziej niepokojący element tej układanki to cieśnina Ormuz – wąskie gardło światowej energetyki.
Iran jej zamknięciem uderzył w globalny rynek:

• gwałtowny wzrost cen ropy i gazu,
• napięcia na rynkach finansowych,
• obawy o destabilizację gospodarek europejskich.

W piątek Teheran ogłosił otwarcie cieśniny. W sobotę – po reakcji USA – znów ją zamknął.
To przypomina grę nerwów, w której każdy ruch może mieć konsekwencje daleko poza regionem.

Donald Trump sugeruje rychłe porozumienie, ale sygnały z Iranu są chłodne. Dyplomacja stoi w miejscu, a świat patrzy z niepokojem.

Bułgaria: demokracja w permanentnym kryzysie

Bułgarzy idą dziś do urn… po raz ósmy w ciągu pięciu lat.
To już nie tylko polityczny chaos – to stan chroniczny.

Upadek rządu Rosena Żelazkowa doprowadził do kolejnych przedterminowych wyborów. Lokale otwarte od 7:00 do 20:00, wyniki możliwe jeszcze w nocy.

Problem nie leży tylko w liczbie wyborów. Leży w tym, że żadne z nich nie daje stabilności.
To przykład państwa, w którym demokracja formalnie działa, ale politycznie się zacina.

Papież Leon XIV w Angoli – między geopolityką a duchowością

Drugi dzień wizyty papieża w Angoli prowadzi do miejsc symbolicznych.

Najpierw Kilamba – miasto zbudowane przez Chińczyków w zamian za dostęp do ropy. 750 bloków, nowoczesność bez historii.
Potem Muxima – sanktuarium, które dla mieszkańców jest czymś więcej niż miejscem kultu. To przestrzeń nadziei.

1001 lat temu – koronacja Bolesława Chrobrego.
W wielkanocnej scenerii Gniezna, gdzie dźwięk dzwonów mieszał się z zapachem wosku i kadzidła, Polska po raz pierwszy stała się królestwem nie tylko z nazwy. Bolesław Chrobry sięgnął po koronę – symbol niezależności i ambicji młodego państwa. To był moment, który – niczym scena z „Króla Leara” – rozstrzygał o przyszłości całej wspólnoty.

508 lat temu – Bona Sforza na Wawelu.
Włoska księżniczka, kobieta o politycznym instynkcie i renesansowym rozmachu, wkracza do Polski. Koronacja Bony Sforzy i jej ślub z Zygmuntem I Starym to nie tylko ceremonia – to początek epoki, w której włoski smak, kultura i… intryga wniknęły w polskie życie jak refren starej opery.

🎼 Od Chopina do Sienkiewicza – narodziny talentów

1854 – odchodzi Józef Elsner, nauczyciel Fryderyka Chopina.
Bez niego być może nie byłoby tego Chopina, którego dziś słucha się od Tokio po Buenos Aires. Elsner był jak cichy reżyser geniuszu – stojący za kulisami, a jednak kluczowy.

1869 – debiut Henryka Sienkiewicza.
Jeszcze nie autor „Trylogii”, jeszcze nie noblista. Młody krytyk teatralny, publikujący pierwsze teksty w warszawskim czasopiśmie. Kto wtedy przypuszczał, że ten głos stanie się jednym z najważniejszych w polskiej literaturze?

📻 Głos, który połączył Polaków

1926 – start Polskiego Radia.
To był moment, gdy Polska zaczęła mówić jednym głosem. Radio – jak w „Dniu świra” – stało się tłem codzienności, ale też narzędziem budowania wspólnoty. Pierwsze audycje były jak nieśmiałe próby orkiestry przed wielkim koncertem historii.

🏛️ Polityka i pamięć

1927 – rodzi się Tadeusz Mazowiecki – pierwszy niekomunistyczny premier po 1989 roku. Człowiek, który – niczym bohater dramatu politycznego – prowadził kraj przez burzliwy czas transformacji.

2010 – pogrzeb Lecha i Marii Kaczyńskich.
Kraków, Wawel, tłumy i cisza, która mówiła więcej niż słowa. Katastrofa smoleńska wciąż pozostaje jednym z najboleśniejszych rozdziałów współczesnej Polski.

2021 – odchodzi Stefan Bratkowski, dziennikarz i uczestnik Okrągłego Stołu – świadek i współtwórca przemian.

🎬 Kino i scena – twarze, które pamiętamy

Jerzy Stuhr – urodzony w 1947 roku, aktor, który potrafił być jednocześnie tragiczny i groteskowy. Od „Seksmisji” po „Kilera” – jego role to kronika polskiej duszy ostatnich dekad.

1990 – premiera „Deja vu” Machulskiego.
Film, który – jak sama nazwa – bawi się czasem i pamięcią. Do dziś oglądany z uśmiechem i nutą nostalgii.

🎸 Muzyka: od Beatlesów po Jacksona

To dzień, w którym historia muzyki brzmi jak playlista pełna kontrastów:

• The Beatles podbijają świat i telewizję jednocześnie – „I Want To Hold Your Hand” rozbrzmiewa po obu stronach Atlantyku.
• Michael Jackson trafia do szpitala po dramatycznym wypadku – scena, która pokazuje cenę sławy.
• Aretha Franklin i George Michael zdobywają listy przebojów, a królowa soulu ustanawia rekord, który brzmi jak refren o powrocie.
• Annie Lennox wchodzi na szczyt z „Diva” – albumem, który redefiniuje kobiecą siłę w muzyce.
• A gdzieś w tle – Black Eyed Peas i ich „Boom Boom Pow”, które na początku XXI wieku brzmi jak manifest nowej ery popu.

🌍 Świat w napięciu – geopolityka pisze nowy rozdział

Na naszych oczach toczy się dramat, który bardziej przypomina scenariusz thrillera niż rzeczywistość:

50. dzień konfliktu USA–Izrael–Iran.
Zamknięcie cieśniny Ormuz wstrząsnęło światową gospodarką, podbijając ceny ropy i gazu. Choć ogłoszono kruche zawieszenie broni, napięcie wisi w powietrzu jak w finałowej scenie „Czasu apokalipsy”.

Iran dopuszcza przepływ statków, ale USA nie cofają blokady. To cisza przed kolejną burzą.

🌐 Dyplomacja i Kościół – rozmowy i pielgrzymki

W Antalyi trwa Forum Dyplomatyczne – ponad 20 głów państw, dziesiątki ministrów, tysiące uczestników. Rozmowy o przyszłości świata przypominają szachową partię, gdzie każdy ruch ma konsekwencje globalne.

Tymczasem papież Leon XIV kontynuuje swoją afrykańską pielgrzymkę – od Kamerunu po Angolę. Spotkania, msze, przemówienia. Kościół – jak zawsze – próbuje być tam, gdzie świat najbardziej potrzebuje dialogu.

Na pierwszym miejscu znalazła się Koalicja Obywatelska, która odnotowała wzrost poparcia o 2,8 pkt proc. względem marca. To – jak podkreśla CBOS – najlepszy wynik KO od kwietnia 2025 roku.

Drugie miejsce zajmuje Prawo i Sprawiedliwość, które z wynikiem 18,2 proc. notuje spadek o 2,9 pkt proc. To jednocześnie wyrównanie najgorszego wyniku PiS od wyborów parlamentarnych.

Kolejne miejsca zajmują:

• Konfederacja – 13 proc. (+1,9 pkt proc.),
• Konfederacja Korony Polski Grzegorza Brauna – 8,7 proc. (-2,3 pkt proc.),
• Nowa Lewica – 5,8 proc. (+2,3 pkt proc.).

Tuż pod progiem wyborczym znalazła się partia Razem z wynikiem 4,9 proc., natomiast poza parlamentem pozostają:
PSL (3 proc.) oraz Polska 2050 (0,7 proc.).

Aż 10,9 proc. badanych nie potrafiło wskazać swojego wyboru.

Co zmieniają niezdecydowani wyborcy?

CBOS przeanalizował także preferencje osób niezdecydowanych, stosując tzw. imputację danych. W tym ujęciu:

• KO mogłaby liczyć na 34,7 proc.,
• PiS na 22,8 proc.,
• Konfederacja – 14,5 proc.,
• KKP – 10,2 proc..

Co ciekawe, w tej symulacji więcej niezdecydowanych wyborców skłania się ku PiS niż KO, co zmniejsza dystans między liderami.

Układ sił nadal nie jest przesądzony

Mimo wyraźnego prowadzenia Koalicji Obywatelskiej, sytuacja polityczna pozostaje dynamiczna. Jak zauważa CBOS, łączny wynik potencjalnej koalicji prawicowej (PiS + Konfederacja + KKP) wynosi 39,9 proc. i nadal przewyższa sumę poparcia dla ugrupowań rządzących (KO + Nowa Lewica – 37,8 proc.).

Badanie przeprowadzono w dniach 13–15 kwietnia 2026 r. metodą CATI na próbie 1000 dorosłych Polaków.

Dwie wizje jednego zakazu

W Sejmie ścierają się dziś dwa projekty – Koalicji Obywatelskiej i Prawa i Sprawiedliwości. Oba chcą tego samego: penalizacji patostreamingu. Ale diabeł, jak to zwykle bywa, siedzi w szczegółach.

Projekt KO idzie szerzej. Nie tylko zakazuje publikowania treści pokazujących przemoc czy upokorzenie, ale też uderza w zjawiska, które patostreaming napędzają – jak promocja hazardu przez influencerów. Co więcej, próbuje objąć ochroną także te istoty, które dotąd były poza prawnym marginesem – jak głowonogi. Brzmi egzotycznie? Może. Ale w świecie, gdzie granice etyki rozmywają się szybciej niż regulacje, nawet ośmiornica staje się symbolem luki w prawie.

Z kolei PiS proponuje ostrzejsze podejście tam, gdzie w grę wchodzą pieniądze. Jeśli ktoś zarabia na patologii – kara ma być wyższa. Jednocześnie projekt wprowadza furtkę: nie będzie odpowiadał karnie ten, kto działa „w interesie publicznym”. To zapis, który może budzić pytania. Gdzie kończy się dokumentowanie patologii, a zaczyna jej reprodukowanie?

Granica cienka jak ekran telefonu

W tle tej legislacyjnej debaty pobrzmiewa pytanie znacznie poważniejsze: czy prawo nadąża za rzeczywistością cyfrową?

Bo patostreaming to nie tylko transmisja przemocy. To teatr upokorzenia, który żywi się kliknięciami. To współczesna wersja rzymskiego cyrku – tyle że gladiatorzy nie walczą na arenie, tylko w kawalerce z kamerą w telefonie.

Posłanka Małgorzata Kołodziejczak trafnie zauważyła, że dziś bardziej karalne może być pokazanie przemocy niż jej dokonanie. To paradoks, który pokazuje, jak bardzo system prawny nie przystaje do świata transmisji „na żywo”.

Między „Dniem Świra” a TikTokiem

Gdy Marek Koterski tworzył „Dzień świra”, pokazywał Polskę zanurzoną w absurdzie codzienności. Dziś ten absurd przeniósł się do sieci – i zyskał widownię liczoną w setkach tysięcy.

Patostreamerzy nie są tylko twórcami. Są produktem. Algorytmów, zaniedbań wychowawczych, braku granic i – nie oszukujmy się – naszej zbiorowej ciekawości. Bo ktoś te transmisje ogląda. Ktoś je lajkuje. Ktoś za nie płaci.

Prawo to początek, nie finał

Nowe przepisy – jeśli powstaną – mogą być ważnym krokiem. Wprowadzenie kar od 3 miesięcy do 5 lat więzienia to jasny sygnał: państwo przestaje udawać, że problemu nie ma.

Ale samo prawo nie wystarczy.

Bez edukacji, bez odpowiedzialności platform, bez rozmowy z młodymi ludźmi – zakaz może okazać się tylko kolejnym martwym przepisem. Jak wiele innych, które brzmią dobrze na papierze, a w praktyce rozmywają się w cyfrowym chaosie.

Bo prawdziwe pytanie nie brzmi dziś: czy zakazać patostreamingu.
Tylko: dlaczego tak wielu chce go oglądać.

232 lata temu wybuchła insurekcja kościuszkowska. Warszawa, zwykle pulsująca handlem i codziennością, zamieniła się w pole bitwy. Rosyjskie garnizony zostały wyparte, a jednym z bohaterów tamtych dni stał się Jan Kiliński – szewc, radny, człowiek z ludu.

To moment, który przypomina sceny z „Popiołów” Wajdy – chaos, determinacja i gniew. Insurekcja była nie tylko zrywem militarnym, ale desperacką próbą ocalenia państwa, które już chwiało się nad przepaścią rozbiorów.

Getto warszawskie – noc, która zapowiadała piekło

Historia nie daje dziś odetchnąć. W nocy z 17 na 18 kwietnia 1942 roku gestapo zamordowało 52 osoby w warszawskim getcie. Była to pierwsza tak brutalna, zorganizowana akcja terroru.

To preludium do tragedii, która rok później eksploduje powstaniem w getcie. Jak pisał Marek Edelman: „Najgorsze było czekanie”. Ta noc była właśnie takim czekaniem – na coś jeszcze straszniejszego.

Katyń – prawda w cieniu polityki

17 kwietnia 1943 roku rząd RP wydał oświadczenie w sprawie Zbrodni Katyńskiej. Słowa potępienia były jednoznaczne: żadna polityczna gra nie ma prawa wykorzystywać śmierci tysięcy Polaków.

Dziś, gdy temat pamięci historycznej wraca w debatach publicznych, te słowa brzmią niemal jak ostrzeżenie – aktualne również w XXI wieku.

Gdańsk 1995 – eksplozja, która zatrzymała czas

To jedna z tych tragedii, które wryły się w pamięć zbiorową. W 1995 roku w Gdańsku-Wrzeszczu wybuch gazu zabił 22 osoby. Dwupiętrowa część budynku runęła, jak domek z kart.

Podobne katastrofy – czy to w Sosnowcu, czy w Katowicach – przypominają, jak kruche jest bezpieczeństwo, które wydaje się oczywiste. Prawo budowlane i kontrole instalacji gazowych po takich tragediach zaostrzano, ale pytanie pozostaje aktualne: czy wystarczająco?

Jan Paweł II i Eucharystia – cisza, która mówi więcej

W 2003 roku papież Jan Paweł II ogłosił encyklikę „Ecclesia de Eucharistia”. Dokument ten był próbą powrotu do fundamentów wiary – w świecie coraz bardziej rozproszonym, jakby zagubionym między technologią a duchowością.

To był czas, gdy papież – już schorowany – mówił mniej, ale każde słowo ważyło więcej.

Muzyka dnia – od Pink Floyd po Nirvanę

17 kwietnia to także dzień, w którym muzyka pisze własną historię.

Gdy Pink Floyd zdobywali złoto za „The Dark Side of the Moon”, nikt nie przypuszczał, że płyta stanie się jednym z najważniejszych albumów wszech czasów – sprzedanym w ponad 50 milionach egzemplarzy. To nie był tylko album, to był manifest epoki.

Z kolei w 1991 roku w Seattle Nirvana po raz pierwszy zagrała „Smells Like Teen Spirit”. Jakby ktoś odpalił lont – kilka miesięcy później świat muzyki już nigdy nie był taki sam.

A gdzieś między tym wszystkim – Jan Borysewicz, urodzony we Wrocławiu lider Lady Pank, który nadał polskiemu rockowi rytm, który do dziś rozbrzmiewa na koncertach i w radiu.

Polityka i prawo – Sejm na rozdrożu

Dzisiejszy dzień to nie tylko historia, ale i teraźniejszość.

Sejm głosuje nad wetem prezydenta do ustawy o rynku kryptoaktywów. Spór dotyczy nie tylko regulacji rynku, ale też roli państwa w świecie cyfrowych finansów.

W tle pojawiają się kolejne projekty:

• likwidacja opłaty za posiadanie psa, która – choć symboliczna – budzi emocje w wielu gminach,
• zmiany w Kodeksie karnym zaostrzające kary za przemyt ludzi,
• oraz likwidacja CBA, która dla jednych jest oczyszczeniem systemu, dla innych – jego osłabieniem.

To moment, w którym polityka przypomina szachy – ruchy są przemyślane, ale konsekwencje mogą być nieprzewidywalne.

Pożegnanie Wiesława Myśliwskiego – literatura, która oddycha ziemią

Dziś o 14:00 na Powązkach Wojskowych odbędzie się pogrzeb Wiesława Myśliwskiego – jednego z najwybitniejszych polskich pisarzy.

Autor „Widnokręgu” i „Traktatu o łuskaniu fasoli” potrafił pisać o wsi tak, jak nikt inny – bez patosu, ale z głębią, która przypominała prozę Faulknera. Sam mówił, że jego język wyrasta z mowy, nie z literatury.

I może dlatego jego książki brzmią tak prawdziwie.

Świat w napięciu – od Iranu po Kamerun

Na świecie sytuacja pozostaje napięta. Trwa 49. dzień konfliktu USA i Izraela z Iranem, a zawieszenie broni – choć formalnie obowiązuje – jest kruche jak szkło.

Zamknięcie cieśniny Ormuz odbiło się na globalnej gospodarce – ceny ropy i gazu wystrzeliły, a skutki odczuwają także europejskie rynki.

W tym samym czasie w Turcji trwa Forum Dyplomatyczne w Antalyi, gdzie światowi liderzy próbują znaleźć odpowiedzi na pytania, które coraz częściej brzmią jak z dystopijnej powieści.

A w Kamerunie papież Leon XIV gromadzi setki tysięcy wiernych – przypominając, że nawet w cieniu konfliktów ludzie wciąż szukają nadziei.

Między historią a teraźniejszością

17 kwietnia nie jest zwykłą datą. To dzień, w którym historia splata się z teraźniejszością – jak w powieści Myśliwskiego, gdzie przeszłość nigdy nie odchodzi naprawdę.

Od insurekcji kościuszkowskiej, przez mrok getta, po współczesne debaty sejmowe – wszystko to tworzy jedną opowieść. Opowieść o państwie, które nieustannie szuka swojej drogi.

I być może – jak śpiewał kiedyś Pink Floyd – najważniejsze pytanie brzmi nie „co było”, ale „co z tym zrobimy”.

AutoDose to zintegrowany system automatycznego dozowania detergentów w pralkach Electrolux. Raz napełniona szuflada dostarcza płyn do kilkunastu–kilkudziesięciu cykli, a pralka dobiera ilość środka w zależności od wsadu. Dzięki temu znika konieczność codziennego ręcznego odmierzania — to wygoda i mniejsze ryzyko błędów przy dozowaniu.

Funkcja ta współpracuje z rozwiązaniami takimi jak SensiCare 600 AI WashAssist, co pozwala zoptymalizować czas cyklu, zużycie wody i energii oraz ilość detergentu – wszystko w oparciu o rzeczywiste potrzeby wsadu. W efekcie ubrania są lepiej chronione, a efekty prania bardziej przewidywalne.

Jak AutoDose mierzy wsad i dobiera właściwą ilość detergentu oraz płynu zmiękczającego

AutoDose korzysta z czujników, które ważą wsad i analizują parametry tkanin. System uwzględnia rozmiar wsadu, typ materiału i stopień zabrudzenia (zgodnie z wybranym programem), po czym oblicza optymalną dawkę detergentu i płynu zmiękczającego. W razie potrzeby dostępne są też opcje ręcznego dozowania lub użycia proszku w dedykowanej szufladzie – AutoDose nie blokuje pełnej kontroli użytkownika.

Z punktu widzenia chemii prania precyzja dawki ma znaczenie – za mało detergentu nie usuwa zabrudzeń, za dużo powoduje nadmierne pianowanie i trudne do wypłukania resztki, które mogą przyspieszać zużycie tkanin. Testy wewnętrzne wskazują, że AutoDose może zmniejszyć zużycie detergentu nawet do 60% w porównaniu z ręcznym dozowaniem, zwłaszcza przy mniejszych wsadach i przy regularnym stosowaniu.

Wpływ AI WashAssist i Inverter Motor+ na oszczędność zasobów i jakość prania

AI WashAssist to inteligentny system rozpoznający wielkość wsadu i dostosowujący parametry cyklu – ilość wody, czas i zużycie energii. Dzięki temu możliwa jest redukcja zużycia wody i energii nawet do około 30% w porównaniu z tradycyjnymi ustawieniami. Dopasowanie parametrów do konkretnego obciążenia poprawia skuteczność prania i ogranicza potrzebę powtarzania cykli.

Inverter Motor+ uzupełnia te korzyści, zapewniając cichszą pracę, niższe zużycie energii i większą trwałość napędu. Stałomagnetowy silnik cechuje się wyższą efektywnością przy intensywnym użytkowaniu, co przekłada się na mniejsze koszty eksploatacji i dłuższą żywotność urządzenia. Dodatkowo funkcja Time Manager® pozwala skrócić czas cyklu w czterech stopniach bez obniżenia jakości prania – przydatne przy codziennych, lekko zabrudzonych tkaninach.

Ile zmieści szuflada AutoDose i jak to wpływa na wygodę użytkowania

Szuflada AutoDose ma pojemność wystarczającą na około 20 cykli prania na jedno napełnienie. To praktyczne rozwiązanie – rzadziej trzeba uzupełniać detergenty i płyn do płukania, co zmniejsza liczbę codziennych obowiązków.

Najważniejsze cechy szuflady AutoDose:

• długotrwała pojemność – jedno napełnienie wystarcza do około 20 cykli, co oszczędza czas i ogranicza częstotliwość uzupełniania;
• elastyczność użycia – dostępna opcja ręcznego dozowania oraz możliwość stosowania proszku w dedykowanej szufladzie;
• bezpieczeństwo tkanin – precyzyjne dawkowanie zapobiega nadmiernemu użyciu detergentu i chroni kolory oraz włókna;
• ekologia i ekonomia – mniejsze zużycie detergentów i wody redukuje koszty i wpływ na środowisko.

Szuflada jest zaprojektowana ergonomicznie, a system sygnalizuje potrzebę uzupełnienia środków, co upraszcza planowanie prac pralki.

Jak AutoDose i powiązane technologie wpisują się w potrzeby nowoczesnego gospodarstwa domowego

AutoDose i AI WashAssist odpowiadają na potrzeby domów, które oczekują wygody, oszczędności i skutecznego prania. System redukuje ryzyko błędów przy ręcznym dozowaniu, co ma znaczenie dla jakości prania i kondycji ubrań. Dla osób wymagających większej higieny dostępne są programy z parą – testy wskazują na usuwanie ponad 99,99% bakterii i wirusów – co zwiększa skuteczność dezynfekcji prania.

Pralki oferują różne tryby pracy – od szybkiego cyklu FullWash 45 dla lekko zabrudzonych rzeczy po programy specjalistyczne dla wełny czy tkanin delikatnych. Dzięki inteligentnym ustawieniom możliwe jest skuteczne pranie przy niższym zużyciu wody i energii, co w dłuższej perspektywie przekłada się na oszczędności i mniejszy wpływ na środowisko.

Dodatkowo:

• przyjazny interfejs ułatwia uruchamianie i kontrolę funkcji AutoDose;
• opcje dostosowania pozwalają na ręczne ustawienia w sytuacjach niestandardowych;
• liczne opinie użytkowników i studia przypadków potwierdzają skuteczność i wygodę systemu;
• łączny efekt to mniejsze zużycie detergentów, niższe rachunki i bardziej przewidywalne rezultaty prania.

Podsumowanie praktycznych korzyści

Funkcja AutoDose w pralkach Electrolux to rozwiązanie koncentrujące się na automatyzacji, oszczędności i ochronie tkanin. Precyzyjne dozowanie zmniejsza marnotrawstwo detergentu – nawet do 60% w sprzyjających warunkach – oraz ogranicza konieczność powtarzania cykli. W połączeniu z AI WashAssist i Inverter Motor+ przynosi to realne oszczędności wody, energii i czasie, a jednocześnie poprawia higienę prania i żywotność ubrań.

W praktyce AutoDose sprawdza się tam, gdzie priorytetem jest efektywność przy minimalnym nakładzie pracy – w codziennym, intensywnym użytkowaniu nowoczesnego gospodarstwa domowego.

Historia lubi wracać – czasem cicho, jak refren starej piosenki, a czasem z hukiem, jak erupcja wulkanu.

234 lata temu, w 1792 roku, Ignacy Wyssogota Zakrzewski został wybrany na pierwszego konstytucyjnego prezydenta Warszawy. Był to czas, gdy stolica – niczym bohater powieści Prusa – próbowała odnaleźć swoją nowoczesną tożsamość w cieniu upadającej Rzeczypospolitej. Zakrzewski nie był tylko urzędnikiem – był symbolem próby uporządkowania chaosu.

Nieco później, w świecie prawa i zasad, pojawia się postać Aleksandra Mogilnickiego, urodzonego w 1875 roku. Wybitny prawnik i prezes Izby Karnej Sądu Najwyższego, który zapłacił stanowiskiem za sprzeciw wobec politycznych nacisków. Historia, jak w „Procesie” Kafki, pokazuje tu swoją bezlitosną twarz – prawo i polityka od zawsze toczyły trudny dialog.

Z kolei Tadeusz Kubina, pierwszy biskup częstochowski, przypomina, jak silnie religia i polityka splatały się w historii Polski. Jego działalność w czasie powstań śląskich i II wojny światowej pokazuje, że Kościół był nie tylko instytucją, ale i aktorem narodowego dramatu.

W nauce – moment niemal alchemiczny. Zygmunt Wróblewski, który wraz z Karolem Olszewskim jako pierwszy skroplił tlen i azot. To był moment, gdy człowiek sięgnął po coś, co wcześniej wydawało się nieuchwytne – jakby próbował zamknąć powietrze w dłoni.

A potem wojna i legenda: Wojciech Kołaczkowski, dowódca legendarnego Dywizjonu 303. Jednostki, która – jak pisał Arkady Fiedler – stała się symbolem odwagi i determinacji.

Głos z wieży Mariackiej i narodziny nowoczesnej Polski

1927 rok przyniósł pierwszy radiowy hejnał z Krakowa. To moment, w którym tradycja spotkała się z technologią. Dziś trudno sobie wyobrazić południe bez tego dźwięku – tak jak trudno wyobrazić sobie Polskę bez jej symboli.

Z kolei 1991 rok to inauguracja Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie – symboliczny początek kapitalistycznej Polski. To wtedy zaczęła się historia, która dla jednych była szansą, dla innych – początkiem nierówności.

2003 rok – podpisanie traktatu akcesyjnego do Unii Europejskiej. Decyzja, która zmieniła bieg historii kraju, otwierając granice i redefiniując miejsce Polski na mapie Europy.

I wreszcie obraz niemal apokaliptyczny: 2010 rok i chmura pyłów z islandzkiego wulkanu Eyjafjallajökull, która sparaliżowała Europę. Nawet natura potrafi przypomnieć, kto naprawdę rządzi światem.

Muzyka, która nie zna granic czasu

16 kwietnia brzmi jak dobrze złożona playlista.

To dzień narodzin Henry’ego Manciniego, twórcy tematów, które znamy lepiej niż własne wspomnienia. „Różowa Pantera” do dziś mruga do nas z ekranu jak ironiczny narrator rzeczywistości.

To także dzień Gerry’ego Rafferty’ego – jego „Baker Street” z saksofonowym motywem jest jak spacer przez miasto o świcie. Melancholia zamknięta w kilku nutach.

Nie można pominąć Petera Garretta z Midnight Oil, który udowodnił, że muzyka może być manifestem politycznym. „Beds Are Burning” to nie tylko utwór – to krzyk o sprawiedliwość.

W 1964 roku The Beatles uciekali przed fanami w Londynie, tworząc scenę, która stała się ikoną popkultury. Kilka godzin później nagrali „A Hard Day’s Night” – dowód na to, że presja potrafi rodzić geniusz.

A gdzieś obok – Led Zeppelin, Bonnie Tyler, Prince. Każdy z nich pisał własną historię, każdy zostawił ślad, który nie znika.

Sejm, ustawy i polityczna codzienność

Współczesność nie zwalnia tempa.

Sejm kontynuuje swoje posiedzenie, a w agendzie pojawiają się tematy, które mogą realnie wpłynąć na życie Polaków. Wśród nich weto prezydenta do ustawy o rynku kryptoaktywów – temat, który jeszcze kilka lat temu brzmiał jak science fiction, dziś jest twardą rzeczywistością finansową.

Równolegle trwają prace nad wsparciem obszarów wiejskich, które – także w regionach takich jak powiat tomaszowski – wciąż potrzebują realnych impulsów rozwojowych. Dopłaty do kredytów mogą być dla wielu samorządów i przedsiębiorców czymś więcej niż tylko zapisem w ustawie.

Warto zwrócić uwagę na projekt reaktywacji Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi. Dla regionu to nie tylko prestiż, ale i konkretna szansa – nowe miejsca pracy, rozwój edukacji, wzmocnienie zaplecza medycznego.

„Dar Młodzieży” i wielka podróż przez historię

O godzinie 14 z Gdyni wyruszy „Dar Młodzieży” – żaglowiec, który od dekad kształci kolejne pokolenia marynarzy. Tym razem jego celem są Stany Zjednoczone i obchody 250-lecia niepodległości USA.

To nie jest zwykły rejs. To podróż, która łączy przeszłość z przyszłością – nawiązując do legendarnego rejsu „Daru Pomorza” z 1976 roku. Być może jedna z ostatnich tak wielkich wypraw tej jednostki.

Ostatnie pożegnanie Jacka Magiery

Dziś Warszawa zatrzyma się na chwilę.

W Katedrze Polowej Wojska Polskiego odbędą się uroczystości pogrzebowe Jacka Magiery. Trener, piłkarz, człowiek sportu – zmarł nagle, podczas treningu. Miał zaledwie 49 lat.

To moment, który przypomina, że życie – jak w najlepszych filmach – potrafi zmienić scenariusz bez ostrzeżenia.

Polska w cieniu globalnych decyzji

Na arenie międzynarodowej Andrzej Domański i Adam Glapiński wezmą udział w spotkaniu G20. Rozmowy będą dotyczyć m.in. globalnych nierównowag ekonomicznych i barier wzrostu gospodarczego.

Polska od lat stara się o miejsce przy tym stole. To nie tylko kwestia prestiżu – to realny wpływ na światową gospodarkę.

16 kwietnia nie jest tylko kolejną datą w kalendarzu. To dzień, w którym historia, polityka i kultura splatają się jak ścieżki w lesie – czasem prowadzą w różne strony, ale zawsze opowiadają jedną historię: historię ludzi.

Historia tego dnia układa się jak fresk – od bitew i traktatów po ogień, który trawi symbole.

1515 – Kraków.
Umiera Mikołaj Kamieniecki, hetman wielki koronny, reformator wojska, który w 1512 roku wraz z Konstantym Ostrogskim rozgromił Tatarów pod Wiśniowcem.

1658 – Skierniewice.
Odszedł Andrzej Leszczyński, prymas Polski, postać epoki, gdy Rzeczpospolita chwiała się pod ciężarem potopów.

1865 – Kraków.
Na świat przychodzi Olga Boznańska – malarka, której obrazy pulsują ciszą impresjonizmu i melancholią Młodej Polski.

1886 – Kraków.
Rodzinny dom wita Tadeusza Kutrzebę, późniejszego generała i stratega bitwy nad Bzurą – jednego z najtragiczniejszych i najbardziej heroicznych epizodów kampanii 1939 roku.

1922 – Warszawa.
Sejm ratyfikuje Traktat Ryski – dokument kończący wojnę polsko-bolszewicką i wyznaczający granice II RP.

1967 – Gdańsk.
Stocznia otrzymuje imię Włodzimierza Lenina – symbol epoki, która sama w sobie była konstrukcją ideologiczną.

1972 – Katowice.
Rozpoczyna się budowa Huty Katowice – industrialnego serca PRL.

1983 – Warszawa.
Startuje budowa pierwszej linii metra – inwestycji, która miała połączyć podziemnie rozdarte miasto.

2007 – Warszawa.
Umiera Jerzy Janicki, współtwórca „Matysiaków” i „Domu” – kronikarz codzienności.

2019 – Paryż.
Płonie katedra Notre-Dame. Ogień niszczy iglicę – jakby historia przypomniała, że nawet kamień nie jest wieczny.

KALENDARZ MUZYCZNY – DŹWIĘKI, KTÓRE NIE MILKNĄ

To dzień, w którym muzyka przeskakuje dekady – od rocka po popowe hymny.

• Michael Chapman – współtwórca hitów dla Sweet i Smokie
• Linda Perry – głos „What’s Up” i autorka „Beautiful” dla Aguilery
• The Rolling Stones – „Aftermath”: pierwsza w pełni autorska płyta zespołu
• Samantha Fox – od gazetowych okładek do parkietów świata
• Radiohead – „Creep” i „OK Computer” – droga od niezrozumienia do arcydzieła
• Litza (Robert Friedrich) – legenda polskiego rocka i twórca Arki Noego

Na listach przebojów królowały:
Roberta Flack – „The First Time Ever I Saw Your Face”,
The Bangles – „Eternal Flame”,
Fine Young Cannibals – „She Drives Me Crazy”,
Montell Jordan – „This Is How We Do It”.

I jeszcze jeden akord ciszy:
2001 – umiera Joey Ramone – głos punku, który nigdy nie chciał być grzeczny.

KRAJ – SEJM, PRAWO I CODZIENNA POLITYKA

W Warszawie polityka wraca do swojej codziennej, roboczej formy – mniej spektaklu, więcej paragrafów.

Współpraca Polska–Ukraina

Sejm kontynuuje prace nad ratyfikacją umowy o zwalczaniu przestępczości z Ukrainą.
Podpisana 11 grudnia we Lwowie przez Marcina Kierwińskiego i Ihora Kłymenkę, ma stworzyć nowe ramy prawne walki z przestępczością i sabotażem, zastępując dokument z 1999 roku.

Najem krótkoterminowy pod lupą

Projekt Polski 2050 ma – jak mówiła minister Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz – „ucywilizować rynek”.
Najem poniżej 30 dni będzie regulowany, a brak oznaczeń lokalu może kosztować nawet 50 tys. zł grzywny.

Zmiany w Kodeksie postępowania karnego

Dwa projekty rządowe:

• większa kontrola sądu nad prokuratorem – zażalenia trafią do sądu rejonowego, nie wyłącznie do przełożonego prokuratora
• pełna implementacja Europejskiego Nakazu Aresztowania (ENA) – zgodnie z decyzją UE z 13 czerwca 2002 r., co ma usprawnić przekazywanie osób między państwami

ZAGRANICA – POLITYKA W RUCHU

Tokio: Polska i Japonia bliżej

Premier Donald Tusk spotka się z premier Japonii Sanae Takaichi.
W planie: podpisanie deklaracji o wszechstronnym partnerstwie strategicznym i rozmowy o ujemnym bilansie handlowym Polski.

Budapeszt: napięcie po wyborach

Peter Magyar, zwycięzca wyborów i lider partii TISZA, spotka się z prezydentem Tamasem Sulyokiem.
Wzywa go do zwołania parlamentu i dymisji – polityczny krajobraz Węgier zaczyna się przetasowywać.

Grupa Ramstein – wsparcie dla Ukrainy

Ponad 50 ministrów obrony spotka się (zdalnie) pod przewodnictwem Borisa Pistoriusa i Johna Healeya.
Temat przewodni: program PURL, umożliwiający finansowanie dostaw broni dla Ukrainy.

TSUE – spór o środki z UE

Trybunał rozstrzygnie sprawę szczecińskiego stowarzyszenia wobec agencji UE.
W tle: fundusze Horyzont 2020 i spór o ich prawidłowe wykorzystanie.

Papież Leon XIV w Afryce

Po Algierii – Kamerun, Angola, Gwinea Równikowa.
Podróż wpisuje się w rytm Kościoła globalnego, który coraz mocniej bije poza Europą.

SPORT – NOWY ROZDZIAŁ ŚWIĄTEK

Iga Świątek wychodzi na kort w Stuttgarcie.
Ćwierćfinał z Laurą Siegemund to nie tylko mecz – to początek nowej ery.

Po raz pierwszy Polka zagra pod okiem Francisco Roiga, byłego współpracownika Rafaela Nadala.
Zmiana nastąpiła po serii słabszych wyników – pierwszej takiej zadyszce od lat.

Świątek, dziś czwarta rakieta świata, wraca na miejsce swoich triumfów (2022, 2023).
Kort w Stuttgarcie znów może stać się sceną jej powrotu.

To nie jest zwykła kronika dnia.
To zapis pulsowania świata – od Sejmu po Tokio, od Notre-Dame po Stuttgart.

Nieprzewidywalność działań największym zagrożeniem

Przestępcy coraz częściej wybierają małe i średnie firmy, bo wiedzą, że te nie zawsze mają zasoby, by skutecznie się bronić - nie dysponują zespołami bezpieczeństwa ani rozbudowaną infrastrukturą zabezpieczeń IT. Co więcej, charakter zagrożeń się zmienia. Pomimo dominacji phishingu, dziś coraz większym ryzykiem są wycieki danych spowodowane przez złośliwe oprogramowanie, które dodatkowo może sparaliżować działanie firmy w kilka minut. Ponadto ponad połowa przedsiębiorstw uważa, że AI zwiększy skalę cyberataków.

„Cyberprzestępczość działa w tempie, w którym wiele firm po prostu nie jest w stanie nadążyć. Właściciele firm wiedzą, że bezpieczeństwo jest ważne, ale na co dzień walczą o sprzedaż i klientów, nie o konfigurację systemów. To naturalne, że w takim środowisku cyberatak zaskakuje w najmniej oczekiwanym momencie. W Warcie widzimy, jak bardzo przedsiębiorcy potrzebują partnera, który wejdzie do gry od pierwszych minut incydentu. Bo dla firmy obok ataku równie groźne jest poczucie, że w tej sytuacji są kompletnie sami i nie wiedzą, do kogo zwrócić się o pomoc” – wyjaśnia Adam Kuich, ekspert ubezpieczeń cyber, Warta.

Atak może prowadzić do wysokich strat

Warta wprowadza nowe ubezpieczenie cyber skierowane dla podmiotów o zróżnicowanej skali działalności, w tym dla przedsiębiorców prowadzących JDG. Produkt obejmuje straty własne ubezpieczonego i jego odpowiedzialność cywilną wynikającą z wystąpienia cyberincydentu. Nowa ochrona zapewnia firmom finansowe wsparcie po incydentach, takich jak wycieki danych, oszustwa internetowe, żądania okupu czy utrata dostępu do kluczowych informacji biznesowych.

Produkt uwzględnia odpowiedzialność medialną, istotną w przypadku nieautoryzowanego publikowania treści czy naruszenia praw autorskich. Ubezpieczenie obejmuje koszty postępowań regulacyjnych i stawiennictwa przy obronie przed roszczeniami, a także wydatki na udokumentowanie szkody.

„Średni koszt przestoju po cyberataku może sięgać setek tysięcy, a nawet milionów złotych, ale straty bywają znacznie większe, zwłaszcza gdy dochodzi do utraty danych czy nadszarpnięcia zaufania partnerów biznesowych. Dlatego w naszej ochronie tak dużą wagę przykładamy do minimalizowania przestoju i jak najszybszego przywrócenia działania firmy. Każda godzina opóźnienia to nie tylko pieniądze, ale często również podważenie pozycji firmy na rynku” – wyjaśnia Adam Kuich.

Ochrona nie tylko finansowa, ale i operacyjna

Szczególną wartością ochrony ubezpieczeniowej jest natychmiastowa reakcja zespołu ekspertów cyberbezpieczeństwa, który jest dostępny 24 godziny na dobę. W razie potrzeby mogą zostać powołani także specjaliści z zakresu prawa oraz komunikacji kryzysowej. Dla przedsiębiorców oznacza to wsparcie zarówno w kwestiach technicznych, jak i formalnych czy reputacyjnych - które często bywają równie obciążające, jak sam incydent.

* https://kpmg.com/pl/pl/wiedza/technologia/barometr-cyberbezpieczenstwa-2025.html

** kpmg.com/pl/pl/wiedza/technologia/barometr-cyberbezpieczenstwa-2025.html

Za tym, że to wydarzenie miało miejsce 14 kwietnia 966 r., przemawia to, że tego dnia w Kościele obchodzona była Wigilia Paschalna. Przyjęcie chrztu przez władcę w jednym z najważniejszych dla chrześcijan dniu miało podkreślać rangę aktu chrztu.

Problem w tym, że informacje o chrzcie Mieszka I pochodzą od kronikarza Thietmara, który nie mógł być świadkiem tego wydarzenia – urodził się prawdopodobnie w 975 r.

Historycy podkreślają, że nie był to chrzest Polski, bo Mieszko I nie mógł przyjąć chrześcijaństwa w imieniu swoich poddanych. Przed 1060 laty ochrzcił się książę i zapewne jego najbliższe otoczenie, nie kraj. Nie można też zapominać, że Mieszko był władcą Polan, a państwo polskie dopiero się kształtowało.

Nie ma też pewności co do motywów chrztu Mieszka I. Prawdopodobnie kierował się względami politycznymi – konwersja umożliwiała nawiązanie sojuszu z Czechami, które znajdowały się już w kręgu chrześcijaństwa. Formalnym potwierdzeniem było małżeństwo Mieszka I z Dobrawą, córką księcia Bolesława Srogiego.

Część historyków wskazuje również na próbę zabezpieczenia się przed atakami Cesarstwa Niemieckiego. Jednak konflikty te trwały także później, nawet po przyjęciu chrztu.

W przypadku chrztu Mieszka chodziło raczej o motywy polityczne, a nie wyłącznie religijne. Wskazuje na to m.in. fakt, że władca nie został uznany za świętego, w przeciwieństwie do takich postaci jak Wacław I czy Stefan I, król Węgier.

Zdaniem archeologów dowodem na ograniczony zasięg wydarzenia jest brak wyraźnych śladów wczesnego kultu chrześcijańskiego na terenach państwa Mieszka.

Spór o charakter chrztu Mieszka I powrócił także w XX wieku. W 1966 r., podczas obchodów Milenium chrztu Polski, doszło do symbolicznego starcia dwóch narracji – kościelnej, prowadzonej przez prymasa Stefana Wyszyńskiego, oraz państwowej, związanej z obchodami 1000-lecia państwa polskiego.

Nie sposób mówić o tej dacie bez zatrzymania się przy wydarzeniu, które – niczym pierwsza scena w filmie Wajdy – ustawiło całą narrację polskiej historii.

1058 lat temu odbył się chrzest Mieszka I. Data symboliczna, ale fundament realny – to wtedy Polska weszła do kręgu cywilizacji łacińskiej. Do dziś trwa spór o miejsce tej ceremonii: Ostrów Lednicki, Poznań, Gniezno, a nawet Ratyzbona. Historycy spierają się jak krytycy literaccy o interpretację „Lalki”, ale jedno jest pewne – bez tego aktu nie byłoby państwa, które dziś nazywamy Polską.

W Tomaszowie Mazowieckim, gdzie historia bywa bardziej cicha, ale nie mniej ważna, takie daty wracają choćby przy okazji szkolnych akademii czy lokalnych wydarzeń patriotycznych. To tam, w murach szkół, młodzi uczą się, że „początek” nie zawsze jest oczywisty – czasem jest wyborem.

Procesy, reformy i porozumienia – Polska między konfliktem a kompromisem

1320 rok, Inowrocław – początek procesu przeciw Zakonowi Krzyżackiemu o Pomorze Gdańskie. Spór, który przypomina dzisiejsze batalie prawne – tylko stawką była wtedy nie tylko ziemia, ale i tożsamość.

Kilka wieków później, w 1570 roku w Sandomierzu, protestanci podpisują porozumienie – akt współpracy w obliczu kontrreformacji. To moment, który pokazuje, że nawet w czasach ostrych sporów możliwy jest dialog.

A potem przychodzi 1924 rok i reforma walutowa Władysława Grabskiego. Jedno z najważniejszych działań gospodarczych II RP. 1 800 000 marek za 1 złotego – liczba, która dziś brzmi jak absurd, ale wtedy była początkiem stabilizacji. Jak powiedział kiedyś ekonomista prof. Witold Orłowski: „Bez Grabskiego nie byłoby fundamentu pod nowoczesną polską gospodarkę”.

Pola Raksa i pamięć zbiorowa pokoleń

1941 rok przynosi narodziny Poli Raksy – aktorki, której twarz zna cała Polska. „Marusia Ogoniok” z „Czterech pancernych i psa” stała się symbolem epoki. To nie był tylko serial – to był mit. Dla wielu mieszkańców mniejszych miast, także Tomaszowa, był to pierwszy kontakt z opowieścią o wojnie, która nie była już tylko historią z podręcznika.

Kościół i państwo – trudne relacje w cieniu historii

1950 rok – porozumienie państwo–Kościół. Dokument, który miał uspokoić napięcia, ale w praktyce był raczej kruchym rozejmem niż trwałym pokojem.

Z kolei 1966 rok – Milenium Chrztu Polski. Obchody religijne i państwowe, które pokazały podział narracji o historii. Z jednej strony Kościół, z drugiej władza ludowa. Dwa równoległe światy, które – jak w dramatach Wyspiańskiego – mówiły o tym samym, ale innym językiem.

Muzyka 14 kwietnia – od Deep Purple po Madonnę

To także dzień, w którym historia spotyka się z rytmem.

Urodził się Ritchie Blackmore, gitarzysta Deep Purple i twórca jednego z najbardziej rozpoznawalnych riffów w historii rocka – „Smoke on the Water”. Jeśli gdzieś w Tomaszowie ktoś dziś sięga po gitarę w garażu – jest duża szansa, że zaczyna właśnie od tego utworu.

W 1967 roku Bee Gees wydają singiel „New York Mining Disaster 1941”, zapowiadany jako „największy talent od czasu Beatlesów”. Historia przyznała rację marketingowcom.

Rok 1990 to triumf Madonny i „Vogue” – piosenki, która była czymś więcej niż hitem. Była manifestem stylu, epoki i odwagi bycia sobą.

A w 2009 roku George Harrison otrzymuje pośmiertną gwiazdę w Hollywood. Paul McCartney odsłania ją, jakby zamykając pewien rozdział historii Beatlesów.

Polska dziś – Sejm, ustawy i cyfrowa rzeczywistość

Dzisiejszy dzień to także konkret – polityka, prawo, decyzje.

Sejm rozpoczyna czterodniowe posiedzenie, podczas którego zajmie się m.in.:

• projektem ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w transporcie morskim,
• stworzeniem systemu eLicytacje KAS,
• wprowadzeniem obowiązkowej rejestracji psów i kotów,
• regulacją najmu krótkoterminowego (do 30 dni) – z karami do 50 tys. zł.

To nie są abstrakcyjne przepisy. To regulacje, które wprost dotkną mieszkańców – także tych z Tomaszowa, gdzie rynek najmu i kwestie związane z ewidencją zwierząt coraz częściej trafiają do lokalnych dyskusji.

Rząd i zdrowie – sztuczna inteligencja w medycynie

Rada Ministrów zajmie się dziś m.in.:

• leczeniem HCV i HIV ze środków NFZ, niezależnie od ubezpieczenia,
• wdrożeniem algorytmów sztucznej inteligencji w diagnostyce,
• zmianami w podatku akcyzowym na e-papierosy.

To moment, w którym technologia wchodzi do gabinetu lekarskiego nie jako ciekawostka, ale jako narzędzie. Jak pisał Stanisław Lem – „technologia jest odpowiedzią, tylko trzeba jeszcze wiedzieć na jakie pytanie”.

Marsz Żywych – pamięć, która nie może zgasnąć

Ponad 6 tysięcy osób przejdzie dziś z Auschwitz I do Auschwitz II-Birkenau w ramach Marszu Żywych. To nie jest tylko wydarzenie. To gest pamięci wobec ponad 1,1 mln ofiar, z czego milion stanowili Żydzi.

W czasach, gdy historia bywa upraszczana do memów, takie wydarzenia przypominają, że są rzeczy, których uprościć się nie da.

Świat w napięciu – od Tokio po Bliski Wschód

Na świecie nie brakuje napięcia:

• Donald Tusk w Tokio rozmawia o bezpieczeństwie i gospodarce,
• na Węgrzech trwa polityczne przesilenie po zwycięstwie opozycji,
• konflikt USA–Izrael–Iran wchodzi w kolejny etap kruchego zawieszenia broni,
• w Waszyngtonie trwają rozmowy o przyszłości relacji Izrael–Liban.

To układanka, w której każdy ruch ma znaczenie – także dla Polski.

Na koniec – dzień jak powieść

14 kwietnia to dzień, który można czytać jak wielowątkową powieść. Od chrztu Mieszka, przez riff Blackmore’a, po sejmowe projekty ustaw. Historia, kultura i polityka splatają się tu jak w dobrym scenariuszu.

I może właśnie dlatego warto się na chwilę zatrzymać – między jednym newsem a drugim – i spojrzeć w niebo. Bo czasem, jak pisał Miłosz, „dzień jest tylko chwilą, ale chwila potrafi pomieścić wszystko”.

Ich zdaniem długotrwałe narażenie na nadmierną masę ciała jest silniejszym czynnikiem prognozującym ryzyko sercowo-naczyniowe niż wskaźnik masy ciała (BMI), mierzony w pojedynczym momencie życia. Efekt ten jest najsilniejszy u osób młodszych.

„Nadmierna masa ciała w danym momencie nie jest wyrokiem na całe życie” - podkreśla Alexander Turchin, współautor pracy opublikowanej w piśmie „PLOS One”. - „To, co dzieje się z masą ciała człowieka w dłuższym okresie, ma większe znaczenie dla zdrowia serca. Nasze badanie sugeruje, że jeśli dana osoba obniży swoją masę ciała, jej wyniki zdrowotne mogą się poprawić”.

Badacz i jego koledzy przeanalizowali dane 136 498 uczestników badania Nurses' Health Study oraz badania Health Professionals Follow-Up Study. Wszyscy uczestnicy mieli na początku wskaźnik BMI powyżej 25 kg/m2 w momencie rozpoczęcia badania w 1990 roku. Kobiety miały od 25 do 69 lat, a mężczyźni od 43 do 80 lat.

Aby oszacować skumulowaną ekspozycję na podwyższone BMI w okresie dziesięciu lat, badacze uśrednili pomiary dotyczące uczestników z lat 1990–2000. Następnie od 2000 roku zaczęli obserwować stan ich zdrowia sercowo-naczyniowego i prowadzili tę obserwację średnio przez 16,7 roku. W tym czasie u 12 048 osób (czyli 8,8 proc. uczestników) wystąpiły incydenty sercowo-naczyniowe, takie jak zawał serca lub udar.

Zespół stwierdził silny związek między długotrwałą ekspozycją na nadmierną masę ciała i zwiększonym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych. Efekt ten okazał się najsilniejszy u osób z młodszych grup wiekowych - oraz u tych, które miały najwyższą skumulowaną ekspozycję na nadmierną wagę. Na przykład u kobiet, które na początku badania miały mniej niż 35 lat, wysokie skumulowane narażenie na nadmierną masę ciała wiązało się z 60-proc. wyższym ryzykiem chorób krążeniowych. Wśród kobiet w wieku 35–50 lat ryzyko było o 27 proc. wyższe a u mężczyzn w wieku 35–65 lat - 23 proc. Nie stwierdzono natomiast takiego związku u kobiet powyżej 50. roku życia ani u mężczyzn powyżej 65. roku życia.

„Wyniki te powinny stanowić dla pacjentów i ich lekarzy impuls do zajęcia się problemem nadmiernej masy ciała, aby poprawić długoterminowy stan zdrowia” – mówi dr Turchin.

Mogę też przygotować wersję z frazami zaznaczonymi bardziej pod SEO, czyli wężej i bardziej „klikająco”.

Katyń – rana, która nie chce się zamknąć

W Warszawie, w Muzeum Katyńskim, prezydent złoży dziś kwiaty. Będą przemówienia, kamery, oficjalny ton. Tak wygląda państwowa pamięć.

Ale prawdziwy Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej dzieje się gdzie indziej.

W mniejszych miastach. W takich jak Tomaszów Mazowiecki, gdzie nazwiska wyryte na tablicach nie są abstrakcją. Gdzie ktoś jeszcze pamięta dziadka, pradziadka, list, który nigdy nie dotarł.

Bo zbrodnia katyńska to nie tylko historia. To mechanizm wymazywania ludzi z pamięci – najpierw kulą w tył głowy, potem kłamstwem, które trwało pół wieku. Dopiero w 1990 roku Związek Radziecki przyznał się do winy. Za późno dla tych, którzy całe życie czekali na prawdę.

I może dlatego 13 kwietnia nie jest dniem patosu. Jest dniem ciszy.

Kmicic, Beckett i absurd historii

Zadziwiające, jak ten dzień potrafi zestawić rzeczy nieprzystające.

Z jednej strony Samuel Kmicic – ten prawdziwy, nie sienkiewiczowski. Żołnierz, który żył i zmarł, zanim ktoś zrobił z niego bohatera. Z drugiej – Samuel Beckett, który urodził się 13 kwietnia i całe życie pisał o czekaniu na coś, co nigdy nie nadchodzi.

Gdyby spojrzeć na historię XX wieku, trudno oprzeć się wrażeniu, że Beckett miał rację.

Moment, w którym ktoś powiedział: „mamy problem”

Dokładnie dziś, tylko że 56 lat temu, padło zdanie, które znają nawet ci, którzy nie interesują się kosmosem:

„Houston, mamy problem”.

Misja Apollo 13 była o krok od katastrofy. I choć skończyła się szczęśliwie, to pokazała coś ważnego – że człowiek potrafi wyjść z sytuacji bez wyjścia. O ile nie zabraknie zimnej głowy.

W dzisiejszych czasach to zdanie brzmi jak komentarz do rzeczywistości, nie tylko do historii NASA.

Warszawa, 1967. Gdy rock rozsadzał system

Nie każdy pamięta, ale 13 kwietnia 1967 roku Rolling Stonesi zagrali w Warszawie. W Sali Kongresowej, pod czujnym okiem systemu, który nie bardzo wiedział, co z tym zrobić.

Na zewnątrz – zamieszki. W środku – młodzi ludzie, którzy przez chwilę oddychali innym powietrzem.

To był jeden z tych momentów, kiedy historia nie dzieje się na konferencjach, tylko w tłumie.

Między religią a pamięcią

Dziś przypada także 40. rocznica wizyty Jana Pawła II w synagodze w Rzymie. Gest, który wtedy był czymś więcej niż symbolem.

W Warszawie, w synagodze Nożyków, spotkają się duchowni różnych wyznań. W świecie, który coraz częściej buduje mury, takie obrazy mają znaczenie.

Nawet jeśli trwają tylko chwilę.

Świat nie zwalnia – polityka toczy się dalej

Tymczasem polityka robi swoje.

Na Węgrzech trwa powyborcze napięcie – Orban i jego przeciwnicy szykują się na kolejną odsłonę sporu, który dawno przestał być tylko lokalny.

Donald Tusk rozmawia w Azji o bezpieczeństwie i technologiach – bo dziś to tam przesuwają się granice wpływów.

W Londynie zapadnie decyzja w sprawie ekstradycji Michała Kuczmierowskiego. Sprawa, która – niezależnie od finału – jeszcze wróci.

Bo takie sprawy zawsze wracają.

Muzyka gdzieś w tle

A gdzieś obok tego wszystkiego – muzyka.

Al Green, Elton John, Sinatra, „We Are The World”. Ścieżka dźwiękowa świata, który równocześnie przeżywa dramaty i śpiewa o miłości.

Może właśnie dlatego jeszcze się nie rozsypał.

I nie chodzi o wahanie czy niepewność. To twardy werdykt opinii publicznej. Blisko 48 proc. badanych odpowiada: „zdecydowanie nie”. To już nie sceptycyzm – to brak wiary.

System, który miał być naprawiany

Od objęcia władzy przez koalicję KO, Trzeciej Drogi i Lewicy minęło wystarczająco dużo czasu, by wyborcy zaczęli oczekiwać efektów. Tymczasem – jak pokazuje badanie – zamiast poprawy mamy poczucie stagnacji, a może nawet regresu.

Zaledwie 10,9 proc. respondentów dostrzega jakiekolwiek pozytywne zmiany, przy czym tylko 3,7 proc. mówi o nich z pełnym przekonaniem. Reszta albo ich nie widzi, albo nie chce ich widzieć.

W tle tych liczb wybrzmiewa coś więcej niż statystyka – codzienne doświadczenie: kolejki do specjalistów, brak lekarzy, przeciążone szpitale. Problemy, które – jak pisał kiedyś prof. Religa – „nie rozwiążą się same, nawet jeśli przestaniemy o nich mówić”.

Nawet własny elektorat ma wątpliwości

Najbardziej uderzające są jednak dane dotyczące wyborców samej koalicji rządzącej. To tam powinna być największa cierpliwość, największy kredyt zaufania.

A jednak:

• 63 proc. wyborców koalicji nie widzi pozytywnych efektów
• tylko 21 proc. dostrzega poprawę

To sygnał alarmowy. Bo jeśli własne zaplecze polityczne zaczyna mieć wątpliwości, to znaczy, że problem nie jest już tylko narracyjny, ale systemowy.

Opozycja bez złudzeń

Jeszcze ostrzejszy obraz wyłania się po stronie wyborców opozycji. W tej grupie aż 94 proc. badanych nie widzi żadnych pozytywnych zmian.

W elektoracie PiS odsetek ten sięga 96 proc., a aż 85 proc. mówi „zdecydowanie nie”. Podobne wyniki notują wyborcy Konfederacji.

To już nie jest spór o ocenę tempa reform. To fundamentalna niezgoda co do tego, czy jakiekolwiek zmiany w ogóle zachodzą.

Liczby, które trudno zignorować

Badanie przeprowadzono pod koniec marca 2026 roku na reprezentatywnej grupie tysiąca dorosłych Polaków, metodą łączoną (telefonicznie i internetowo). To standard, który daje wiarygodny obraz nastrojów społecznych.

I ten obraz jest jednoznaczny.

Ochrona zdrowia – od lat jeden z najważniejszych tematów społecznych – pozostaje przestrzenią niespełnionych obietnic. Kolejne rządy obiecują reformy, a pacjenci nadal stoją w tych samych kolejkach.

Można oczywiście powiedzieć, że system jest trudny, że zmiany wymagają czasu, że to proces. Ale polityka – jak w dobrym dramacie – rozliczana jest nie z intencji, lecz z efektów.

A tych, jak pokazuje sondaż, Polacy po prostu nie widzą.

Po agresji ZSRR na Polskę w 1939 r. Amia Czerwona wzięła do niewoli około 250 tys. polskich żołnierzy i oficerów. Jeszcze w trakcie działań zbrojnych - 19 września - szef NKWD Ławrientij Beria powołał Zarząd do Spraw Jeńców Wojennych i Internowanych oraz nakazał utworzenie sieci obozów.

Większość wziętych do niewoli szeregowych żołnierzy wypuszczono, natomiast oficerów Wojska Polskiego umieszczono w obozach w Starobielsku i Kozielsku, zaś funkcjonariuszy policji, Korpusu Ochrony Pogranicza i innych służb - w Ostaszkowie. Starobielsk niedaleko Ługańska znajduje się na terenach okupowanych od 2022 r. przez Rosję, Kozielsk leży ok. 250 km na południowy zachód od Moskwy i nieco dalej od Smoleńska (ale na wschód od tego miasta), zaś najbardziej na północy leży Ostaszków.

Prawda na temat popełnionych tam zbrodni – masowej egzekucji przetrzymywanych polskich jeńców i więźniów – wyszła na jaw przez przypadek. Stało się tak, bo po wybuchu wojny radziecko-niemieckiej miejsca, w których zostały pochowane ofiary mordów (w Katyniu koło Smoleńska, Piatichatkach koło Charkowa i Miednoje koło Tweru) znalazły się na obszarze kontrolowanym przez Wehrmacht. O masowych wojskowych grobach w Katyniu już w 1942 r. dowiedzieli się przebywający tam na robotach przymusowych Polacy. Sami Niemcy zwrócili na to uwagę prawdopodobnie dopiero w lutym 1943 r. – po informacjach od mieszkających w okolicy Katynia chłopów. Rozpoczęli prace ekshumacyjne, a 13 kwietnia 1943 r. informację o odkryciu podało Radio Berlin. Zaraz potem (17 kwietnia) wiadomość opublikowano w prasie „gadzinowej” – wydawanych za zgodą okupacyjnych władz niemieckich gazetach w Warszawie. Wprawdzie już wcześniej niektórzy domyślali się prawdy, bo od wiosny 1940 r. nikt nie miał wiadomości na temat jeńców i więźniów, ale podana przez Niemców informacja wywołała w okupowanej Polsce wielkie wrażenie.

Zdając sobie sprawę z propagandowego znaczenia tej wiadomości Niemcy zaprosili do Katynia przedstawicieli Międzynarodowego Czerwonego Krzyża oraz PCK. Mieli oni potwierdzić i uwiarygodnić wiadomość o tym, że sprawcami mordu w Katyniu były władze radzieckie.

Grupa ekspertów medycyny sądowej i kryminologii przybyła do lasu katyńskiego już 28 kwietnia. Szefem zespołu był dyrektor Instytutu Medycyny Sądowej w Budapeszcie, patolog Ferenc Orsós. Wśród obserwatorów prac byli Polacy (pojechali za zgodą władz Polskiego Państwa Podziemnego) - m.in. ekspert medycyny sądowej z Uniwersytetu Jagiellońskiego dr Marian Wodziński, a także Ludwik Rojkiewicz, Ferdynand Goetel, Hugon Kassur, Jerzy Wodzinowski, Stefan Kołodziejski, Gracjan Jaworowski, Adam Godzik, Stefan Cupryjak, Jan Mikołajczyk, Franciszek Król, Władysław Buczak oraz Ferdynand Płonka.

Na podstawie oględzin szczątków eksperci ustalili, że zbrodni dokonano w 1940 r., czyli w momencie gdy Katyń znajdował się pod administracją radziecką, a nie niemiecką. Na taką datę wskazywała także analiza słojów młodych sosen, które zasadzono dla zamaskowania zbrodni. Zabici mieli ślady po strzale z bliskiej odległości w tył głowy.

Tymczasem Kreml zaprzeczał, a prośbę rządu gen. Władysława Sikorskiego do MCK o zbadanie sprawy Stalin wykorzystał jako pretekst do zerwania stosunków dyplomatycznych.

Stalin, który razem z innymi członkami ścisłego kierownictwa ZSRR w marcu 1940 r. podpisał się pod decyzją o zgładzeniu polskich więźniów i jeńców, konsekwentnie w sprawie zbrodni katyńskiej kłamał. W 1941 r. – po układzie Sikorski-Majski – o los polskich oficerów był pytany m.in. przez gen. Władysława Andersa, który szukał kadr dla tworzonego przez siebie (wtedy za zgodą ZSRR) wojska. „Już wydałem wszystkie rozkazy, żeby ich zwolnić. Nie wiem, gdzie są. Może uciekli do Mandżurii” – zapewniał.

Po odkryciu masowych mogił w Katyniu ZSRR zapewniał, że nie ma z tą zbrodnią nic wspólnego i zrobił wszystko, żeby ją przypisać Niemcom. Zajęła się tym – po odbiciu tych terenów przez Armię Czerwoną - tzw. komisja Burdenki. Już sama nazwa tego ciała – „Specjalna komisja ds. ustalenia i przeprowadzenia śledztwa ws. okoliczności rozstrzelania w lesie katyńskim polskich jeńców wojennych przez niemiecko-faszystowskich najeźdźców” - jednoznacznie wskazywała na cele Moskwy. Komisji przewodniczył chirurg Nikołaj Burdenko, który kilka lat wcześniej był osobistym lekarzem Stalina. Na początku 1944 r. na konferencji prasowej dla zagranicznych dziennikarzy Burdenko oznajmił, że według ustaleń jego komisji zbrodni dokonali we wrześniu 1941 r. niemieccy żołnierze z 537 batalionu budowlanego Wehrmachtu. W wydanej po angielsku broszurze wymieniono nawet nazwiska oficerów i podoficerów, którzy rzekomo brali udział w zamordowaniu polskich jeńców.

ZSRR chciał nawet włączyć sprawę katyńską jako jeden z wątków w proces norymberski, ale okazało się, że w raporcie Burdenki jest tak dużo nieścisłości, że Moskwa z tego pomysłu się wycofała.

Tymczasem świat milczał. Bezpośrednio po ujawnieniu zbrodni katyńskiej Winston Churchill radził Władysławowi Sikorskiemu wstrzemięźliwość, bo – jak wyjaśnił – „są rzeczy, o których lepiej nie mówić publicznie”. Sytuacja zmieniła się dopiero po zakończeniu wojny, gdy Stany Zjednoczone i Wielka Brytania nie musiały już się obawiać rozpadu koalicji antyhitlerowskiej.

W PRL-u wiadomości na temat zbrodni katyńskiej objęte były cenzurą. Oficjalnie obowiązywała wersja o winie Niemców.

Władze ZSRR przyznały się do popełnienia zbrodni dopiero pod koniec istnienia tego państwa. 13 kwietnia 1990 r. określiły zbrodnię katyńską jako „jedną z cięższych zbrodni stalinizmu”. Zgodnie z poleceniem Michaiła Gorbaczowa Naczelna Prokuratura Wojskowa ZSRR rozpoczęła śledztwo. 14 października 1992 r. przewodniczący Komitetu ds. Archiwów Państwowych prof. Rudolf Pichoja przekazał w Belwederze prezydentowi RP Lechowi Wałęsie główne dokumenty dotyczące zbrodni. (PAP)

jkrz/ aszw/

Bo 12 kwietnia to dzień, który niesie ze sobą ciężar historii i lekkość współczesności. Jakby ktoś zestawił ze sobą „Znachora” Hoffmana i start „Wostoka 1”. Z jednej strony wiara w człowieka, z drugiej — wiara w technologię. A gdzieś pomiędzy nimi my — z naszymi lokalnymi sporami, które czasem przypominają bardziej kabaret Barei niż poważną debatę publiczną.

Historia, która nie daje spokoju

Nie sposób przejść obojętnie obok dat.

370 lat temu wojska Pawła Jana Sapiehy wyzwoliły Lublin spod szwedzkiej okupacji. Polska, jak wielokrotnie w swojej historii, podnosiła się z kolan. 86 lat temu rozpoczęła się druga masowa deportacja Polaków w głąb ZSRR — dramat tysięcy rodzin, wyrwanych z własnych domów i wrzuconych w bezkres Kazachstanu.

A potem nagle przychodzi rok 1961 i Jurij Gagarin leci w kosmos, jakby chciał powiedzieć: „ziemia to za mało”. 108 minut, które zmieniły świat. I być może coś jeszcze — sposób, w jaki patrzymy na siebie samych.

Bo skoro potrafimy polecieć w kosmos, dlaczego tak często nie potrafimy porozumieć się na własnym podwórku?

Miłosierdzie i podziały

Dzisiejsza niedziela to również Święto Bożego Miłosierdzia — jedno z najważniejszych świąt w kalendarzu Kościoła katolickiego, ustanowione przez Jana Pawła II. W Łagiewnikach tłumy, w Warszawie modlitwa w parku Moczydło, w tle „Dzienniczek” siostry Faustyny, przetłumaczony na trzydzieści języków.

To święto, które mówi o przebaczeniu, o wspólnocie, o przekraczaniu podziałów.

Brzmi znajomo?

A jednak wystarczy spojrzeć na polską politykę — tę wielką i tę całkiem lokalną — by zobaczyć, jak bardzo te słowa pozostają często tylko deklaracją. W Tomaszowie Mazowieckim, jak w soczewce, skupiają się wszystkie nasze narodowe przywary: ambicje większe niż możliwości, konflikty ważniejsze niż współpraca, i nieustanne pytanie: kto kogo ograł.

Wielkanoc dwóch kalendarzy

Dziś także prawosławni rozpoczynają Święta Wielkanocne. Tydzień różnicy — a jednak ta sama historia, ta sama wiara, ten sam sens. Różni nas kalendarz, ale łączy fundament.

To piękna metafora. I gorzka zarazem.

Bo skoro potrafimy funkcjonować w dwóch rytmach religijnych, dlaczego nie potrafimy znaleźć jednego rytmu dla spraw publicznych? Dlaczego tak trudno o elementarne porozumienie — choćby przy organizacji wspólnych obchodów, wspólnych decyzji, wspólnej odpowiedzialności?

Muzyka świata, rytm historii

Gdzieś w tle gra Herbie Hancock, którego jazz — jak polityka — wymaga improwizacji, ale opiera się na strukturze. „Rock Around The Clock” przypomina, że każda epoka ma swój moment przełomu. Metallica walczy z Napsterem, a Elton John zdobywa listy przebojów.

Historia nigdy nie stoi w miejscu. Ona pulsuje.

Tylko czy my potrafimy za nią nadążyć?

Świat patrzy — i wybiera

Na Węgrzech dziś wybory parlamentarne — starcie Viktora Orbána z opozycją. W tle oskarżenia o dezinformację, możliwe prowokacje, napięcie, które przypomina, że demokracja to nie stan, lecz proces. Czasem bardzo kruchy.

Z kolei Donald Tusk rusza do Seulu i Tokio, by rozmawiać o bezpieczeństwie, technologii i przyszłości. Świat przyspiesza. Azja patrzy na Europę, Europa na Azję.

A my?

My często tkwimy w lokalnych sporach, które — choć ważne — nie powinny przysłaniać szerszego obrazu.

Między Bareją a rzeczywistością

Patrząc na to wszystko, trudno oprzeć się wrażeniu, że żyjemy jednocześnie w kilku rzeczywistościach. W jednej — tej wielkiej — decydują się losy świata. W drugiej — tej lokalnej — nie potrafimy ustalić wspólnego programu obchodów czy zebrać kworum na sesji.

Jakbyśmy byli bohaterami filmu, który ktoś nakręcił na styku „Misia” i „House of Cards”.

I właśnie dlatego dziś, w tę niedzielę, warto zadać sobie jedno pytanie:

czy naprawdę chcemy być tylko statystami w tym spektaklu, czy jednak jego świadomymi uczestnikami?

Bo historia — ta wielka i ta całkiem lokalna — nie dzieje się gdzieś obok.

Ona dzieje się dokładnie tu. I dokładnie teraz.

12 kwietnia przypada Międzynarodowy Dzień Dzieci Ulicy. Data, która w kalendarzu przechodzi niemal niezauważona, jakbyśmy zbiorowo uznali, że lepiej nie zadawać pytań, na które nie mamy wygodnych odpowiedzi.

Bo czym właściwie jest „dziecko ulicy”? To nie tylko obraz z reportaży z Ameryki Południowej czy Afryki, gdzie dzieci śpią na kartonach, a ich światem jest skrzyżowanie i czerwone światło. To także – choć trudniejsze do przyjęcia – dzieci z polskich miast. Nie zawsze bezdomne. Często „tylko” pozostawione same sobie. W systemie, który działa na papierze, ale w praktyce potrafi nie dostrzec człowieka.

W Polsce problem nie ma twarzy skrajnej biedy, ale ma twarz zaniedbania. To dzieci, które godzinami włóczą się po osiedlach, galeriach handlowych, dworcach. Dzieci pozostawione same sobie. Dzieci, które uciekają z domów – nie z powodu przygody, ale z powodu przemocy, alkoholu, obojętności. Dzieci, które formalnie „są w systemie”, a realnie pozostają poza nim.

Prawo? Owszem, mamy przepisy. Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, ośrodki pomocy społecznej, kuratorów, procedury „Niebieskiej Karty”. Wszystko się zgadza – w teorii. Problem zaczyna się tam, gdzie kończy się paragraf, a zaczyna człowiek. Tam, gdzie decyzje podejmuje się nie w oparciu o dobro dziecka, lecz o wygodę systemu, brak miejsc w placówkach, czy zwykłą bezradność urzędnika.

W Tomaszowie Mazowieckim – jak w wielu miastach tej wielkości – też widzimy te dzieci. Na placach zabaw późnym wieczorem. Pod sklepami. W okolicach galerii. Nie są statystyką, choć łatwo je w nią zamienić. Czasem trafiają do policyjnych notatek, czasem do raportów MOPS-u. Rzadziej do realnej pomocy, która zmienia cokolwiek na dłużej.

Pamiętam jedną z interwencji sprzed kilku lat, kiedy kilkunastoletnia dziewczyna przez kilka dni nocowała na klatce schodowej jednego z bloków. Sąsiedzi wiedzieli. Jedni przynosili herbatę, inni odwracali wzrok. System zareagował dopiero wtedy, gdy sprawa stała się problemem. Czyli wtedy, gdy ktoś zadzwonił, ktoś opisał, ktoś nagłośnił.

To nie jest opowieść o egzotycznym świecie daleko stąd. To jest opowieść o nas.

Bo dziecko ulicy nie rodzi się na ulicy. Ono tam trafia. Krok po kroku, decyzja po decyzji – często cudzych. Czasem rodziców, czasem instytucji, czasem całego społeczeństwa, które uznaje, że „to nie nasza sprawa”.

Literatura zna takie historie aż za dobrze. Dickens opisywał je w XIX wieku, pokazując dzieci żyjące w cieniu fabryk i nędzy Londynu. Dziś nie potrzebujemy Londynu sprzed dwóch stuleci. Wystarczy uważnie rozejrzeć się wokół.

Różnica polega na tym, że dziś łatwiej udawać, że problemu nie ma.

Międzynarodowy Dzień Dzieci Ulicy nie jest po to, żeby wzruszyć się przez chwilę i wrócić do codzienności. To moment, w którym warto zadać sobie niewygodne pytanie: ile takich dzieci mijamy każdego dnia i ile razy świadomie wybieramy obojętność?

Bo największym problemem nie jest to, że te dzieci istnieją.

Największym problemem jest to, że zdążyliśmy się do tego przyzwyczaić.

Podczas spotkania z członkami komisji kard. Krajewski potwierdził decyzję o dalszej działalności zespołu zgodnie z dekretem i regulaminem.

Po zakończeniu procedur formalno-prawnych komisja rozpocznie kwerendę akt kościelnych oraz przyjmowanie zgłoszeń od osób pokrzywdzonych.

Łódzka komisja deklaruje też pełną współpracę z komisją tworzoną przez Konferencję Episkopatu Polski.

Obecnie trwają przygotowania merytoryczne i formalno-prawne do rozpoczęcia działalności. Komisja zapowiada rozpoczęcie prac historycznych oraz przyjmowanie zgłoszeń od osób poszkodowanych.

Celem zespołu jest zbadanie dostępnych źródeł i przygotowanie raportu o nadużyciach seksualnych wobec osób nieletnich w latach 1945–2025. Ważnym zadaniem ma być także dotarcie do osób skrzywdzonych, o których kuria dotąd nie wiedziała.

Na potrzeby raportu zbadane zostaną akta osobowe wszystkich księży pracujących w archidiecezji od 1945 roku. Komisja uzyska dostęp do wszystkich archiwaliów kościelnych, w tym także do archiwum tajnego.

Na czele zespołu stanął sędzia Sądu Apelacyjnego w Łodzi dr Michał Kłos. Za część historyczną i kwerendę archiwalną odpowiada dr Sebastian Adamkiewicz. Wsparcie eksperckie i pomoc w kontaktach z poszkodowanymi zapewni dr Elżbieta Wróblewska.

Według dr. Sebastianа Adamkiewicza raport może powstać nie wcześniej niż za cztery lata.

Głos ma zabrać lider KO, premier Donald Tusk. Następnie członkowie Rady wybiorą m.in. wiceprzewodniczących, których nazwiska będą efektem ustaleń i wskazań premiera.

Funkcję wiceprzewodniczących mają objąć m.in. Barbara Nowacka i Adam Szłapka. Inicjatywa Polska i Nowoczesna zostały zlikwidowane, a ich członkowie przeszli do KO.

Możliwe są zmiany personalne – część dotychczasowych władz może zostać zastąpiona przez nowe twarze. Zmieniony statut KO zwiększył liczbę wiceprzewodniczących z 10 do 15.

Obecni wiceprzewodniczący to m.in.: Bartosz Arłukowicz, Borys Budka, Małgorzata Kidawa-Błońska, Ewa Kopacz, Rafał Trzaskowski i inni.

Rada wybierze także sekretarza generalnego i skarbnika KO – decyzje te wskaże Donald Tusk. Obecnie funkcje te pełnią: Marcin Kierwiński (sekretarz generalny) i Jan Grabiec (skarbnik).

Prawdopodobnie Kierwiński utrzyma stanowisko, choć pojawiały się głosy o potrzebie zmian i „nowego otwarcia” w partii.

Wśród potencjalnych kandydatów pojawiał się Paweł Graś, ale jego przejście do partii jest mało prawdopodobne.

Wcześniej rozważano też, by sekretarzem generalnym została kobieta, jednak pomysł został porzucony.

Wybory wewnętrzne KO trwają od stycznia. Donald Tusk został ponownie wybrany na przewodniczącego (97% głosów). Pojawiły się protesty wyborcze w trzech regionach: Dolny Śląsk, Podkarpacie, Lubelszczyzna, ale nie wpłynęły one na wyniki.

Przed nowymi władzami stoi wyzwanie: przygotowanie KO do wyborów parlamentarnych w przyszłym roku.

Dziś jest sobota, sto pierwszy dzień roku. Słońce wzeszło o godz. 5.51, a zajdzie o 19.24. Imieniny obchodzą: Arleta, Filip, Helena, Herman, Izaak, Jaromir oraz Leon.

KALENDARIUM HISTORYCZNE

47 lat temu (1079 r.) w Krakowie, na mocy wyroku sądu królewskiego, stracony został biskup Stanisław ze Szczepanowa, który pozostawał w konflikcie z królem Bolesławem Śmiałym. Duchowny został uznany za męczennika, a w 1254 r. ogłoszono go świętym oraz patronem Polski.

251 lat temu (1775 r.) w Warszawie zakończyły się obrady sejmu zwołanego na żądanie zaborców w 1773 r. Parlament ten ratyfikował traktaty rozbiorowe, formalnie zatwierdzając podział ziem Rzeczypospolitej dokonany w 1772 r. przez Rosję, Austrię i Prusy. W jego trakcie powołano również Komisję Edukacji Narodowej oraz Radę Nieustającą.

101 lat temu (1925 r.) w Rzymie zmarł Jan Styka – malarz, uczeń Jana Matejki, twórca dzieł o tematyce batalistycznej i patriotycznej, w tym współautor „Panoramy Racławickiej” wraz z Wojciechem Kossakiem.

100 lat temu (1926 r.) w Warszawie powołano do życia Polski Związek Szachowy.

86 lat temu (1940 r.) urodził się Władysław Komar – lekkoatleta, mistrz olimpijski z Monachium z 1972 r. w pchnięciu kulą oraz dwukrotny brązowy medalista mistrzostw Europy w tej konkurencji (Budapeszt 1966, Helsinki 1971).

83 lata temu (1943 r.) opublikowano pierwszy oficjalny komunikat niemiecki dotyczący zbrodni katyńskiej. Agencja Transocean, powołując się na raport władz niemieckich w Smoleńsku, poinformowała o „odkryciu masowego grobu ze zwłokami 3000 oficerów polskich”.

65 lat temu (1961 r.) w Izraelu rozpoczął się proces Adolfa Eichmanna – nazistowskiego zbrodniarza, kierującego wydziałem żydowskim w Głównym Urzędzie Bezpieczeństwa Rzeszy (RSHA). Odpowiedzialny za śmierć milionów Żydów, został skazany na karę śmierci, którą wykonano 31 maja 1962 r.

36 lat temu (1990 r.) w Polsce zniesiono cenzurę prasową. Sejm uchwalił ustawę likwidującą kontrolę publikacji i widowisk oraz zmieniającą prawo prasowe.

16 lat temu (2010 r.) na lotnisku wojskowym w Warszawie wylądował samolot z ciałem tragicznie zmarłego prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego. Trumna została następnie przewieziona do Pałacu Prezydenckiego.

KALENDARIUM MUZYCZNE – 11 KWIETNIA

1956 – Na Jamajce urodził się Neville Staple, wokalista grupy The Specials, uznawanej za pionierów stylu „new ska blue beat”. W 1981 roku ich utwór „Ghost Town” osiągnął pierwsze miejsce brytyjskiej listy przebojów. W tym samym roku Staple, wraz z Terrym Hallem i Lynvalem Goldingiem, założył zespół Fun Boys Three.

1963 – Zespół Gerry and The Pacemakers zdobył pierwsze miejsce listy przebojów w Wielkiej Brytanii piosenką „How Do You Do It”. Był to pierwszy z trzech wielkich hitów grupy z Liverpoolu – kolejne „I Like It” oraz „You’ll Never Walk Alone” również znalazły się na szczycie zestawienia w maju i lipcu tego samego roku.

1966 – Grupa Buffalo Springfield zadebiutowała w klubie The Troubadour w Hollywood. Zespół folkrockowy zdobył uznanie mediów i publiczności, a także stał się początkiem karier Neila Younga, Stephena Stillsa i Jima Messiny. Był to jeden z pierwszych amerykańskich zespołów, które odniosły sukces w czasie tzw. „brytyjskiej inwazji”.

1966 – W Manchesterze urodziła się Lisa Stansfield, wokalistka, która na przełomie lat 80. i 90. wypromowała liczne przeboje, m.in. „All Around The World” (1989), „Change” oraz „All Woman” (1991). Zdobyła wiele nagród branżowych, w tym Brit Award i Ivor Novello Award, sprzedając ponad 20 milionów płyt.

1970 – The Beatles rozpoczęli dwutygodniowe panowanie na amerykańskiej liście przebojów z utworem „Let It Be”, pochodzącym z ich ostatniego albumu. Był to dziewiętnasty numer jeden zespołu w USA. W Wielkiej Brytanii utwór dotarł do miejsca drugiego.

1971 – W Poznaniu Anna Jantar zawarła ślub kościelny z Jarosławem Kukulskim. Ceremonia odbyła się w kościele św. Anny. Owocem ich związku jest córka Natalia, urodzona w marcu 1976 roku.

1981 – Eddie Van Halen poślubił aktorkę Valerie Bertinelli. Para poznała się osiem miesięcy wcześniej po koncercie zespołu w Luizjanie. Po 24 latach małżeństwa Bertinelli złożyła pozew o rozwód w grudniu 2005 r.

1981 – Duet Hall and Oates rozpoczął trzytygodniowe prowadzenie na amerykańskiej liście przebojów utworem „Kiss On My List”, pochodzącym z albumu „Voices”.

1987 – W Dover urodziła się Joss Stone – brytyjska wokalistka, której album „Mind Body & Soul” z 2004 r. zdobył pierwsze miejsce listy w Wielkiej Brytanii oraz uzyskał status platyny w USA i potrójnej platyny na Wyspach.

1992 – Zespół Def Leppard po raz drugi zdobył szczyt brytyjskiej listy albumów płytą „Adrenalize”, nagraną po śmierci gitarzysty Steve’a Clarka.

1994 – Grupa Oasis wydała debiutancki singiel „Supersonic”, który początkowo osiągnął umiarkowany sukces, jednak później sprzedał się w nakładzie 215 tys. egzemplarzy i trafił do grona najpopularniejszych singli w historii brytyjskiej muzyki.

2006 – Proof (Deshaun Holton), członek grupy D12, został zastrzelony w klubie Triple C w Detroit. Był bliskim przyjacielem Eminema i świadkiem na jego ślubie.

2013 – Sir Paul McCartney znalazł się na pierwszym miejscu listy najbogatszych postaci brytyjskiego przemysłu muzycznego z majątkiem 680 mln funtów.

KRAJ

W Warszawie o godz. 11 rozpocznie się posiedzenie Rady Krajowej Koalicji Obywatelskiej, podczas którego wybrani zostaną nowi wiceprzewodniczący, sekretarz generalny oraz skarbnik partii. Wydarzenie stanowi finał wewnętrznych wyborów trwających od połowy stycznia – pierwszych po połączeniu Platformy Obywatelskiej z Nowoczesną i Inicjatywą Polską.

Pierwsza część spotkania będzie otwarta dla mediów. Wystąpienie zaplanował lider KO i premier Donald Tusk. Następnie, podczas zamkniętej części obrad, członkowie Rady dokonają wyborów personalnych zgodnie z rekomendacjami premiera.

#

W Warszawie odbędzie się Gala Olimpijska z udziałem polskich medalistów tegorocznych zimowych igrzysk oraz ich trenerów. Podczas wydarzenia zostaną wręczone nagrody PKOl. Łączna wartość nagród finansowych dla sportowców – Kacpra Tomasiaka, Pawła Wąska i Władimira Semirunnija – oraz ich trenerów przekracza 1,5 mln zł. Dodatkowo przyznane zostaną tokeny TMPL o wartości 1,1 mln zł oraz nagrody rzeczowe.

Polscy sportowcy zdobyli we Włoszech cztery medale: trzy srebrne i jeden brązowy. Trzykrotnie na podium stanął 19-letni skoczek narciarski Kacper Tomasiak.

ZAGRANICA

W konflikcie Rosji z Ukrainą zaczyna dziś obowiązywać zawieszenie broni związane z prawosławnymi świętami wielkanocnymi. Obie strony zgodziły się na rozejm. Kreml poinformował, że decyzję podjął Władimir Putin, a zawieszenie działań ma trwać od 11 kwietnia od godz. 16 czasu moskiewskiego do końca dnia 12 kwietnia.

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski potwierdził przyjęcie tej propozycji. Jak przypomina portal Meduza, w 2025 roku podobne zawieszenie broni było wielokrotnie naruszane, choć intensywność walk wyraźnie spadła.

#

Trwa 43. dzień wojny USA i Izraela z Iranem oraz czwarty dzień dwutygodniowego zawieszenia broni ogłoszonego przez prezydenta Donalda Trumpa. Rozejm został przyjęty po propozycji Pakistanu, na krótko przed upływem ultimatum dotyczącego otwarcia cieśniny Ormuz.

Konflikt rozpoczął się 28 lutego od nalotów amerykańsko-izraelskich na Iran. W odpowiedzi Teheran zaatakował Izrael oraz państwa Zatoki Perskiej, zamykając cieśninę Ormuz i blokując eksport ropy oraz gazu, co doprowadziło do gwałtownego wzrostu cen surowców na świecie.

#

Na Węgrzech odbywają się dziś ostatnie wiece wyborcze przed niedzielnymi wyborami parlamentarnymi. Premier Viktor Orban spotka się ze swoimi zwolennikami w Budapeszcie, natomiast lider opozycji Peter Magyar zaplanował pięć zgromadzeń, w tym finałowe w Debreczynie.

Według większości niezależnych sondaży poparcie dla opozycyjnej Tiszy wynosi od 49 do 58 proc. wśród zdecydowanych wyborców, natomiast dla Fideszu od 35 do 38 proc. Z kolei badania ośrodków powiązanych z rządem wskazują na niewielką przewagę partii Orbana.

#

11 kwietnia pozostaje więc dniem pełnym wydarzeń – zarówno politycznych, jak i historycznych oraz kulturalnych, które mają znaczenie dla Polski i sytuacji międzynarodowej.

Historia radia to jednocześnie historia zmieniającego się świata. Kiedyś było oknem na rzeczywistość – pierwsze wiadomości, relacje z wydarzeń, transmisje koncertów. Dziś funkcjonuje równolegle z internetem, podcastami i platformami streamingowymi. Można by pomyśleć, że w takim otoczeniu straci znaczenie. A jednak stało się coś odwrotnego. Radio nie zniknęło, tylko nauczyło się mówić nowym językiem.

Zmieniły się technologie, ale nie zmieniła się potrzeba słuchania. To w radiu wielu ludzi odnajduje spokój i rytm dnia. Muzyka usłyszana przypadkiem potrafi przywołać wspomnienia z siłą, której trudno szukać gdzie indziej. Jedno zdanie wypowiedziane na antenie może zostać z człowiekiem na długo. W świecie nadmiaru bodźców radio wciąż oferuje coś rzadkiego – skupienie.

Nie można też zapominać o jego roli informacyjnej. W czasach, gdy informacje rozlewają się po sieci w zawrotnym tempie, radio nadal zachowuje pewien porządek. Daje przestrzeń na rozmowę, na rozwinięcie myśli, na zadanie pytania i wysłuchanie odpowiedzi do końca. To medium, które nie musi się spieszyć, żeby być aktualne.

Dzień Radia to w gruncie rzeczy święto ludzi. Tych, którzy stoją za mikrofonem, i tych, którzy po drugiej stronie słuchają – często w ciszy, bez komentarza, ale z uwagą. Bo radio nie potrzebuje wielkich gestów. Wystarczy, że jest.

Od razu przystąpiono do wyjaśniania katastrofy - na sugestie strony rosyjskiej zastosowano do jej wyjaśnienia załącznik 13 do konwencji chicagowskiej, dotyczący samolotów cywilnych i czyniący gospodarzem śledztwa kraj, na którego terenie doszło do katastrofy, zarazem jednak zawierający rozbudowane i opisane procedury. Wyjaśnianiem katastrofy w trybie tej konwencji zajęła się rosyjska komisja MAK. Niezależnie od tego Polska wyjaśniała katastrofę we własnym zakresie, powołując do tego celu Komisję Badania Wypadków Lotniczych Lotnictwa Państwowego, na której czele stanął najpierw szef Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych Edmund Klich, jednocześnie polski przedstawiciel przy MAK, a następnie szef MSWiA Jerzy Miller.

W lipcu 2010 roku, po porażce Jarosława Kaczyńskiego w przyspieszonych wyborach prezydenckich z Bronisławem Komorowskim, powstał w Sejmie parlamentarny zespół ds. badania katastrofy smoleńskiej. Na czele składającego się wyłącznie z posłów PiS zespołu stanął Antoni Macierewicz. Zespół ten stał się w następnych latach głosicielem alternatywnych teorii dotyczących przebiegu katastrofy, na ogół próbujących dowodzić, że była ona wynikiem zamachu.

12 stycznia 2011

W ujawnionym raporcie końcowym rosyjski MAK - pierwsza instytucja, która przedstawiła swoją wersję wydarzeń z 10 kwietnia 2010 roku - za bezpośrednią przyczynę katastrofy uznał „niepodjęcie w porę przez załogę decyzji o odejściu na lotnisko zapasowe mimo przekazania jej niejednokrotnie i we właściwym czasie informacji o faktycznych warunkach meteorologicznych na lotnisku, które były znacznie gorsze od minimów określonych dla tego portu lotniczego; zejście bez dostrzeżenia naziemnych punktów orientacyjnych do wysokości znacznie niższej od określonej przez kierownika lotów minimalnej wysokości odejścia na drugi krąg (100 metrów) w celu przejścia na lot wizualny, a także brak należytej reakcji i wymaganych działań przy niejednokrotnym włączaniu się systemu ostrzegania przed przeszkodami TAWS, co doprowadziło do zderzenia samolotu z przeszkodami i ziemią”. Według MAK obecność w kabinie pilotów gen. Andrzeja Błasika aż do momentu zderzenia tupolewa z ziemią wywierała dodatkową presję psychologiczną. Protesty strony polskiej wywołało podanie przez MAK informacji, że wykryto alkohol we krwi gen. Błasika. „Wszystkie podstawowe tezy, które raport MAK sformułował, są fałszywe” - powiedział kilka dni po publikacji raportu MAK Antoni Macierewicz.

Polskie władze uznały raport za niepełny i jednostronny, przedstawiając do niego swoje uwagi. Zwróciły uwagę na błędy w organizacji ruchu powietrznego na lotnisku w Smoleńsku i nieprzekazanie przez Rosjan wielu informacji dotyczących katastrofy. Zdaniem strony polskiej do katastrofy przyczyniły się: brak decyzji o skierowaniu samolotu na lotnisko zapasowe, brak informacji o widzialności pionowej i spóźniona komenda odejścia. Według uwag załoga Tu-154 była „błędnie informowana o właściwym położeniu na kursie i ścieżce”. Pominięcie przez MAK działań kontrolera lotu Nikołaja Krasnokutskiego może - w myśl uwag - świadczyć o chęci ukrycia niedociągnięć w procesie decyzyjnym w kierowaniu ruchem lotniczym w Rosji. Strona polska zwróciła też uwagę, że gen. Błasik był podczas lotu pasażerem, a nie ma w zwyczaju podawać danych o obecności alkoholu we krwi pasażerów. Kwestionowano też wiarygodność badania, wobec dużych trudności z identyfikacją ciała generała.

29 lipca 2011

Ujawniono raport Komisji Badania Wypadków Lotniczych Lotnictwa Państwowego, kierowanej przez szefa MSWiA Jerzego Millera. Raport wskazywał na liczne nieprawidłowości po polskiej stronie w związku z katastrofą oraz na odpowiedzialność rosyjskich kontrolerów i złe wyposażenie lotniska. Miller podkreślał na konferencji prasowej, że przyczyną katastrofy był splot okoliczności.

Komisja stwierdziła, że samolot był sprawny technicznie do momentu zderzenia z ziemią. Z przeprowadzonych w USA oględzin systemu zbliżania się do ziemi TAWS oraz nawigacyjnego systemu zarządzania lotem wynika, że urządzenia te działały prawidłowo.

Według komisji, załoga Tu-154M nie chciała lądować, a jedynie wykonywała próbne podejście do lądowania w gęstej mgle. Jednak komenda odejścia wydana przez dowódcę Tu-154 padła za późno - na wysokości 39 m nad poziomem lotniska - poinformował Wiesław Jedynak z komisji, opisując, że od wydania komendy „odchodzimy” do podjęcia przez załogę działań związanych z „odejściem” upłynęło 5 sekund, podczas których samolot w dalszym ciągu się zniżał, a teren przed lotniskiem podnosił się. Dodatkowym utrudnieniem był fakt, że samolot znajdował się w tym momencie nad zagłębieniem terenu, co można było wywnioskować m.in. z upublicznionych już w czerwcu 2010 roku stenogramów z kokpitu - między pierwszym odczytem wysokości 100 metrów, a kolejnym, również 100 metrów, mija 9 sekund. Kluczowy problem polegał na tym, że dowódca założył, że samolot odejdzie w automacie, w sytuacji, gdy było to technicznie niemożliwe, bo w Smoleńsku nie było systemu ILS. Zanim dowódca się zorientował, że samolot nie odszedł „w automacie” i gwałtownie ruszył wolantem, by odejść ręcznie, minęło kluczowe 5 sekund - wynikało z ustaleń komisji.

W efekcie, choć samolot w końcu wyrównał lot i zaczął „odchodzić”, znalazł się na tyle nisko, że zawadził lewym skrzydłem o brzozę, co spowodowało ułamanie się części skrzydła, wykonanie przez tupolewa „półbeczki” i upadek. W stosunku do raportu MAK zasadnicza różnica w ustaleniach komisji Millera polegała na wskazaniu błędów rosyjskich kontrolerów w wydawanych przez nich komendach - przede wszystkim nieprecyzyjnych informacjach, że samolot jest na kursie i ścieżce, podczas gdy nie był.

Efektem ogłoszenia raportu była decyzja o rozwiązaniu z końcem 2011 roku 36 SPLT, postawieniu zarzutów dwóm jego dowódcom oraz dymisja ministra obrony narodowej w rządzie Donalda Tuska Bogdana Klicha, zastąpionego przez Tomasza Siemoniaka.

7 kwietnia 2012

Kierowany przez Antoniego Macierewicza zespół parlamentarny do badania katastrofy przedstawił materiał podsumowujący dwa lata pracy. Wynikało z niego, że przyczyną wypadku samolotu prezydenckiego były dwa silne wstrząsy na pokładzie samolotu - na lewym skrzydle i wewnątrz kadłuba, a nie zderzenia z brzozą. Zespół stwierdził, że udowodnił niezgodność z prawdą najważniejszych też rosyjskiego raportu MAK i większości ustaleń komisji Jerzego Millera dotyczących przebiegu i przyczyn katastrofy. Zwrócono uwagę szczególnie na brak badań brzozy, z którą zderzenie miało przyczynić się do upadku samolotu.

Zespół powoływał się na badania trzech ekspertów. Według fizyka z University of Maryland prof. Kazimierza Nowaczyka Tu-154M nie uderzył w brzozę, a przyczyną katastrofy były dwa wstrząsy, po których zanikło zasilanie elektryczne i zatrzymał się komputer pokładowy. Według ustaleń drugiego z ekspertów, kierownika Wydziału Inżynierii Cywilnej na uniwersytecie w Akron w Ohio, prof. Wiesława Biniendy, skrzydło Tu-154M nie mogło zostać złamane przez drzewo o parametrach takich jak brzoza. Trzeci z ekspertów, dr inż. Grzegorz Szuladziński z Analytical Service Ply Ltd. w Australii za najprawdopodobniejszą przyczyną katastrofy uznał dwie eksplozje na pokładzie. Tezy te w nieco zmodyfikowanej formie pojawiały się w następnych latach w kolejnych raportach zespołu.

30 października 2012

Polscy śledczy, którzy jesienią 2012 r. badali wraku tupolewa, znaleźli na nim ślady trotylu i nitrogliceryny - podała „Rzeczpospolita”. Urządzenia wykazały m.in., że aż na 30 fotelach lotniczych znajdują się ślady obu substancji. Substancje te znaleziono również na śródpłaciu samolotu, w miejscu łączenia kadłuba ze skrzydłem - pisał dziennik. Na specjalnej konferencji prasowej zaprzeczył temu płk Ireneusz Szeląg, szef Wojskowej Prokuratury Okręgowej w Warszawie. Podał, że wszystkie szczątki wraku zbadano tzw. spektrometrami ruchliwości jonów pod kątem obecności związków chemicznych mogących stanowić materiały wysokoenergetyczne. „Biegli nie stwierdzili obecności na badanych elementach jakichkolwiek materiałów wybuchowych" - dodał. Prokuratorzy w publicznych wystąpieniach potwierdzali, że na detektorach używanych przez ekspertów podczas pobierania próbek z wraku wyświetlał się napis TNT, przekonywali jednak, że nie jest to równoznaczne ze stwierdzeniem obecności trotylu. Do sprawy odniósł się producent detektorów Jan Bokszczanin, który stwierdził, że „jeśli to urządzenie i jeszcze inne urządzenie pokazują trotyl, to prawdopodobieństwo, że nie był to trotyl jest dla mnie równe zero”. „Jak ten trotyl się znalazł? (...) To już sprawa śledztwa” - dodał.

9 kwietnia 2013

W KPRM powstał zespół pod kierownictwem szefa Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych Macieja Laska, który ma propagować ustalenia komisji Millera i walczyć z teoriami spiskowymi na temat katastrofy.

16 października 2013

Zespół parlamentarny Macierewicza przedstawił kolejną wstępną hipotezę dotyczącą katastrofy. Zgodnie z nią przyczyną katastrofy był łańcuch wydarzeń zapoczątkowany: „przejęciem naprowadzania samolotu przez ośrodek decyzyjny w Moskwie z pominięciem kontroli lotu lotniska Smoleńsk Sewiernyj”, uniemożliwieniem zamknięcia lotniska i odesłania TU-154 na lotnisko zapasowe oraz przekazywaniem załodze samolotu „fałszywych informacji i komend”.

O katastrofie miała przesądzić eksplozja niszcząca samolot w momencie jego odejścia na drugi krąg. „Lot został przerwany nagłą awarią samolotu, w tym zniszczeniem części lewego skrzydła, utratą zasilania elektrycznego w powietrzu i eksplozją w kadłubie z przyczyn do tej pory nieustalonych” - zaznaczył Antoni Macierewicz.

Tego samego dnia Maciej Lasek, szef zespołu powołanego w kwietniu 2013 roku przy KPRM, a mającego propagować ustalenia rządowej komisji Millera, pokazał na konferencji prasowej wykonane przez członków komisji Jerzego Millera niepublikowane fotografie świadczące, że skrzydło tupolewa uległo zniszczeniu wskutek zderzenia z przeszkodami, w tym z brzozą, a nie z powodu wybuchu.

7 kwietnia 2014

Wojskowa Prokuratura Okręgowa w Warszawie poinformowała na konferencji prasowej, że z wykonanej dla niej opinii fizykochemicznej Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji wynika, iż w poddanych analizie próbkach pobranych podczas sekcji ekshumowanych zwłok oraz z powierzchni wytypowanych miejsc i elementów szczątków samolotu Tu-154M nie ujawniono śladów pozostałości materiałów wybuchowych oraz substancji będących produktami ich degradacji. Prokuratorzy wojskowi ogłosili też wyniki badania brzozy, informując, że fragmenty metali w drzewie najprawdopodobniej pochodzą ze skrzydła tego samolotu.

27 marca 2015

Prowadząca śledztwo w tej sprawie Wojskowa Prokuratura Okręgowa w Warszawie przedstawiła wnioski z kompleksowej opinii biegłych ws. przyczyn i okoliczności katastrofy. Podjęła postanowienie o postawieniu dwóm rosyjskim kontrolerom zarzutów popełnienia przestępstwa. Pierwszemu z nich zarzuciła sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa katastrofy w ruchu powietrznym, wobec drugiego wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutu nieumyślnego sprowadzenia katastrofy w ruchu powietrznym. W 2017 roku Prokuratura Krajowa za rządów PiS zmieniła kwalifikacje z nieumyślnego na umyślne spowodowanie katastrofy przez kontrolerów. Rosja nigdy nie wydała ich Polsce.

9 kwietnia 2015

Prokuratura wojskowa ujawniła stenogram z nowego odczytu nagrań z kokpitu Tu-154 wraz z opiniami biegłych. Zawierała ona o ok. 30 proc. więcej odczytanych słów, niż wcześniej odczytali eksperci z instytutu im. prof. Sehna, i o ok. 40 proc. więcej niż jest w stenogramach CLKP. Na stronie internetowej NPW zamieszczono dwa dokumenty. Pierwszy zatytułowany: „Cyfrowe przetwarzanie i analiza dźwięku rejestratora dźwiękowego MARS-BM samolotu TU-154M” (opracowany przez Andrzeja Artymowicza) - wraz ze stenogramem oraz drugi zatytułowany: „Opinia w zakresie fonetyczno-akustycznej analizy zapisów dźwiękowych z samolotu TU-154M”, opracowany przez prof. Grażynę Demenko.

W opublikowanym stenogramie pojawiają się m.in. wypowiedzi przypisane dowódcy Sił Powietrznych (DSP): „Faktem jest, że my musimy to robić do skutku” - o godz. 8.35 (przy tej wypowiedzi umieszczono znak zapytania - PAP), „Po-my-sły!” - o 8.40.11 i „zmieścisz się śmiało” - o godz. 8.40.22 (w obu przypadkach pewność odczytu – 3 w czterostopniowej skali).

24 listopada 2015

Nowo powstały rząd Beaty Szydło usunął z rządowych stron internetowych raport komisji Millera oraz ustalenia zespołu Laska.

3 lutego 2016

Minister obrony narodowej Antoni Macierewicz powołał w MON podkomisję, która miała ponownie zbadać katastrofę smoleńską. Na jej czele stanął współpracownik Macierewicza, Wacław Berczyński (w 2018 roku zastąpiony przez samego Macierewicza), a w składzie nie było ani jednego specjalisty od badania katastrof lotniczych.

13 września 2016

Prokuratura ogłosiła plan ekshumacji wszystkich ofiar katastrofy smoleńskiej, które rozpoczęły się mimo protestów niektórych rodzin. Ekshumacje miały doprowadzić do ustalenia, czy na szczątkach są ślady materiałów wybuchowych. Raport z ekshumacji nigdy za rządów PiS nie zostaje ogłoszony.

10 kwietnia 2018

Na Placu Piłsudskiego odsłonięty został Pomnik Katastrofy Smoleńskiej autorstwa Jerzego Kaliny. Tego samego dnia odbyła się ostatnia miesięcznica smoleńska, mająca formę marszu od katedry św. Jana pod Pałac Prezydencki. „To 96. marsz - tyle marszów, ile ofiar katastrofy smoleńskiej. I to jest pierwsza przesłanka, choć nie decydująca, dla której mogę dzisiaj powiedzieć, że jeśli chodzi o te marsze, które są, były - już dziś użyję czasu przeszłego - organizowane co miesiąc, to jest to marsz ostatni” - powiedział prezes PiS Jarosław Kaczyński. „Kończymy, ale przede wszystkim dlatego - i to jest ta przesłanka główna - że doszliśmy do celu - tam już odsłonięto pomnik, niedaleko stąd, w pięknym miejscu na placu Piłsudskiego” - mówił. Podczas kolejnych miesięcznic prezes PiS mówił wielokrotnie o „dochodzeniu do prawdy” w sprawie katastrofy. W następnych latach miesięcznice odbywały się, ale w skromniejszej formie i na ogół sprowadzały się do złożenia kwiatów pod pomnikiem smoleńskim.

10 listopada 2018

W przeddzień stulecia odzyskania niepodległości przez Polskę na Placu Piłsudskiego odsłonięty został pomnik prezydenta Lecha Kaczyńskiego. Prezes PiS powiedział podczas uroczystości, że „jego brat dobrze zasłużył się Polsce i wpisał złotymi zgłoskami w jej historię”.

11 kwietnia 2022

Antoni Macierewicz przedstawił pełny raport z prac swojej podkomisji, który kwestionował ustalenia komisji badania wypadków lotniczych Lotnictwa Państwowego pod przewodnictwem Jerzego Millera. Prezentując raport Macierewicz mówił, że przyczyną katastrofy 10 kwietnia nad Smoleńskiem był „akt bezprawnej ingerencji strony rosyjskiej na statek powietrzny Tu-154M z delegacją prezydenta RP”, a „głównym i bezspornym dowodem tej ingerencji był wybuch w lewym skrzydle na 100 m przed minięciem przez samolot brzozy na działce doktora Bodina, nad terenem, gdzie nie było ani wysokich drzew, ani innych przeszkód mogących zagrozić samolotowi”. Przedstawił też „zalecenia profilaktyczne” dotyczące lotów wojskowych statków powietrznych. Podkomisja smoleńska złożyła w prokuraturze zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa zamachu na prezydenta Lecha Kaczyńskiego oraz morderstwa pozostałych 95 osób podróżujących Tu-154 10 kwietnia 2010 r.

12 września 2022

W specjalnym wydaniu magazynu „Czarno na białym” w TVN 24 wyemitowano 77-minutowy reportaż „Siła kłamstwa”. Jego autor Piotr Świerczek dowodził, że podkomisja Antoniego Macierewicza z PiS ukryła dowody niezgodne z tezą o zamachu w Smoleńsku, m.in. zamówiony przez nią samą amerykański raport. Dwa dni później reportaż wywołał burzę w Sejmie. Barbara Nowacka, posłanka Koalicji Obywatelskiej i córka Izabeli Jarugi-Nowackiej, która zginęła w katastrofie smoleńskiej, zaapelowała do premiera Mateusza Morawieckiego, żeby w związku z ustaleniami TVN 24 natychmiast rozwiązał podkomisję smoleńską. Z kolei do prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego powiedziała: „Jak pan może patrzeć w lustro po tym, jak pan po tragedii zrobił politykę. Na trumnie brata, bratowej, waszych przyjaciół i mojej matki zbudował pan imperium kłamstwa, które pozwoliło wam zdobyć władzę. Hańba panu! Hańba na wieki!”. Antoni Macierewicz replikował, że to TVN ukrywa wyniki badań i symulacji.

15 grudnia 2023

Decyzją nowego ministra obrony w rządzie Donalda Tuska Władysława Kosiniaka-Kamysza podkomisja smoleńska została rozwiązana.

24 października 2024

W gmachu resortu obrony wicepremier i szefa MON Władysław Kosiniak-Kamysz oraz wiceminister obrony Cezary Tomczyk zaprezentowali raport 20-osobowego zespołu badającego prace podkomisji smoleńskiej (powołanego w styczniu 2024 roku pod kierownictwem płk. pil. Leszka Błacha). Z blisko 800-stronicowego raportu wynikało, że podkomisja kosztowała ona Skarb Państwa ponad 81 mln zł, a w związku z jej działaniami do prokuratury trafiło 41 zawiadomień o możliwości popełnienia przestępstwa. 24 zawiadomienia dotyczyły Macierewicza i związane były m.in. z przekroczeniem uprawnień w celu osiągnięcia osobistej korzyści, niedopełnieniem obowiązków, fałszerstwem i łapownictwem oraz dopuszczeniem osób trzecich do prac podkomisji. Kolejne 10 zawiadomień dotyczyły b. szefa MON Mariusza Błaszczaka. Kierownictwo MON podkreśliło, że prace podkomisji smoleńskiej były nierzetelne, jej członkowie nie mieli kwalifikacji do badania wypadków lotniczych, a opinie ekspertów zostały przemilczane lub przeinaczone tak, aby pasowały do hipotezy o wybuchu, do którego miałoby dojść na pokładzie samolotu Tu-154.

Wcześniej do prokuratury skierowano zawiadomienia w sprawie zniszczenia samolotu TU-154 nr 102 przez podkomisję i zagubienia dowodów. Kosiniak-Kamysz podkreślił, że zespół negatywnie ocenił działanie podkomisji smoleńskiej we wszystkich badanych aspektach: gospodarności, legalności, celowości oraz rzetelności. Oświadczył, że celem działania podkomisji smoleńskiej było osiąganie celów politycznych i dzielenie społeczeństwa, a nie dochodzenie do prawdy. (PAP)

pś/ aszw/

Patent strzelecki to dokument wydawany przez Polski Związek Strzelectwa Sportowego. Jest on podstawą do ubiegania się licencję zawodniczą. Jego uzyskanie może zatem otworzyć Ci drzwi do dalszego rozwoju w tej dyscyplinie.

Jeśli chcesz zdobyć patent strzelecki, musisz podejść do egzaminu składającego się z dwóch głównych modułów. Pierwszy z nich to część teoretyczna. Należy zmierzyć się z testem jednokrotnego wyboru, który obejmuje zagadnienia związane z budową i działaniem broni, normami bezpieczeństwa oraz przepisami prawnymi. Po uzyskaniu zaliczenia przychodzi pora na etap praktyczny. Wówczas można wykazać się umiejętnością obsługi pistoletu, karabinu oraz strzelby.  

Trzeba przy tym pamiętać, że patent strzelecki i pozwolenie na posiadanie broni to dwa różne dokumenty.

Część teoretyczna – co trzeba umieć?

W teście znajdują się pytania związane z kilkoma obszarami. Absolutną podstawą są przepisy bezpieczeństwa. Konieczne staje się zatem opanowanie norm odpowiedzialnego zachowania na strzelnicy, postępowania z bronią oraz reagowania na sytuacje awaryjne. Kolejnym blokiem są zasady dotyczące techniki, komend i procedur obowiązujących podczas strzelania. Poza tym trzeba zaznajomić się z przepisami zawartymi w konkretnych ustawach i kodeksie karnym. Możesz również spodziewać się pytań odnoszących się do budowy, sposobu działania i parametrów poszczególnych rodzajów broni.

Skuteczna nauka nie polega na czytaniu podręczników od deski do deski. Znacznie lepiej będzie przygotować się konkretnie na formułę, którą zastaniesz na egzaminie. Warto zatem dokładnie przeanalizować wszystkie pytania na patent strzelecki. Gotowy pakiet zagadnień wraz z opracowaniem pozwoli Ci efektywnie opanować cały wymagany materiał.

Część praktyczna – jak wygląda i czego się spodziewać?

Na strzelnicy kandydat zajmuje wyznaczone stanowisko strzeleckie i wykonuje polecenia egzaminatora. Komendy są standardowe i powtarzalne. Liczba strzałów i odległość do tarczy zależy od rodzaju broni. Egzaminator ocenia przede wszystkim zdolność do przestrzegania zasad bezpieczeństwa. Sprawdzeniu podlega również umiejętność obsługiwania broni oraz celność.

Jak zwiększyć swoje szanse na pomyślny rezultat?

Kandydaci, którzy zdają za pierwszym razem, zwykle mają kilka cech wspólnych. Po pierwsze uczą się z aktualnej bazy pytań egzaminacyjnych. Po drugie odbywają kilka treningów praktycznych. Podczas nich wprawdzie starają się uzyskać możliwie najlepszy rezultat, ale jeszcze wyższy priorytet mają dla nich względy bezpieczeństwa. Po trzecie obierają oni podejście zadaniowe, czyli dążą do poskromienia emocji, aby profesjonalnie stawiać czoła kolejnym celom. Dzięki połączeniu tych zasad zdołasz znacząco podnieść swoje szanse na uzyskanie upragnionego patentu strzeleckiego.

Dziś jest piątek, setny dzień roku. Słońce wzeszło o godz. 5:53, a zajdzie o 19:23. Imieniny obchodzą m.in. Antoni, Daniel, Małgorzata i Michał.

Kalendarium historyczne – wydarzenia, które zmieniły Polskę

Dzisiejsza data obfituje w ważne momenty historyczne:

• 1525 r. – hołd pruski: książę Albrecht Hohenzollern złożył hołd lenny królowi Zygmuntowi I Staremu na rynku w Krakowie.
• 1580 r. – powstanie Zamościa: Jan Zamoyski wydał przywilej lokacyjny dla miasta idealnego – Zamościa.
• 1831 r. – bitwa pod Iganiami: wojska polskie pokonały armię rosyjską podczas Powstania Listopadowego.
• 1864 r. – aresztowanie Romualda Traugutta, dyktatora Powstania Styczniowego.
• 1938 r. – ochrona pamięci Piłsudskiego: Sejm przyjął ustawę penalizującą znieważanie Marszałka.
• 1943 r. – zamach AK w Berlinie: akcja dywersyjna na dworcu Friedrichstrasse.
• 2010 r. – katastrofa smoleńska, jedna z najtragiczniejszych dat w najnowszej historii Polski.

Kalendarium muzyczne – legendy i przełomy

10 kwietnia zapisał się również w historii muzyki:

• Urodziła się Halina Frąckowiak – ikona polskiej sceny muzycznej.
• Na świat przyszedł Burke Shelley – lider zespołu Budgie.
• Babyface – autor hitów dla największych gwiazd, zdobywca 11 nagród Grammy.
• 1970 r. – rozpad The Beatles: Paul McCartney oficjalnie odchodzi z zespołu.
• Iron Maiden zdobywa szczyt list przebojów albumem „The Number Of The Beast”.
• Depeche Mode triumfuje w USA płytą „Songs Of Faith And Devotion”.
• Wspominamy także Jacka Kaczmarskiego, barda Solidarności.

Rocznica katastrofy smoleńskiej – Polska pamięta

Dziś przypada 16. rocznica katastrofy smoleńskiej, w której zginęło 96 osób – w tym prezydent Lech Kaczyński wraz z małżonką oraz najwyżsi dowódcy Wojska Polskiego.

🕯️ Program uroczystości:

• 8:20 – Powązki Wojskowe: uroczystości przy grobach ofiar z udziałem władz państwowych.
• 8:41 – symboliczna godzina katastrofy: apel pamięci przy Pałacu Prezydenckim z udziałem prezydenta Karola Nawrockiego.
• Składanie wieńców na placu Piłsudskiego i przy pomniku Lecha Kaczyńskiego.
• Uroczystości także w Krakowie na Cmentarzu Rakowickim.
• 19:00 – msza św. w archikatedrze warszawskiej i Marsz Pamięci.

To dzień refleksji i wspólnej pamięci dla całego kraju.

🚀 Misja Artemis II – powrót ludzi w okolice Księżyca

W nocy z piątku na sobotę kapsuła Orion zakończy swoją podróż, lądując na Oceanie Spokojnym u wybrzeży Kalifornii.

Misja Artemis II to:

• pierwsza załogowa wyprawa w okolice Księżyca od czasów programu Apollo,
• krok w kierunku planowanego lądowania człowieka na Księżycu w 2028 roku,
• udział czterech astronautów, w tym Kanadyjczyka Jeremy’ego Hansena.

Napięcia na świecie – konflikt USA–Izrael–Iran

Trwa 42. dzień konfliktu USA i Izraela z Iranem, choć obecnie obowiązuje kruche zawieszenie broni.

Najważniejsze fakty:

• Iran zamknął cieśninę Ormuz, blokując eksport ropy i gazu,
• doszło do ataków na cele w regionie Zatoki Perskiej,
• ceny surowców energetycznych gwałtownie wzrosły,
• zawieszenie broni ogłoszone przez Donalda Trumpa ma charakter tymczasowy.

Wybory na Węgrzech – napięta kampania

Premier Viktor Orbán i lider opozycji Peter Magyar intensyfikują kampanię wyborczą:

• spotkania z wyborcami w całym kraju,
• koncerty i protesty w Budapeszcie,
• sondaże wskazują przewagę opozycyjnej partii Tisza (49–58%),
• ośrodki prorządowe pokazują jednak przewagę Fideszu.

Kulminacja kampanii nastąpi w sobotę wieczorem.

Nowy system graniczny Schengen – cyfrowa rewolucja

🔎 Fraza SEO: system wjazdu wyjazdu Schengen EES

W pełni operacyjny staje się nowy system wjazdu/wyjazdu (EES) w strefie Schengen.

Co się zmienia?

• koniec stemplowania paszportów,
• rejestracja biometryczna (twarz, odciski palców),
• cyfrowa kontrola przekroczeń granicy,
• ponad 45 mln zarejestrowanych przejść granicznych od startu systemu.

System zwiększa bezpieczeństwo i umożliwia szybką identyfikację osób stanowiących zagrożenie.

🔎 Podsumowanie dnia

📌 10 kwietnia to dzień, który łączy pamięć historyczną z dynamicznymi wydarzeniami współczesności.
Od rocznicy katastrofy smoleńskiej, przez przełomowe misje kosmiczne, po napięcia geopolityczne i zmiany w Europie – to data, która pokazuje, jak przeszłość i teraźniejszość wzajemnie się przenikają.

W porównaniu z województwem łódzkim, gdzie mediana wynagrodzeń wynosiła 6 910 zł, mieszkańcy powiatu tomaszowskiego zarabiali średnio o 270 zł mniej. Powiat tomaszowski zajmuje 230 miejsce na 380 powiatów pod względem mediany wynagrodzeń, podczas gdy województwo łódzkie plasuje się na 9 pozycji wśród 16 województw.

Mediana a najniższa krajowa – jak wygląda różnica?

Mediana wynagrodzeń w powiecie tomaszowskim była o 1974 zł wyższa od najniższego wynagrodzenia za pracę w 2025 roku, które wynosiło 4 666 zł brutto. Aktualnie w 2026 roku minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4 806 zł brutto oraz 31,40 zł brutto za godzinę pracy. 

Dane te pochodzą z Rankingu median wynagrodzeń w województwach i powiatach, który znajdziesz tutaj - stworzonego na podstawie danych z GUS - Rozkład wynagrodzeń w gospodarce narodowej we wrześniu 2025 r.

Czwartek przynosi nam 99. dzień roku, a wraz z nim wyraźnie dłuższy dzień – słońce wzeszło o 5:55, a zajdzie dopiero o 19:21. To już moment, w którym wiosna nie tylko kalendarzowo, ale i odczuwalnie zaczyna dominować codzienność.

Dzisiejsze imieniny obchodzą m.in. Dobrosława, Maja, Marceli, Heliodor, Hugo, Dominika, Maria, Demetriusz, Konrad oraz Wadim – lista długa, co tylko pokazuje, jak bogaty jest ten dzień w kalendarzu.

Kalendarium historyczne – dzień pełen przełomów

9 kwietnia to data, która wielokrotnie zapisała się w historii – zarówno tej dramatycznej, jak i inspirującej.

Bitwa pod Legnicą – starcie cywilizacji

Aż 785 lat temu (1241 r.) rozegrała się jedna z najważniejszych bitew średniowiecznej Europy – bitwa pod Legnicą. Polskie rycerstwo, wspierane przez templariuszy i joannitów, stanęło naprzeciw wojskom mongolskim. Starcie zakończyło się klęską sił chrześcijańskich, a życie stracił książę Henryk II Pobożny, dowódca obrony.

Narodziny pionierów i twórców

• 1901 r. – w Warszawie przyszedł na świat Stanisław Wigura, wybitny inżynier i pilot, współtwórca sukcesów polskiego lotnictwa. Razem z Franciszkiem Żwirką zapisał się w historii dzięki lotowi dookoła Europy. Ich tragiczna śmierć w katastrofie lotniczej w 1932 roku przerwała jedną z najbardziej obiecujących karier tamtych czasów.
• 1927 r. – w Turynie urodził się Jacek Karpiński, wizjoner technologii i twórca pierwszego polskiego mikrokomputera K-202. Był również bohaterem wojennym – żołnierzem batalionu „Zośka” i powstańcem warszawskim.
• 1936 r. – urodził się Jerzy Maksymiuk, jeden z najwybitniejszych polskich dyrygentów i kompozytorów.

Czas wojny i represji

• 1941 r. – niemieckie władze okupacyjne wydały zarządzenie o utworzeniu getta w Częstochowie, co było częścią tragicznej polityki eksterminacji ludności żydowskiej.
• 1951 r. – w Szczecinie doszło do dramatycznych rozruchów społecznych, wywołanych śmiercią Polaka z rąk sowieckiego żołnierza. Protesty zostały brutalnie stłumione przez aparat bezpieczeństwa PRL.

Droga ku suwerenności

W 1991 roku rozpoczął się symboliczny proces – wycofywanie wojsk sowieckich z Polski. Pierwsze transporty opuściły garnizon w Bornem Sulinowie. Był to jeden z kluczowych momentów odzyskiwania pełnej niezależności po dekadach zależności od ZSRR.

Muzyczne wspomnienia – dzień wielkich brzmień

Dzisiejsza data to także prawdziwa uczta dla miłośników muzyki.

• Carl Perkins (1932) – pionier rock and rolla, autor legendarnego utworu „Blue Suede Shoes”, który śpiewali później Elvis Presley czy The Beatles.
• ABBA (1977) – ich hit „Dancing Queen” zdobył szczyty list przebojów na całym świecie i do dziś pozostaje ikoną popu.
• David Bowie (1983) – utwór „Let’s Dance” podbił Wielką Brytanię i USA, potwierdzając jego status muzycznego geniusza.
• Craig David (2000) – jako nastolatek zdobył pierwsze miejsce brytyjskiej listy przebojów, pokazując siłę młodego pokolenia.

Nie można też pominąć symbolicznego momentu z 2013 roku, kiedy w Wielkiej Brytanii przekroczono próg miliarda pobrań muzyki cyfrowej – znak definitywnej zmiany w sposobie słuchania muzyki.

Kraj – ważne decyzje i wydarzenia polityczne

Ślubowanie sędziów Trybunału Konstytucyjnego

Dziś w Sejmie odbędzie się uroczystość zaprzysiężenia kolejnych sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Co istotne, procedura ta budzi kontrowersje – ślubowanie nie odbędzie się przed Prezydentem RP, mimo że ustawa wyraźnie wskazuje taki obowiązek. Planowane jest także poświadczenie notarialne złożonych przysiąg.

Rada Polityki Pieniężnej – stabilizacja stóp

Kończy się posiedzenie Rady Polityki Pieniężnej (RPP). Ekonomiści przewidują brak zmian – główna stopa procentowa pozostanie na poziomie 3,75%, po wcześniejszej obniżce w marcu.

Edukacja zdrowotna – decyzja na horyzoncie

Minister edukacji Barbara Nowacka ma ogłosić, czy edukacja zdrowotna stanie się przedmiotem obowiązkowym. Na razie uczestniczy w niej tylko około 30% uczniów, co pokazuje ograniczone zainteresowanie lub dostępność.

Projekt „Local content” – gospodarka stawia na krajowe zasoby

W Ostaszewie zainaugurowany zostanie projekt „Local content. Z korzyścią dla Polski”, który ma zwiększyć udział polskich firm w strategicznych inwestycjach. To element szerszej strategii polonizacji łańcuchów dostaw, szczególnie w spółkach Skarbu Państwa.

Świat – napięcia i decyzje o globalnym znaczeniu

Bliski Wschód – kruche zawieszenie broni

Trwa drugi dzień zawieszenia broni między USA a Iranem, wynegocjowanego przy udziale Pakistanu. Jednocześnie w Teheranie odbędzie się pogrzeb ajatollaha Alego Chameneiego, zabitego w nalotach. Sytuacja pozostaje napięta, a szczegóły potencjalnego zakończenia konfliktu są nadal niejasne.

Rosja – możliwy zakaz działalności Memoriału

W Moskwie Sąd Najwyższy Rosji rozpatruje wniosek o uznanie organizacji Memoriał za ekstremistyczną. To ruch, który może całkowicie zablokować jej działalność. Organizacja ta od lat dokumentuje represje polityczne w ZSRR i współczesnej Rosji, a w 2022 roku została uhonorowana Pokojową Nagrodą Nobla.

Podsumowanie dnia

Dzisiejszy dzień łączy w sobie historię pełną dramatów i bohaterstwa, muzyczne kamienie milowe oraz aktualne wydarzenia o dużym ciężarze politycznym i społecznym. Od decyzji podejmowanych w Warszawie po napięcia na Bliskim Wschodzie – 9 kwietnia to dzień, który zdecydowanie warto śledzić uważnie.

Poniżej progu wyborczego znalazłyby się natomiast: Nowa Lewica (4,92 proc., spadek o 0,4 pkt proc.), Partia Razem (3,29 proc., wzrost o 1 pkt proc.), PSL (1,57 proc., spadek o 0,8 pkt proc.) i Polska 2050 (1,04 proc., spadek o 0,3 pkt proc.).

KO mogłaby wówczas liczyć na 209 mandatów w Sejmie, PiS - na 159 mandatów, Konfederacja na 47, a KKP – na 45.

Badania zostało przeprowadzone metodą CATI między 25 marca a 4 kwietnia na reprezentatywnej grupie 1000 osób.(PAP)

from/ sdd/

Dziś jest środa, 98. dzień roku. Słońce wzeszło o godz. 5:57, a zajdzie o 19:19.
Imieniny obchodzą m.in.: Julia, Radosław, Dionizy, Cezary, Julian, Emma, August, Apolinary i Cezaryna.

📜 Kalendarium historyczne – 8 kwietnia

• 1525 – Hołd pruski i traktat krakowski
  501 lat temu w Krakowie król Zygmunt I Stary i Albrecht Hohenzollern podpisali przełomowy traktat. Na jego mocy Albrecht uznał się za lennika króla Polski i został dziedzicznym władcą w Prusach. Dokument potwierdzał także sekularyzację zakonu krzyżackiego oraz powstanie na jego miejscu państwa protestanckiego w Prusach.
• 1861 – krwawa manifestacja w Warszawie
  165 lat temu na placu Zamkowym w Warszawie rosyjskie wojsko brutalnie rozpędziło patriotyczną demonstrację. Żołnierze strzelali do bezbronnych ludzi – zginęło co najmniej 200 osób, a 500 zostało rannych.
• 1945 – zaślubiny Polski z morzem w Gdyni
  81 lat temu żołnierze 1. Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte symbolicznie potwierdzili powrót Polski nad Bałtyk.
• 1950 – urodziny Grzegorza Lato
  W Malborku urodził się Grzegorz Lato, legenda polskiej piłki nożnej – król strzelców mundialu 1974, medalista olimpijski i były prezes PZPN.
• 1953 – narodziny „Majora” Fydrycha
  W Toruniu przyszedł na świat Waldemar Fydrych, twórca Pomarańczowej Alternatywy i organizator happeningów antysystemowych.
• 1976 – wyrok dla Jerzego Pawłowskiego
  Wybitny szermierz został skazany na 25 lat więzienia za szpiegostwo na rzecz państwa NATO.
• 1989 – nowela kwietniowa Konstytucji PRL
  37 lat temu przywrócono Senat oraz urząd prezydenta, co było jednym z kluczowych kroków transformacji ustrojowej.
• 1994 – Polska składa wniosek o członkostwo w UE
  Minister Andrzej Olechowski złożył formalny wniosek o przyjęcie Polski do Unii Europejskiej.
• 2005 – pogrzeb Jana Pawła II
  21 lat temu świat pożegnał papieża Jana Pawła II podczas uroczystości w Watykanie.

🎵 Kalendarium muzyczne – 8 kwietnia

• 1929 – Jacques Brel
  Urodził się Jacques Brel, jeden z najwybitniejszych artystów francuskojęzycznych. Sprzedał ponad 25 mln płyt, a jego utwory wykonywali m.in. David Bowie, Frank Sinatra i Nina Simone.
• 1947 – Steve Howe (Yes)
  Gitarzysta zespołu Yes, znany z unikalnego stylu łączącego rock, jazz i klasykę. Twórca albumów jak „Close to the Edge”.
• 1962 – Izzy Stradlin (Guns N’ Roses)
  Współautor hitów „Don’t Cry”, „Patience”, jeden z filarów zespołu.
• 1964 – The Supremes i pierwszy numer 1 w USA
  Nagranie „Where Did Our Love Go” rozpoczęło dominację grupy na listach Billboardu.
• 1967 – zwycięstwo Wielkiej Brytanii w Eurowizji
  Sandie Shaw wygrywa konkurs piosenką „Puppet on a String”.
• 1972 – Paul McCartney i zakaz BBC
  Utwór „Give Ireland Back To The Irish” został zakazany, mimo sukcesu na listach przebojów.
• 1989 – Roxette podbija USA
  „The Look” trafia na szczyt amerykańskich list.
• 1994 – śmierć Kurta Cobaina
  Lider Nirvany został znaleziony martwy w swoim domu – jedna z najbardziej wstrząsających tragedii w historii muzyki.
• 1995 – Take That i „Back For Good”
  Singiel sprzedaje się w setkach tysięcy egzemplarzy w pierwszym tygodniu.
• 2001 – Emma Bunton na szczycie
  Była Spice Girl zdobywa pierwsze miejsce z utworem „What Took You So Long”.
• 2006 – Rolling Stones w Chinach
  Koncert w Szanghaju odbył się pod nadzorem cenzury – zakazano wykonania kilku utworów.
• 2010 – śmierć Malcolma McLarena
  Legendarny menedżer Sex Pistols i postać kultowa dla sceny punkowej.

🇵🇱 Polska: najważniejsze wydarzenia dnia

🏛️ Rada Ministrów: prawa ucznia i zmiany podatkowe

Dziś w południe obraduje Rada Ministrów, która zajmie się m.in.:

• projektem ustawy o prawach i obowiązkach ucznia, gwarantującej m.in. prawo do swobodnego wyglądu,
• powołaniem Krajowego Rzecznika Praw Uczniowskich na czteroletnią kadencję,
• zmianami dotyczącymi Jednolitego Pliku Kontrolnego (JPK) – możliwe opóźnienie dla firm,
• ustawą o związku metropolitalnym w województwie pomorskim, która ma usprawnić zarządzanie dużymi obszarami miejskimi.

🏛️ Senat: likwidacja CBA i zmiany w prawie

O godz. 11 rozpoczyna się dwudniowe posiedzenie Senatu. W agendzie m.in.:

• ustawa zakładająca likwidację Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA) od 1 października,
• przekazanie kompetencji CBA do policji, ABW, KAS i SKW,
• zmiany w Kodeksie wyborczym (sekretarze komisji obwodowych),
• możliwość pozasądowego rozwiązania małżeństwa,
• zwiększenie rekompensat w Funduszu Ochrony Rolnictwa (do 300 tys. euro),
• poprawa sytuacji kobiet w sporcie poprzez wyższe i dłuższe stypendia po urodzeniu dziecka.

🎓 Nowoczesna infrastruktura wojskowa

W Warszawie zostanie otwarty nowy budynek Wydziału Elektroniki Wojskowej Akademii Technicznej.

Powstaną specjalistyczne laboratoria, m.in.:

• walki radioelektronicznej,
• techniki mikrofalowej,
• systemów radarowych i TV.

Obiekt będzie kształcić ekspertów od obrony powietrznej i rozpoznania elektronicznego.

💰 RPP i stopy procentowe

Rozpoczyna się posiedzenie Rady Polityki Pieniężnej (RPP).
Ekonomiści przewidują, że stopy procentowe pozostaną bez zmian, głównie ze względu na napięcia na Bliskim Wschodzie.

🌍 Świat: kluczowe wydarzenia

⚔️ Zawieszenie broni Izrael–USA–Iran

Środa to pierwszy dzień dwutygodniowego zawieszenia broni w konflikcie trwającym od 28 lutego. Porozumienie zostało wypracowane dzięki mediacji Pakistanu.

🇺🇸 Szef NATO w USA

Sekretarz generalny NATO Mark Rutte rozpoczyna wizytę w Stanach Zjednoczonych. Spotka się m.in. z:

• prezydentem Donaldem Trumpem,
• sekretarzem stanu Marco Rubio,
• szefem Pentagonu Pete’em Hegsethem.

W planach także udział w spotkaniu Grupy Bilderberg.

🇭🇺 Wybory na Węgrzech w tle wizyty Vance’a

Wiceprezydent USA J.D. Vance kontynuuje wizytę na Węgrzech. Spotkanie z Viktorem Orbánem odbywa się tuż przed wyborami parlamentarnymi (12 kwietnia), w których:

• rządzący Fidesz mierzy się z opozycyjną partią Tisza,
• sondaże wskazują na przewagę opozycji.

🔎 Podsumowanie dnia (SEO)

Środa, 8 kwietnia, przynosi ważne decyzje w Polsce – od reformy edukacji i likwidacji CBA, po kwestie gospodarcze i wojskowe. Na świecie uwagę przyciąga zawieszenie broni na Bliskim Wschodzie, wizyty polityczne w USA oraz napięta sytuacja przed wyborami na Węgrzech.

Dzisiejsza data obfituje w ważne wydarzenia z historii Polski i świata:

• 1807 – Napoleon i polscy szwoleżerowie
  Dokładnie 219 lat temu Napoleon Bonaparte podpisał dekret o utworzeniu pułku polskich szwoleżerów gwardii, jednej z najbardziej elitarnych formacji wojskowych epoki.
• 1851 – Władysław Smoleński
  175 lat temu urodził się Władysław Smoleński, wybitny historyk badający dzieje XVIII-wiecznej Polski. Był autorem kluczowych prac, takich jak „Konfederacja targowicka” czy „Dzieje narodu polskiego”.
• 1896 – pierwsze nowożytne Igrzyska Olimpijskie
  130 lat temu w Atenach rozpoczęły się pierwsze nowożytne Igrzyska Olimpijskie, które zapoczątkowały współczesną tradycję olimpijską.
• 1901 – Marian Hemar
  125 lat temu urodził się Marian Hemar, znany pisarz, satyryk i autor tekstów piosenek, takich jak „Ten wąsik” czy „Kiedy znów zakwitną białe bzy”.
• 1910 – Dar Pomorza
  116 lat temu statek „Prinzess Eitel Friedrich”, późniejszy „Dar Pomorza”, wypłynął w swój pierwszy rejs z Hamburga.
• 1922 – przyłączenie Wileńszczyzny
  104 lata temu Sejm Ustawodawczy przyjął ustawę o włączeniu Litwy Środkowej do Polski, co miało ogromne znaczenie polityczne.
• 1939 – gwarancje brytyjskie dla Polski
  87 lat temu ogłoszono przekształcenie gwarancji Wielkiej Brytanii dla Polski w gwarancje wzajemne, podczas wizyty Józefa Becka w Londynie.
• 1945 – Centralne Obozy Pracy
  81 lat temu utworzono Centralne Obozy Pracy w Polsce, w których osadzano m.in. osoby oskarżone o kolaborację i działalność antykomunistyczną.
• 1981 – film „Zamach stanu”
  45 lat temu odbyła się premiera filmu „Zamach stanu” w reżyserii Ryszarda Filipskiego.
• 1990 – powstanie Policji i UOP
  36 lat temu Sejm uchwalił ustawy reformujące służby bezpieczeństwa, co doprowadziło do powstania Policji i Urzędu Ochrony Państwa.
• 2006 – Augustyn Bloch
  20 lat temu zmarł Augustyn Bloch, wybitny kompozytor i organista.
• 2009 – Andrzej Stelmachowski
  17 lat temu zmarł Andrzej Stelmachowski, marszałek Senatu, uczestnik Okrągłego Stołu i minister edukacji.

Kalendarium muzyczne – 6 kwietnia

W historii muzyki 6 kwietnia zapisał się jako dzień wielu ważnych wydarzeń:

• 1954 – Jean Patrick Baptiste (Ottawan)
  Urodził się wokalista duetu Ottawan, znanego z hitów „D.I.S.C.O.” i „Hands Up”.
• 1965 – Frank Black (The Pixies)
  Na świat przyszedł lider zespołu Pixies, który wywarł wpływ na takie zespoły jak Nirvana czy Radiohead.
• 1967 – The Beatles i „Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band”
  Powstała pierwsza wersja kultowego albumu Beatlesów, który zmienił historię muzyki.
• 1968 – Eurowizja i Cliff Richard
  Utwór „Congratulations” zdobył ogromną popularność w Europie.
• 1974 – ABBA i „Waterloo”
  ABBA wygrała Eurowizję, rozpoczynając światową karierę.
• 1974 – Blue Swede
  Piosenka „Hooked On A Feeling” zdobyła szczyty list przebojów.
• 1985 – Gilbert O’Sullivan wygrywa proces
  Artysta otrzymał 2 miliony dolarów odszkodowania za niewypłacone tantiemy.
• 1998 – śmierć Tammy Wynette
  Legenda muzyki country sprzedała ponad 30 milionów płyt.
• 2001 – Charles Pettigrew
  Zmarł wokalista duetu Charles & Eddie, znanego z hitu „Would I Lie To You”.
• 2003 – White Stripes i „Elephant”
  Album z utworem „Seven Nation Army” zdobył nagrody Grammy i uznanie krytyków.

Poniedziałek Wielkanocny w Polsce – tradycja i znaczenie

Poniedziałek Wielkanocny to drugi dzień świąt i część oktawy Wielkanocy, która trwa osiem dni i jest traktowana jako jedno, przedłużone święto Zmartwychwstania Pańskiego.

Choć dzień ten ma wyjątkowy charakter:

• wierni nie mają obowiązku uczestnictwa we mszy świętej,
• jednak w Polsce msze odbywają się według porządku niedzielnego.

Słowo „oktawa” oznacza osiem dni i podkreśla rangę świąt paschalnych. W tym okresie obowiązują szczególne zasady liturgiczne – np. w piątek po Wielkanocy nie obowiązuje post.

Wydarzenia na świecie – Watykan i papież

W Poniedziałek Wielkanocny papież Leon XIV spotka się z wiernymi na modlitwie Regina Coeli, która w okresie wielkanocnym zastępuje modlitwę Anioł Pański.

Na Placu Świętego Piotra w Watykanie spodziewane są tysiące wiernych z całego świata, w tym liczni pielgrzymi z Polski, którzy przybyli do Rzymu na obchody Wielkiego Tygodnia i Wielkanocy.

219 lat temu (1807 r.) Napoleon Bonaparte podpisał dekret o utworzeniu Legii Polskiej, przemianowanej w lipcu 1807 r. na Polsko-Włoską, późniejszej Legii Nadwiślańskiej.

155 lat temu (1871 r.) w Borowie koło Łowicza urodził się Stanisław Grabski (zm. w 1949 r.) - polityk, ekonomista, publicysta, ideolog Narodowej Demokracji, poseł na Sejm II RP.

143 lata temu (1883 r.) profesorowie Uniwersytetu Jagiellońskiego Zygmunt Wróblewski i Karol Olszewski jako pierwsi dokonali skroplenia tlenu.

91 lat temu (1935 r.) w Warszawie zmarł Emil Młynarski (ur. w 1870 r.) - dyrygent, skrzypek, kompozytor; w latach 1919–1929 dyrektor Opery Warszawskiej.

85 lat temu (1941 r.) w Weisser Hirsch koło Drezna zmarł gen. Franciszek Kleeberg (ur. w 1888 r.) - żołnierz Legionów Polskich, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej; w czasie kampanii polskiej w 1939 r. dowódca SGO „Polesie”.

77 lat temu (1948 r.) przed Najwyższym Trybunałem Narodowym w Gdańsku rozpoczął się proces Alberta Forstera - gdańskiego gauleitera, namiestnika Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie.

74 lata temu (1952 r.) władze Polski i ZSRR zawarły umowę o budowie Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie.

37 lat temu (1989 r.) po dwóch miesiącach negocjacji nastąpiło podpisanie porozumień i uroczyste posiedzenie plenarne zamykające obrady Okrągłego Stołu.

4 lata temu (2022 r.) w Świdnicy w wieku 112 lat zmarł Stanisław Kowalski (ur. w 1910 r.). W chwili śmierci był najstarszym mężczyzną w historii Polski; w wieku 104 lat ustanowił rekord Europy w biegu na 100 metrów w swojej kategorii wiekowej.

Kalendarium muzyczne

1928 – Na świat przyszedł Tony Williams, współzałożyciel grupy The Platters, znanej z takich przebojów jak “Only You”, “The Great Pretender” oraz “Smoke Gets In Your Eyes”. W 1960 roku rozpoczął karierę solową, ale bez większych sukcesów. Zmarł w 1992 roku.

1935 – Urodził się Peter Grant, menadżer grupy Led Zeppelin, uznawany za jednego z najbardziej bezwzględnych i skutecznych menadżerów w historii rocka.

1942 – Urodził się Alan Clarke, wokalista grupy The Hollies, która wprowadziła na listy przebojów ponad dwadzieścia hitów.

1950 – W Jönköping urodziła się Agnetha Fältskog, członkini legendarnej grupy ABBA.

1965 – Urodził się Mike McCready, gitarzysta zespołu Pearl Jam, jednego z najważniejszych przedstawicieli nurtu grunge.

1973 – Na świat przyszedł Pharrell Williams, producent muzyczny i współtwórca duetu The Neptunes, autor hitów takich jak “Happy” i “Blurred Lines”.

1975 – Minnie Ripperton zdobyła pierwsze miejsce na liście Billboardu utworem “Loving You”.

1985 – Ponad 5 tysięcy stacji radiowych nadało charytatywny singiel “We Are The World” projektu USA for Africa.

1994 – Kurt Cobain, lider zespołu Nirvana, popełnił samobójstwo w swoim domu w Seattle.

1997 – The Chemical Brothers zdobyli pierwsze miejsce w Wielkiej Brytanii singlem “Block Rockin Beats”.

1998 – Zginął perkusista Cozy Powell, współpracujący m.in. z Black Sabbath i Whitesnake.

2002 – Zmarł Layne Staley, wokalista Alice In Chains, jednej z ikon muzyki grunge.

2006 – Suge Knight, właściciel Death Row Records, ogłosił bankructwo.

2006 – Eminem złożył pozew rozwodowy z Kimberly Mathers.

2012 – Zmarł Jim Marshall, twórca legendarnych wzmacniaczy gitarowych.

2021 – W Łodzi zmarł Krzysztof Krawczyk, legenda polskiej muzyki rozrywkowej.

Kraj – Wielkanoc w Polsce

Kościół katolicki świętuje dziś Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa, czyli przejście ze śmierci do życia. To fundamentalna prawda wiary chrześcijańskiej.

Wielkanoc jest najważniejszym i najstarszym świętem chrześcijańskim, obchodzonym już w czasach apostolskich. Nazywana jest nową Paschą, otwierającą drogę do życia wiecznego.

Jest to święto ruchome – zgodnie z postanowieniem Soboru Nicejskiego przypada w pierwszą niedzielę po pełni wiosennej.

O godz. 6 rano z kościołów wyrusza procesja rezurekcyjna, podczas której ogłasza się radość Zmartwychwstania. Wierni uczestniczą w uroczystym przeniesieniu Najświętszego Sakramentu, a figura Zmartwychwstałego Chrystusa pozostaje w prezbiterium aż do Wniebowstąpienia.

Kościół greckokatolicki – wspólna Wielkanoc

W tym roku również Kościół greckokatolicki w Polsce obchodzi Wielkanoc w tym samym terminie co Kościół rzymskokatolicki.

To efekt decyzji synodu biskupów metropolii przemysko-warszawskiej z listopada 2025 r. o przejściu z kalendarza juliańskiego na gregoriański.

W cerkwiach odbywa się jutrznia Zmartwychwstania Pańskiego, rozpoczynająca się procesją wokół świątyni z ikoną Chrystusa.

Świat – uroczystości w Watykanie

W Watykanie, w Niedzielę Zmartwychwstania Pańskiego o godz. 10.15 na Placu Świętego Piotra rozpocznie się msza pod przewodnictwem papieża Leona XIV.

W południe papież wygłosi wielkanocne orędzie i udzieli błogosławieństwa Urbi et Orbi („miastu i światu”).

Na uroczystościach spodziewane są dziesiątki tysięcy wiernych z całego świata. Plac udekorowano 65 tysiącami kwiatów z Holandii – tulipanami, narcyzami, hiacyntami, różami i gerberami.

Tradycja ta sięga wizyty papieża Jana Pawła II w Holandii sprzed 40 lat.

📜 Najważniejsze wydarzenia historyczne

• 986 r. – zjazd w Kwedlinburgu
  Dokładnie 1040 lat temu odbyło się spotkanie w Kwedlinburgu, podczas którego Mieszko I złożył hołd cesarzowi Ottonowi III, wręczając mu w darze… wielbłąda – symbol prestiżu i egzotyki.
• 1782 r. – śmierć Augusta Czartoryskiego
  244 lata temu zmarł August Czartoryski, jedna z kluczowych postaci polskiej sceny politycznej XVIII wieku, współtwórca potęgi Familii Czartoryskich.
• 1940 r. – zbrodnia w Warcie
  86 lat temu Niemcy zamordowali około 500 pacjentów szpitala psychiatrycznego w Warcie koło Sieradza – tragiczny przykład eksterminacji osób chorych.
• 1946 r. – nacjonalizacja banków
  80 lat temu Sejm uchwalił ustawę o nacjonalizacji banków, co było jednym z fundamentów powojennej gospodarki socjalistycznej w Polsce.
• 1949 r. – powstanie NATO
  77 lat temu podpisano Pakt Północnoatlantycki (NATO) w Waszyngtonie. Do sojuszu weszło 12 państw, w tym USA, Wielka Brytania, Francja i Kanada.
• 1960 r. – premiera „Zezowatego szczęścia”
  Film Andrzeja Munka z niezapomnianą rolą Bogumiła Kobieli trafił do kin, stając się klasyką polskiego kina.
• 1961 r. – premiera komedii Barei
  Na ekrany weszła komedia „Mąż swojej żony” w reżyserii Stanisława Barei.
• 1980 r. – śmierć Władysława Tatarkiewicza
  Wybitny filozof i historyk sztuki, autor m.in. „Historii filozofii” i „O szczęściu”, zmarł w Warszawie.
• 2016 r. – śmierć Elżbiety Dziębowskiej „Dewajtis”
  harcerka Szarych Szeregów, uczestniczka akcji „Kutschera” i Powstania Warszawskiego, a także ceniona muzykolog.

🎵 Kalendarium muzyczne – wydarzenia, które zapisały się w historii

• 1915 – narodziny Muddy’ego Watersa
  Legenda bluesa z delty Mississippi, twórca takich utworów jak „Got My Mojo Working” czy „Mannish Boy”, inspiracja dla gigantów rocka – od Hendrixa po Led Zeppelin.
• 1952 – urodził się Gary Moore
  Wybitny gitarzysta, związany m.in. z Thin Lizzy, autor hitu „Still Got The Blues”.
• 1960 – rewolucja w fonografii
  Wytwórnia RCA Victor Records ogłosiła wydawanie singli jednocześnie w mono i stereo. Pierwszym był utwór Elvisa Presleya „Stuck On You”.
• 1964 – dominacja The Beatles
  The Beatles umieścili aż 12 utworów na liście Billboard, z czego 5 w pierwszej piątce – rekord niepobity do dziś.
• 1970 – sukces Crosby, Stills, Nash & Young
  Album „Deja Vu” zdobył szczyt list przebojów w USA.
• 1981 – zwycięstwo Bucks Fizz na Eurowizji
  Utwór „Making Your Mind Up” przyniósł im triumf w konkursie.
• 1982 – powrót „Layli” na listy
  Kultowa kompozycja Derek and the Dominos ponownie zdobyła popularność.
• 1987 – hit Starship
  „Nothing’s Gonna Stop Us Now” podbiło listy przebojów po obu stronach Atlantyku.
• 1999 – sukces The Corrs
  Album „Talk On Corners” wielokrotnie zdobywał pierwsze miejsce w Wielkiej Brytanii.
• 2008 – ślub Beyoncé i Jay-Z
  Jedna z najbardziej wpływowych par show-biznesu zawarła związek małżeński w Nowym Jorku.

KRAJ – Wielka Sobota w Polsce

Dzisiejszy dzień to Wielka Sobota, szczególny moment w kalendarzu liturgicznym Kościoła katolickiego. Wierni trwają przy Grobie Pańskim, rozważając mękę i śmierć Chrystusa oraz oczekując na Zmartwychwstanie.

Kościół nie sprawuje dziś mszy świętej – odprawiana jest jedynie Liturgia Godzin. Nie udziela się także sakramentów (poza spowiedzią i namaszczeniem chorych).

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych zwyczajów jest święcenie pokarmów. Polacy przynoszą do kościołów koszyki z:

• jajkami (symbol życia)
• chlebem
• wędliną
• solą
• oraz często cukrowym barankiem – symbolem Zmartwychwstałego Chrystusa

Wieczorem rozpoczyna się Wigilia Paschalna – najważniejsza liturgia w roku. Obejmuje:

• poświęcenie ognia i zapalenie Paschału
• liturgię słowa
• liturgię chrzcielną
• oraz eucharystię

ZAGRANICA – uroczystości w Watykanie

W Bazylice św. Piotra w Watykanie o godz. 21.00 rozpocznie się uroczysta Wigilia Paschalna pod przewodnictwem papieża Leona XIV.

To najdłuższa msza w roku liturgicznym, która zakończy się tuż przed północą. W jej trakcie papież udzieli:

• chrztu
• oraz bierzmowania dorosłym katechumenom

Liturgia rozpocznie się od poświęcenia ognia i zapalenia paschału, symbolizującego Zmartwychwstałego Jezusa Chrystusa, po czym wierni wyruszą w procesji ze światłem do wnętrza bazyliki.

To dzień o wyjątkowym znaczeniu – zarówno w wymiarze historycznym, jak i religijnym, a także pełen ważnych rocznic w świecie kultury i muzyki.

Dziś jest piątek, 93. dzień roku. Słońce wzeszło o godzinie 6:09, a zajdzie o 19:10. To czas, gdy dzień wyraźnie się wydłuża, a wiosna nabiera rozpędu. Imieniny obchodzą dziś m.in.: Ryszard, Antoni, Pankracy, Jakub, Jan, Józef i Benedykt.

Kalendarium historyczne – wydarzenia, które zapisały się w dziejach

3 kwietnia to data, która wielokrotnie pojawiała się na kartach historii.

Bohaterowie, artyści i politycy

• 1634 r. – urodził się Stanisław Jan Jabłonowski, hetman wielki koronny, uczestnik wojen ze Szwecją, bitwy pod Chocimiem oraz odsieczy wiedeńskiej.
• 1849 r. – w Paryżu zmarł Juliusz Słowacki, jeden z najwybitniejszych poetów polskiego romantyzmu, autor „Kordiana” i „Balladyny”.
• 1896 r. – w Pradze przyszedł na świat Józef Czapski – malarz, pisarz i świadek dramatycznych losów XX wieku, związany z paryską „Kulturą”.

Sport i polityka

• 1911 r. – urodziła się Stanisława Walasiewicz, wybitna sprinterka i mistrzyni olimpijska z Los Angeles.
• 1927 r. – rozpoczął się pierwszy sezon piłkarskiej ligi w Polsce w znanej dziś formie rozgrywek ligowych.
• 1939 r. – zmarł Walery Sławek, bliski współpracownik Józefa Piłsudskiego i trzykrotny premier.

Tragiczne wydarzenia i współczesność

• 1940 r. – rozpoczęła się likwidacja obozów w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku – tragiczny wstęp do zbrodni katyńskiej.
• 1981 r. – ukazał się pierwszy numer „Tygodnika Solidarność” pod redakcją Tadeusza Mazowieckiego.
• 2019 r. – zmarł Jerzy Wójcik, wybitny operator filmowy i współtwórca polskiej szkoły filmowej.

Kalendarium muzyczne – od Presleya po Mariah Carey

3 kwietnia to także dzień ważny dla świata muzyki:

• 1924 r. – urodziła się Doris Day, legenda amerykańskiej sceny.
• 1960 r. – Elvis Presley nagrał hity „It’s Now Or Never” i „Are You Lonesome Tonight”.
• 1964 r. – Bob Dylan debiutował na brytyjskiej liście przebojów.
• 1979 r. – Kate Bush rozpoczęła swoją kultową trasę „Tour Of Life”.
• 1993 r. – Depeche Mode zdobyli szczyt list przebojów albumem „Songs Of Faith And Devotion”.
• 2008 r. – Mariah Carey pobiła rekord Elvisa Presleya liczbą hitów numer jeden.

Wielki Piątek – najważniejszy dzień refleksji dla chrześcijan

W Polsce i na świecie wierni Kościoła katolickiego obchodzą dziś Wielki Piątek – dzień upamiętniający śmierć Jezusa Chrystusa na krzyżu.

Liturgia i tradycja

Tego dnia nie odprawia się mszy świętej. W kościołach odbywa się Liturgia Męki Pańskiej, podczas której czytana jest Ewangelia według św. Jana oraz odbywa się adoracja Krzyża.

Po nabożeństwie Najświętszy Sakrament przenoszony jest do Grobu Pańskiego, gdzie wierni czuwają aż do Wielkiej Soboty.

Droga Krzyżowa i post

W Warszawie ulicami miasta przejdzie Centralna Droga Krzyżowa, która rozpocznie się o godz. 20 przy kościele św. Anny.

Wiernych obowiązuje post ścisły – trzy posiłki dziennie, w tym tylko jeden do syta, oraz wstrzemięźliwość od mięsa.

Pomoc dla chrześcijan w Ziemi Świętej

W Wielki Piątek na całym świecie prowadzona jest zbiórka na rzecz chrześcijan w Ziemi Świętej – tradycja ta została ustanowiona przez papieża Pawła VI.

Ceny paliw w dół – nowe maksymalne stawki

Zgodnie z najnowszym obwieszczeniem Ministra Energii, od piątku obowiązują niższe maksymalne ceny paliw:

• benzyna 95 – maks. 6,19 zł/l,
• benzyna 98 – maks. 6,80 zł/l,
• olej napędowy – maks. 7,64 zł/l.

To niewielki, ale odczuwalny spadek względem dnia poprzedniego.

Jak ustalana jest cena?

Maksymalna cena paliwa wyliczana jest na podstawie:

• średniej ceny hurtowej,
• podatków (akcyza, VAT),
• opłaty paliwowej,
• oraz stałej marży sprzedażowej.

Sprzedaż paliwa powyżej ustalonego limitu grozi karą nawet do 1 mln zł, a kontrole prowadzi Krajowa Administracja Skarbowa.

Wielki Piątek na świecie – szczególne wydarzenia w Watykanie

Chrześcijanie na całym świecie uczestniczą dziś w obchodach Wielkiego Piątku.

W Watykanie:

• o godz. 17 odbędzie się liturgia w Bazylice św. Piotra,
• o 21:15 rozpocznie się Droga Krzyżowa w Koloseum.

Papież Leon XIV weźmie udział w całym nabożeństwie, niosąc krzyż przez wszystkie 14 stacji – co stanowi istotną zmianę względem wcześniejszych lat.

KALENDARIUM HISTORYCZNE

478 lat temu (1548 r.) w Krakowie zmarł Zygmunt I Stary (ur. 1467), król Polski i wielki książę litewski, panujący od 1506 r.

360 lat temu (1666 r.) w Łyszkowicach pod Skierniewicami zmarł Wacław Leszczyński, biskup warmiński, od 1658 r. arcybiskup gnieźnieński, prymas Polski.

101 lat temu (1925 r.) w Krakowie urodził się Wojciech Jerzy Has (zm. 2000), reżyser filmowy, scenarzysta; autor filmów „Pętla”, „Pożegnania”, „Rękopis znaleziony w Saragossie”, „Jak być kochaną”, „Lalka”, „Sanatorium pod Klepsydrą”.

86 lat temu (1940 r.) na polecenie okupacyjnych władz niemieckich w Warszawie rozpoczęła się budowa muru wokół terenu getta.

76 lat temu (1950 r.) rozporządzeniem Rady Ministrów utworzony został Świętokrzyski Park Narodowy.

70 lat temu (1956 r.) w Świerku pod Warszawą rozpoczęto budowę ośrodka badań jądrowych.

39 lat temu (1987 r.) we Wrocławiu odbył się pierwszy duży happening Pomarańczowej Alternatywy, powstałej z inicjatywy Waldemara Fydrycha „Majora”.

28 lat temu (1998 r.) Polska rozpoczęła negocjacje akcesyjne z Unią Europejską.

10 lat temu (2016 r.) wystartował program społeczny Rodzina 500 plus

KALENDARIUM MUZYCZNE

1945, w Wandalinie urodził się Jerzy Skrzypczyk, perkusista zespołu Czerwone Gitary (wcześniej występował w grupie Pięciolinie). Skrzypczyk brał udział we wszystkich nagraniach płytowych i koncertach Czerwonych Gitar. Jest autorem muzyki do takich utworów jak “Florentyna”, “Gdy ktoś kogoś pokocha” i “Jeśli tego chcesz”. W 1997 roku po odejściu z zespołu Seweryna Krajewskiego Skrzypczyk stał się liderem Czerwonych Gitar.

1948, w St. Catherine na Jamajce na świat przyszedł Jimmy Cliff (James Chambers), wokalista i kompozytor muzyki reggae. Zaistniał w 1969 roku singlem “Wonderful World Beautiful People”, rok później jego wersja przeboju Cata Stevensa “Wild World” dotarła do ósmego miejsca w Wielkiej Brytanii. W 1973 roku ścieżka dźwiękowa do filmu “The Harder They Come”, na której znalazł się utwór “Many Rivers to Cross” w jego wykonaniu, odniosła wielki sukces i przyczyniła się popularyzacji reggae na świecie.

1952, urodził się Billy Currie, klawiszowiec w grupie Ultravox. Współpracował też z Gary Numanem, Stevem Strange i grupą Visage. Z Ultravox w latach 80-tych Currie wydał siedem płyt, które trafiły na wysokie miejsca list przebojów, podobnie jak single “Vienna”, “Hymn” czy “Dancing With Tears In My Eyes”. Z powodu tarć pomiędzy Currie’m a Midgem Ure zespół zakończył działalność w 1986 roku.

1961, The Beatles rozpoczęli trzymiesięczny pobyt w Hamburgu grając w klubie Top Ten przy Reeperbahn. Muzycy grali codziennie, po siedem godzin w dni robocze i po osiem w weekendy mając co godzinę kwadrans przerwy. Wspominając tamten czas Lennon powiedział: “w Hamburgu musieliśmy grać godzinami do końca. Każda piosenka trwała dwadzieścia minut i miała po dwadzieścia solówek”.

1961, w Blackburn w Szkocji urodziła się Susan Boyle, wokalistka, której kariera zaczęła się od udziału w programie “Britain’s Got Talent”. Jej debiutancki album został najbardziej kasowym wydawnictwem 2009 roku na Wyspach.

1966, w studio Regent Sound w Londynie grupa The Troggs nagrała przebój “Wild Thing”. Kompozycja została nagrana bez dogrywek za drugim podejściem. Trzy miesiące później singiel został numerem jeden w USA.

1970, John Lennon i Yoko Ono opublikowali primaaprilisowe oświadczenie o rzekomej zmianie płci.

1972, w Portoryko rozpoczął się festiwal Mar Y Sol z udziałem m.in. Rod Stewart, The Allman Brothers i Alice Cooper.

1984, Marvin Gaye został zastrzelony przez własnego ojca w Los Angeles.

1985, David Lee Roth opuścił zespół Van Halen.

1989, The Bangles zdobyli pierwsze miejsce listy przebojów utworem “Eternal Flame”.

1995, The Outhere Brothers osiągnęli sukces utworem “Don’t Stop (Wiggle Wiggle)”.

2007, album Modest Mouse – “We Were Dead Before the Ship Even Sank” znalazł się na pierwszym miejscu listy Billboard.

KRAJ

W Jasionce k. Rzeszowa wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz weźmie udział w debacie „Bezpieczna Polska” w ramach Europejskiego Forum Rolniczego. Uczestniczyć będzie także Mateusz Morawiecki.

Dyskusja dotyczyć będzie bezpieczeństwa militarnego, energetycznego i żywnościowego, a także roli Polski w kontekście napięć geopolitycznych.

Spotkanie będzie okazją do oceny systemu obronnego i odporności państwa.

###

W skarżyskich zakładach Mesko SA (woj. świętokrzyskie) zostanie dziś podpisana umowa inwestycyjna w ramach programu NAREW. Porozumienie dotyczy uruchomienia produkcji silników rakietowych oraz głowic do przeciwlotniczych pocisków rakietowych CAMM-ER. W wydarzeniu weźmie udział wiceszef MON Paweł Bejda.

Ministerstwo Obrony Narodowej zapowiedziało, że projekt ma kluczowe znaczenie dla rozwoju Mesko oraz wzmacniania krajowego potencjału obronnego. Zaplanowane jest wystąpienie wiceministra obrony narodowej.

KRAJ – GOSPODARKA I ADMINISTRACJA

Rusza kolejny etap Krajowego Systemu e-Faktur.
Od 1 lutego objął największe podmioty, a od 1 kwietnia obejmie firmy o obrotach powyżej 10 tys. zł miesięcznie.

ZAGRANICA

Dziś wieczorem, w przeddzień 21. rocznicy śmierci Jana Pawła II, na Placu Św. Piotra odbędzie się polonijne czuwanie modlitewne organizowane przez polskie duchowieństwo z Rzymu.

ZAGRANICA – KOSMOS

Oczekiwany start załogowej misji Artemis II na orbitę Księżyca
(godz. 18.24 czasu lokalnego; 0.24 czasu polskiego).

Będzie to pierwsza misja księżycowa od 53 lat.

Załoga:

• Reid Wiseman (NASA)
• Victor Glover (NASA)
• Christina Koch (NASA) – pierwsza kobieta na tej misji
• Jeremy Hansen (CSA) – pierwszy Kanadyjczyk

Misja potrwa 10 dni. Start był kilkukrotnie przekładany z powodu problemów technicznych.

kar/ mbed/ ftr/ mhr/ gru/wr/

Newsroom PAP

Według sondażu CBOS zdecydowana większość badanych negatywnie ocenia decyzję o rozpoczęciu działań militarnych. Aż 51 proc. respondentów określiło ją jako „zdecydowanie niesłuszną”, a kolejne 26 proc. jako „raczej niesłuszną”. Odmienne zdanie ma jedynie 8 proc. badanych – w tym 3 proc. ocenia decyzję „zdecydowanie pozytywnie”, a 5 proc. „raczej pozytywnie”. 15 proc. ankietowanych nie ma wyrobionej opinii w tej sprawie.

Jak podkreśla CBOS, krytyczna ocena tej decyzji dominuje we wszystkich grupach społecznych i demograficznych. Wyjątkiem są wyborcy Prawa i Sprawiedliwości – w tej grupie aż 22 proc. badanych uznaje atak na Iran za słuszny.

Badanie pokazuje również podzielone opinie w kwestii wpływu konfliktu na bezpieczeństwo Polski. 49 proc. respondentów uważa, że wojna na Bliskim Wschodzie stanowi zagrożenie dla naszego kraju (w tym 16 proc. „zdecydowanie”), natomiast 42 proc. nie dostrzega takiego ryzyka. 9 proc. nie ma zdania.

Postrzeganie zagrożenia wyraźnie różni się w zależności od preferencji politycznych. Konflikt jako niebezpieczny dla Polski częściej oceniają wyborcy Koalicji Obywatelskiej (57 proc.), Konfederacji Korony Polskiej (56 proc.) oraz partii Razem (54 proc.). Z kolei większość sympatyków PiS (58 proc.) uważa, że nie stanowi on zagrożenia.

Zdecydowane poparcie Polaków zyskała natomiast decyzja polskiego rządu o niewysyłaniu wojsk do Iranu. Aż 89 proc. respondentów ocenia ją pozytywnie – w tym 60 proc. „zdecydowanie dobrze”. Krytycznie wypowiada się jedynie 6 proc. badanych, a 6 proc. nie ma zdania.

CBOS zwraca uwagę, że aprobata dla tej decyzji jest powszechna we wszystkich grupach społecznych, jednak rośnie wraz z poziomem wykształcenia – od 71 proc. wśród osób z wykształceniem podstawowym do aż 96 proc. wśród respondentów z wyższym wykształceniem.

Badanie przeprowadzono w dniach 23–25 marca na próbie 1000 dorosłych mieszkańców Polski, z wykorzystaniem wywiadów telefonicznych (CATI) oraz internetowych (CAWI).

785 lat temu (1241 r.) wycofujące się wojska mongolskie spaliły Kraków. Ocalał tylko kościół św. Andrzeja i zamek na Wawelu. Zginęło ok. 3 tys. mieszkańców.

146 lat temu (1880 r.) zmarł Henryk Wieniawski, wirtuoz skrzypiec i kompozytor.

140 lat temu (1886 r.) w Warszawie urodził się Tadeusz Kotarbiński – filozof, logik, etyk, twórca prakseologii, czyli teorii sprawnego działania.

134 lata temu (1892 r.) w Szczercu pod Lwowem urodził się gen. Stanisław Maczek, dowódca 1. Polskiej Dywizji Pancernej, wsławionej walkami pod Falaise podczas inwazji sił alianckich w Normandii w 1944 r. i wyzwoleniem holenderskiej Bredy.

87 lat temu (1939 r.) premier Wielkiej Brytanii Neville Chamberlain podczas posiedzenia rządu, a następnie w Izbie Gmin, zadeklarował, że rząd Wielkiej Brytanii „będzie uważał się za zobowiązany do okazania rządowi polskiemu całkowitego poparcia, jakiegokolwiek będzie w stanie udzielić”.

65 lat temu (1961 r.) zmarł Paul Landowski, francuski rzeźbiarz polskiego pochodzenia, syn powstańca styczniowego, autor m.in. pomnika Chrystusa Odkupiciela w Rio de Janeiro.

44 lata temu (1982 r.) podziemny „Tygodnik Mazowsze” opublikował artykuł Jacka Kuronia „Tezy o wyjściu z sytuacji bez wyjścia”, wzywający do strajku generalnego, który zmusi władze komunistyczne do zawarcia kompromisu ze społeczeństwem.

35 lat temu (1991 r.) na podstawie protokołu podpisanego 25 lutego 1991 r. w Budapeszcie rozwiązane zostały wojskowe struktury Układu Warszawskiego.

28 lat temu (1998 r.) Polska rozpoczęła negocjacje akcesyjne z Unią Europejską.

12 lat temu (2014 r.) zamknięto ostatnią w Europie regularną linię (Wolsztyn-Leszno) zwykłego ruchu pasażerskiego obsługiwaną przez parowozy.

KALENDARIUM MUZYCZNE

1937, W Los Angeles urodził się Herb Alpert, trębacz i kompozytor, lider zespołu Tijuana Brass. Wraz z Jerry Mossem utworzył w 1962 roku wytwórnię płytową A&M Records (inicjały pochodzą od nazwisk założycieli). Nazywany królem stylu ameriachi nawiązującego do muzyki meksykańskiej, wydał prawie 30 płyt i zdobył dziewięć nagród Grammy. W 1968 roku jego kompozycja “This Guy’s In Love With You” zdobyła pierwsze miejsce na liście Billboard Hot 100.

1949, Wytwórnia RCA Victor wprowadziła na rynek singiel na 45 obrotów. Siedmiocalowy singiel rywalizował z płytą długogrającą spopularyzowaną rok wcześniej przez wytwórnię Columbia. Obydwa nowe formaty oferowały lepszą jakość niż dotychczasowe płyty na 78 obrotów.

1955, W Glasgow na świat przyszedł Angus Young, gitarzysta, lider australijskiej rockowej grupy AC/DC, znany ze swoich energicznych występów scenicznych i gitarowej ekspresji. Wydany w 1980 roku album AC/DC zatytułowany “Back In Black” uplasował się na szóstym miejscu najbardziej kasowych płyt w historii amerykańskiej muzyki.

1958, “Johnny B. Goode”, klasyczny rock and rollowy przebój Chucka Berry’ego, ukazał się na rynku. Singiel pojawił się na amerykańskiej liście sześć tygodni później, gdzie dotarł do ósmego miejsca. Pierwotnie tytułowy Johnny był czarnoskóry (“colored boy”), lecz Berry zmienił go na chłopca ze wsi (“country boy”), żeby zapewnić sobie emisję w stacjach radiowych.

1960, Lonnie Donegan, “król muzyki skifflowej” zdobył pierwsze miejsce w Wielkiej Brytanii piosenką “My Old Man’s A Dustman”. Donegan miał duży wpływ na brytyjskich wykonawców wczesnych lat 60-tych, między innymi na Beatlesów. Piosenka “My Old Man’s A Dustman” została nagrana podczas występu Donegana w sali teatru Bristol Hippodrome.

1967, Jimi Hendrix podpalił swoją gitarę na scenie podczas koncertu w londyńskiej Astorii. Był to pierwszy z dwudziestu czterech występów trasy z The Walker Brothers, Catem Stevensem i Engelbertem Humperdinkiem. Fender Stratocaster podpalony na scenie w 2008 roku został sprzedany na aukcji za 280 tysięcy funtów.

1976, Kwartet The Brotherhood Of Man umieścił na szczycie brytyjskiej listy piosenkę “Save Your Kisses For Me”. Utwór zdobył wcześniej pierwsze miejsce podczas konkursu Eurowizji w Hadze. W latach 70-tych zespół wylansował jeszcze takie przeboje jak “Kiss Me Kiss Your Baby”, “Angelo” oraz “Figaro”.

1984, Kenny Loggins, amerykański wokalista wcześniej występujący w duecie Loggins and Messina, rozpoczął pierwszy z trzech tygodni na szczycie listy w USA utworem “Footloose”, tematem z filmu pod tym samym tytułem z Kevinem Baconem w roli głównej. Loggins nagrał jeszcze kilka piosenek, które odniosły sukces dzięki filmom w których się pojawiały: “Meet Me Half Way” z “Więcej niż wszystko” (Over The Top), “Danger Zone” z filmu “Top Gun” oraz “I’m Alright” z “Golfiarzy” (Caddyshack).

1995, Meksykańska wokalistka Selena została zamordowana w motelu w miejscowości Corpus Christi w Teksasie. Gwiazda muzyki tejano została zastrzelona przez przewodniczącą jej własnego fan klubu, Yolandę Saldivar, podejrzaną o malwersacje finansowe. W 1997 roku wytwórnia Warner Brothers wyprodukowała film opowiadający o życiu Seleny i jej zabójstwie. Rolę Seleny zagrała Jennifer Lopez.

2011, Australijska grupa Men At Work przegrała apelację w sprawie o plagiat. Według sądu federalnego przebój zespołu z 1983 roku “Down Under” był w części kopią ludowej piosenki “Kookaburra Sits In The Old Gum Tree”. EMI, wytwórni płytowa zespołu, oponowała twierdząc, że użycie dwóch taktów tej melodii było jedynie wyrazem uznania dla australijskiej kultury ludowej.

KRAJ

Dziś w południe zbiera się Rada Ministrów, która zajmie się m.in. projektem ustawy o systemach sztucznej inteligencji, która ma wdrożyć w Polsce unijny akt o sztucznej inteligencji. Projektowane przepisy powołują organ nadzoru rynku AI – Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji.

W porządku obrad jest również projekt nowelizacji Kodeksu karnego dotyczący ataków na systemy informatyczne, który ma na celu pełne wdrożenie przepisów unijnej dyrektywy z 2013 r. Jak czytamy w uzasadnieniu, Polska nie wdrożyła wszystkich przewidzianych w niej regulacji.

Ministrowie zajmą się także rozszerzeniem nadzoru sądowego nad kontrolą operacyjną służb oraz dwoma projektami uchwał: Polityki zakupowej państwa na lata 2026–2029 i Strategii Rozwoju Polski do 2035 r.

#

Premier Donald Tusk spotka się dziś w Warszawie z premierem Irlandii Michealem Martinem. Spotkanie odbędzie się w ramach przygotowań do przyszłej prezydencji Irlandii w Radzie UE (od 1 lipca 2026 r.). Tematem rozmów będzie m.in. bezpieczeństwo w Europie i konkurencyjność gospodarki UE.

#

Od dziś w Polsce obowiązują maksymalne ceny paliw na stacjach.
Zgodnie z obwieszczeniem ministra energii:

• benzyna 95: maks. 6,16 zł
• benzyna 98: maks. 6,76 zł
• olej napędowy: maks. 7,60 zł

Cena obowiązuje od dnia następującego po publikacji w Monitorze Polskim. W przypadku dni wolnych – do najbliższego dnia roboczego. Sprzedaż powyżej ceny maksymalnej będzie zagrożona karą do 1 mln zł, a kontrole prowadzić będzie Krajowa Administracja Skarbowa.

ZAGRANICA

Ministrowie spraw zagranicznych UE oraz Kaja Kallas odwiedzą dziś Kijów. Polskę reprezentować będzie Radosław Sikorski.

Wizyta odbywa się w czwartą rocznicę wyzwolenia Buczy, gdzie rosyjskie wojska dopuściły się zbrodni wojennych. Strona ukraińska podkreśla, że będzie to sygnał solidarności i wsparcia dla Ukrainy.

#

Senat Francji zajmie się przepisami zakazującymi dostępu do mediów społecznościowych osobom poniżej 15 lat. Zwolennikiem zmian jest prezydent Emmanuel Macron. Jeśli ustawa wejdzie w życie od września, Francja będzie drugim krajem na świecie (po Australii) z takimi regulacjami.

SPORT

Polska zagra dziś ze Szwecją o awans do mistrzostw świata (godz. 20.45, Solna koło Sztokholmu).

W półfinałach Polska pokonała Albanię 2:1, a Szwecja Ukrainę 3:1. Mecz musi wyłonić zwycięzcę – możliwa dogrywka i rzuty karne.

Polacy mają niekorzystny bilans spotkań ze Szwecją, na jej terenie nie wygrali od prawie 96 lat, ale cztery lata temu wygrali 2:0 i awansowali na mundial w Katarze.

Reprezentacja Polski dziewięć razy wystąpiła na mistrzostwach świata, zdobywając dwa brązowe medale (1974, 1982).

Uważany jest za twórcę tzw. literatury chłopskiej - podejmującej problematykę tożsamości wsi i jej mieszkańców w czasach historycznych przemian. Pisarz w jednym z wywiadów powiedział, że kultura wiejska zawiera w sobie wieczne wartości ludzkiej egzystencji i najbardziej uniwersalne siły pozwalające na kształtowanie własnego losu - uprawianie ziemi, budowanie domu, przekazywanie tradycji rodzinnej. Wielokrotnie powtarzał, że polskiej kultury chłopskiej właściwie już nie ma, a on sam opisuje świat, który niemal na naszych oczach, w ciągu ostatniego półwiecza, przeminął.

Wiesław Myśliwski urodził się 25 marca 1932 r. w Dwikozach koło Sandomierza w Świętokrzyskiem. Po ukończeniu studiów polonistycznych na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim pracował w Ludowej Spółdzielni Wydawniczej. W latach 1975-1990 kierował redakcją kwartalnika „Regiony”, redagował także dwutygodnik „Sycyna”. Debiutował w 1967 r. powieścią „Nagi sad”, w której opowiedział o swoim ojcu.

Konflikt między tożsamością odziedziczoną i pożądaną ukazał w powieści „Pałac” (1970) oraz dramacie „Klucznik” (1978). Najobszerniejszą epopeją chłopskiego losu w twórczości pisarza okazała się powieść „Kamień na kamieniu” (1984). Kolejna książka, „Widnokrąg” (1996), jest zapisem wspomnień z dzieciństwa głównego bohatera, któremu autor nadał wiele własnych cech. W „Traktacie o łuskaniu fasoli” (2006) przedstawił wymianę myśli dwóch bohaterów, stawiając wiele egzystencjalnych pytań.

Pisarz słynął z tego, że pracował bardzo powoli. Kolejne powieści publikował średnio co 10 lat. Pomysł na „Traktat o łuskaniu fasoli” pisarz nosił w sobie przez 40 lat, jak wyznał po opublikowaniu powieści.

Był literackim samotnikiem, nie należał do żadnych grup literackich. Jego proza tworzy w polskiej literaturze zupełnie oddzielny świat. Sam próbował wyjaśnić to faktem, że jego pisanie nawiązuje do pozaliterackich tradycji posługiwania się mową. „Moje doświadczenie pisarskie zawdzięczam najbardziej mojemu kontaktowi z językiem w kulturze chłopskiej, której już nie ma, a która uformowała jeszcze mój pierwszy świat (...). Słowo miało moc sprawczą, zaklinało nieszczęścia, przez sny i wyobraźnię ustanawiało rzeczywistość, obłaskawiało śmierć” - mówił w 2009 roku, odbierając doktorat honoris causa Uniwersytetu Opolskiego.

Podkreślał, że jego pisarskim credo jest prostota. „Kiedy siadam do pisania, chciałbym zapomnieć o wszystkich książkach, jakie przeczytałem, całej tej literaturze” - mówił na spotkaniu z czytelnikami w Warszawie po ukazaniu się „Ucha igielnego” w 2019 roku. Przyznał wówczas, że najbardziej pracuje nad językiem swoich powieści. „Uważam, że literatura jest niczym więcej, jak sztuką języka. To język ustanawia literacki świat książki, jaki język - taki świat. Pracuję nad prostotą języka. To jest najtrudniejszy wymóg, jaki stawia literatura - prosty język, żeby sensy, które łatwo by się powiedziało, łatwo podało w języku zintelektualizowanym, wyrazić w sposób najprostszy. A to jest możliwe, bo język polski, według mojego wieloletniego doświadczenia, jest językiem wielkich możliwości. Tylko że mówiąc prawdę, my nie znamy już języka polskiego, mówimy coraz gorszym językiem, coraz bardziej skąpym, ograniczonym” - narzekał pisarz.

Wiesław Myśliwski został dwukrotnie uhonorowany Nagrodą Literacką „Nike” – za „Widnokrąg” w 1997 roku oraz „Traktat o łuskaniu fasoli” w 2007 roku. Był również laureatem zagranicznych nagród literackich. W 2011 roku „Traktat o łuskaniu fasoli” został wyróżniony we Francji Nagrodą Literacką Saint-Emilion za powieść zagraniczną, a za „Kamień na kamieniu” zdobył w 2012 roku w Nowym Jorku The Best Translated Book Award. Został także wyróżniony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

Instytut Książki nazwał Wiesława Myśliwskiego „jednym z najwybitniejszych polskich pisarzy po II wojnie światowej”, przypominając, że był także dramaturgiem oraz autorem scenariuszy, a po jego teksty sięgali reżyserzy teatralni, tacy jak Kazimierz Dejmek, Izabella Cywińska i Krzysztof Nazar.

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w poniedziałek pożegnało pisarza na portalu X: „Z wielkim smutkiem przyjęliśmy wiadomość o śmierci Wiesława Myśliwskiego, wybitnego polskiego prozaika, tworzącego nieprzerwanie przez niemal sześć dekad”. Przypomniało również, że w 2005 roku Myśliwski otrzymał Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. (PAP)

Dzisiejsza data przypomina o wielu ważnych wydarzeniach i postaciach:

173 lata temu (1853 r.) w oknie lwowskiej apteki „Pod Złotą Gwiazdą” zapłonęła pierwsza lampa naftowa, skonstruowana przez farmaceutę Ignacego Łukasiewicza oraz blacharza Adama Bratkowskiego. Wynalazek ten zapoczątkował rozwój przemysłu naftowego na świecie.

169 lat temu (1857 r.) w Podhajcach urodziła się Gabriela Zapolska – aktorka, powieściopisarka, dramatopisarka i felietonistka. Przeszła do historii jako autorka takich dzieł jak „Moralność Pani Dulskiej”, „Skiz”, „Żabusia” oraz powieści „Kaśka Kariatyda”.

159 lat temu (1867 r.) Cesarstwo Rosyjskie sprzedało Stanom Zjednoczonym Alaskę i Wyspy Aleuckie. Wśród głównych negocjatorów po stronie amerykańskiej był Polak – gen. Włodzimierz Krzyżanowski, który później został pierwszym administratorem tych terenów.

134 lata temu (1892 r.) w Krakowie urodził się Stefan Banach, jeden z najwybitniejszych matematyków XX wieku, współzałożyciel lwowskiej szkoły matematycznej i współtwórca analizy funkcjonalnej.

118 lat temu (1908 r.) w Olszance koło Suwałk przyszedł na świat Witold Urbanowicz, as polskiego lotnictwa i dowódca słynnego Dywizjonu 303 w czasie II wojny światowej.

83 lata temu (1943 r.) w Warszawie zmarli bohaterowie akcji pod Arsenałem – Jan Bytnar „Rudy”, który zmarł w wyniku obrażeń odniesionych podczas przesłuchań gestapo, oraz Maciej Aleksy Dawidowski „Alek”, ranny w trakcie tej samej akcji.

56 lat temu (1970 r.) rozpoczęła się jedna z najbardziej niezwykłych operacji inżynieryjnych w Polsce – przesunięcie Pałacu Lubomirskich w Warszawie. Budynek został odcięty od fundamentów i obrócony o ponad 70 stopni.

53 lata temu (1973 r.) zakończono produkcję kultowego samochodu FSO Warszawa, jednego z symboli polskiej motoryzacji okresu PRL.

45 lat temu (1981 r.) podpisano porozumienie między władzami a NSZZ „Solidarność”, kończące tzw. kryzys bydgoski. W jego wyniku odwołano planowany strajk generalny.

16 lat temu (2010 r.) zmarł Krzysztof Teodor Toeplitz – pisarz, publicysta i scenarzysta, m.in. popularnego serialu „Czterdziestolatek”.

🎵 Kalendarium muzyczne

30 marca to również dzień bogaty w wydarzenia muzyczne:

W 1945 roku w Ripley w Anglii urodził się Eric Clapton, legendarny gitarzysta i wokalista. Występował m.in. w zespołach The Bluesbreakers, Cream i Blind Faith, a także stworzył grupę Derek and the Dominoes, z którą nagrał słynny utwór „Layla”. Jest autorem takich hitów jak „Wonderful Tonight” czy „Tears in Heaven”.

W 1947 roku w Łodzi urodził się Marian Lichtman, kompozytor, perkusista i wokalista, współzałożyciel zespołu Trubadurzy, który wylansował przeboje takie jak „Znamy się tylko z widzenia” czy „Przyjedź mamo na przysięgę”.

W 1955 roku urodził się Randy VanWarmer, amerykański wokalista i kompozytor, znany m.in. z utworu „Just When I Needed You Most”.

W 1963 roku grupa The Chiffons rozpoczęła czterotygodniowe panowanie na szczycie list przebojów z utworem „He’s So Fine”. Piosenka stała się później przedmiotem sporu sądowego z George’em Harrisonem.

Również w 1963 roku młoda Lesley Gore nagrała hit „It’s My Party”, który szybko zdobył pierwsze miejsce w USA.

W 1964 roku urodziła się Tracy Chapman, autorka przebojów „Fast Car” i „Talkin’ ’bout A Revolution”, nagrodzona czterema nagrodami Grammy.

W kolejnych latach listy przebojów podbijali m.in.:

• John Denver („Sunshine On My Shoulders” – 1974),
• Phil Collins („One More Night” – 1985),
• The Prodigy („Firestarter” – 1996),
• Linkin Park, których album „Meteora” w 2003 roku szybko zdobył pierwsze miejsca sprzedaży na świecie.

Kraj

🤝 Spotkanie Sikorski – Wadephul w Krzyżowej

Najważniejszym wydarzeniem dnia jest spotkanie ministrów spraw zagranicznych: Radosława Sikorskiego i Johanna Wadephula w Międzynarodowym Domu Spotkań Fundacji „Krzyżowa” dla Porozumienia Europejskiego.

Wizyta odbywa się w ramach obchodów 35. rocznicy Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy, który stworzył fundament współczesnych relacji polsko-niemieckich.

Politycy spotkają się również z młodzieżą uczestniczącą w projekcie „Power of Dialog”, a także z wolontariuszami z różnych krajów, m.in. Turcji, Ukrainy i Gruzji.

Krzyżowa ma szczególne znaczenie historyczne – to właśnie tam w 1989 roku odbyła się słynna Msza Pojednania z udziałem premiera Tadeusza Mazowieckiego i kanclerza Helmuta Kohla, uznawana za symbol przełomu w relacjach obu państw. W czasie II wojny światowej miejsce to było także ośrodkiem działalności antynazistowskiego „Kręgu z Krzyżowej”.

W planie wizyty jest również odwiedzenie Kościoła Pokoju w Świdnicy.

🪖 Spotkanie wielkanocne w MON

W południe w 1 Bazie Lotnictwa Transportowego w Warszawie odbędzie się spotkanie wielkanocne z udziałem wicepremiera i ministra obrony narodowej Władysława Kosiniaka-Kamysza.

W wydarzeniu wezmą udział przedstawiciele kierownictwa resortu obrony oraz kadra dowódcza Sił Zbrojnych RP, a także żołnierze i pracownicy wojska.

🛰️ Nowa inwestycja w system obrony powietrznej

W Wojskowych Zakładach Elektronicznych w Zielonce wiceszef MON Cezary Tomczyk podpisze umowę inwestycyjną dotyczącą budowy Centrum Serwisowo-Produkcyjnego pocisków CAMM-ER.

Zgodnie z zapowiedziami MON, inwestycja umożliwi:

• produkcję i montaż przeciwlotniczych pocisków rakietowych CAMM-ER,
• rozwój systemów obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej,
• budowę nowoczesnej infrastruktury produkcyjnej i logistycznej.

Powstanie kompleks obejmujący m.in. budynki produkcyjno-magazynowe, magazyny z zabezpieczeniami oraz nową halę produkcyjną przeznaczoną do prac nad Kabinami Dowodzenia.

❤️ Wynik 34. Finału WOŚP

W Warszawie Fundacja Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy ogłosi dziś ostateczny wynik 34. Finału WOŚP.

Zebrane środki przeznaczone zostaną na rozwój gastroenterologii dziecięcej. Podczas konferencji przedstawione zostaną również plany Fundacji na najbliższy czas.

🌍 Podsumowanie dnia

Poniedziałek, 30 marca, łączy ważne rocznice historyczne z bieżącymi wydarzeniami politycznymi i społecznymi. W centrum uwagi znajdują się dziś:

• relacje polsko-niemieckie i spotkanie w Krzyżowej,
• rozwój polskiego systemu obrony powietrznej,
• oraz wynik jednej z największych akcji charytatywnych w kraju – WOŚP.

Niedziela, 29 marca, to osiemdziesiąty ósmy dzień roku, który przynosi wyraźne oznaki nadchodzącej wiosny. Dzień rozpoczął się o godzinie 6:21 wraz ze wschodem słońca, które zajdzie dopiero o 19:02, wydłużając czas aktywności i sprzyjając spacerom oraz wyjazdom poza miasto. Imieniny obchodzą dziś między innymi Wiktor, Teodor, Stefan, Marek, Bertold, Cyryl, Eustachy, Helmut, Ludolf oraz Ludolfina.

To jednak data, która niesie ze sobą znacznie więcej niż tylko zmiany w przyrodzie czy kalendarzowe ciekawostki. To dzień silnie osadzony w historii, kulturze, religii oraz współczesnym życiu społecznym.

Niedziela Palmowa – tradycja, która łączy pokolenia

W całym kraju, również w Tomaszowie Mazowieckim oraz okolicznych miejscowościach takich jak Spała, Inowłódz czy Lubochnia, wierni obchodzą dziś Niedzielę Palmową – jedno z najważniejszych wydarzeń w roku liturgicznym Kościoła katolickiego.

Święto to rozpoczyna Wielki Tydzień i upamiętnia uroczysty wjazd Jezusa do Jerozolimy, kiedy to mieszkańcy miasta witali go, rzucając pod nogi gałązki palmowe. W polskiej tradycji symbol ten przyjął lokalną formę – palmy tworzone są z gałązek wierzby, bukszpanu, suszonych kwiatów i kolorowych ozdób.

Od wczesnych godzin porannych w tomaszowskich kościołach odbywają się uroczyste msze święte połączone z procesjami i poświęceniem palm. W wielu parafiach regionu można zauważyć całe rodziny, które wspólnie przygotowały palmy – często przekazywane jako tradycja z pokolenia na pokolenie.

Poświęcone palmy wierni zabierają do domów, gdzie przechowywane są przez cały rok. Zgodnie z wielowiekowym zwyczajem, w kolejnym roku zostaną spalone, a ich popiół posłuży do obrzędu Środy Popielcowej.

Tomaszów i okolice – niedziela w rytmie wiosny

Niedziela Palmowa w Tomaszowie Mazowieckim to nie tylko wydarzenie religijne, ale również dzień zwiększonej aktywności mieszkańców. Sprzyjająca pogoda i wydłużający się dzień zachęcają do wyjścia z domu i spędzania czasu na świeżym powietrzu.

Dużym zainteresowaniem cieszą się dziś tereny wokół Zalewu Sulejowskiego, gdzie można spotkać spacerowiczów, rowerzystów oraz rodziny korzystające z pierwszych wiosennych dni. Również rezerwat Niebieskie Źródła przyciąga osoby szukające kontaktu z naturą.

W Spale – jednej z najbardziej rozpoznawalnych miejscowości turystycznych regionu – widoczny jest wzmożony ruch. Leśne otoczenie, cisza i możliwość aktywnego wypoczynku sprawiają, że to miejsce szczególnie chętnie wybierane jest na niedzielne wyjazdy.

Nie brakuje także lokalnych wydarzeń o charakterze społecznym i rekreacyjnym. Dla wielu mieszkańców to dzień, w którym po długiej zimie wracają do aktywności fizycznej, spacerów i spotkań na świeżym powietrzu.

Rocznice, które zapisały się w historii

Dzisiejsza data obfituje w wydarzenia, które odegrały istotną rolę w historii Polski i świata. Dokładnie 236 lat temu, w 1790 roku, Rzeczpospolita zawarła sojusz polityczno-wojskowy z Prusami – decyzję mającą ogromne znaczenie w kontekście ówczesnych napięć europejskich.

178 lat temu, w 1848 roku, Adam Mickiewicz wraz z grupą zwolenników podpisał w Rzymie akt powołania Legionu Polskiego. Było to wydarzenie symboliczne, ale jednocześnie stanowiące ważny krok w kierunku walki o niepodległość kraju.

Z kolei w 1930 roku odbyła się premiera „Moralności pani Dulskiej” – pierwszego polskiego filmu dźwiękowego. Był to przełomowy moment dla krajowej kinematografii, otwierający nowy rozdział w historii filmu.

Dzisiejsza data przypomina również o wybitnych postaciach polskiej kultury. 89 lat temu zmarł Karol Szymanowski – kompozytor uznawany za jednego z najwybitniejszych twórców w historii polskiej muzyki. To także rocznica śmierci Krzysztofa Pendereckiego, którego dzieła znane są i cenione na całym świecie.

Muzyczne kalendarium pełne legend

29 marca to również dzień bogaty w wydarzenia muzyczne. Tego dnia urodził się Vangelis – kompozytor, którego twórczość filmowa przyniosła mu międzynarodową sławę i Oscara za muzykę do „Rydwanów ognia”.

W kalendarzu muzycznym pojawiają się także takie postacie jak Jarosław Śmietana – wybitny gitarzysta jazzowy, czy Perry Farrell – wokalista zespołu Jane’s Addiction i twórca festiwalu Lollapalooza.

Na przestrzeni lat tego dnia notowano również sukcesy wielkich artystów. Pink Floyd zakończył rekordowy pobyt swojej płyty „Dark Side Of The Moon” na liście przebojów, a Rihanna wydała jeden ze swoich największych hitów – „Umbrella”.

Polska i świat – wydarzenia współczesne

Na arenie międzynarodowej uwagę przyciąga dziś wizyta prezydenta Karola Nawrockiego w Stanach Zjednoczonych. W Dallas weźmie on udział w mszy świętej oraz spotka się z przedstawicielami Polonii, która w tym regionie liczy ponad 200 tysięcy osób.

To ważny element relacji międzynarodowych oraz podkreślenie roli Polaków mieszkających za granicą, często odnoszących sukcesy w biznesie, nauce i życiu publicznym.

Sport – symboliczne pożegnanie mistrza

Dzisiejszy dzień zapisze się również w historii sportu. O godzinie 10 Kamil Stoch po raz ostatni wystąpi w konkursie Pucharu Świata w skokach narciarskich.

Trzykrotny mistrz olimpijski kończy swoją karierę, która przez lata dostarczała Polakom ogromnych emocji i powodów do dumy. Finałowy konkurs w Planicy będzie nie tylko sportowym wydarzeniem, ale także symbolicznym momentem zamknięcia pewnej epoki.

Choć w ostatnim czasie nie dominował już na skoczniach, to właśnie jego nazwisko przyciąga dziś uwagę kibiców z całego świata.

Dzień wielu znaczeń

Niedziela, 29 marca, to dzień wyjątkowy – łączący w sobie tradycję religijną, pamięć historyczną oraz współczesne wydarzenia. W Tomaszowie Mazowieckim i okolicach upływa on w spokojnej, wiosennej atmosferze, jednak jednocześnie jest pełen aktywności i lokalnego życia.

To moment zatrzymania i refleksji, ale też początek intensywnego czasu – zarówno w wymiarze duchowym, jak i codziennym.

W uroczystej mszy wzięli udział kardynałowie, ponad pięćdziesięciu arcybiskupów i biskupów, wśród nich poprzedni metropolita łódzki, a obecnie krakowski kard. Grzegorz Ryś, blisko pół tysiąca księży, przedstawiciele władz państwowych oraz licznie zgromadzeni wierni.

Wygłaszając homilię, kard. Krajewski zawracając się do zgromadzonych wiernych podkreślił, że jego jedynym zadaniem jest być z nimi i z nimi iść do świętości.

- Święty to jest ten, który podoba się Panu Bogu. Niech nasza Łódź podoba się Panu Bogu. Niech nasi mieszkańcy podobają się Panu Bogu. Niech nasza metropolia podoba się Panu Bogu. Jeśli nie wiecie, w jaki sposób się podobać Panu Bogu, czytajcie Pismo Święte. Tam jest wszystko, to jest testament. Bóg zamieścił tam najważniejsze słowa życia - powiedział kard. Krajewski.

Nowy metropolita przyznał, że Kościół jest święty, ale składa się z członków, którzy są grzesznikami. - To my wszyscy. Dlatego potrzebujemy dotykać Boga. W komunii, w słowie, w sakramencie, w sakramencie pokuty. On się nie męczy naszymi grzechami – przekonywał.

- Razem z wami wybieram się dzisiaj na drogę świętości. Bądźmy razem. Słuchajmy się oraz słów Ewangelii, dotykajmy go w sakramentach. I nabierzmy logiki Boga w rozwiązywaniu wszystkich spraw naszego życia – powiedział.

Kard Krajewski podkreślił też, że wiara rodzi się ze słuchania. Zwrócił uwagę, że „czasem zasłaniamy Boga sobą” i „czasem jesteśmy karykaturą Chrystusa”. - Dobrze o tym wiecie. Jesteśmy z ludu wzięci, mamy obciążenia, jakie ma dziś lud. A Jezus zaczyna nam ufać, kiedy podczas liturgii w nasze dłonie składa siebie - dodał metropolita łódzki.

Wskazał, że Bóg jest w każdym człowieku. - On jest w was. Kiedy gromadzicie się w Kościele. Kiedy modlicie się w domu. Kiedy błogosławicie wasze dzieci wychodzące do szkoły. Kiedy modlicie się przed jedzeniem. On jest w was” - podkreślił.

W trakcie uroczystości publicznie odczytano bullę papieską, czyli pismo nominacyjne podpisane przez papieża Leona XIV. Ojciec Święty napisał w niej, że Łódź potrzebuje dzielnych sterników, to jest mężów wyróżnionych godnością biskupią, aby mogła bezpiecznie przepłynąć przez morze tego świata do portu wiecznego zbawienia.

- Pobudzeni tymi myślami zwracamy nasze serce i umysł ku Tobie, czcigodny nasz bracie, z którego pilnej i prawdziwie niestrudzonej posłudze zarówno my sami, jak i trzej nasi poprzednicy przez wiele korzystaliśmy, a którego działalność jako jałmużnika apostolskiego przyniosła znaczącą pomoc drogim nam ubogim i najbardziej potrzebujących - podkreślił papież Leon XIV zwracając do nowego zwierzchnika archidiecezji łódzkiej.

Jak dodał, nie ma wątpliwości, że obdarzony wieloma darami natury i łaski kard. Krajewski będzie mógł posługę w roli arcybiskupa metropolity Kościoła łódzkiego pełnić oraz rozwijać w sposób coraz bardziej owocny.

Po odczytaniu bulli papieskiej i przyjęciu symbolu władzy pasterskiej - historycznego pastorału pierwszego biskupa łódzkiego Wincentego Tymienieckiego, metropolita zajął miejsce na katedrze. Tam przyjął homagium – hołd składany przez biskupów pomocniczych, duchowieństwo, zakonników i świeckich.

Przed rozpoczęciem eucharystii nowy metropolita został uroczyście wprowadzony przez kapitułę katedralną do łódzkiej bazyliki archikatedralnej. Liturgię rozpoczął nuncjusz apostolski abp Antonio Guido Filipazzi.

Słowa do nowego metropolity skierował administrator archidiecezji łódzkiej biskup Zbigniew Wołkowicz. - Wracasz z Rzymu jako świadek Miłosierdzia. Słowo Miłosierdzie, które przyjąłeś jako hasło swojej posługi biskupiej, w pełni oddaje całe Twoje życie i dotychczasową posługę Jałmużnika, którą pełniłeś z ustanowienia papieża Franciszka, stając się przedłużeniem papieskich rąk, niosąc pomoc ubogim, bezdomnym, ofiarom wielu wojen i konfliktów zbrojnych - wskazał bp Wołkowicz.

I dodał: „Jestem głęboko przekonany, iż tę wyobraźnię Miłosierdzia wniesiesz do naszej archidiecezji, przyczyniając się w ten sposób do budowania kościoła zatroskanego o każdego człowieka, kościoła bardziej misyjnego i synodalnego”.

Kard. Krajewski, który z nominacji poprzedniego papieża Franciszka pełnił w ostatnich latach funkcję jałmużnika papieskiego, 12 marca został mianowany przez Leona XIV arcybiskupem metropolitą łódzkim. Pochodzący z Łodzi duchowny zastąpił kard. Grzegorza Rysia, który w grudniu ub. roku objął urząd metropolity krakowskiego. (PAP)

Kalendarium: najważniejsze wydarzenia historyczne 28 marca

662 lata temu (1364 r.) arcybiskup gnieźnieński Jarosław ze Skotnik dokonał uroczystej konsekracji katedry na Wawelu;
233 lata temu (1793 r.) w ramach postanowień traktatów rozbiorowych wojska pruskie wkroczyły do Gdańska.

184 lata temu (1842 r.) we Lwowie otwarto gmach teatru, zwanego od nazwiska fundatora, hrabiego Stanisława Skarbka, teatrem skarbkowskim, jeden z największych gmachów teatralnych Europy;
152 lata temu (1874 r.) w Łochowie urodził się Stanisław Downarowicz (zm. 1941), polityk, działacz PPS, członek Naczelnego Komitetu Narodowego, minister spraw wewnętrznych w rządzie Antoniego Ponikowskiego, wojewoda wołyński i poleski, więzień niemieckiego obozu Auschwitz, gdzie zginął;

98 lat temu (1928 r.) weszło w życie rozporządzenie prezydenta Stanisława Wojciechowskiego zmieniające z karmazynu na cynober odcień czerwieni na fladze Rzeczypospolitej Polskiej.

98 lat temu (1928 r.) w Warszawie urodził się Zbigniew Brzeziński (zm. 2017) w latach 1977-1981 szef Rady Bezpieczeństwa Narodowego w ekipie prezydenta Jimmy'ego Cartera; odegrał istotną rolę w demontażu i upadku komunizmu w Europie Wschodniej i w powstrzymaniu sowieckiej interwencji w Polsce po powstaniu Solidarności;

93 lata temu (1933 r.) władze rozwiązały Obóz Wielkiej Polski, który po przewrocie majowym w 1926 r. założył Roman Dmowski;
79 lat temu (1947 r.) w Bieszczadach pod Baligrodem w zasadzce zorganizowanej przez UPA zginął gen. Karol Świerczewski;
74 lata temu (1952 r.) powstały zakłady samochodowe w Jelczu;

58 lat temu (1968 r.) Marzec '68: Podczas wiecu na Uniwersytecie Warszawskim przyjęto "Deklarację Ruchu Studenckiego", w której młodzież żądała wolności opinii, swobody zrzeszania się, zniesienia cenzury, wprowadzenia jawności życia publicznego, społecznej kontroli własności państwowej oraz przestrzegania konstytucyjnych praw obywatelskich;

57 lat temu (1969 r.) odbyła się premiera filmu "Pan Wołodyjowski" w reżyserii Jerzego Hoffmana;
37 lat temu (1989 r.) w Warszawie zmarła Ludwika Nitschowa (ur. 1889), rzeźbiarka, autorka m.in. warszawskiego pomnika Syreny.

16 lat temu (2010 r.) w Lailly-en-Val zmarła Zofia Romanowiczowa (ur. 1922), pisarka i tłumaczka, żołnierz ZWZ, więźniarka niemieckiego obozu Ravensbrück; od 1945 na emigracji, współtwórczyni wydawnictwa i księgarni Libella w Paryżu, autorka m.in. książek "Baśka i Barbara", "Próby i zamiary", "Skrytki", "Ruchome schody";

Kalendarium muzyczne 28 marca: Lady Gaga, Led Zeppelin, Blondie i inni

9, Na świat przyszła Sally Carr, szkocka piosenkarka, wokalistka zespołu Middle Of The Road, który na początku lat 70-tych wprowadził na listy przebojów piosenki “Chirpy Chirpy Cheep Cheep”, “Soley, Soley” oraz “Sacramento” oraz “Tweedle Dee, Tweedle Dum”. W zaledwie dwa lata Middle Of The Road sprzedali ponad pięć milionów płyt.

1954, W McAlester w Oklahomie urodziła się Reba McEntire wokalistka country, która ponad trzydzieści razy przewodziła na liście przebojów. Nazywana czasem “królową country” sprzedała ponad 70 milionów płyt na całym świecie. Reba otrzymała też rekordową ilość nagród w kategorii najlepsza wokalistka country.

1964, Radio Caroline założone przez irlandzkiego biznesmena Ronana O’Rahilly rozpoczęło nadawanie programu z promu Fredericia zakotwiczonego na Morzu Północnym niedaleko angielskiego wybrzeża. Pierwszym utworem, który popłynął w eter był jazzowy standard “Round Midnight” Theloniousa Monka.

1973, Zespół Led Zeppelin wydał w Wielkiej Brytanii płytę “Houses Of The Holy”. Tytuł płyty był ukłonem w stronę fanów, którzy miejsca koncertów grupy nazywali domami świętych.

1974, Arthur ‘Big Boy’ Crudup, wokalista i gitarzysta bluesowy zmarł na wylew w wieku 69 lat. To właśnie Crudup skomponował utwór “That’s All Right (Mama)” spopularyzowany przez Elvisa Presley’a oraz piosenkę “My Baby Left Me” nagrywaną przez wielu innych artystów, między innymi przez Johna Lennona oraz zespoły Creedence Clearwater Revival i Slade.

1976, Francis Rossi, Rick Parfitt i Alan Lancaster z zespołu Status Quo zostali aresztowani na lotnisku w Wiedniu. Policja oskarżyła ich o napaść na pracownika lotniska. Po zapłaceniu kaucji muzycy opuścili austriacki areszt.

1977, Zespół Kiss zagrał pierwszy z pięciu wyprzedanych koncertów w tokijskiej sali Budokan. Występy były częścią światowej trasy koncertowej “Alive II”. W trakcie tego tournee Kiss zagrał też trzy koncerty w Nowym Jorku w wypełnionej po brzegi sali Madison Square Garden.

1981, Grupa Blondie wprowadziła na pierwsze miejsce amerykańskiej listy singiel z utworem “Rapture” pochodzącym z płyty “Autoamerican”. Był to już czwarty przebój numer jeden tej formacji w USA – na szczycie pozostał przez dwa tygodnie.

1986, Urodziła się Stefani Germanotta, znana jako Lady Gaga, amerykańska wokalistka i kompozytorka. Jej piosenki “Just Dance” i “Poker Face” w 2008 roku zdobyły pierwsze miejsce w dwudziestu krajach. W roku 2012 Lady Gaga znalazła się na czwartym miejscu listy najbardziej kasowych wykonawców roku 2011 z zarobkiem ponad 25 milionów dolarów.

1987, Duet Mel and Kim uplasowały się na szczycie listy w Wielkiej Brytanii piosenką “Respectable” dając producentom Stockowi, Aitkenowi i Watermanowi ich drugi przebój numer jeden.

1996, Phil Collins oficjalnie opuścił grupę Genesis. Jego miejsce za mikrofonem zajął Ray Wilson, który zaśpiewał partie wokalne na płycie “Calling All Stations”. Dziesięć lat później Banks, Rutherford i Collins zeszli się ponownie by zagrać trasę “Turn It On Again”. 21 czerwca 2007 roku w tym składzie Genesis zagrali w Chorzowie na Stadionie Śląskim.

2001, Wykonawca znany wcześniej jako Puffy i Puff Daddy w wywiadzie dla MTV powiedział, że chce by odtąd nazywano go P. Diddy. Cztery lata później skrócił swój przydomek do “Diddy”.

2014, Bilety na pierwszy od 35 lat koncert Kate Bush sprzedały się w mniej niż kwadrans. Występy z trasy zatytułowanej “Before The Dawn” zarezerwowane na sierpień i wrzesień były powrotem Bush na scenę od tournee “The Tour Of Life” w 1979 roku.

Polska i region: wydarzenia ważne także dla mieszkańców Tomaszowa Mazowieckiego

Dziś w Łodzi odbędzie się ingres do Bazyliki Archikatedralnej św. Stanisława Kostki nowego arcybiskupa metropolity łódzkiego kard. Konrada Krajewskiego. Uroczysta msza rozpocznie się o godz. 11.30. Udział w ceremonii weźmie m.in. ponad pięćdziesięciu biskupów z całej Polski, w tym metropolita krakowski kard. Grzegorz Ryś, którego wieloletni jałmużnik papieski zastąpi na czele łódzkiego Kościoła.

Warszawa: Rada Naczelna PSL i ważne decyzje polityczne

Dziś o godz. 10 w Warszawie zbierze się Rada Naczelna PSL, która będzie rozmawiać nt. m.in. kampanii wyborczej, analizy bieżącej sytuacji politycznej oraz planowanego na jesień kongresu programowego. W otwartej części posiedzenia planowane jest wystąpienie prezesa Stronnictwa, wicepremiera, szefa MON Władysława Kosiniaka-Kamysza. Ok. godz. 13 odbędzie się konferencja prasowa.

Rada Naczelna jest najwyższą władzą PSL między Kongresami. Do jej kompetencji należy m.in. ustalanie kierunków polityki PSL oraz wybór i odwołanie członków Naczelnego Komitetu Wykonawczego. Rada obraduje co najmniej raz na kwartał, a jej posiedzenie zwołuje przewodniczący, którym obecnie jest wicemarszałek Sejmu Piotr Zgorzelski; oprócz niego obecny będzie też m.in. wicepremier, szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz.
kl/ par/

Świat: wizyta prezydenta Nawrockiego w USA i relacje polsko-amerykańskie

Dziś prezydent Karol Nawrocki będzie przebywał z roboczą wizytą w Dallas w USA. W sobotę o godz. 15.30 czasu lokalnego prezydent weźmie udział w Konferencji Konserwatywnej Akcji Politycznej (CPAC), gdzie planowane jest jego wystąpienie. Według prezydenckiego ministra Marcina Przydacza będzie ono dotyczyło stanu relacji polsko-amerykańskich. Przydacz informował, że obecnie nie są potwierdzone żadne spotkania prezydenta Nawrockiego w USA na najwyższym szczeblu

Nawrocki odwiedzi też siedzibę Lockheed Martin Aeronautics i fabrykę samolotów F-35, na których już dzisiaj szkolą się polscy piloci. W niedzielę prezydent spotka się z Polonią i wręczy odznaczenia państwowe jej przedstawicielom.

Bliski Wschód: miesiąc od wybuchu wojny Izrael–USA–Iran

Dziś mija miesiąc od rozpoczęcia wojny Izraela i USA z Iranem. Kraje te rozpoczęły naloty na Iran 28 lutego. Teheran w odpowiedzi zaatakował Izrael i kilka państw regionu Zatoki Perskiej, uderzając w położone tam amerykańskie bazy oraz obiekty cywilne, szczególnie lotniska i infrastrukturę petrochemiczną. Zamknął również cieśninę Ormuz na Zatoce Perskiej, odcinając tym samym eksport ropy i gazu z arabskich państw regionu. Wszystkie trzy kraje będące stronami obecnej wojny na Bliskim Wschodzie mierzą się z oskarżeniami o naruszenia prawa wojennego. Izrael jest oskarżany o używanie białego fosforu, Iran - o stosowanie amunicji kasetowej, a USA - o atak na szkołę w Iranie, w którym zginęło ponad 100 dzieci.

Kościół i Watykan: papież Leon XIV odwiedzi Monako

Papież Leon XIV odwiedzi Księstwo Monako jako pierwszy zwierzchnik Kościoła katolickiego w czasach współczesnych. To też pierwszy kraj w Europie, do którego przybędzie Leon XIV od początku pontyfikatu. W małym księstwie, słynącym z bogactwa, katolicyzm jest religią państwową. Papieża zaprosił w styczniu książę Albert II. Pierwsza europejska podróż Leona XIV przedstawiana jest przez Watykan jako wydarzenie historyczne: po raz pierwszy w epoce współczesnej papież złoży wizytę w państwie-mieście Europy Zachodniej. Podróż potrwa około 13 godzin. Księstwo to odwiedził w 1538 r. papież Paweł III, wracając z kongresu w Nicei.

Podsumowanie  

Choć wydarzenia rozgrywają się w Polsce i na świecie, mają znaczenie także dla mieszkańców Tomaszowa Mazowieckiego – szczególnie w kontekście polityki krajowej, sytuacji międzynarodowej oraz decyzji wpływających na bezpieczeństwo i gospodarkę.

W historii dzisiejsza data zapisała się szeregiem istotnych wydarzeń:

1029 lat temu (997 r.) biskup Wojciech z Pragi przeprowadził masowy chrzest mieszkańców Gdańska, co było jednym z kluczowych momentów chrystianizacji tych ziem.

208 lat temu (1818 r.) rozpoczęło działalność pierwsze posiedzenie Sejmu Królestwa Polskiego w Warszawie, a jego obrady zainaugurował car Rosji i król Polski Aleksander I.

109 lat temu (1917 r.) Piotrogrodzka Rada Delegatów Robotniczych i Żołnierskich ogłosiła deklarację dotyczącą uznania niepodległości Polski, co miało istotne znaczenie polityczne w czasie I wojny światowej.

98 lat temu (1928 r.) nastąpiło uroczyste otwarcie Sejmu i Senatu II kadencji, przy czym pierwsze posiedzenie Sejmu odbyło się już w nowej Sali Posiedzeń.

84 lata temu (1942 r.) rozpoczęła się deportacja około 69 tysięcy Żydów z Francji do niemieckiego obozu zagłady Auschwitz.

83 lata temu (1943 r.) w odwecie za Akcję pod Arsenałem Niemcy dokonali egzekucji 140 Polaków i Żydów na dziedzińcu więzienia Pawiak.

81 lat temu (1945 r.) w dniach 27–28 marca NKWD aresztowało 15 przywódców Polskiego Państwa Podziemnego, którzy zostali następnie przewiezieni do Moskwy i osadzeni w więzieniu na Łubiance. Wcześniej sowieccy przedstawiciele, zapraszając ich na rozmowy, zapewniali o pełnym bezpieczeństwie. Wszyscy, wraz z zatrzymanym 8 marca przewodniczącym Stronnictwa Narodowego Aleksandrem Zwierzyńskim, zostali później osądzeni w Moskwie w tzw. procesie szesnastu.

59 lat temu (1967 r.) odbyła się premiera pierwszego odcinka serialu „Klub profesora Tutki”, powstałego na podstawie prozy Jerzego Szaniawskiego, z Gustawem Holoubkiem w roli głównej.

20 lat temu (2006 r.) w Krakowie zmarł Stanisław Lem – wybitny pisarz science fiction, filozof, futurolog i eseista, którego twórczość została przetłumaczona na 41 języków, osiągając łączny nakład ponad 27 milionów egzemplarzy. Do jego najważniejszych dzieł należą m.in. „Powrót z gwiazd”, „Solaris”, „Opowieści o pilocie Pirxie”, „Dzienniki Gwiazdowe” oraz „Cyberiada”, które weszły do kanonu światowej literatury science fiction.

Kalendarium muzyczne – ważne daty i postaci

Dzisiejsza data przyniosła również wiele istotnych wydarzeń w świecie muzyki:

1924 – urodziła się Sarah Vaughan, wybitna wokalistka i pianistka jazzowa, współpracująca m.in. z Dizzy Gillespie’em i Billym Eckstine’em. Nagrywała z największymi nazwiskami jazzu, takimi jak Charlie Parker, Oscar Peterson, Herbie Hancock czy Miles Davis. Wśród jej największych przebojów znajdują się m.in. „Make Yourself Comfortable”, „Whatever Lola Wants” oraz „Broken Hearted Melody”. Zmarła w kwietniu 1990 roku.

1950 – urodził się Tony Banks, kompozytor i klawiszowiec zespołu Genesis, odpowiedzialny za charakterystyczne brzmienie grupy dzięki wykorzystaniu instrumentów takich jak Moog, ARP, Roland, mellotron czy organy Hammonda. Tworzył także muzykę filmową i albumy solowe, m.in. „A Curious Feeling”, „The Fugitive” i „Bankstatement”.

1959 – w Perth przyszedł na świat Andrew Farriss, klawiszowiec zespołu INXS oraz współautor największych hitów grupy, takich jak „New Sensation”, „Never Tear Us Apart” i „Need You Tonight” z albumu „Kick”, który sprzedał się w USA w nakładzie ponad 10 milionów egzemplarzy.

1964 – urodził się Clark Datchler, wokalista i klawiszowiec zespołu Johnny Hates Jazz, znanego z albumu „Turn Back The Clock” i przebojów „Shattered Dreams”, „I Don’t Want To Be A Hero” oraz „Turn Back The Clock”.

1964 – tzw. „brytyjska inwazja” wkroczyła w nowy etap, gdy na australijskiej liście przebojów pierwsze sześć miejsc zajmował jeden zespół – The Beatles – z utworami „I Saw Her Standing There”, „I Feel Fine”, „Can’t Buy Me Love”, „A Hard Day’s Night”, „All My Loving” i „I Should Have Known Better”.

1970 – urodziła się Mariah Carey, amerykańska wokalistka o pięciooktawowej skali głosu, autorka takich hitów jak „Vision Of Love”, „Emotions”, „Without You”, „One Sweet Day” oraz „We Belong Together”. Laureatka pięciu nagród Grammy, sprzedała ponad 200 milionów płyt.

1972 – Elvis Presley nagrał utwór „Burning Love”, który stał się jego ostatnim wielkim przebojem, osiągając wysokie miejsca na listach w USA i Wielkiej Brytanii.

1975 – urodziła się Fergie (Stacy Ann Ferguson), wokalistka znana z zespołów Wild Orchid i The Black Eyed Peas, a także z solowego albumu „The Dutchess” i hitów takich jak „London Bridge” czy „Big Girls Don’t Cry”.

1979 – w Tucson Eric Clapton poślubił Patti Harrison (Boyd), byłą żonę George’a Harrisona; to dla niej powstał słynny utwór „Layla”.

1982 – zespół The Goombay Dance Band zdobył szczyt brytyjskiej listy przebojów utworem „Seven Tears”, stając się jednym z nielicznych niemieckich wykonawców z takim osiągnięciem.

1984 – Bryan Adams nagrał w Vancouver utwór „Run To You”, który trafił na jego album „Reckless” i zdobył popularność na listach przebojów.

1997 – Spice Girls zajęły pierwsze miejsce na brytyjskiej liście przebojów singlem „Mama” / „Who Do You Think You Are”, a w USA liderem był Will Smith z utworem „Gettin’ Jiggy With It”.

2000 – zmarł Ian Dury, wokalista i twórca formacji Kilburn and The High Roads, autor albumu „New Boot’s And Panties” oraz przeboju „Hit Me With Your Rhythm Stick”.

2008 – Leona Lewis, zwyciężczyni programu „X Factor”, jako pierwsza od 20 lat brytyjska wokalistka zdobyła szczyt listy w USA z utworem „Bleeding Love”.

KRAJ – polityka i gospodarka

Sejm i Senat zajmą się cenami paliw

Dziś rano Sejm przeprowadzi drugie czytanie rządowych projektów ustaw dotyczących cen paliw. Głosowanie zaplanowano na godz. 11.30, a następnie o godz. 14.00 uchwalonymi przepisami zajmie się Senat. W przypadku braku poprawek ustawy zostaną przekazane do podpisu prezydenta.

Rząd przyjął projekty podczas nadzwyczajnego posiedzenia w czwartek.
– Przygotowaliśmy obniżenie stawki VAT na paliwa z 23 proc. do 8 proc. oraz obniżenie akcyzy do minimum unijnego – o 29 groszy na benzynę i 28 groszy na olej napędowy – poinformował premier Donald Tusk.

Pierwsze czytanie obejmowało zmiany w ustawach dotyczących zapasów ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego, a także regulacji związanych z bezpieczeństwem paliwowym państwa oraz rynkiem naftowym, jak również nowelizację ustawy o podatku akcyzowym.

Nowelizacja Ordynacji podatkowej

Posłowie zajmą się również projektem zmian w Ordynacji podatkowej, który przewiduje:

• publikowanie interpretacji wydawanych przez samorządy (wójtów, burmistrzów i prezydentów miast) w Biuletynie Informacji Publicznej,
• rozszerzenie zasady milczącej zgody, oznaczającej automatyczne rozstrzygnięcie sprawy na korzyść wnioskodawcy w przypadku braku decyzji urzędu.

Projekt PiS przewiduje m.in.:

• możliwość podpisywania formularza MDR-3 przez pełnomocnika,
• ujednolicenie terminów procedur odwoławczych,
• ujednolicenie zasad aktualizacji danych podatników.

Senat zbierze się w trybie pilnym

Na godz. 14.00 zaplanowano dodatkowe posiedzenie Senatu dotyczące ustaw o obniżce cen paliw. Marszałek Małgorzata Kidawa-Błońska poinformowała w Berlinie, że skraca wizytę zagraniczną, aby przewodniczyć obradom.

Podkreśliła, że czas odgrywa kluczową rolę, szczególnie w kontekście nadchodzących świąt i oczekiwań społecznych dotyczących stabilnych i niższych cen paliw.

Spotkanie ministrów obrony

Wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz spotka się z ministrem obrony Estonii Hanno Pevkurem. Rozmowy rozpoczną się o godz. 7.45 w siedzibie MON w Warszawie.

Po spotkaniu bilateralnym ministrowie przedstawią wspólne stanowisko w mediach.

ZAGRANICA – wydarzenia międzynarodowe

CPAC i wizyta prezydenta RP w USA

W Dallas (Teksas) trwa konferencja konserwatywna CPAC, która potrwa do soboty. W wydarzeniu weźmie udział prezydent RP Karol Nawrocki, który udaje się do Stanów Zjednoczonych.

W planie wizyty znajduje się:

• wystąpienie dotyczące relacji polsko-amerykańskich,
• wizyta w zakładach produkujących samoloty F-35,
• spotkanie z Polonią.

Spotkanie G7 we Francji

We Francji kończy się spotkanie ministrów spraw zagranicznych państw G7 w Vaux-de-Cernay pod Paryżem. W rozmowach uczestniczą przedstawiciele Francji, Japonii, Kanady, Niemiec, Wielkiej Brytanii i Włoch, a także sekretarz stanu USA Marco Rubio.

Do udziału zaproszono również przedstawicieli państw spoza grupy, w tym Arabii Saudyjskiej, Brazylii, Indii, Korei Południowej oraz Ukrainy.

Główne tematy obrad to:

• wsparcie dla Ukrainy,
• sytuacja na Bliskim Wschodzie i jej konsekwencje geopolityczne.

26 marca w historii przynosi wiele ważnych rocznic z dziejów Polski i świata.

759 lat temu (1267 r.) papież Klemens IV dokonał kanonizacji Jadwigi, żony księcia Henryka I Brodatego. Jadwiga Śląska aż do schyłku XX wieku była jedyną polską świętą.

426 lat temu (1600 r.) Zygmunt III Waza ogłosił inkorporację Estonii do Polski, co zapoczątkowało długoletnie wojny polsko-szwedzkie.

162 lata temu (1864 r.) decyzją cara Aleksandra II rozpoczął działalność Komitet Urządzający w Królestwie Polskim, powołany do przeprowadzenia reformy uwłaszczeniowej i wprowadzenia administracji wiejskiej.

159 lat temu (1867 r.) w Nieszawie urodził się Stanisław Noakowski (zm. 1928) – architekt, malarz, historyk sztuki oraz profesor Politechniki Warszawskiej.

122 lata temu (1904 r.) w Warszawie urodził się Zbigniew Stypułkowski (zm. 1979) – prawnik, polityk, działacz stronnictw narodowych, żołnierz kampanii polskiej 1939 roku i współzałożyciel Narodowego Zjednoczenia Wojskowego w 1944 roku.

121 lat temu (1905 r.) w Warszawie Organizacja Bojowa PPS dokonała zamachu na carskiego oberpolicmajstra Karla Nolkena. Uczestnik akcji Stefan Okrzeja, ranny podczas zamachu, został ujęty, skazany przez rosyjski sąd wojenny na karę śmierci i w lipcu 1905 roku stracony na stokach Cytadeli.

111 lat temu (1915 r.) podczas I wojny światowej taktycznym zwycięstwem wojsk rosyjskich zakończyła się trwająca ponad miesiąc bitwa przasnyska. Zginęło w niej prawie 50 tys. ludzi: 24 tys. żołnierzy niemieckich i 25 tys. rosyjskich.

108 lat temu (1918 r.) Józef Haller został dowódcą II Korpusu Polskiego, powstałego z połączenia II Brygady Legionów i II Korpusu Strzelców Polskich.

84 lata temu (1942 r.) do KL Auschwitz dotarły pierwsze transporty kobiet. Z KL Ravensbrück przewieziono 999 więźniarek, a tego samego dnia do obozu przywieziono również około tysiąca Żydówek z Popradu na Słowacji.

83 lata temu (1943 r.) miała miejsce akcja pod Arsenałem. W Warszawie, u zbiegu ulic Długiej i Bielańskiej, w pobliżu budynku Arsenału, członkowie Grup Szturmowych Szarych Szeregów przeprowadzili udaną akcję odbicia z rąk gestapo dowódcy Hufca „Południe” Szarych Szeregów Jana Bytnara „Rudego”. Razem z nim uwolniono 21 więźniów.

Kalendarium muzyczne – 26 marca

26 marca w muzyce to także dzień związany z narodzinami gwiazd i ważnymi wydarzeniami na światowych listach przebojów.

1944 – w Detroit urodziła się Diana Ross (właściwie: Diane Earle), wokalistka, która sceniczną karierę rozpoczęła w żeńskim kwartecie The Primettes, później przemianowanym na The Supremes. Z zespołem, będącym największą gwiazdą wytwórni Motown w latach 60., wylansowała serię przebojów, w tym „Baby Love” i „Stop! In The Name Of Love”. The Supremes stały się katapultą do jej kariery solowej. Płyty „Diana” i „Why Do Fools Fall In Love” pokryły się platyną, a single takie jak „Upside Down”, „Love Hangover” i „Chain Reaction” zdobywały pierwsze miejsca na listach przebojów.

1948 – urodził się Steven Tyler (właściwie: Steven Tallarico), frontman i wokalista hardrockowej grupy Aerosmith. Zespół z Bostonu ma w dorobku tak znane albumy jak „Toys In The Attic”, „Permanent Vacation”, „Pump” oraz „Get A Grip”. Charakterystyczny głos Tylera słychać w utworach „Walk This Way”, „Dude (Looks Like A Lady)”, „Crazy” i „Love In An Elevator”. Córka artysty, Liv Tyler, jest uznaną aktorką, szczególnie dzięki roli Arweny w trylogii „Władca Pierścieni” Petera Jacksona.

1949 – w Warszawie urodził się Marek Dutkiewicz, autor tekstów do wielu znanych i przebojowych piosenek z repertuaru grup Dwa Plus Jeden, Budka Suflera, Kombi czy Varius Manx. Napisał słowa m.in. do utworów „Dmuchawce, latawce, wiatr” (Urszula), „Diamentowa kula” (Lombard), „Hotel twoich snów” (Kombi) oraz „Jolka, Jolka pamiętasz” (Budka Suflera).

1956 – Kay Starr zdobyła szczyt listy w Wielkiej Brytanii piosenką „Rock And Roll Waltz”. Utwór opowiada historię nastolatki, która wracając wcześnie z randki widzi swoich rodziców próbujących tańczyć do jej rockandrollowych płyt.

1969 – Marvin Gaye umieścił na pierwszym miejscu brytyjskiej listy przebojów utwór „I Heard It Through The Grapevine”. Piosenkę wcześniej nagrał zespół The Miracles. Dwa lata przed Marvinem kompozycja ta stała się również kasowym przebojem Gladys Knight i grupy The Pips.

1977 – duet Hall and Oates rozpoczął pierwszy tydzień na szczycie amerykańskiej listy przebojów. Ich utwór „Rich Girl”, pochodzący z płyty „Bigger Than Both Of Us”, utrzymał się na pierwszym miejscu przez trzy tygodnie z rzędu.

1983 – Duran Duran, brytyjski zespół z Birmingham reprezentujący styl new romantic, umieścił na pierwszym miejscu listy przebojów singiel „Is There Something I Should Know”. Był to pierwszy wielki hit grupy. W USA, gdzie nie był tak intensywnie grany przez stacje radiowe, dotarł do miejsca czwartego.

1988 – pochodzący z Wielkiej Brytanii zespół Aswad, grający muzykę reggae, wprowadził na szczyt zestawienia w Wielkiej Brytanii singiel „Don’t Turn Around” autorstwa Diane Warren. W połowie lat 90. szwedzka grupa Ace of Base własną wersją tej kompozycji zdobyła pierwsze miejsce na amerykańskiej liście przebojów.

1996 – „The Woman In Me”, drugi studyjny album Shanii Twain, uplasował się na pierwszym miejscu amerykańskiej listy country. Wydawnictwo okazało się wielkim sukcesem komercyjnym, osiągając do końca roku sprzedaż na poziomie czterech milionów egzemplarzy i uzyskując status dwunastokrotnej platyny. Wiodącym singlem z tej płyty została piosenka „Whose Bed Have Your Boots Been Under?”.

2000 – Mel C, czyli Melanie Chisholm, po raz pierwszy zdobyła pierwsze miejsce w Wielkiej Brytanii, gdy jej singiel „Never Be The Same Again”, nagrany z Lisą „Left Eye” Lopes z TLC, zepchnął ze szczytu utwór „Bag It Up” byłej koleżanki z zespołu, Geri Halliwell. „Never Be The Same Again” stał się przebojem także w siedmiu innych krajach, m.in. w Holandii i Szwecji.

2000 – Santana wprowadził na szczyt listy na Wyspach Brytyjskich album „Supernatural”. Krążek zdobył także osiem nagród Grammy, w tym w kategorii album roku.

2005 – australijski perkusista Paul Hester zmarł w wieku 46 lat w wyniku próby samobójczej. Muzyk grał na perkusji w zespołach Crowded House, Split Enz oraz Largest Living Things. Po opuszczeniu Crowded House w 1994 roku wielokrotnie pojawiał się w popularnych australijskich programach telewizyjnych i audycjach radiowych.

Kraj – najważniejsze wydarzenia w Polsce 26 marca

W drugim dniu posiedzenia Sejmu posłowie będą pracować nad rządowym projektem, którego celem jest usprawnienie rozdysponowania środków finansowych dla podmiotów ochrony ludności w ramach realizacji Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Projekt wprowadza między innymi definicję punktów schronienia, a także przewiduje zmiany w przepisach dotyczących prowadzenia Centralnej Ewidencji Obrony Cywilnej oraz tworzenia korpusu obrony cywilnej.

Punkty schronienia to – zgodnie z zaproponowaną w projekcie nowelizacji definicją – „miejsca przydatne do tymczasowego ukrycia ludności, w obiektach budowlanych albo w innych miejscach, zapewniające spełnienie podstawowej funkcji ochronnej przed nagłymi niebezpiecznymi zjawiskami pogodowymi oraz skutkami użycia konwencjonalnych środków rażenia, w szczególności odłamkami”. Do katalogu powszechnych obowiązków obywateli w zakresie obrony cywilnej dodano obowiązek udostępnienia punktu schronienia osobom chroniącym się przed zagrożeniem.

Sejm zajmie się również przygotowanym przez posłów Koalicji Obywatelskiej projektem, który zakłada wprowadzenie nowej instytucji prawa wyborczego, czyli sekretarzy obwodowych komisji wyborczych. Ich zadaniem ma być zapewnienie prawidłowego przeprowadzenia procesu wyborczego.

Posłowie pochylą się także nad projektem zmian w Regulaminie Sejmu, przygotowanym przez prezydium izby. Propozycje dotyczą zasad dodatkowego, nadzwyczajnego zabierania głosu podczas obrad. Projekt zakłada, że tylko premier będzie mógł zabierać głos w dowolnym momencie obrad Sejmu, przy czym marszałek będzie mógł udzielić głosu poza kolejnością prezesowi NIK oraz szefowi Kancelarii Prezydenta, ale nie więcej niż raz w danym punkcie. Zdaniem autorów projekt ma usprawnić przebieg posiedzeń. Propozycja została skrytykowana przez posłów PiS, którzy nazwali ją „lex Bogucki”.

NSA zajmie się sprawą Getin Noble Banku

Na dziś Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył termin rozprawy w sprawie dotyczącej przymusowej restrukturyzacji Getin Noble Banku, byłego banku Leszka Czarneckiego.

Bankowy Fundusz Gwarancyjny wszczął przymusową restrukturyzację GNB we wrześniu 2022 roku z powodu – jak wskazano – bardzo złej sytuacji kapitałowej banku. BFG wyjaśniał, że spełnione zostały wszystkie trzy przesłanki zobowiązujące Fundusz do podjęcia takiego działania: bank był zagrożony upadłością, brakowało przesłanek wskazujących, że możliwe działania nadzorcze, działania banku lub systemu ochrony instytucjonalnej pozwolą we właściwym czasie usunąć zagrożenie upadłością, a działanie było konieczne w interesie publicznym, rozumianym w szczególności jako stabilność sektora finansowego, ograniczenie zaangażowania funduszy publicznych oraz zapewnienie kontynuacji realizowanej przez bank funkcji krytycznej w postaci obsługi depozytów jednostek samorządu terytorialnego.

W styczniu ubiegłego roku Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, że decyzja BFG została wydana z naruszeniem prawa, w warunkach nieodpowiadających wymogom bezstronności. Fundusz zapowiadał wówczas, że po otrzymaniu pisemnego uzasadnienia wyroku rozpocznie prace nad złożeniem skargi kasacyjnej do NSA.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w grudniu 2024 roku orzekł, że sąd krajowy powinien zbadać nie tylko skargę rady nadzorczej Getin Noble Banku na jego przymusową restrukturyzację, ale także ponad 8 tys. innych skarg, złożonych między innymi przez kredytobiorców frankowych.

Po decyzji TSUE w czerwcu 2025 roku NSA zdecydował, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powróci do sprawy przymusowej restrukturyzacji innego byłego banku Czarneckiego – Idea Banku.

Kontynuacja procesu w sprawie zabójstwa 18-letniej Wiktorii z Bytomia

Przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach ma być dziś kontynuowana rozprawa odwoławcza Mateusza H., który w sierpniu 2023 roku w Radzionkowie zgwałcił i zabił 18-letnią Wiktorię z Bytomia. W pierwszej instancji został za to skazany na dożywocie. W chwili popełnienia zbrodni miał 19 lat.

Rozprawa apelacyjna rozpoczęła się w styczniu, ale została odroczona po wniosku prokuratora, który wskazał, że wydając wyrok sąd I instancji nie orzekł jednocześnie środka zabezpieczającego. Chodzi o umieszczenie Mateusza H. w zakładzie psychiatrycznym. Prokuratura wniosła o przesłuchanie w procesie odwoławczym biegłych, którzy mieliby wypowiedzieć się w tej sprawie. Jej wniosek poparła również obrona, a sąd się na to zgodził. Specjaliści z zakresu psychiatrii, psychologii i seksuologii mają dziś ocenić, czy poza karą pozbawienia wolności sąd powinien także skierować Mateusza H. na przymusowe leczenie psychiatryczne.

Wyrok w pierwszej instancji ogłosił w czerwcu 2025 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach. Wymierzył oskarżonemu karę dożywotniego pozbawienia wolności z zastrzeżeniem, że o warunkowe przedterminowe zwolnienie będzie mógł ubiegać się dopiero po 40 latach. Z ustaleń postępowania wynika, że sprawca i ofiara poznali się kilka godzin przed zbrodnią na przystanku autobusowym. Sąd uznał, że zabijając dziewczynę sprawca zrealizował swój kaprys i wskazał, że była to zbrodnia wyjątkowo brutalna, a decyzję o zabiciu Wiktorii podjął, rzucając monetą. Uznał go za winnego zabójstwa w związku ze zgwałceniem oraz działania z motywacji zasługującej na szczególne potępienie. Wyrok sądu I instancji zaskarżyły zarówno obrona, jak i prokuratura.

Świat – najważniejsze wydarzenia zagraniczne 26 marca

Parlament Europejski zagłosuje nad porozumieniem celnym UE–USA

W drugim dniu posiedzenia Parlamentu Europejskiego europosłowie będą głosować nad porozumieniem celnym zawartym przez prezydenta USA Donalda Trumpa i przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulę von der Leyen w lipcu 2025 roku w szkockim Turnberry. Jeśli głosowanie na sali plenarnej zakończy się poparciem warunków umowy, rozpoczną się negocjacje międzyinstytucjonalne między Parlamentem Europejskim, państwami członkowskimi w ramach Rady UE i Komisją Europejską w sprawie ostatecznego kształtu porozumienia. Unia Europejska zobowiązała się do obniżenia ceł na niektóre produkty rolne sprowadzane z USA do Europy.

TSUE wyda wyrok w sprawie rosyjskich oligarchów

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu wyda wyrok w sprawie osób, które znalazły się na unijnej liście sankcyjnej w związku z pełnowymiarową agresją Rosji na Ukrainę w 2022 roku. O wykreślenie z listy wnioskowali do TSUE rosyjscy oligarchowie: Dmitrij Pumpianski, Dmitrij Mazepin, Tigran Chudawerdian, Wiktor Rasznikow i Gierman Chan. Sąd niższej instancji, czyli Sąd UE, oddalił ich skargi w 2023 roku. Zainteresowani złożyli odwołanie do TSUE.

Raport NATO o wydatkach na obronność

Sekretarz generalny NATO Mark Rutte zaprezentuje swój doroczny raport, zawierający między innymi zaktualizowane dane na temat wydatków na obronność państw członkowskich Sojuszu w 2025 roku.

Karol Nawrocki na konferencji CPAC w USA

W Dallas w amerykańskim stanie Teksas trwa konferencja amerykańskich środowisk konserwatywnych CPAC, która potrwa do 28 marca. Jednym z gości wydarzenia będzie prezydent RP Karol Nawrocki, który ma wygłosić przemówienie na temat stanu relacji polsko-amerykańskich. Prezydent uda się do USA w piątek.

Proces Nicolasa Maduro i Cilii Flores w Nowym Jorku

Odbędzie się druga rozprawa w procesie byłego przywódcy Wenezueli Nicolasa Maduro i jego żony Cilii Flores. Oboje zostali schwytani przez amerykańskich komandosów w Caracas 3 stycznia, a następnie przewiezieni do Nowego Jorku, gdzie stanęli przed sądem, oskarżeni przez amerykańską prokuraturę o przestępstwa związane z przemytem narkotyków i posiadaniem broni.

Nowa konwencja Rady Europy dotycząca seriali

Odbędzie się uroczystość otwarcia do podpisu Konwencji Rady Europy o koprodukcji utworów audiowizualnych w formie seriali. Dokument ma stanowić pierwsze międzynarodowe ramy prawne przeznaczone dla niezależnej koprodukcji seriali na potrzeby telewizji i platform streamingowych. W uroczystości uczestniczyć będzie sekretarz Rady Europy Alain Berset. Jak podało Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, konwencję w czwartek podpisze Polska oraz kilka innych państw.

Małgorzata Kidawa-Błońska z wizytą w Niemczech

Marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska składa wizytę w Niemczech, która potrwa do 27 marca. W czwartek polityczka spotka się między innymi z Polonią, pełnomocnikiem rządu Niemiec ds. współpracy z Polską Knutem Abrahamem oraz przewodniczącą Bundestagu Julią Kloeckner. Wraz z przewodniczącym Bundesratu Andreasem Bovenschulte złoży kwiaty w miejscu upamiętnienia polskich ofiar nazizmu oraz ofiar niemieckiej okupacji i terroru w Polsce w latach 1939–1945.

Sport – najważniejsze wydarzenia sportowe 26 marca

Polska – Albania na PGE Narodowym. Początek baraży o mundial

Wieczornym meczem z Albanią na PGE Narodowym w Warszawie polscy piłkarze rozpoczną dodatkową fazę eliminacji mistrzostw świata. Aby wystąpić w turnieju finałowym latem w USA, Meksyku i Kanadzie, muszą wygrać dwa spotkania – najpierw barażowy półfinał, a następnie pokonać w decydującym o awansie meczu lepszego z pary Ukraina – Szwecja. Ewentualny finał drużyna trenera Jana Urbana rozegra na wyjeździe.

Do tej pory z Albanią biało-czerwoni grali 15 razy, a ich bilans to 10 zwycięstw, trzy remisy i dwie porażki. Jednocześnie będzie to siódmy występ reprezentacji Polski pod wodzą Jana Urbana, który w roli selekcjonera nie doznał jeszcze porażki. Początek meczu zaplanowano na godz. 20.45. Sędzią spotkania będzie Anglik Anthony Taylor.

25 marca zapisał się w historii już w średniowieczu. Dokładnie 873 lata temu, w 1153 roku, w dokumencie lokacyjnym opactwa cysterskiego wystawionym przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Jana Gryfitę po raz pierwszy pojawiła się nazwa Jędrzejów.

W kolejnych stuleciach data ta związana była z narodzinami wielu ważnych postaci. W 1890 roku we Lwowie urodził się Władysław Sobolewski – oficer policji, uznawany za ojca polskiej kryminalistyki. W okresie II Rzeczypospolitej kierował Laboratorium Kryminalistycznym Centrali Służby Śledczej przy Komendzie Głównej Policji Państwowej. Był również komendantem Głównej Szkoły Policyjnej oraz Szkoły Oficerskiej w Warszawie. Co ciekawe, Sobolewski uprawiał także szermierkę i znalazł się w polskiej kadrze olimpijskiej na igrzyska w Paryżu w 1924 roku.

W 1926 roku w Łodzi przyszła na świat Wiesława Mazurkiewicz – aktorka znana z ról w takich produkcjach jak „Faraon”, „Potop”, „Stawka większa niż życie” czy „Godzina pąsowej róży”.

25 marca 1932 roku urodził się w Dwikozach Wiesław Myśliwski – wybitny prozaik i dramatopisarz, autor takich dzieł jak „Kamień na kamieniu”, „Widnokrąg” czy „Traktat o łuskaniu fasoli”. Dwukrotnie został uhonorowany Nagrodą Nike.

Trzy lata później, w 1935 roku, w Kamieniu Puławskim urodziła się Izabela Cywińska – reżyserka teatralna i filmowa, która w latach 1989–1990 pełniła funkcję ministra kultury i sztuki w rządzie Tadeusza Mazowieckiego. Była także twórczynią popularnego serialu „Boża podszewka” oraz filmu „Kochankowie z Marony”.

W 1960 roku w Teatrze Dramatycznym w Warszawie odbyła się prapremiera „Kartoteki” Tadeusza Różewicza – jednego z najważniejszych dramatów powojennej literatury polskiej.

W 1977 roku powstał Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela, a w czasie stanu wojennego, w 1982 roku, internowani w Iławie zostali pobici przez służbę więzienną.

W 1994 roku Sejm przyjął ustawę regulującą ustrój miasta stołecznego Warszawy, natomiast dwa lata później, w 1996 roku, rozpoczęła się oficjalna wizyta królowej Wielkiej Brytanii Elżbiety II w Polsce.

25 marca w muzyce – od legend po kontrowersje

Ten dzień przyniósł również wiele istotnych wydarzeń w świecie muzyki. W 1942 roku w Memphis urodziła się Aretha Franklin – artystka uznawana za „królową soulu”. W swojej karierze zdobyła 18 nagród Grammy i sprzedała ponad 75 milionów płyt. Jej największe przeboje to m.in. „Respect”, „I Say A Little Prayer” czy „(You Make Me Feel Like) A Natural Woman”.

W 1947 roku urodził się Reginald Dwight, znany światu jako Elton John – jeden z najbardziej utytułowanych muzyków w historii, autor takich hitów jak „Your Song”, „Candle In The Wind” czy „I’m Still Standing”. W trakcie kariery sprzedał ponad 300 milionów płyt i został uhonorowany tytułem szlacheckim za działalność charytatywną.

W 1966 roku Beatlesi wywołali ogromne kontrowersje podczas sesji zdjęciowej do albumu „Yesterday and Today”, pozując w rzeźnickich fartuchach z kawałkami mięsa i fragmentami lalek. Negatywne reakcje sprawiły, że wytwórnia Capitol wycofała nakład i zmieniła okładkę, co kosztowało ćwierć miliona dolarów.

W kolejnych latach na listach przebojów dominowały takie utwory jak „Happy Together” zespołu The Turtles czy „Horse With No Name” grupy America. W 1986 roku kontrakt z Geffen Records podpisał zespół Guns N’ Roses, który w przyszłości sprzedał ponad 100 milionów płyt na całym świecie.

W 1989 roku Madonna zdobyła pierwsze miejsce na brytyjskiej liście przebojów utworem „Like A Prayer”, który wzbudził kontrowersje religijne, a jednocześnie został uznany za jeden z najważniejszych wideoklipów w historii.

Sejm rozpoczyna trzydniowe obrady

W kraju najważniejszym wydarzeniem politycznym jest rozpoczęcie trzydniowego posiedzenia Sejmu. Posłowie zajmą się projektem nowelizacji Kodeksu pracy, który wprowadza definicję mobbingu jako uporczywego nękania pracownika przez przełożonych, współpracowników lub grupę osób.

Projekt przewiduje możliwość ubiegania się przez pracownika o zadośćuczynienie w wysokości co najmniej sześciokrotności minimalnego wynagrodzenia oraz dochodzenia odszkodowania.

W kolejnych dniach parlament zajmie się również zmianami w ustawie o ochronie ludności i obronie cywilnej. Nowe przepisy mają usprawnić system zarządzania bezpieczeństwem, wprowadzić definicję punktów schronienia oraz zmienić zasady prowadzenia Centralnej Ewidencji Obrony Cywilnej.

W planach są także zmiany w Regulaminie Sejmu dotyczące zasad zabierania głosu podczas obrad. Projekt zakłada, że tylko premier będzie mógł wypowiadać się w dowolnym momencie, a marszałek będzie mógł dopuścić do głosu poza kolejnością m.in. prezesa NIK.

Nowa Rada Biznesu przy Prezydencie RP

W środę w południe prezydent Karol Nawrocki powoła Radę Biznesu przy Prezydencie RP. Nowy organ ma pełnić funkcję doradczą i łączyć administrację państwową z przedstawicielami przedsiębiorców. Będzie to trzynasta rada działająca przy prezydencie.

Europa i świat – ważne decyzje i wydarzenia

Na arenie międzynarodowej uwagę przyciąga wybór siedziby Urzędu Celnego UE w Brukseli. Wśród dziewięciu kandydatów znajduje się Warszawa.

Parlament Europejski zajmie się analizą wyników unijnego szczytu oraz debatą dotyczącą bezpieczeństwa energetycznego. Komisja Europejska przyjmie natomiast dokument dotyczący zarządzania ryzykiem pożarów lasów oraz program innowacji obronnych.

Mija także pięć lat od zatrzymania na Białorusi Andrzeja Poczobuta, który w 2023 roku został skazany na osiem lat więzienia i nadal przebywa w kolonii karnej.

W USA rozpoczyna się konferencja CPAC z udziałem prezydenta Polski, który planuje również wizytę w fabryce samolotów F-35 oraz spotkanie z Polonią.

W Wielkiej Brytanii Sarah Mullally obejmuje urząd arcybiskupa Canterbury jako pierwsza kobieta w historii.

Wtorek, 24 marca to osiemdziesiąty trzeci dzień roku. W Warszawie i regionie Mazowsza słońce wzeszło o godz. 5.33, a zajdzie o godz. 17.53. Imieniny obchodzą: Aleksander, Gabriel, Jan, Józef, Katarzyna, Marek i Szymon.

Kalendarium historyczne – 24 marca w historii Polski i świata

Dzisiejsza data zapisuje się w historii wieloma istotnymi wydarzeniami:

458 lat temu (1568 r.) król Zygmunt II August powołał Komisję Morską – pierwszy organ administracji zajmujący się sprawami morskimi w Rzeczypospolitej.

232 lata temu (1794 r.) na Rynku Głównym w Krakowie Tadeusz Kościuszko złożył uroczystą przysięgę, ogłaszając tym samym akt powstania narodowego, znanego jako Insurekcja Kościuszkowska.

214 lat temu (1812 r.) w Warszawie urodził się Leopold Kronenberg (zmarł w 1878 r.) – finansista, przemysłowiec i polityk, jeden z najwybitniejszych działaczy gospodarczych XIX wieku na ziemiach polskich. Był budowniczym Kolei Warszawsko-Terespolskiej i Kolei Nadwiślańskiej, założycielem Banku Handlowego oraz Szkoły Handlowej w Warszawie. W 1861 roku współtworzył obóz „białych” i należał do jego przywódców w Powstaniu Styczniowym.

111 lat temu (1915 r.) w Krakowie zmarł Karol Olszewski (ur. 1846 r.) – chemik i fizyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wraz z prof. Zygmuntem Wróblewskim jako pierwsi na świecie w 1883 roku dokonali skroplenia tlenu, a następnie azotu.

104 lata temu (1922 r.) Sejm Ustawodawczy przyjął do wiadomości uchwałę Sejmu Wileńskiego o wcieleniu Wileńszczyzny do Polski i wezwał rząd RP, aby niezwłocznie objął władzę państwową na tym obszarze.

102 lata temu (1924 r.) z inicjatywy Centralnego Wydziału Kobiecego PPS po raz pierwszy w Polsce zorganizowano obchody Dnia Kobiet.

84 lata temu (1942 r.) ze Związku Sowieckiego rozpoczęła się ewakuacja Armii Polskiej gen. Władysława Andersa. Do listopada 1942 roku do Iranu wyjechało ponad 115 tys. osób, w tym około 78,5 tys. żołnierzy i 37 tys. cywilów, wśród nich tysiące dzieci.

81 lat temu (1945 r.) w Krakowie ukazał się pierwszy numer „Tygodnika Powszechnego”.

57 lat temu (1969 r.) w Raciborzu urodził się Ryszard Wolny – zapaśnik i trener, pięciokrotny olimpijczyk, mistrz olimpijski z Atlanty (1996), medalista mistrzostw świata i Europy.

53 lata temu (1973 r.) w Royal Tunbridge Wells w Anglii zmarł Marian Januszajtis-Żegota (ur. 1889 r.) – generał, dowódca Legionu Wschodniego i I Brygady Legionów Polskich, współautor nieudanego zamachu stanu z 1919 roku, wojewoda nowogródzki w latach 1924–1926.

46 lat temu (1980 r.) odbyły się premiery filmów „Paciorki jednego różańca” w reżyserii Kazimierza Kutza oraz „Dyrygent” w reżyserii Andrzeja Wajdy.

Kalendarium muzyczne – 24 marca w historii muzyki

1945 – magazyn Billboard opublikował pierwsze notowanie płyt długogrających. Na pierwszym miejscu znalazła się płyta „A Collection Of Favourites” Nat King Cole’a.

1954 – w Sieradzu urodził się Marek Niedźwiecki, znany dziennikarz muzyczny i wieloletni prezenter Listy Przebojów Programu Trzeciego.

1956 – Les Baxter rozpoczął czterotygodniowe panowanie na amerykańskiej liście singli utworem „Poor People Of Paris”. W Wielkiej Brytanii utwór również zdobył pierwsze miejsce w wykonaniu Winifred Atwell.

1959 – początek polskiego rocka: w Gdańsku odbył się pierwszy koncert zespołu Rhythm And Blues, uznawanego za pierwszy polski zespół rockowy.

1966 – duet Simon and Garfunkel zadebiutował w Wielkiej Brytanii utworem „Homeward Bound”.

1979 – Bee Gees zdobyli pierwsze miejsce na liście w USA z piosenką „Tragedy”.

1984 – Lionel Richie osiągnął szczyt brytyjskiej listy przebojów z utworem „Hello”.

1985 – „Easy Lover” Philipa Baileya i Phila Collinsa dotarło na pierwsze miejsce listy w Wielkiej Brytanii.

1990 – Alannah Myles zdobyła szczyt listy w USA utworem „Black Velvet”.

2000 – musical „Aida” Eltona Johna i Tima Rice’a miał premierę na Broadwayu.

2002 – Gareth Gates został najmłodszym wykonawcą, który zdobył pierwsze miejsce brytyjskiej listy przebojów.

2007 – w Chicago zmarł Bogdan Borkowski, współzałożyciel zespołu No To Co.

Polska – najważniejsze wydarzenia 24 marca

Rada Ministrów i energetyka jądrowa w Polsce

Dziś w południe w Warszawie zbiera się Rada Ministrów, która zajmie się między innymi projektem nowelizacji ustawy mającej usprawnić proces budowy elektrowni jądrowych w Polsce. W uzasadnieniu podkreślono, że proces inwestycyjno-budowlany w tym obszarze jest niezwykle złożony i wymaga zmian zwiększających jego efektywność.

W porządku obrad znajduje się również projekt nowelizacji ustawy o finansach publicznych oraz innych ustaw. Zmiany mają dotyczyć m.in. zasad lokowania środków przez fundusze zarządzane przez Bank Gospodarstwa Krajowego.

Rząd zajmie się także:

• nowelizacją regulacji dotyczących nadzoru MSWiA nad lotnictwem służb porządku publicznego,
• projektem zmian w Kodeksie postępowania karnego.

Toruń – Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów

Prezydent Karol Nawrocki weźmie udział w uroczystościach w Toruniu, gdzie w kaplicy pamięci odsłonięte zostaną kolejne nazwiska Polaków zamordowanych za ratowanie Żydów podczas niemieckiej okupacji.

Uroczystości odbędą się przy Sanktuarium Najświętszej Maryi Panny Gwiazdy Nowej Ewangelizacji i św. Jana Pawła II. Planowane jest wystąpienie prezydenta.

Narodowy Dzień Pamięci Polaków Ratujących Żydów został ustanowiony w 2018 roku. Obchodzony jest 24 marca – w rocznicę zamordowania przez Niemców rodziny Ulmów z Markowej, która ukrywała Żydów.

Sosnowiec – wyrok w sprawie księdza oskarżonego o przestępstwa

Przed Sądem Okręgowym w Sosnowcu ma zapaść wyrok w sprawie księdza Ryszarda G., oskarżonego o trzy przestępstwa na szkodę dzieci, w tym dwa o charakterze seksualnym.

Duchowny został zatrzymany w kwietniu ubiegłego roku po zawiadomieniu Delegata Biskupa Sosnowieckiego ds. Ochrony Dzieci i Młodzieży. Początkowo zarzuty obejmowały przestępstwa z użyciem przemocy, w tym czyn o charakterze seksualnym oraz próbę zmuszenia pokrzywdzonej do określonego zachowania.

W toku śledztwa pojawił się trzeci zarzut dotyczący kolejnej małoletniej – przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności. Wszystkie zdarzenia miały miejsce w czerwcu 2024 roku.

Najpoważniejszy z zarzutów zagrożony jest karą od 5 lat więzienia do dożywotniego pozbawienia wolności. Sprawa jest częścią szerszego postępowania dotyczącego przestępstw seksualnych wśród duchownych w diecezji sosnowieckiej.

Świat – TSUE i polski wymiar sprawiedliwości

Wyrok TSUE w sprawie sędziów w Polsce

Dziś Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w Luksemburgu wyda wyrok w odpowiedzi na pytania prejudycjalne zadane przez Sąd Rejonowy Poznań–Stare Miasto.

Sprawa dotyczy możliwości kwestionowania statusu sędziów powołanych przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa po 2017 roku.

Chodzi o mechanizm wyłączenia sędziego z powodu wątpliwości dotyczących jego niezawisłości i bezstronności wynikających z procedury powołania. W konkretnej sprawie powód wnosił o wyłączenie sędziego, natomiast sama sędzia uznała, że nie zachodzą przesłanki do jej wyłączenia.

Wątpliwości te doprowadziły do skierowania pytań do TSUE.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej działa od 1952 roku i odpowiada za jednolitą wykładnię prawa unijnego we wszystkich państwach członkowskich, rozstrzygając spory oraz chroniąc prawa obywateli.

Najważniejsze wydarzenia 24 marca – podsumowanie

Wtorek, 24 marca, to dzień, w którym splatają się:

• kluczowe decyzje rządu dotyczące energetyki jądrowej w Polsce,
• ważne uroczystości pamięci w Toruniu,
• istotny wyrok TSUE dla polskiego sądownictwa,
• bogate kalendarium historyczne i muzyczne.

To pełny obraz dnia – zarówno w wymiarze lokalnym, krajowym, jak i międzynarodowym.

Dzisiejszy dzień to 82. dzień roku, a w Polsce słońce wschodzi o 05:35 i zachodzi o 17:51. Imieniny obchodzą m.in. Józef, Feliks i Rebeka.

🏛️ Kalendarium historyczne – ważne wydarzenia 23 marca

W historii Polski i świata dzień 23 marca zapisał się jako moment przełomowych wydarzeń politycznych, kulturowych i naukowych.

W 1589 roku w Lidzbarku Warmińskim zmarł Marcin Kromer, jedna z najważniejszych postaci polskiej kontrreformacji, biskup i wybitny historyk. Jego działalność miała ogromny wpływ na kształtowanie polityki religijnej Rzeczypospolitej.

W 1768 roku Rada Senatu Rzeczypospolitej podjęła decyzję o wezwaniu wojsk rosyjskich w celu stłumienia konfederacji barskiej – wydarzenie to do dziś uznawane jest za jeden z symboli utraty suwerenności państwa.

Rok 1822 przyniósł narodziny Ignacego Łukasiewicza, pioniera przemysłu naftowego i wynalazcy lampy naftowej – postaci, która zapisała się w historii europejskiej technologii.

W kolejnych latach 23 marca przynosił także istotne wydarzenia polityczne, takie jak uchwalenie konstytucji kwietniowej w 1935 roku, oraz kulturalne – m.in. narodziny reżysera Zygmunta Huebnera.

W nowszej historii warto odnotować zwycięstwo Kamila Stocha w Pucharze Świata (2014) oraz otwarcie Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku (2017).

🎵 Kalendarium muzyczne – ikony i przełomowe momenty

23 marca to również ważna data dla świata muzyki. Tego dnia urodzili się artyści, którzy ukształtowali współczesną scenę muzyczną.

W 1953 roku przyszła na świat Chaka Khan, nazywana „królową funku”, której twórczość sprzedała się w ponad 70 milionach egzemplarzy. Z kolei w 1968 roku urodził się Damon Albarn, lider Blur i twórca projektu Gorillaz.

Na uwagę zasługuje także polski akcent – w 1971 roku w Gdańsku urodził się Leszek Możdżer, jeden z najwybitniejszych pianistów jazzowych w Europie.

W historii muzyki 23 marca zapisał się także sukcesami takich artystów jak Elvis Presley, Celine Dion czy grupa R.E.M., których utwory zdobywały szczyty list przebojów.

Polska: polityka, gospodarka i wydarzenia krajowe

🤝 Dzień Przyjaźni Polsko-Węgierskiej – spotkania na najwyższym szczeblu

Jednym z najważniejszych wydarzeń w Polsce jest dziś Dzień Przyjaźni Polsko-Węgierskiej, obchodzony w Przemyślu. W uroczystościach uczestniczą prezydent Polski Karol Nawrocki oraz prezydent Węgier Tamas Sulyok.

W drugiej części dnia rozmowy przeniosą się do Budapesztu, gdzie zaplanowano spotkanie z premierem Węgier Viktorem Orbanem. Wydarzenie podkreśla wieloletnie relacje między oboma krajami, formalnie ustanowione w 2007 roku.

🛩️ Umowy offsetowe i śmigłowce Apache – inwestycja w bezpieczeństwo Polski

W Łodzi odbędzie się uroczystość podpisania kluczowych umów offsetowych pomiędzy Wojskowymi Zakładami Lotniczymi nr 1 a koncernem Lockheed Martin.

To element realizacji kontraktu na zakup 96 śmigłowców AH-64E Apache Guardian, którego wartość wynosi około 10,8 miliarda dolarów. Projekt ma strategiczne znaczenie dla rozwoju zaplecza technicznego polskiej armii.

⚖️ Sprawa Grzegorza Brauna – kolejne przesłuchanie

We Wrocławiu planowane jest przesłuchanie europosła Grzegorza Brauna, podejrzewanego m.in. o naruszenie nietykalności lekarki w Oleśnicy.

Sprawa budzi duże emocje społeczne i polityczne, a wcześniejsze próby postawienia zarzutów zakończyły się niepowodzeniem. Dzisiejsze przesłuchanie może okazać się przełomowe.

🌏 Polska i ASEAN – rozmowy o bezpieczeństwie i współpracy

W Sejmie odbywa się międzynarodowa konferencja „Dialog Polska-ASEAN – wspólnota interesów i bezpieczny rozwój”.

W spotkaniu uczestniczą politycy, eksperci i przedstawiciele biznesu, a dyskusje koncentrują się na wyzwaniach geopolitycznych oraz współpracy gospodarczej z krajami Azji Południowo-Wschodniej.

⚠️ Bezpieczeństwo dzieci w internecie – rosnące zagrożenie

W siedzibie PAP eksperci przedstawią najnowsze dane dotyczące wykorzystywania seksualnego dzieci w internecie.

Szczególną uwagę zwraca rosnąca rola sztucznej inteligencji w działaniach sprawców, co stanowi nowe wyzwanie dla organów ścigania i systemów ochrony.

🌍 Świat: napięcia, polityka i decyzje międzynarodowe

⚔️ Konflikt Iran–USA–Izrael – rosnące napięcia i ceny ropy

Trwa 24. dzień konfliktu zbrojnego między Iranem a USA i Izraelem, który ma poważne konsekwencje dla globalnej gospodarki.

Zablokowanie cieśniny Ormuz przez Iran doprowadziło do gwałtownego wzrostu cen ropy. To kluczowy szlak transportowy, przez który przepływa około 20% światowych dostaw surowca.

🗳️ Referendum we Włoszech – reforma sądownictwa

We Włoszech kończy się referendum dotyczące reformy sądownictwa, zakładającej m.in. rozdzielenie funkcji sędziów i prokuratorów.

Zmiany wymagają modyfikacji konstytucji i mogą znacząco wpłynąć na system prawny kraju.

🇭🇺 Spotkanie Patriotów dla Europy w Budapeszcie

W stolicy Węgier odbywa się spotkanie liderów prawicowej frakcji Patrioci dla Europy.

W wydarzeniu uczestniczą m.in. Viktor Orban, Marine Le Pen, Matteo Salvini i Geert Wilders, co pokazuje rosnącą rolę tego środowiska w europejskiej polityce.

⚽ Sport: reprezentacja Polski rozpoczyna przygotowania

W Warszawie rozpoczyna się zgrupowanie reprezentacji Polski w piłce nożnej przed barażami do mistrzostw świata.

Selekcjoner Jan Urban powołał 25 zawodników, w tym młodego talentu z FC Porto – Oskara Pietuszewskiego.

Pierwszy mecz Polacy rozegrają na stadionie PGE Narodowym przeciwko Albanii, a ewentualny finał baraży zdecyduje o ich udziale w mundialu.

Niedziela, 22 marca, to kolejny dzień, w którym mieszkańcy Warszawy, Mazowsza i całej Polski śledzą najważniejsze wydarzenia dnia w kraju i na świecie. To osiemdziesiąty pierwszy dzień roku, a wraz z nim coraz wyraźniej odczuwalna jest wiosna. Wschód słońca następuje o godzinie 05:37, a zachód o 17:50, co oznacza dłuższy dzień i więcej światła – szczególnie odczuwalne w centralnej Polsce.

Najważniejsze wydarzenia dnia – 22 marca w Polsce i na świecie

Dzisiejszy dzień przynosi zarówno ważne rocznice historyczne, jak i istotne wydarzenia polityczne w Europie. Dla czytelników z Warszawy, Mazowsza i całej Polski to nie tylko codzienny przegląd informacji, ale także szeroki kontekst pokazujący, jak historia splata się z bieżącą sytuacją międzynarodową.

Kalendarium historyczne Polski – rocznice 22 marca

Dzisiejsze kalendarium historyczne Polski przypomina o wydarzeniach i postaciach, które miały ogromny wpływ na losy kraju.

Henryk Kietlicz i początki niezależności Kościoła w Polsce

W 1219 roku zmarł Henryk Kietlicz, arcybiskup gnieźnieński, który odegrał kluczową rolę w kształtowaniu niezależności Kościoła w Polsce. Jego działania wpisują się w szerszy kontekst średniowiecznych przemian w Europie i miały duże znaczenie dla relacji między władzą świecką a kościelną.

Jan II Kazimierz Waza i burzliwa historia Rzeczypospolitej

W 1609 roku w Krakowie urodził się Jan II Kazimierz Waza, późniejszy król Polski, którego panowanie przypadło na jeden z najbardziej burzliwych okresów w historii Rzeczypospolitej. Jego losy są silnie związane z czasem politycznych napięć, konfliktów i głębokich przemian państwa polsko-litewskiego.

Joachim Lelewel i polska myśl niepodległościowa

W 1786 roku w Warszawie przyszedł na świat Joachim Lelewel, jedna z najważniejszych postaci w historii polskiej nauki i walki o niepodległość Polski. Jako historyk, bibliograf, numizmatyk i działacz polityczny odegrał ogromną rolę w życiu intelektualnym kraju, a jego aktywność w czasie Powstania Listopadowego do dziś pozostaje ważnym elementem polskiego dziedzictwa narodowego.

Aresztowanie Józefa Piłsudskiego w Wilnie

W 1887 roku w Wilnie aresztowano Józefa Piłsudskiego, co zapoczątkowało jego drogę jako jednego z najważniejszych liderów w historii Polski. To wydarzenie często przywoływane jest jako jeden z pierwszych ważnych momentów na drodze jego działalności konspiracyjnej i niepodległościowej, która w kolejnych dekadach miała zaważyć na losach kraju.

Bogusław Miedziński i środowisko piłsudczykowskie

Na kartach historii zapisał się również Bogusław Miedziński, urodzony w 1891 roku, polityk, żołnierz Legionów Polskich i bliski współpracownik Piłsudskiego. Był także marszałkiem Senatu II Rzeczypospolitej i ważną postacią życia publicznego w przedwojennej Polsce.

Wielka Krokiew w Zakopanem – symbol sportów zimowych

W 1925 roku w Zakopanem otwarto Wielką Krokiew, która do dziś pozostaje symbolem sportów zimowych w Polsce i jednym z najbardziej rozpoznawalnych obiektów sportowych w kraju. Skocznia przez lata stała się miejscem najważniejszych wydarzeń narciarskich i ważnym punktem na turystycznej mapie Polski.

Dachau – początek nazistowskich obozów koncentracyjnych

Nie można pominąć tragicznych wydarzeń XX wieku. W 1933 roku w Dachau powstał pierwszy nazistowski obóz koncentracyjny, będący początkiem systemu terroru III Rzeszy. Przez obóz przeszło ponad 200 tysięcy osób, w tym wielu obywateli Polski, a sama nazwa Dachau do dziś pozostaje symbolem zbrodni i nieludzkiego systemu represji.

Katowice zamiast Stalinogrodu – symbol końca stalinizmu

W powojennej historii ważnym wydarzeniem było przywrócenie nazwy Katowice w 1957 roku, po okresie funkcjonowania miasta jako Stalinogród. Ten moment miał wymiar symboliczny i był jednym ze znaków odchodzenia od stalinizmu w Polsce, a także próbą przywracania wcześniejszej tożsamości wielu miejsc i instytucji.

Katarzyna Figura i ważne nazwiska polskiego kina

W 1962 roku urodziła się Katarzyna Figura, jedna z najbardziej znanych postaci polskiego kina. Jej dorobek artystyczny sprawił, że na stałe zapisała się w historii współczesnej kultury i filmu w Polsce.

Kalendarium muzyczne – 22 marca w historii muzyki

Dzisiejsza data ma również duże znaczenie dla świata muzyki i popkultury, przypominając o narodzinach wielkich artystów i przełomowych momentach w historii rozrywki.

Andrew Lloyd Webber, Goran Bregović i świat muzyki

Wśród nazwisk związanych z 22 marca znajdują się Andrew Lloyd Webber, autor największych musicalowych przebojów świata, oraz Goran Bregović, którego twórczość od lat dobrze znana jest również polskiej publiczności. To artyści, którzy wywarli ogromny wpływ na kulturę popularną i muzykę filmową oraz sceniczną.

Jacek Kaczmarski i muzyka Solidarności

Szczególne miejsce w historii Polski zajmuje Jacek Kaczmarski, którego twórczość była symbolem oporu, niezależności i sprzeciwu wobec systemu komunistycznego. Jego piosenki do dziś pozostają ważnym elementem kultury Solidarności i pamięci o czasach walki o wolność.

Największe hity: Pink Floyd, Queen i Lady Gaga

22 marca zapisał się także w historii muzyki popularnej dzięki sukcesom takich artystów jak Pink Floyd, Queen czy Lady Gaga. To właśnie tego dnia ważne utwory tych wykonawców zdobywały szczyty światowych list przebojów i wpływały na rozwój współczesnej popkultury, pozostając obecne w zbiorowej pamięci słuchaczy na całym świecie.

Wydarzenia zagraniczne – Europa i świat 22 marca

Wśród najważniejszych wydarzeń zagranicznych na 22 marca szczególną uwagę zwraca sytuacja polityczna w Europie, gdzie obywatele kilku państw uczestniczą w ważnych procesach wyborczych i referendalnych.

Referendum we Włoszech – reforma sądownictwa Giorgii Meloni

We Włoszech trwa referendum w sprawie reformy sądownictwa, które może mieć istotne znaczenie dla funkcjonowania państwa i jego instytucji. Propozycje rządu Giorgii Meloni zakładają między innymi rozdzielenie ścieżek kariery sędziów i prokuratorów. Zwolennicy zmian twierdzą, że reforma usprawni działanie wymiaru sprawiedliwości i ograniczy jego polityczny charakter, natomiast przeciwnicy podkreślają, że może ona osłabić niezależność sądów i nie rozwiązuje podstawowych problemów włoskiego sądownictwa, takich jak przewlekłość postępowań.

Wybory w Niemczech – walka CDU, SPD i rosnąca AfD

W Niemczech odbywają się istotne wybory regionalne w Nadrenii-Palatynacie, które mogą wpłynąć na przyszły układ sił politycznych w kraju. Szczególnie uważnie obserwowana jest rywalizacja między CDU i SPD, ale równie ważnym elementem tego głosowania pozostaje rosnąca popularność AfD. Wyniki te są analizowane również w Polsce, ponieważ mogą wskazywać kierunek zmian politycznych u naszego zachodniego sąsiada.

Wybory samorządowe we Francji i kryzys demokracji

Z kolei we Francji trwa druga tura wyborów samorządowych, które – mimo że obejmują tylko część gmin – mają duże znaczenie dla sytuacji politycznej kraju. Wyniki mogą potwierdzić spadek poparcia dla obozu Emmanuela Macrona oraz pogłębiające się zjawisko określane jako kryzys demokracji w Europie. Coraz częściej komentatorzy wskazują, że niska mobilizacja obywatelska i słabnące zaufanie do tradycyjnych elit politycznych stają się jednym z najważniejszych problemów współczesnych demokracji.

Podsumowanie – co oznaczają wydarzenia 22 marca dla Polski i Europy

Podsumowując, najważniejsze wydarzenia 22 marca w Polsce i na świecie pokazują, jak dynamicznie zmienia się sytuacja polityczna, społeczna i kulturowa. Dzisiejsze rocznice historyczne przypominają o postaciach i momentach, które współtworzyły polską tożsamość, natomiast bieżące wydarzenia w Europie pokazują, że również współczesność stawia przed państwami poważne wyzwania ustrojowe i polityczne.

Dla czytelników z Warszawy i Mazowsza taki przegląd to nie tylko zestaw informacji na dziś, lecz także szersze spojrzenie na aktualne wydarzenia w kraju i Europie, które mogą wpływać na debatę publiczną, nastroje społeczne i przyszłość całego regionu.

Mogę też od razu przygotować wersję z lead em, zajawką na stronę główną i podpisami SEO do zdjęcia.

📚 Rocznice i wydarzenia historyczne

504 lata temu (1522 r.) Mikołaj Kopernik na odbywającym się w Grudziądzu Sejmiku Generalnym Prus Królewskich wygłosił traktat o monecie "De aestimatione monetae", w którym sformułował prawo "gorszy pieniądz wypiera lepszy".

261 lat temu (1765 r.) ukazało się pierwsze wydanie "Monitora", czołowego czasopisma polskiego oświecenia wyrażającego opinię stronnictwa królewskiego.

222 lata temu (1804 r.) we Francji przyjęto Kodeks Napoleona – pierwszy nowoczesny kodeks prawa cywilnego; obowiązywał na terenie Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego.

95 lat temu (1931 r.) w katastrofie lotniczej w Warszawie zginął Zygmunt Puławski, konstruktor samolotowy.

83 lata temu (1943 r.) powstała Krajowa Reprezentacja Polityczna (KRP) – organ reprezentujący główne siły polityczne Polski Podziemnej.

78 lat temu (1948 r.) w Warszawie ukazał się pierwszy numer tygodnika dla kobiet "Przyjaciółka".

71 lat temu (1955 r.) Adam Harasiewicz zwyciężył w Konkursie Chopinowskim.

53 lata temu (1973 r.) zmarł Jan Marcin Szancer, wybitny grafik i ilustrator.

23 lata temu (2003 r.) w katowickim Spodku odbył się pożegnalny koncert grupy Paktofonika.

6 lat temu (2020 r.) zmarł ks. Piotr Pawlukiewicz, znany duszpasterz i kaznodzieja.

🎵 Kalendarium muzyczne

W historii muzyki 21 marca zapisał się jako dzień narodzin i sukcesów wielu artystów oraz przełomowych wydarzeń:

• 1946 – urodził się Ray Dorset (Mungo Jerry), twórca hitu „In The Summertime”.
• 1950 – urodził się Roger Hodgson (Supertramp), współtwórca „Breakfast In America”.
• 1964 – The Beatles dominują listy Billboardu przez 14 tygodni.
• 1971 – Led Zeppelin prezentuje „Stairway To Heaven” na żywo.
• 1987 – album U2 – "The Joshua Tree" podbija rynek.
• 2004 – Usher – „Yeah” króluje na listach przebojów.
• 2006 – spadkobiercy twórcy „The Lion Sleeps Tonight” wygrywają batalię o prawa autorskie.

🇵🇱 KRAJ – Polska 2050 i polityczne zmiany

Dziś w Warszawie odbędzie się krajowy zjazd partii Polska 2050 Szymona Hołowni, który ma dokonać zmian w statucie partii, zwiększając rolę regionów w strukturze zarządzania ugrupowaniem.

Po zjeździe, około godz. 12, rozpocznie się „Kongres Nowego Otwarcia Polska 2050”, w którym udział wezmą uczestnicy z całej Polski. Wydarzenie to ma być jednym z kluczowych momentów politycznych tej wiosny.

Podczas kongresu ugrupowanie przedstawi:

• plan działania,
• propozycje dla koalicji 15 października,
• nowe kierunki rozwoju formacji.

Głos zabiorą m.in.:

• Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz,
• Szymon Hołownia.

Według zapowiedzi pojawić się mają także „duże niespodzianki natury politycznej”, co może oznaczać zmiany strategiczne, w tym możliwą modyfikację nazwy ugrupowania.

🌍 ZAGRANICA – wojna Iran–Izrael i napięcia globalne

Na Bliskim Wschodzie trwa wojna Iran–Izrael, rozpoczęta 28 lutego atakami sił USA i Izraela na Iran. Konflikt wszedł w 22. dzień i obejmuje coraz szerszy obszar regionu.

Iran:

• atakuje Izrael i państwa Zatoki Perskiej,
• uderza w amerykańskie bazy i cele cywilne,
• zablokował cieśninę Ormuz – kluczowy szlak transportu ropy.

Efektem jest:
➡️ gwałtowny wzrost cen ropy na świecie
➡️ destabilizacja rynków energetycznych

USA–Ukraina: rozmowy o zakończeniu wojny

W Stanach Zjednoczonych odbędzie się dziś spotkanie delegacji USA i Ukrainy dotyczące zakończenia wojny Rosja–Ukraina.

Prezydent Wołodymyr Zełenski poinformował o:

• „sygnałach” gotowości USA do powrotu do rozmów,
• trwających przygotowaniach zespołu negocjacyjnego.

To jedno z kluczowych wydarzeń dyplomatycznych ostatnich tygodni.

CPAC w Budapeszcie – spotkanie konserwatystów

W Budapeszcie odbędzie się konferencja CPAC (Conservative Political Action Conference).

W wydarzeniu udział wezmą:

• liderzy środowisk narodowo-konserwatywnych,
• politycy z Europy, Ameryki Południowej, Australii i Japonii.

Możliwy jest także udział:
➡️ J.D. Vance’a, wiceprezydenta USA, który miałby wesprzeć Viktora Orbána przed wyborami parlamentarnymi.

Czechy – protesty społeczne

W Pradze zaplanowano demonstrację pod hasłem:
„Nie pozwolimy ukraść naszej przyszłości”

Organizatorzy:

• inicjatywa Milion Chwil dla Demokracji

Cel protestu:

• poparcie dla prezydenta Petra Pavla,
• sprzeciw wobec polityki Andreja Babisza.

🔎 Podsumowanie – najważniejsze tematy dnia

📌 Polska 2050 i zmiany polityczne w kraju
📌 wojna Iran–Izrael i kryzys energetyczny
📌 rozmowy USA–Ukraina o zakończeniu wojny
📌 CPAC Budapeszt i globalna scena konserwatywna
📌 protesty w Czechach

Przeciwnych wysłaniu naszych żołnierzy było 84,7 proc. badanych, w tym 61,4 proc. „zdecydowanie nie" a 23,3 proc. „raczej nie".

Za wysłaniem opowiedziało się 11 proc., w tym 1,5 proc. „zdecydowanie tak" a 9,5 proc. „raczej tak".

4,4 proc. badanych nie miało na ten temat opinii.

Gazeta podkreśla, że opinie niemal po równo rozkładają się pomiędzy wyborców obozu władzy oraz opozycji. „W grupie stronników koalicji rządowej aż 89 proc. sprzeciwia się takiej możliwości, a wśród wyborców opozycji (PiS, Razem, Konfederacja) nawet nieco więcej – bo 92 proc., zaś Konfederacji Korony Polskiej Grzegorza Brauna – 93 proc." - pisze „Rz".

Badanie IBRIS dla „Rzeczpospolitej" przeprowadzono w dniach 13-14 marca metodą CATI na 1068-osobowej grupie respondentów. (PAP)

Kalendarium historyczne – wydarzenia z 20 marca

W historii Polski i świata 20 marca zapisał się wieloma istotnymi wydarzeniami:

• 1568 rok – w Tapiewie niedaleko Królewca zmarł Albrecht Hohenzollern, pierwszy książę pruski, wcześniej wielki mistrz zakonu krzyżackiego. Był on odpowiedzialny za sekularyzację państwa zakonnego oraz przejście na luteranizm.
• 1848 rok – w Poznaniu powstał Komitet Narodowy Polski, utworzony przez działaczy ziemiańskich w okresie Wiosny Ludów.
• 1895 rok – w Krakowie przyszedł na świat August Emil Fieldorf „Nil”, jeden z najważniejszych dowódców Armii Krajowej, twórca i szef Kedywu Komendy Głównej AK. Po wojnie został skazany przez władze komunistyczne na karę śmierci – wyrok wykonano w 1953 roku.
• 1921 rok – na Górnym Śląsku odbył się plebiscyt, który miał zdecydować o przynależności regionu. Frekwencja była niemal stuprocentowa – większość głosujących opowiedziała się za Niemcami (59,6 proc.), natomiast 40,4 proc. za Polską.
• 1950 rok – Sejm PRL przyjął ustawę o przejęciu przez państwo tzw. dóbr martwej ręki, czyli majątku kościelnego. Na tej podstawie znacjonalizowano około 150 tys. hektarów ziemi, pozostawiając Kościołowi jedynie część zasobów.
• 1957 rok – rozpoczęto produkcję legendarnego samochodu Syrena, który stał się symbolem polskiej motoryzacji w czasach PRL.
• 1965 rok – władze komunistyczne zatrzymały Jacka Kuronia i Karola Modzelewskiego, autorów słynnego „Listu otwartego”, w którym krytykowali system polityczny i wskazywali na napięcia między robotnikami a elitą partyjną.
• 1972 rok – odbyła się premiera filmu „Solaris” w reżyserii Andrieja Tarkowskiego, opartego na powieści Stanisława Lema.
• 1982 rok – w czasie stanu wojennego rozwiązano Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich decyzją władz Warszawy.
• 1986 rok – z archikatedry w Gnieźnie skradziono cenny relikwiarz św. Wojciecha, jeden z najważniejszych zabytków sakralnych w Polsce.

Muzyczne kalendarium – ważne wydarzenia w muzyce (20 marca)

W świecie muzyki 20 marca przyniósł wiele przełomowych momentów:

• 1950 – w Birmingham urodził się Carl Palmer, legendarny perkusista zespołu Emerson, Lake & Palmer.
• 1961 – Elvis Presley zdobył pierwsze miejsce na listach przebojów utworem „Surrender”, który odniósł sukces zarówno w USA, jak i Wielkiej Brytanii.
• 1964 – The Beatles wystąpili w programie „Ready Steady Go!”, prezentując swoje największe hity i zdobywając uznanie magazynu Billboard.
• 1969 – John Lennon poślubił Yoko Ono na Gibraltarze. Para zasłynęła później pokojową akcją „Bed-In For Peace”.
• 1976 – album „Blue For You” zespołu Status Quo zdobył szczyt brytyjskich list sprzedaży.
• 1976 – urodził się Chester Bennington, wokalista Linkin Park, którego album „Hybrid Theory” stał się jednym z najlepiej sprzedających się debiutów w historii muzyki.
• 1982 – Joan Jett & The Blackhearts podbili listy przebojów utworem „I Love Rock ‘n’ Roll”, który osiągnął status platyny.
• 1990 – Gloria Estefan uległa poważnemu wypadkowi drogowemu, który niemal zakończył jej karierę, jednak po rehabilitacji wróciła na scenę.
• 1991 – tragiczna śmierć syna Erica Claptona stała się inspiracją do stworzenia wzruszającej ballady „Tears In Heaven”.
• 1991 – Michael Jackson podpisał rekordowy kontrakt z Sony wart miliard dolarów.
• 2000 – Geri Halliwell osiągnęła kolejny sukces na brytyjskiej liście przebojów singlem „Bag It Up”.
• 2005 – utwór „Is This The Way To Amarillo” zdobył ogromną popularność i stał się najlepiej sprzedającym się singlem roku w Wielkiej Brytanii.

Wydarzenia w Polsce – polityka, gospodarka i prawo

Władysław Kosiniak-Kamysz w Zakładach Mechanicznych Tarnów

Dziś wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz odwiedzi Zakłady Mechaniczne „Tarnów” S.A.. Spotkanie obejmie rozmowy z zarządem oraz prezentację potencjału produkcyjnego firmy.

Zakłady należą do Polskiej Grupy Zbrojeniowej (PGZ) i specjalizują się w produkcji nowoczesnego uzbrojenia, w tym systemów obrony przeciwlotniczej krótkiego zasięgu, takich jak PSRA Pilica+.

Istotnym elementem rozwoju spółki będą środki z unijnego programu SAFE, z którego Polska może otrzymać około 43,7 miliarda euro. Fundusze te zostaną przeznaczone na realizację strategicznych inwestycji w sektorze obronnym.

NSA zajmie się sprawą małżeństw jednopłciowych

Dziś Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpatrzy ważną sprawę dotyczącą transkrypcji aktu małżeństwa pary jednopłciowej zawartego za granicą.

Sprawa ma swój początek w 2023 roku, kiedy NSA skierował pytanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). W listopadzie 2025 roku TSUE orzekł, że państwa członkowskie UE mają obowiązek uznania małżeństw jednopłciowych zawartych legalnie w innym kraju Unii, nawet jeśli krajowe prawo ich nie przewiduje.

Sprawa dotyczy pary Polaków, którzy zawarli związek małżeński w Berlinie w 2018 roku. Po powrocie do Polski wystąpili o wpisanie aktu do rejestru stanu cywilnego. Wniosek został odrzucony, ponieważ polskie prawo nie uznaje małżeństw jednopłciowych.

Dzisiejsze rozstrzygnięcie NSA może mieć kluczowe znaczenie dla przyszłości prawnej takich związków w Polsce.

Podsumowanie dnia – najważniejsze tematy 20 marca

Dzisiejszy dzień przynosi wiele istotnych wydarzeń – od historycznych rocznic, przez ważne decyzje sądowe, aż po rozwój polskiego przemysłu zbrojeniowego. Szczególną uwagę przyciągają kwestie związane z prawami osób LGBT w Polsce oraz inwestycjami w bezpieczeństwo kraju. 

Jak wynika z Ewangelii św. Mateusza, św. Józef wywodził się z rodu króla Dawida. Mimo tak szlachetnego pochodzenia utrzymywał się z pracy własnych rąk, trudniąc się stolarstwem i ciesielstwem. Po zaręczynach z Maryją stanął wobec tajemnicy Jej cudownego poczęcia. Chociaż nie był ojcem Chrystusa według ciała, w świetle prawa żydowskiego pozostawał jego prawowitym ojcem jako małżonek Maryi. Ewangeliści przekazują, że w tę tajemnicę wprowadził go anioł, polecając mu, by „wziął Maryję do siebie”. Po nadaniu Dziecku imienia i po ofiarowaniu Go w świątyni Józef otrzymał we śnie nakaz ucieczki do Egiptu, któremu okazał posłuszeństwo. Po śmierci Heroda powrócił wraz z rodziną do Nazaretu. Ostatni raz postać Józefa pojawia się w Piśmie Świętym podczas pielgrzymki do Jerozolimy z dwunastoletnim Jezusem.

Już starożytni pisarze chrześcijańscy podkreślali wyjątkowe miejsce św. Józefa w historii zbawienia. Orygenes nazywał go „mężem sprawiedliwym”, a św. Grzegorz z Nazjanzu zwracał uwagę na jego wysoką godność. Do tej tradycji odwołują się także współcześni papieże. Papież Leon XIV podczas modlitwy Anioł Pański w IV Niedzielę Adwentu mówił, że Józef z Nazaretu jawi się jako człowiek „bezgranicznie wrażliwy i ludzki”. Zaznaczył, że w sytuacji trudnej do zrozumienia nie wybrał drogi skandalu, ale „dyskretne i życzliwe rozwiązanie potajemnego oddalenia”, pokazując tym samym, że najgłębszym sensem religijności jest miłosierdzie.

Na chrześcijańskim Wschodzie liturgiczne wspomnienie św. Józefa było obecne już w IV wieku w klasztorze św. Saby pod Jerozolimą. Na Zachodzie pojawiło się później, bo dopiero w VIII wieku. W martyrologiach z X wieku pochodzących z Fuldy, Ratyzbony, Stavelot, Werden nad Ruhrą, Reichenau i Werony święto św. Józefa odnotowywano pod datą 19 marca. Z kolei pierwsze pełne oficjum kanoniczne, czyli Liturgia Godzin, pochodzi z XIII wieku i wiąże się z klasztorem benedyktyńskim w Liège oraz klasztorem św. Floriana w Austrii.

Ważnym krokiem w rozwoju kultu było wprowadzenie święta św. Józefa do brewiarza i mszału rzymskiego przez papieża Sykstusa IV w 1479 roku. To rozwiązanie zaczęły przejmować kolejne diecezje, najpierw włoskie. Ostatecznie dopiero po Soborze Trydenckim w latach 1545–1563 święto nabrało charakteru obowiązkowego. Na cały Kościół rozszerzył je w 1621 roku papież Grzegorz XV, a decyzję tę w 1642 roku potwierdził Urban VIII.

Szczególne znaczenie dla miejsca św. Józefa w życiu Kościoła miał pontyfikat Piusa IX. Na prośbę przełożonych generalnych 43 zakonów papież ten wydał 8 grudnia 1870 roku dekret „Quaemadmodum Deus”, w którym ogłosił św. Józefa patronem Kościoła powszechnego i ustanowił osobne święto liturgiczne Opieki świętego Józefa. Miało ono przypadać w III niedzielę Wielkanocy. Z kolei Pius X przeniósł je na drugą środę po Wielkanocy, nadał mu rangę pierwszej klasy i zmienił nazwę na „Świętego Józefa, Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny, wyznawcy, patrona Kościoła powszechnego”. Następnie Pius XII w 1956 roku ustanowił święto św. Józefa Pracownika, obchodzone 1 maja.

Na przestrzeni wieków św. Józef zajmował coraz ważniejsze miejsce również w modlitwie i liturgii Kościoła. Benedykt XIII w 1726 roku włączył jego imię do Litanii do Wszystkich Świętych, natomiast Benedykt XV w 1919 roku dodał wezwanie o św. Józefie do modlitw rozpoczynających się od słów „Niech będzie Bóg uwielbiony” oraz osobną prefację o św. Józefie do Mszału. Pierwszą w dziejach Kościoła encyklikę poświęconą temu świętemu, „Quamquam pluries”, ogłosił 15 sierpnia 1889 roku papież Leon XIII, który już wcześniej, w 1884 roku, wprowadził do modlitw po mszy św. osobną modlitwę do św. Józefa.

Kolejnym etapem było zatwierdzenie w 1909 roku przez św. Piusa X litanii do św. Józefa do publicznego odmawiania. Wówczas dodano do niej wezwanie: „Święty Józefie, Opiekunie Kościoła Świętego”. Z kolei papież Jan XXIII, noszący imię Józef Roncalli, wpisał imię św. Józefa do Kanonu Rzymskiego, czyli Pierwszej Modlitwy Eucharystycznej. W 1961 roku wydał także osobny list apostolski poświęcony odnowieniu nabożeństwa do niebiańskiego patrona. Później, zgodnie z decyzją papieża Benedykta XVI, ogłoszoną już podczas pontyfikatu papieża Franciszka w 2013 roku, imię św. Józefa zostało włączone także do pozostałych modlitw eucharystycznych.

Szczególne miejsce św. Józefa w nauczaniu Kościoła podkreślił także papież Franciszek w liście apostolskim „Patris corde” z 8 grudnia 2020 roku, ogłoszonym z okazji 150. rocznicy ustanowienia św. Józefa patronem Kościoła powszechnego. Papież zwrócił uwagę, że po Maryi, Matce Bożej, żaden święty nie zajmuje w Magisterium papieskim tyle miejsca, co właśnie Józef, Jej oblubieniec. Napisał również, że wszyscy mogą odnaleźć w nim „orędownika, pomocnika i przewodnika w chwilach trudnych”, który przypomina, iż także ci pozostający pozornie w ukryciu lub „na drugiej linii” mają wyjątkowy udział w historii zbawienia.

W historii duchowości wielu świętych wyróżniało się szczególnym nabożeństwem do św. Józefa. Wyjątkową czcią otaczała go św. Teresa z Avili, reformatorka Karmelu, która twierdziła, że o cokolwiek prosiła Boga za jego przyczyną, zawsze otrzymywała łaskę. Św. Wincenty à Paulo ustanowił św. Józefa patronem swojej kongregacji misyjnej, wcześniej uczynił to również św. Franciszek Salezy. Szczególnym czcicielem świętego był także św. Jan Bosko, stawiający go za wzór swojej młodzieży rzemieślniczej.

Dziś św. Józef czczony jest jako patron Kościoła powszechnego, licznych zakonów oraz wielu krajów, wśród których wymienia się m.in. Austrię, Czechy, Filipiny, Hiszpanię, Kanadę, Portugalię i Peru. Wierni wzywają go również jako patrona dobrej śmierci.

Szczególne miejsce kult św. Józefa zajmuje także w polskiej historii religijnej. Polscy księża więzieni w obozie koncentracyjnym Dachau dawali świadectwo, że to właśnie jego wstawiennictwu zawdzięczają ocalenie. 22 kwietnia 1945 roku około 800 kapłanów i osób świeckich podczas dwóch mszy św. wypowiedziało akt oddania się pod opiekę św. Józefa, łącząc się duchowo z kaliskim sanktuarium św. Józefa. Przyrzekli wówczas szerzyć jego cześć, a po wyzwoleniu odbyć pielgrzymkę do kolegiaty kaliskiej oraz przyczynić się do powstania Dzieła Miłosierdzia pod jego wezwaniem.

Jak przypomina tradycja tego wydarzenia, siódmego dnia nowenny – 29 kwietnia – o godz. 18.00 żołnierze amerykańscy wyzwolili obóz. Z dokumentów pozostawionych przez hitlerowców wynikało, że zaledwie cztery godziny później planowano wymordowanie wszystkich więźniów.

Nieprzerwanie od XVII wieku trwa również kult św. Józefa w Kaliszu. Według tradycji jego początki sięgają 1670 roku, kiedy dzięki wstawiennictwu świętego został uzdrowiony mieszkaniec wsi Szulec. W dowód wdzięczności ufundował on obraz Świętej Rodziny, który umieszczono w kaliskiej kolegiacie. Do dziś sanktuarium to przyciąga co roku ponad 200 tys. pielgrzymów. Świadectwem otrzymywanych łask pozostają liczne wota, a także srebrne sukienki i korony, którymi ozdobiono postacie widniejące na obrazie.

Magdalena Gronek (PAP)

📅 Kalendarium historyczne – 19 marca

• 968 lat temu (1058 r.) w Poznaniu zmarł książę Kazimierz Odnowiciel, władca Polski w latach 1034–1058.
• 484 lata temu (1542 r.) urodził się Jan Zamoyski (zm. 1605) – hetman wielki koronny, kanclerz wielki koronny, współpracownik Stefana Batorego, założyciel Zamościa.
• 415 lat temu (1611 r.) w zajętej przez Polaków Moskwie wybuchło powstanie, kierowane przez Dymitra Minina – zostało stłumione po kilkudniowych walkach.
• 157 lat temu (1869 r.) w Ropczycach urodził się Józef Mehoffer (zm. 1946), wybitny malarz i grafik Młodej Polski.
• 90 lat temu (1936 r.) w Warszawie urodził się Piotr Kuncewicz (zm. 2007) – pisarz, poeta, publicysta i krytyk literacki, autor m.in. „Samotni wobec historii” i „Agonia i nadzieja”.
• 80 lat temu (1946 r.) przed Wojskowym Sądem Okręgowym w Warszawie zakończył się proces członków Pogotowia Akcji Specjalnej NSZ – siedmiu skazano na karę śmierci; jednym z zarzutów była zbrodnia w Wierzchowinach.
• 68 lat temu (1958 r.) w Strasburgu obradowało Europejskie Zgromadzenie Parlamentarne, przekształcone w Parlament Europejski (1962).
• 61 lat temu (1965 r.) w więzieniu przy Rakowieckiej w Warszawie wykonano wyrok śmierci na Stanisławie Wawrzeckim (tzw. afera mięsna).
• 58 lat temu (1968 r.) w Sali Kongresowej PKiN przemówienie wygłosił Władysław Gomułka, atakując m.in. Jasienicę, Kisielewskiego i Słonimskiego.
• 45 lat temu (1981 r.) rozpoczął się kryzys bydgoski – pobicie działaczy „Solidarności” przez milicję doprowadziło do zaostrzenia sytuacji politycznej.

🎵 Muzyczne kalendarium – 19 marca

• 1946 – urodził się Paul Atkinson (The Zombies), później dyrektor artystyczny współpracujący m.in. z ABBA i Judas Priest.
• 1946 – urodziła się Ruth Pointer (The Pointer Sisters) – współtwórczyni hitów „I’m So Excited”, „Jump (For My Love)” i „Automatic”, laureatka Grammy.
• 1953 – w Buffalo urodził się Billy Sheehan, jeden z najlepszych basistów rockowych (Mr. Big, Steve Vai).
• 1962 – ukazał się debiutancki album Boba Dylana w USA.
• 1964 – Billy J. Kramer & The Dakotas na szczycie UK Chart z utworem „Little Children”.
• 1971 – T. Rex – „Hot Love” na 1. miejscu listy w Wielkiej Brytanii przez 6 tygodni.
• 1974 – powstaje Jefferson Starship (z Jefferson Airplane).
• 1976 – zmarł Paul Kossoff (Free) – autor przeboju „All Right Now”.
• 1978 – urodził się Fisz (Bartosz Waglewski) – polski wokalista i producent.
• 1982 – zginął Randy Rhoads, gitarzysta Ozzy’ego Osbourne’a.
• 1994 – duet Doop na 1. miejscu UK Chart z utworem „Doop”.
• 1996 – premiera „Anthology 2” The Beatles z utworem „Real Love”.
• 2005 – 50 Cent z trzema singlami w TOP 5 Billboardu.
• 2006 – Shakira – „Hips Don’t Lie” jako singiel mobilny.
• 2013 – premiera albumu Justina Timberlake’a „The 20/20 Experience”.

Polska – najważniejsze wydarzenia

Dziś w Instytucie Technicznym Wojsk Lotniczych w Warszawie wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz oraz wiceszef MON Cezary Tomczyk podpiszą umowę powołującą Ośrodek Systemów Autonomicznych (OSA).

👉 OSA to centrum naukowo-przemysłowe, tworzone przez:

• wojskowe instytuty badawcze,
• Instytut Badawczy IDEAS,
• Polską Grupę Zbrojeniową S.A.

Celem OSA będzie:

• koordynacja współpracy wojska, przemysłu i nauki,
• testy i walidacja systemów bezzałogowych,
• przygotowanie technologii do wdrożenia w polskim systemie obronnym.

🌍 Świat – najważniejsze wydarzenia

Szczyt UE w Brukseli

Dziś odbędzie się posiedzenie Rady Europejskiej w Brukseli. Główne tematy:

• wysokie ceny energii w UE,
• reforma systemu ETS,
• pożyczka unijna dla Ukrainy.

W spotkaniu weźmie udział (zdalnie) prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski.

Polskę reprezentuje premier Donald Tusk, który:

• weźmie udział w rozmowach nt. migracji,
• uczestniczy w formacie Northern Nine,
• spotka się z przewodniczącą PE Robertą Metsolą.

Liderzy UE omówią także:

• Bliski Wschód,
• konkurencyjność i jednolity rynek,
• budżet UE,
• bezpieczeństwo i obronność Europy.

⚖️ TSUE i system losowania spraw (SLPS)

Dziś w Luksemburgu rzecznik generalny Trybunału Sprawiedliwości UE (TSUE) ogłosi opinię dotyczącą:

➡️ Systemu Losowego Przydzielania Spraw (SLPS) w Polsce

Sprawa dotyczy:

• wątpliwości co do przejrzystości i prawidłowości systemu,
• nierównomiernego przydziału spraw sędziom,
• możliwej ingerencji władzy wykonawczej (Ministerstwo Sprawiedliwości),
• ryzyka manipulacji algorytmem i braku skutecznej drogi odwoławczej.

TSUE odpowie, czy w takich warunkach sąd może być uznany za:
👉 niezależny, bezstronny i ustanowiony zgodnie z prawem UE.

⚽ Sport – polskie kluby w Europie

Wieczorem Raków Częstochowa i Lech Poznań rozegrają rewanże 1/8 finału Ligi Konferencji UEFA.

• Raków Częstochowa – Fiorentina (Sosnowiec)
  👉 pierwszy mecz: 1:2 dla Fiorentiny
• Lech Poznań – Szachtar Donieck (Kraków)
  👉 pierwszy mecz: 1:3 dla Szachtara

To ostatnie polskie drużyny w tych rozgrywkach – obie walczą o odrobienie strat i awans do ćwierćfinału.

Podczas konferencji prasowej szefowa MEN odniosła się również do prac nad Krajową Strategią Młodzieżową, która powstaje w oparciu o raport „Diagnoza Młodzieży 2026”. Dokument ma być gotowy do końca jesieni, jednak – jak podkreśliła minister – część działań musi zostać wdrożona natychmiast, a jednym z nich jest właśnie zakaz telefonów w szkołach podstawowych.

– W ministerstwie kończymy prace nad dużą zmianą legislacyjną, która spowoduje, że od 1 września 2026 r. uczniowie szkół podstawowych nie będą mogli korzystać z telefonów komórkowych – powiedziała Nowacka. Dodała, że to efekt przyspieszonych działań rządu.

Zgodnie z założeniami, zakaz używania telefonów komórkowych w szkołach podstawowych obejmie zarówno lekcje, jak i przerwy. Wyjątki będą możliwe wyłącznie w uzasadnionych sytuacjach – np. w procesie dydaktycznym za zgodą nauczyciela lub ze względów zdrowotnych. Minister podkreśliła jednak, że korzystanie z telefonów nie może być normą, zwłaszcza w kontekście rosnącego uzależnienia dzieci od internetu.

Dane przywołane przez MEN są alarmujące. Z raportu „Diagnoza Młodzieży 2026” wynika, że aż 71 proc. nastolatków uważa się za uzależnionych od telefonów, a 60 proc. odczuwa chroniczne zmęczenie. Ponadto 73 proc. dzieci w wieku 12–14 lat wie, gdzie znaleźć pornografię w internecie, a 26 proc. młodszych dzieci miało już z nią kontakt. Niepokojące są także dane dotyczące kompetencji cyfrowych – 44 proc. młodzieży nie potrafi odróżnić prawdy od fałszu w internecie, a 47 proc. natknęło się na szkodliwe treści w mediach społecznościowych.

W ocenie resortu edukacji wprowadzenie zakazu telefonów w szkołach ma być elementem budowania tzw. higieny cyfrowej, która zostanie również wpisana w nowe podstawy programowe. Nowacka podkreśliła, że nauczyciele od dawna sygnalizują problem związany z używaniem smartfonów przez uczniów.

– Dzisiaj nauczyciele często słyszą od uczniów: „nie ma żadnego zakazu”. Po zmianie przepisów będą mogli jasno powiedzieć: jest zakaz, jest prawo i trzeba go przestrzegać – zaznaczyła.

Ministerstwo nie zamierza jednak narzucać szkołom jednego sposobu egzekwowania nowych przepisów. Sposób przechowywania telefonów – czy będą to szafki, specjalne woreczki czy koszyki w klasach – pozostanie decyzją placówek. Kluczowe jest jednak to, że telefony nie będą mogły być używane podczas zajęć ani przerw.

Obecnie ponad 50 proc. szkół w Polsce już wprowadziło własne ograniczenia dotyczące korzystania z telefonów komórkowych, jednak nowe przepisy mają ujednolicić zasady w całym kraju i wzmocnić pozycję nauczycieli.

Zapowiadane zmiany wpisują się w szerszą reformę edukacji – program „Kompas Jutra”, który zakłada m.in. zmiany podstawy programowej od roku szkolnego 2026/2027. Równolegle prowadzone są konsultacje społeczne związane z Krajową Strategią Młodzieżową, w które mają zostać włączeni sami młodzi ludzie.

Wszystko wskazuje na to, że zakaz używania telefonów w szkołach podstawowych od 2026 roku stanie się jednym z najważniejszych i najbardziej dyskutowanych elementów nadchodzących zmian w polskim systemie edukacji.

Dane te zostały przedstawione w raporcie „Poziomy i prognozy dotyczące śmiertelności dzieci” (ang. „Levels & Trends in Child Mortality”), który wskazuje, że liczba zgonów dzieci poniżej piątego roku życia na świecie spadła o ponad połowę od 2000 roku. Jednak od 2015 roku tempo spadku śmiertelności dzieci spowolniło o ponad 60 procent.

„Prawie 5 mln dzieci – to są przerażające dane. Przecież tak naprawdę to jest jeden niewielki kraj. A najgorsze jest to, że większości tych smutnych historii można by spokojnie uniknąć – choćby dzięki sprawdzonym i niskokosztowym interwencjom oraz dostępowi do wysokiej jakości opieki zdrowotnej. Mówiąc prościej, potrzebni są lekarze i leki” – oświadczyła Renata Bem, dyrektor generalna UNICEF Polska.

Jako jeden z głównych powodów zgonów małych dzieci raport wymienia niedożywienie dzieci na świecie. W 2024 roku była to przyczyna zgonów ponad 100 tys. dzieci w wieku 1–50 miesięcy. Faktyczna liczba przypadków śmiertelnych jest jednak znacznie wyższa, jeśli uwzględni się skutki pośrednie.

Groźne dla dzieci są także choroby zakaźne u dzieci, a wśród nich przede wszystkim malaria, biegunka i zapalenie płuc, które były głównymi przyczynami zgonów dzieci powyżej pierwszego miesiąca życia. Malaria u dzieci jest najczęstszą przyczyną zgonów w tej grupie wiekowej (17 proc.), a większość przypadków występuje w Afryce.

„Żadne dziecko nie powinno umierać z powodu chorób, którym umiemy zapobiegać. Widzimy jednak niepokojące sygnały spowolnienia postępu [...] przy jednoczesnych globalnych cięciach budżetowych w ochronie zdrowia” – stwierdziła w raporcie Catherine Russell, dyrektor wykonawcza UNICEF.

Najwięcej zgonów dzieci do piątego roku życia notuje się w Afryce Subsaharyjskiej, gdzie umiera 58 proc. małych dzieci. W Azji Południowej ten odsetek wynosi 25 procent.

Raport zaznacza, że dzieci w regionach dotkniętych konfliktami zbrojnymi są prawie trzykrotnie bardziej narażone na śmierć przed piątym rokiem życia niż dzieci w innych częściach świata.

W raporcie ONZ o śmiertelności dzieci jest także mowa o śmiertelności wśród starszych dzieci. W 2024 r. zmarło 2,1 mln osób w wieku 5–24 lata. Podczas gdy u młodszych dzieci dominują choroby zakaźne, w okresie dojrzewania ryzyko się zmienia. Wśród dziewcząt w wieku 15–19 lat główną przyczyną zgonów są samookaleczenia, a wśród chłopców – wypadki drogowe.

„Inwestycje w zdrowie dzieci należą do najbardziej opłacalnych działań rozwojowych. Każdy dolar zainwestowany w przeżycie dziecka może przynieść do 20 dolarów korzyści społecznych i ekonomicznych. Wyniki tego raportu są zbiorowym wezwaniem do przyspieszenia wdrażania sprawdzonych, skalowalnych rozwiązań” – podkreśliła Monique Vledder, Bank Światowy.

Według niej rządy i ich partnerzy muszą uczynić przeżycie dzieci priorytetem politycznym i finansowym, skupić się na regionach najwyższego ryzyka (Afryka Subsaharyjska, Azja Południowa, strefy konfliktów), wzmocnić odpowiedzialność za realizację zobowiązań i inwestować w systemy podstawowej opieki zdrowotnej.

***

785 lat temu (1241 r.) pod Chmielnikiem Tatarzy pokonali wojska polskie, dowodzone przez wojewodę krakowskiego Włodzimierza.

625 lat temu (1401 r.) w Radomiu podpisano unię wileńsko-radomską, ustanawiającą trwałą władzę króla Władysława Jagiełły nad Wielkim Księstwem Litewskim, zarządzanym przez księcia Witolda.

430 lat temu (1596 r.) po pożarze na Wawelu król Zygmunt III Waza zdecydował o przeniesieniu stolicy do Warszawy; decyzja ta realizowana była etapami, w Zamku Królewskim w Warszawie król zamieszkał na stałe dopiero w 1611 r.

163 lata temu (1863 r.) Powstanie Styczniowe: pod Grochowiskami doszło do zwycięskiej dla Polaków bitwy z wojskami rosyjskimi; obie strony poniosły duże straty; po zakończeniu bitwy gen. Marian Langiewicz podzielił swój korpus i udał się do Galicji.

105 lat temu (1921 r.) w Rydze podpisano traktat pokojowy, kończący wojnę polsko-bolszewicką i wyznaczający granice Polski na wschodzie.

84 lata temu (1942 r.) na spotkaniu z gen. Władysławem Andersem Stalin zgodził się na ewakuację polskich żołnierzy z ZSRR do Iranu.

81 lat temu (1945 r.) 1. Armia Wojska Polskiego zdobyła Kołobrzeg po 10 dniach walk.

72 lata temu (1954 r.) Józef Cyrankiewicz ponownie objął stanowisko premiera Polski, które sprawował do 1970 roku.

46 lat temu (1980 r.) w Meksyku zmarła Tamara Łempicka, polska malarka, czołowa przedstawicielka stylu art deco.

22 lata temu (2004 r.) abp Józef Michalik został przewodniczącym Konferencji Episkopatu Polski.

Muzyczne kalendarium – 18 marca

18 marca 1959 – W Nowym Jorku na świat przyszła Irene Cara (Irene Escalera), amerykańska wokalistka i aktorka. Zasłynęła przebojami “Fame” (1. miejsce w Wielkiej Brytanii) oraz “Flashdance… What A Feeling” (numer jeden na liście Billboardu). W 1980 roku otrzymała angaż do musicalu “Fame”, gdzie zagrała Coco Hernandez.

1963 – W Tarrytown urodziła się Vanessa Williams, wokalistka pop. Karierę zaczynała jako modelka, w 1983 zdobyła tytuł Miss America, lecz po skandalu oddała koronę. To wydarzenie stało się początkiem jej kariery muzycznej i aktorskiej. Zdobyła nagrody Grammy i Emmy, a jej hit “Save The Best For Last” osiągnął szczyt list w USA.

1967 – New Musical Express poinformował, że Steve Winwood planuje założyć nowy zespół z Jimem Capaldi, Chrisem Woodem i Dave’em Masonem. Tak powstała grupa Traffic.

1972 – Pierwszy solowy album Paula Simona – “Paul Simon” dotarł na szczyt brytyjskiej listy. Znalazły się na nim utwory “Mother And Child Reunion” oraz “Me And Julio Down By The School Yard”.

1978 – W Jeleniej Górze urodził się Magik (Piotr Łuszcz), raper, członek zespołów Kaliber 44 i Paktofonika. Dwukrotnie nominowany do Fryderyków, pośmiertnie nagrodzony za album “Kinematografia”. Zmarł w 2000 roku w Katowicach.

1978 – Bee Gees zajęli trzy pierwsze miejsca amerykańskiej listy przebojów: “Night Fever”, “(Love Is) Thicker Than Water” (Andy Gibb) oraz “Emotion” (Samantha Sang).

1979 – Urodził się Adam Levine, wokalista zespołu Maroon 5. Założył wcześniej Kara’s Flowers, a później osiągnął sukces albumem “Songs About Jane” z hitami “This Love” i “She Will Be Loved”. Był jurorem w programie The Voice.

1979 – W Londynie urodziła się Shola Ama (Mathurin Campbell), wokalistka znana z hitu “You Might Need Somebody”. Inne utwory to “You’re The One I Love”, “Still Believe” i “You Should Really Know”.

1989 – Producenci Stock, Aitken i Waterman wprowadzili trzy single do TOP 5 brytyjskiej listy: Jason Donovan – “Too Many Broken Hearts”, Bananarama – “Help!” oraz Donna Summer – “This Time I Know It’s For Real”.

2001 – W Los Angeles zmarł John Phillips, lider zespołu The Mamas And The Papas, znanego z hitów “California Dreamin’” i “Monday, Monday”. Zespół sprzedał ponad 40 mln płyt.

2001 – Podczas spotkania zespołu A1 w Dżakarcie doszło do tragedii – cztery osoby zginęły stratowane przez tłum, a kolejne zostały ranne.

KRAJ – wydarzenia w Polsce

Premier Donald Tusk weźmie udział w konferencji PowerConnect Energy Summit w Gdańsku (AMBEREXPO). Rząd przedstawi strategię dotyczącą polskiej energetyki, w tym rozwój OZE (energia wiatrowa) oraz energetyki jądrowej.

Celem jest tania, bezpieczna i dostępna energia, kluczowa dla bezpieczeństwa energetycznego Polski i stabilności regionu.

***

W Sądzie Okręgowym w Warszawie odbędzie się posiedzenie ekstradycyjne Aleksandra Butiagina, rosyjskiego archeologa podejrzanego o zniszczenie dziedzictwa kulturowego na Krymie.

Zatrzymania dokonała Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW) na wniosek strony ukraińskiej.

ZAGRANICA – wydarzenia na świecie

Szef MSZ Radosław Sikorski wygłosi wykład we Florencji (EUI) na temat bezpieczeństwa Europy, wojny w Ukrainie i dyplomacji.

***

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski odwiedzi Hiszpanię, spotykając się z premierem Pedro Sanchezem i królem Filipem VI.

***

W Rijadzie odbędzie się spotkanie dotyczące bezpieczeństwa na Bliskim Wschodzie i konfliktu Izrael–Iran.

Rocznice historyczne – 17 marca w Polsce i na świecie

200 lat temu (1826 r.) w Wiedniu zmarł Józef Maksymilian Ossoliński, pisarz, historyk literatury, działacz kulturalny, założyciel Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, któremu zapisał swoje zbiory.

161 lat temu (1865 r.) urodził się Gabriel Narutowicz, pierwszy prezydent Rzeczypospolitej, zamordowany przez nacjonalistę Eligiusza Niewiadomskiego w warszawskiej Zachęcie 16 grudnia 1922 r., kilka dni po objęciu urzędu.

110 lat temu (1916 r.) w Wilnie urodził się Czesław Wołłejko, aktor i wykładowca warszawskiej PWST, znany m.in. z filmów „Młodość Chopina” i „Szczęściarz Antoni”.

105 lat temu (1921 r.) Sejm Ustawodawczy uchwalił Konstytucję marcową – Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej.

90 lat temu (1936 r.) w Czeladzi urodził się Henryk Kuźniak, kompozytor muzyki filmowej do takich produkcji jak „Seksmisja”, „Vabank” i „Vabank II”.

70 lat temu (1956 r.) w Paryżu zmarła Irene Joliot-Curie, laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie chemii, córka Marii Skłodowskiej-Curie.

45 lat temu (1981 r.) w Polsce rozpoczęły się wielkie manewry wojsk Układu Warszawskiego „Sojuz 81”.

30 lat temu (1996 r.) w Oslo Adam Małysz wygrał pierwszy konkurs Pucharu Świata w skokach narciarskich.

25 lat temu (2001 r.) w Warszawie zmarł Janusz Zabiegliński, muzyk jazzowy i lider zespołu Swingtet.

10 lat temu (2016 r.) w Warszawie zmarł Marian Kociniak, aktor znany z filmu „Jak rozpętałem drugą wojnę światową”.

Kalendarium muzyczne – najważniejsze wydarzenia muzyczne i urodziny gwiazd

1919, Urodził się Nat King Cole – amerykański pianista jazzowy i wokalista, ojciec Natalie Cole. Właściciel ciepłego głosu, w latach 50-tych wprowadził na listy przebojów takie utwory jak “Mona Lisa”, “Unforgettable” czy “When I Fall in Love”. W roku 2000 został wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame.

1944, Na świat przyszedł John Sebastian – muzyk zespołu The Lovin’ Spoonful. W połowie lat 60-tych grupa odniosła sukces piosenkami “Daydream” oraz “Summer In The City”. Po rozpadzie The Lovin’ Spoonful Sebastian z umiarkowanym powodzeniem kontynuował karierę pojawiając się na licznych festiwalach rockowych, między innymi na słynnym Woodstock. W 1976 roku jego singiel “Welcome Back” dotarł do pierwszego miejsca listy w USA.

1951, W Glendale w Kalifornii urodził się Scott Gorham – gitarzysta zespołu Thin Lizzy. Wraz z Brianem Robertsonem był twórcą charakterystycznego brzmienia Thin Lizzy polegającego na grze dwóch bliźniaczych gitar prowadzących. Jego grę słychać w hitach tej irlandzkiej formacji: “Whisky In The Jar”, “The Boys Are Back In Town” i “Waiting For An Alibi”.

1952, Urodził się Jacek Zwoźniak – polski piosenkarz i artysta kabaretowy, członek wrocławskiej grupy BABA. Autor piosenek “Ragazzo da Napoli”, “Milicja, Wrocław i ja” oraz “Szoruj, babciu, do kolejki”, laureat wielu nagród i wyróżnień na festiwalach piosenki autorskiej. Zginął w wypadku samochodowym w czerwcu 1989 roku wracając z koncertu w Danielce koło Ujsoł.

1957, Elvis Presley kupił Graceland – legendarną posiadłość w Memphis za ponad 100 tysięcy dolarów. Król rock and rolla mieszkał w nim przez połowę swego życia, tam również zmarł w sierpniu 1977 roku. Dom o powierzchni ponad 1.600 metrów kwadratowych miał 23 pokoje. Wcześniej Graceland było miejscem spotkań członków kościoła, a nazwę zawdzięczało córce budowniczego, Grace Toof.

1966, The Walker Brothers – brytyjska lista przebojów: amerykańskie trio po raz drugi w karierze wprowadziło na szczyt swój singiel “The Sun Ain’t Gonna Shine Anymore”. Piosenka wcześniej została nagrana przez Frankie Valliego, ale odniosła umiarkowany sukces. Wersja The Walker Brothers spędziła na pierwszym miejscu cztery tygodnie z rzędu. The Walker Brothers tak naprawdę nie byli braćmi i żaden z nich nie nazywał się Walker.

1967, Urodził się Billy Corgan – lider zespołu Smashing Pumpkins, która w 1995 roku wprowadziła na szczyt amerykańskiej listy albumów krążek zatytułowany “Mellon Collie And The Infinite Sadness”. Rok później ich singiel “Tonight Tonight” dotarł do pierwszej dziesiątki Billboardu.

1973, Dr. Hook – utwór “On The Cover Of Rolling Stone” dotarł do miejsca szóstego na amerykańskiej liście przebojów. W Wielkiej Brytanii emisja piosenki była zakazana w BBC z powodu oczywistej reklamy tego muzycznego magazynu.

1978, Zespół U2 – początki kariery i konkurs młodych talentów: grupa wygrała 500 funtów w Limerick, otrzymując także szansę udziału w przesłuchaniu w Dublinie organizowanym przez telewizję CBS. Konkurs był sponsorowany przez gazetę The Evening Express i browar Guinnessa.

1980, W Koszalinie urodziła się Kasia Cerekwicka – polska wokalistka pop. Mając 17 lat wygrała telewizyjny program “Szansa na sukces” z piosenkami Ewy Bem. W 2000 roku wydała debiutancki album “Mozaika”, a w 2006 na festiwalu w Opolu zdobyła Superjedynkę w kategorii przebój roku piosenką “Na kolana”. Na jej kolejnych płytach znalazły się przeboje “S.O.S.”, “Ostatnia szansa” czy “Zostań”.

1984, Van Halen – hit “Jump” na 1. miejscu w USA. Utwór zespołu dotarł do pierwszego miejsca w Stanach Zjednoczonych. Przez lata wokalista grupy David Lee Roth podawał wiele wersji powstania tej kompozycji, w tym historię zasłyszaną w telewizji.

1990, W Nowym Jorku odbył się koncert charytatywny Arista Records, z którego dochód został przeznaczony na walkę z AIDS. Na scenie wystąpili m.in. Whitney Houston, Hall & Oates, Lisa Stansfield, Dionne Warwick i Jermaine Jackson.

1997, Zmarł Jermaine Stewart – amerykański wokalista, znany z hitu “We Don’t Have To…Take Our Clothes Off”. Stewart współpracował również z formacjami Shalamar, The Temptations oraz Boy Georgem.

2008, Ola Brunkert – perkusista zespołu ABBA został znaleziony martwy we własnym domu na Majorce. Brunkert nieszczęśliwie wpadł na szklane drzwi i przeciął sobie tętnicę szyjną. Miał 62 lata.

Najważniejsze wydarzenia w Polsce – polityka, prawo, sądy

Rząd zajmie się projektem nowelizacji Kodeksu postępowania karnego (Kpk), który wprowadza sądową kontrolę decyzji prokuratora dotyczących udziału pełnomocnika świadka w przesłuchaniu. Projekt Ministerstwa Sprawiedliwości rozszerza art. 87 Kpk i umożliwia złożenie zażalenia do sądu rejonowego.

Drugim punktem obrad będzie projekt dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW 2014–2020), którego celem jest wsparcie rolnictwa i sektora rolno-spożywczego oraz poprawa płynności finansowej gospodarstw.

Trybunał Konstytucyjny – spór o wybór sędziów TK

Trybunał Konstytucyjny rozpatrzy wniosek posłów PiS dotyczący procedury wyboru sędziów TK przez Sejm. Kwestionowane są przepisy dotyczące m.in. kadencji i trybu wyboru sędziów oraz roli Prezydenta RP w odbieraniu ślubowania.

Wydarzenia państwowe – Kołobrzeg i uroczystości historyczne

W Kołobrzegu odbędzie się uroczystość „Tu jest Polska. Tu jest morze”, upamiętniająca włączenie Ziem Zachodnich i Północnych do Polski. Udział zapowiedzieli przedstawiciele rządu i Senatu.

Sprawa Ewy Tylman – kolejny etap procesu

Sąd Apelacyjny w Poznaniu rozpatrzy sprawę Adama Z. oskarżonego o śmierć Ewy Tylman. To jedna z najgłośniejszych spraw kryminalnych w Polsce ostatnich lat.

Wydarzenia zagraniczne – Unia Europejska, wojna i polityka

W Brukseli odbędzie się posiedzenie ministrów ds. europejskich UE, przygotowujące szczyt Rady Europejskiej. Tematy to m.in. budżet UE 2028–2034, wojna Rosji z Ukrainą oraz bezpieczeństwo Europy.

Odbędzie się także spotkanie ministrów środowiska dotyczące polityki klimatycznej UE, emisji CO2 i dekarbonizacji po 2030 roku.

Wołodymyr Zełenski ma złożyć wizytę w Londynie.

Konflikt na Bliskim Wschodzie – wojna Izrael–Iran

Dziś jest 18. dzień wojny Izraela i USA z Iranem. Zamknięcie cieśniny Ormuz doprowadziło do wzrostu cen ropy na świecie. Międzynarodowa Agencja Energetyczna (MAE) rekomendowała uwolnienie rezerw ropy, a USA złagodziły sankcje na rosyjską ropę.

Prezydent Donald Trump zapowiedział międzynarodową operację zabezpieczenia szlaku transportowego ropy.

Kalendarium historyczne – wydarzenia z historii Polski i świata

562 lata temu (1464 r.) biskup Warmii Paweł Legendorf wystąpił z zakonu krzyżackiego i przeszedł na stronę Związku Pruskiego, a tym samym uznał zwierzchnictwo Królestwa Polskiego.

299 lat temu (1727 r.) w Toruniu urodził się Efraim Schroeger (zm. 1783), architekt, autor m.in. Pałacu Szustra w Warszawie, mostu łyżwowego w Warszawie oraz pałacu prymasowskiego w Skierniewicach.

288 lat temu (1738 r.) w Kownie urodził się Józef Kazimierz Kossakowski, pisarz, publicysta, biskup inflancki; jeden z przywódców konfederacji targowickiej; powieszony w Warszawie w czasie Powstania Kościuszkowskiego (1794) jako zdrajca.

134 lata temu (1892 r.) w majątku Ponedel na Kowieńszczyźnie urodził się Marian Zyndram-Kościałkowski (zm. 1946), żołnierz Legionów Polskich, współtwórca Polskiej Organizacji Wojskowej (POW), działacz BBWR, premier Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1934–1935.

125 lat temu (1901 r.) prezydent Krakowa Józef Friedlein dokonał uroczystego otwarcia pierwszej linii tramwaju elektrycznego w Krakowie.

98 lat temu (1928 r.) w Grudziądzu urodził się Aleksander Ścibor-Rylski (zm. 1983), pisarz, scenarzysta i reżyser filmowy; członek Szarych Szeregów, żołnierz Armii Krajowej, uczestnik Powstania Warszawskiego.

87 lat temu (1939 r.) wydano dekret kanclerza III Rzeszy Adolfa Hitlera o utworzeniu Protektoratu Czech i Moraw.

82 lata temu (1944 r.) 1. Korpus Polskich Sił Zbrojnych w ZSRS został przekształcony w 1. Armię Polską; dowództwo objął gen. Zygmunt Berling.

75 lat temu (1951 r.) w Londynie zmarł Janusz Jędrzejewicz (ur. 1885), żołnierz Legionów Polskich i POW, pułkownik Wojska Polskiego, działacz BBWR; poseł na Sejm RP (1928–1935), senator (1935–1938); minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego (1931–1934); premier Rzeczypospolitej Polskiej (1933–1934).

56 lat temu (1970 r.) w Warszawie zmarł Jerzy Szaniawski (ur. 1886), dramaturg, prozaik i felietonista, autor sztuk teatralnych „Dwa teatry”, „Żeglarz”, „Adwokat i róże” oraz zbioru opowiadań „Profesor Tutka”.

Muzyczne kalendarium – ważne wydarzenia w historii muzyki

1954 – w San Francisco urodziła się Nancy Wilson, wokalistka zespołu Heart. Grupa odniosła międzynarodowy sukces muzyczny w drugiej połowie lat 80. płytami “Heart” i “Bad Animals”, a szczególnie utworami “Alone”, “These Dreams” i “Who Will You Run To”.

1959 – grupa The Platters zdobyła pierwsze miejsce brytyjskiej listy przebojów utworem “Smoke Gets In Your Eyes”.

1964 – The Beatles ustanowili rekord zamówień – amerykańskie sklepy zamówiły 2,1 mln egzemplarzy singla „Can’t Buy Me Love”.

1966 – w Leer w Niemczech urodził się H.P. Baxxter, lider zespołu Scooter, jednej z najbardziej popularnych grup muzyki techno w Europie.

1968 – pośmiertny singiel Otisa Reddinga “Sittin’ On The Dock Of The Bay” rozpoczął pięciotygodniowe panowanie na szczycie listy przebojów w USA.

1970 – zmarła Tammi Terrell, wokalistka Motown, znana z przebojów nagranych z Marvinem Gayem, m.in. “Ain’t No Mountain High Enough”.

1971 – duet Simon & Garfunkel zdobył sześć nagród Grammy, w tym za nagranie roku i album roku za “Bridge Over Troubled Water”.

1974 – zespół Paper Lace zdobył pierwsze miejsce brytyjskiej listy przebojów utworem “Billy Don’t Be A Hero”.

1979 – w Tychach urodził się Piotr Kupicha, lider zespołu Feel, znanego z hitów “A gdy jest już ciemno”, “No pokaż na co cię stać” oraz “Jak anioła głos”.

1991 – siedmiu członków zespołu Reby McEntire, gwiazdy muzyki country, zginęło w katastrofie lotniczej.

2003 – Gareth Gates i formacja The Kumars zdobyli pierwsze miejsce brytyjskiej listy przebojów piosenką “Spirit In The Sky”.

2010 – zespół ABBA został wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame w Nowym Jorku.

Najważniejsze wydarzenia w Polsce – polityka i gospodarka

Dziś w całym kraju odbędą się konferencje prasowe polityków Koalicji Obywatelskiej (KO) dotyczące programu SAFE.

Konferencje zaplanowano m.in. we Wrocławiu, Stalowej Woli, Inowrocławiu, Katowicach, Zielonej Górze, Tarnowie, Jaśle, Opolu i Łodzi, a po południu także w Kędzierzynie-Koźlu, Gdańsku i Biłgoraju.

W czwartek prezydent Polski Karol Nawrocki poinformował w orędziu, że nie podpisze ustawy wdrażającej unijny mechanizm dozbrajania SAFE. Podkreślił, że nie podpisze ustawy, która „uderza w suwerenność, bezpieczeństwo ekonomiczne i militarne Polski”.

Rząd deklaruje, że po wecie prezydenta program SAFE będzie realizowany w ramach działającego w Banku Gospodarstwa Krajowego Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych.

Ustawa o obronie ojczyzny zakłada, że BGK może zaciągać pożyczki i emitować obligacje na rzecz modernizacji Wojska Polskiego.

W piątek Rada Ministrów przyjęła uchwałę upoważniającą ministrów obrony i finansów do podpisania umowy dotyczącej programu SAFE.

Sprawa SAFE i finansowania polskiej armii stała się w ostatnich tygodniach przedmiotem sporu politycznego w Polsce między rządem a opozycją.

Rząd podkreśla, że nisko oprocentowane pożyczki z odroczoną spłatą to szansa na modernizację Wojska Polskiego i rozwój polskiego przemysłu obronnego.

Jako dużą szansę dla polskiej armii program SAFE wskazywali także generałowie, w tym szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego gen. Wiesław Kukuła oraz szef Agencji Uzbrojenia gen. Artur Kuptel.

Najważniejsze wydarzenia na świecie – wojna, polityka i gospodarka

Trwa 17. dzień wojny Izraela i USA z Iranem.

28 lutego Izrael i Stany Zjednoczone rozpoczęły naloty na cele w Iranie. W odpowiedzi Teheran atakuje państwa regionu, w tym bazy wojskowe USA.

Iran zamknął cieśninę Ormuz, przez którą w czasie pokoju transportowane jest około 20 proc. światowej ropy naftowej. Decyzja ta spowodowała gwałtowny wzrost cen ropy na światowych rynkach.

Międzynarodowa Agencja Energetyczna (MAE) zarekomendowała uwolnienie 400 mln baryłek ropy z rezerw strategicznych państw członkowskich.

Prezydent USA Donald Trump zapowiedział wysłanie okrętów wojennych w celu zabezpieczenia szlaku morskiego w cieśninie Ormuz. Wezwał do udziału również Chiny, Francję, Japonię, Koreę Południową i Wielką Brytanię.

Unia Europejska i polityka międzynarodowa

Dziś w Brukseli odbędzie się posiedzenie ministrów spraw zagranicznych Unii Europejskiej.

Ministrowie omówią wojnę w Ukrainie, sytuację na Bliskim Wschodzie oraz politykę UE wobec południowych sąsiadów.

Podczas spotkania odbędzie się również dyskusja o europejskiej strategii bezpieczeństwa.

W rozmowach udział weźmie wicepremier i minister spraw zagranicznych Polski Radosław Sikorski.

Trybunał Sprawiedliwości UE – sprawa polskiego Sądu Najwyższego

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) zajmie się dziś sprawą powoływania sędziów Sądu Najwyższego w Polsce.

TSUE ma rozstrzygnąć, czy w składzie orzekającym Sądu Najwyższego mogą zasiadać sędziowie powołani w wadliwej procedurze nominacyjnej.

Sprawę zainicjował w 2018 roku ówczesny sędzia Sądu Okręgowego w Krakowie, obecny minister sprawiedliwości Waldemar Żurek.

Francja – proces byłego prezydenta Nicolasa Sarkozy’ego

Dziś rozpoczyna się proces apelacyjny byłego prezydenta Francji Nicolasa Sarkozy’ego.

Sprawa dotyczy zarzutów o nielegalne finansowanie kampanii wyborczej w 2007 roku przez Libię Muammara Kadafiego.

25 września 2025 roku sąd pierwszej instancji skazał Sarkozy’ego, który był prezydentem Francji w latach 2007–2012, na pięć lat pozbawienia wolności.

Sarkozy jest pierwszym byłym prezydentem Francji skazanym na karę więzienia.

1026 lat temu – Zjazd gnieźnieński (1000 r.)

W Gnieźnie zakończyło się historyczne spotkanie księcia Bolesława Chrobrego z cesarzem Ottonem III, znane jako zjazd gnieźnieński. Wydarzenie to miało ogromne znaczenie dla umocnienia pozycji Polski w średniowiecznej Europie oraz dla rozwoju struktur kościelnych w państwie Piastów.

249 lat temu – narodziny Józefa Sowińskiego (1777 r.)

Urodził się Józef Sowiński, generał i jeden z dowódców Powstania Listopadowego. Zasłynął heroiczną obroną reduty na Woli w 1831 roku, a jego postać została uwieczniona w literaturze, m.in. w poemacie „Sowiński w okopach Woli” Juliusza Słowackiego.

95 lat temu – powstanie Stronnictwa Ludowego (1931 r.)

W Warszawie odbył się Zjednoczeniowy Kongres Chłopski, podczas którego powołano Stronnictwo Ludowe (SL). Na czele Rady Naczelnej partii stanął Wincenty Witos, jeden z najważniejszych przywódców ruchu ludowego w Polsce.

90 lat temu – kolej linowa na Kasprowy Wierch (1936 r.)

Uruchomiono kolej linową na Kasprowy Wierch, jedną z najważniejszych inwestycji turystycznych w polskich Tatrach. Do dziś jest ona jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli polskiego narciarstwa i turystyki górskiej.

80 lat temu – antykomunistyczna konspiracja w Polsce (1946 r.)

Powstał Komitet Porozumiewawczy Organizacji Polski Podziemnej, który skupiał antykomunistyczne środowiska polityczne, m.in. Stronnictwo Niezawisłości Narodowej oraz Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość”.

80 lat temu – raport o przemocy wobec Żydów w Polsce (1946 r.)

Centralny Komitet Żydów Polskich przekazał premierowi Edwardowi Osóbce-Morawskiemu memoriał informujący o „nowej fali morderstw antyżydowskich” w powojennej Polsce.

58 lat temu – protesty marca 1968 w Gdańsku

W Gdańsku odbyła się największa manifestacja związana z wydarzeniami marca 1968 roku. W demonstracji wzięło udział około 20 tys. osób – studentów i robotników. Protest zakończył się starciami ulicznymi z Milicją Obywatelską.

35 lat temu – śmierć Stanisława Lorentza (1991 r.)

Zmarł prof. Stanisław Lorentz, wybitny historyk sztuki i muzeolog, wieloletni dyrektor Muzeum Narodowego w Warszawie w latach 1935–1982.

9 lat temu – śmierć Wojciecha Młynarskiego (2017 r.)

W Warszawie zmarł Wojciech Młynarski – poeta, satyryk i autor ponad 2 tys. tekstów piosenek, w tym wielu klasycznych utworów polskiej muzyki rozrywkowej.

4 lata temu – Rosja wykluczona z Rady Europy (2022 r.)

Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy zdecydowało – bez głosu sprzeciwu – o wykluczeniu Rosji z organizacji w związku z jej agresją na Ukrainę.

Kalendarium muzyczne – wydarzenia w historii muzyki

1944 – narodziny Sly Stone’a
W Dallas urodził się Sly Stone (Sylvester Stewart), lider zespołu Sly & The Family Stone i jeden z pionierów psychodelicznego soulu. W 1968 roku grupa zdobyła popularność przebojem „Dance To The Music”, a rok później hitem „Everyday People”.

1947 – urodziny Ry Coodera
Na świat przyszedł Ry Cooder, gitarzysta znany m.in. z nagrań z The Rolling Stones, Ericem Claptonem i Johnem Lee Hookerem. Jako solista zdobył uznanie albumem „Bop Till You Drop” oraz muzyką do filmu „Paris, Texas”.

1955 – narodziny soulu na listach przebojów
Ray Charles zdobył drugie miejsce amerykańskiej listy R&B singlem „I Got A Woman”, który wielu krytyków uznaje za jedną z pierwszych piosenek soulowych, łączących rhythm and blues z gospel.

1955 – urodził się Dee Snider
Przyszedł na świat Daniel „Dee” Snider, wokalista glam-metalowego zespołu Twisted Sister, znanego z hitów „We’re Not Gonna Take It” i „I Wanna Rock”.

1962 – narodziny Terence’a Trent D’Arby’ego
W Nowym Jorku urodził się Terence Trent D’Arby (Sananda Maitreya). Jego debiutancka płyta przyniosła przeboje „Sign Your Name” i „Wishing Well”.

1969 – sukces albumu „Goodbye” zespołu Cream
Zespół Cream rozpoczął dwutygodniowe przewodzenie brytyjskiej liście przebojów albumem „Goodbye”, z którego pochodzi utwór „Badge” autorstwa Erica Claptona i George’a Harrisona.

1973 – triumf Roberta Flack i Eltona Johna
Ballada „Killing Me Softly With His Song” Roberty Flack zdobyła pierwsze miejsce na liście w USA, a w zestawieniu albumów zwyciężyła płyta „Don’t Shoot Me I’m Only The Piano Player” Eltona Johna.

1975 – urodził się Will.i.am
Na świat przyszedł Will.i.am (William Adams) – producent i lider zespołu Black Eyed Peas, który zdobył światową popularność hitem „Where Is The Love”.

1986 – sukces piosenki „Manic Monday”
Zespół The Bangles zdobył drugie miejsce list przebojów utworem „Manic Monday”, napisanym przez Prince’a pod pseudonimem Christopher.

1997 – rekord Spice Girls
Piosenka „Mama” zespołu Spice Girls trafiła na szczyt brytyjskiej listy przebojów, czyniąc grupę pierwszą w historii z czterema kolejnymi singlami na pierwszym miejscu.

2004 – Fryderyki dla Ani Dąbrowskiej
Polska wokalistka Ania Dąbrowska zdobyła trzy nagrody Fryderyk, m.in. za album roku pop „Samotność po zmierzchu”.

2004 – śmierć Rust Epique z Crazy Town
Były gitarzysta zespołu Crazy Town, znanego z hitu „Butterfly”, zmarł w wieku 35 lat.

2017 – śmierć Wojciecha Młynarskiego
Po długiej chorobie zmarł Wojciech Młynarski, autor wielu klasycznych piosenek, m.in. „Och życie, kocham Cię nad życie”, „Jesteśmy na wczasach” czy „Prześliczna wiolonczelistka”.