<rss version="2.0" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/">
    <channel>
        <atom:link href="https://www.nasztomaszow.pl/rss/articles/pl/63/aktualnosci" rel="self" type="application/rss+xml" />
        <title><![CDATA[ Artykuły - Aktualności - NaszTomaszów.pl - Codzienna Gazeta Internetowa ]]></title>
        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykuly/63/aktualnosci</link>
        <description><![CDATA[Czytaj najnowsze artykuły w naszym portalu.]]></description>
        <language>pl</language>
        <copyright><![CDATA[NaszTomaszów.pl - Codzienna Gazeta Internetowa]]></copyright>
        <lastBuildDate>Wed, 18 Nov 2026 10:02:00 +0100</lastBuildDate><item>
            <title><![CDATA[Ile będzie kosztowała gminę zima? Dzisiaj otwarcie ofert na odśnieżanie dróg]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57554,ile-bedzie-kosztowala-gmine-zima-dzisiaj-otwarcie-ofert-na-odsniezanie-drog</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57554,ile-bedzie-kosztowala-gmine-zima-dzisiaj-otwarcie-ofert-na-odsniezanie-drog</guid>
            <pubDate>Wed, 18 Nov 2026 10:02:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-ile-bedzie-kosztowala-gmine-zima-dzisiaj-otwarcie-ofert-na-odsniezanie-drog-1794993545.png</url>
                        <title>Ile będzie kosztowała gminę zima? Dzisiaj otwarcie ofert na odśnieżanie dróg</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57554,ile-bedzie-kosztowala-gmine-zima-dzisiaj-otwarcie-ofert-na-odsniezanie-drog</link>
                    </image><description>Zima nie pyta o terminy przetargów. Kiedy spadnie pierwszy śnieg, mieszkańców nie będą interesowały urzędowe procedury, lecz przejezdne drogi i bezpieczeństwo. Gmina Tomaszów Mazowiecki przygotowuje się do zimowego utrzymania dróg w sezonie 2026/2027. Dzisiaj, 18 listopada, zaplanowano otwarcie ofert wykonawców.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>Postępowanie oznaczone numerem <strong>RZ.271.2.36.2026</strong> ogłoszono 10 listopada. Zamówienie obejmuje zimowe utrzymanie dróg gminnych i wewnętrznych, a jego zakres podzielono na <strong>dwie części</strong>.</p><h2>Dwie części, dwa możliwe rachunki</h2><p>Podział zamówienia pozwala wyłonić wykonawców dla poszczególnych części. Dopiero poznanie ofert pokaże, ile firmy oczekują za odśnieżanie i zwalczanie śliskości.</p><p>Kluczowe będzie porównanie zaproponowanych cen z kwotami zabezpieczonymi przez gminę oraz kosztami poprzedniego sezonu.</p><h2>Czy drogi będą przejezdne?</h2><p>Cena to jednak nie wszystko. Równie ważne są wymagane czasy reakcji, standard utrzymania dróg i dostępność sprzętu podczas intensywnych opadów.</p><p>&nbsp;</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Nowe wodociągi w dwóch miejscowościach pod Tomaszowem. Gmina wydała decyzje lokalizacyjne]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57553,nowe-wodociagi-w-dwoch-miejscowosciach-pod-tomaszowem-gmina-wydala-decyzje-lokalizacyjne</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57553,nowe-wodociagi-w-dwoch-miejscowosciach-pod-tomaszowem-gmina-wydala-decyzje-lokalizacyjne</guid>
            <pubDate>Wed, 18 Nov 2026 09:56:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-nowe-wodociagi-w-dwoch-miejscowosciach-pod-tomaszowem-gmina-wydala-decyzje-lokalizacyjne-1794992372.png</url>
                        <title>Nowe wodociągi w dwóch miejscowościach pod Tomaszowem. Gmina wydała decyzje lokalizacyjne</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57553,nowe-wodociagi-w-dwoch-miejscowosciach-pod-tomaszowem-gmina-wydala-decyzje-lokalizacyjne</link>
                    </image><description>Najpierw dokumenty, później projekty, a wreszcie koparki i nowe rury pod ziemią. W Kolonii Zawadzie–Dąbrowie oraz Komorowie wykonano kolejny administracyjny krok w kierunku rozbudowy infrastruktury wodociągowej. Gmina Tomaszów Mazowiecki poinformowała o wydaniu dwóch decyzji ustalających lokalizację inwestycji celu publicznego. Co to oznacza dla mieszkańców?</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Kolonia Zawada–Dąbrowa. Wodociąg dla zabudowy jednorodzinnej</h2><p>17 listopada 2026 roku w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Gminy Tomaszów Mazowiecki opublikowano obwieszczenie dotyczące budowy sieci wodociągowej na potrzeby budownictwa mieszkaniowego jednorodzinnego.</p><p>Postępowanie oznaczono numerem <strong>RG.6733.20.2026</strong>. Inwestycja ma objąć działki ewidencyjne <strong>477/1, 190/1 oraz część działki 281</strong>, położone w obrębie 8 — Kolonia Zawada–Dąbrowa.</p><p>Rozbudowa sieci może poprawić dostęp do infrastruktury technicznej i stworzyć warunki do przyłączania kolejnych nieruchomości. Nie wiadomo jednak jeszcze, ile gospodarstw będzie mogło z niej skorzystać.</p><h2>Komorów. Kolejna decyzja dotycząca sieci wodociągowej</h2><p>Drugie obwieszczenie, oznaczone numerem <strong>RG.6733.19.2026</strong>, dotyczy budowy sieci wodociągowej na częściach działek <strong>68 i 216 w obrębie 9 — Komorów</strong>.</p><p>Także w tym przypadku poinformowano o wydaniu decyzji lokalizacyjnej.</p><p>Warto przypomnieć, że Komorów był już objęty wcześniejszym przedsięwzięciem wodociągowym, dotyczącym połączenia miejscowości Łazisko, Komorów, Zaborów Pierwszy i Zaborów Drugi. Bez porównania dokumentacji nie można jednak przesądzać, czy obecna inwestycja jest jego kontynuacją.</p><h2>Decyzja nie oznacza rozpoczęcia budowy</h2><p>Obie sprawy prowadzone są w trybie przewidzianym ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego określa warunki lokalizacyjne przedsięwzięcia, ale sama nie upoważnia jeszcze do rozpoczęcia robót.</p><p>Nie znamy na tym etapie potwierdzonych kosztów, długości planowanych odcinków ani terminów realizacji.</p><h2>Kto skorzysta z nowych wodociągów?</h2><p>Dla mieszkańców najważniejsze pozostają pytania praktyczne: kiedy powstanie infrastruktura, które nieruchomości będzie można przyłączyć i jakie koszty poniosą właściciele posesji?</p><p>Rozbudowa sieci wodociągowej to inwestycja, której efektów nie widać na pierwszy rzut oka. Rury ukryte pod ziemią mogą jednak mieć większe znaczenie dla codziennego życia niż niejeden efektowny obiekt na powierzchni.</p><p><strong>Na razie w Kolonii Zawadzie–Dąbrowie i Komorowie zakończono kolejny etap formalny. Na odpowiedź, kiedy popłynie woda z nowych odcinków sieci, trzeba jeszcze poczekać.</strong></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Co dalej z odpadami wielkogabarytowymi w Tomaszowie? ZGW-K szuka wykonawcy na 2027 rok]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57552,co-dalej-z-odpadami-wielkogabarytowymi-w-tomaszowie-zgw-k-szuka-wykonawcy-na-2027-rok</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57552,co-dalej-z-odpadami-wielkogabarytowymi-w-tomaszowie-zgw-k-szuka-wykonawcy-na-2027-rok</guid>
            <pubDate>Wed, 18 Nov 2026 09:42:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-co-dalej-z-odpadami-wielkogabarytowymi-w-tomaszowie-zgw-k-szuka-wykonawcy-na-2027-rok-1794991612.png</url>
                        <title>Co dalej z odpadami wielkogabarytowymi w Tomaszowie? ZGW-K szuka wykonawcy na 2027 rok</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57552,co-dalej-z-odpadami-wielkogabarytowymi-w-tomaszowie-zgw-k-szuka-wykonawcy-na-2027-rok</link>
                    </image><description>Stare kanapy, zużyte materace, szafy i meble, które zakończyły już swoją służbę w naszych mieszkaniach. Dla właścicieli są niepotrzebnym wyposażeniem, dla miasta — kolejnymi tonami odpadów wymagających odpowiedniego zagospodarowania. Zakład Gospodarki Wodno-Kanalizacyjnej w Tomaszowie Mazowieckim poszukuje wykonawcy, który zajmie się nimi w 2027 roku.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>17 listopada 2026 roku w rejestrze zamówień pojawiło się postępowanie dotyczące zagospodarowania odpadów wielkogabarytowych oznaczonych kodem <strong>20 03 07</strong>.</p><p>Termin składania ofert wyznaczono na <strong>2 grudnia 2026 roku</strong>.</p><h2>Ile kosztują nas stare meble?</h2><p>Choć pozbycie się niepotrzebnej kanapy wydaje się prostą czynnością, jej dalsze zagospodarowanie wymaga odpowiedniej organizacji i pieniędzy.</p><p>Odpady trzeba odebrać, przetransportować, posegregować i przekazać do właściwych procesów przetwarzania. Nie wszystko nadaje się do ponownego wykorzystania, a koszty zagospodarowania poszczególnych frakcji mogą być różne.</p><p>Dlatego istotne będzie ustalenie, ile ton odpadów wielkogabarytowych przewidziano w zamówieniu i jaką cenę za ich zagospodarowanie zaproponują wykonawcy.</p><h2>Czy mieszkańcy zapłacą więcej?</h2><p>Sam przetarg nie oznacza podwyżki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi ani zmiany zasad odbioru gabarytów.</p><p>Koszty zagospodarowania odpadów są jednak jednym z elementów gospodarki komunalnej, dlatego warto obserwować ich wysokość i porównać nowe oferty z dotychczasowymi wydatkami.</p><p><strong>Najważniejsze pytanie brzmi: ile Tomaszów zapłaci za zagospodarowanie odpadów wielkogabarytowych w 2027 roku i czy uda się ograniczyć koszty dzięki odzyskowi surowców?</strong></p><p>Odpowiedź powinniśmy poznać po otwarciu ofert. Bo stare meble znikają z naszych mieszkań, ale rachunek za ich zagospodarowanie pozostaje.</p><p>Tekst mieści się w limicie 2000 znaków. Informacje o przedmiocie zamówienia i terminie ofert pochodzą z wcześniejszego briefingu. Ponowne wyszukiwanie nie pozwoliło potwierdzić pełnej dokumentacji przetargowej, dlatego nie podaję niezweryfikowanych kwot ani ilości odpadów. Przed publikacją warto sprawdzić ogłoszenie w systemie zamówień ZGW-K.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Kto zadba o 6661 tomaszowskich latarni? Miasto ogłasza przetarg na dwa lata]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57551,kto-zadba-o-6661-tomaszowskich-latarni-miasto-oglasza-przetarg-na-dwa-lata</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57551,kto-zadba-o-6661-tomaszowskich-latarni-miasto-oglasza-przetarg-na-dwa-lata</guid>
            <pubDate>Wed, 18 Nov 2026 09:26:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-kto-zadba-o-6661-tomaszowskich-latarni-miasto-oglasza-przetarg-na-dwa-lata-1794990931.png</url>
                        <title>Kto zadba o 6661 tomaszowskich latarni? Miasto ogłasza przetarg na dwa lata</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57551,kto-zadba-o-6661-tomaszowskich-latarni-miasto-oglasza-przetarg-na-dwa-lata</link>
                    </image><description>Ponad sześć i pół tysiąca opraw oświetleniowych, setki ulic i dwa lata odpowiedzialności za sprawne działanie miejskich latarni. Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta w Tomaszowie Mazowieckim szuka wykonawcy, który zajmie się konserwacją i obsługą oświetlenia ulicznego w latach 2027–2028. Oferty można składać do 25 listopada.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>Ogłoszenie o zamówieniu pojawiło się 17 listopada 2026 roku. Postępowanie oznaczono numerem <strong>KTC.271.1.5.2026.ZP</strong>.</p><p>Z dokumentacji wynika, że obsługą objętych zostanie <strong>6661 opraw oświetleniowych</strong>. Około 85 procent stanowią energooszczędne oprawy LED, które pozostają na gwarancji.</p><h2>Nie tylko cena. Liczy się szybkość napraw</h2><p>Miasto przyjęło trzy kryteria oceny ofert. Największe znaczenie będzie miała <strong>cena — 60 procent</strong>. Pozostałe 40 procent przypadnie na czas reakcji wykonawcy: <strong>10 procent za czas naprawy sodowych źródeł światła i 30 procent za czas usunięcia awarii linii oświetleniowej</strong>.</p><p>To istotne, bo niedziałająca latarnia przy przejściu dla pieszych czy skrzyżowaniu nie jest wyłącznie techniczną niedogodnością. Może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa.</p><h2>Ile zapłacą mieszkańcy?</h2><p>W postępowaniu dotyczącym obsługi oświetlenia w 2026 roku miasto przeznaczyło na zamówienie <strong>500 tys. zł</strong>. Nie oznacza to jednak, że właśnie tyle wyniósł ostateczny koszt usługi.</p><p>Nowy przetarg obejmuje dwa lata. Dopiero otwarcie ofert pokaże, jakich kwot oczekują wykonawcy.</p><p><strong>Najważniejszy sprawdzian przyjdzie jednak po podpisaniu umowy. Bo mieszkańcy nie oceniają oświetlenia według zapisów przetargowych, lecz po tym, czy na ich ulicy po zmroku rzeczywiście jest jasno.</strong></p><p><strong>&nbsp;</strong></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[18 listopada w historii. Obrona Jasnej Góry, gest przebaczenia i muzyka, która zmieniała świat]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57550,18-listopada-w-historii-obrona-jasnej-gory-gest-przebaczenia-i-muzyka-ktora-zmieniala-swiat</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57550,18-listopada-w-historii-obrona-jasnej-gory-gest-przebaczenia-i-muzyka-ktora-zmieniala-swiat</guid>
            <pubDate>Wed, 18 Nov 2026 08:47:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-18-listopada-w-historii-obrona-jasnej-gory-gest-przebaczenia-i-muzyka-ktora-zmieniala-swiat-1794989308.png</url>
                        <title>18 listopada w historii. Obrona Jasnej Góry, gest przebaczenia i muzyka, która zmieniała świat</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57550,18-listopada-w-historii-obrona-jasnej-gory-gest-przebaczenia-i-muzyka-ktora-zmieniala-swiat</link>
                    </image><description>Historia potrafi pisać scenariusze, których nie wymyśliłby nawet najbardziej przewrotny dramaturg. 18 listopada 1655 roku szwedzkie wojska rozpoczęły oblężenie Jasnej Góry. Trzysta dziesięć lat później polscy biskupi wyciągnęli rękę do Niemców, wypowiadając słowa, które wywołały polityczną burzę. W 1918 roku powstawał rząd niepodległej Polski, w 1928 na ekranach kin pojawiła się Myszka Miki, a w 1993 roku Nirvana nagrała jeden z najbardziej przejmujących koncertów w historii rocka. Dla Tomaszowa Mazowieckiego ta data również ma znaczenie. To właśnie 18 listopada wybrano projekt pomnika, który miał stać się jednym z symboli miasta. Co wydarzyło się 18 listopada? Nasze kalendarium historyczne 18 listopada prowadzi przez politykę, wojnę, literaturę, muzykę i sport, przypominając, że wielka historia ma również swoje lokalne oblicze.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <!--NASZTOMASZOW.PL | NASZ ARTYKUL W SKROCIE18 listopada 2026STREFA REDAKCYJNA BEZ REKLAMNie umieszczaj tutaj kodow AdSense, banerow,slotow reklamowych ani skryptow zewnetrznych.Dla pelnej ochrony nalezy wykluczyc klase.nt18-noads w konfiguracji systemu reklamowego.--><section  id="nt18-kalendarium"  class="nt18-noads no-ads ad-free no-ad-injection"  data-ad-free="true"  data-no-ads="true"  data-ad-placement="disabled"  aria-labelledby="nt18-title"  style="    box-sizing:border-box;    width:100%;    max-width:900px;    margin:26px auto;    padding:clamp(19px,4vw,32px);    background:#faf8f3;    border:1px solid #ded9cd;    border-top:4px solid #526e57;    border-radius:10px;    color:#30312e;    font-family:Arial,Helvetica,sans-serif;    font-size:15px;    line-height:1.7;    overflow:hidden;    position:relative;    isolation:isolate;    clear:both;  ">  <!-- NAGLOWEK -->  <div style="    display:flex;    align-items:center;    flex-wrap:wrap;    gap:10px;    margin-bottom:12px;  ">    <span aria-hidden="true" style="      display:inline-block;      padding:5px 10px;      background:#eaf0e9;      color:#35543b;      border:1px solid #d5e0d3;      border-radius:5px;      font-size:11px;      font-weight:700;      letter-spacing:1px;    ">KALENDARIUM</span>    <span style="      font-size:12px;      letter-spacing:.5px;      color:#736b60;    ">ŚRODA · 18 LISTOPADA 2026</span>  </div>  <h2 id="nt18-title" style="    font-family:Georgia,'Times New Roman',serif;    font-size:clamp(24px,4.5vw,32px);    line-height:1.25;    font-weight:700;    color:#294533;    margin:0 0 12px;  ">Nasz artykuł w skrócie</h2>  <p style="    margin:0 0 20px;    color:#595a53;    font-size:15px;  ">    <strong>Od murów Jasnej Góry po scenę Nirvany.</strong>    Jeden listopadowy dzień, wiele historii.    O wojnie, przebaczeniu, wielkiej muzyce    i pamięci zapisanej w samym sercu Tomaszowa.  </p>  <!-- GLOWNY MOTYW HISTORYCZNY -->  <div style="    background:#f2eee5;    border:1px solid #e0d7c8;    border-left:4px solid #9b4140;    padding:16px 18px;    border-radius:6px;    margin-bottom:20px;  ">    <div style="      font-size:11px;      font-weight:700;      letter-spacing:1px;      text-transform:uppercase;      color:#93403d;      margin-bottom:7px;    ">1655 · 371 LAT TEMU</div>    <p style="margin:0;">      <strong>Obrona Jasnej Góry.</strong>      Rozpoczyna się oblężenie klasztoru przez      wojska szwedzkie. Czterdzieści dni oporu      stanie się jednym z symboli polskiej      historii, utrwalonym później przez      Henryka Sienkiewicza w      <em>„Potopie”</em>.    </p>  </div>  <!-- OS CZASU -->  <div style="    border-left:2px solid #d4d7cc;    padding-left:19px;    margin-left:5px;  ">    <div style="margin:0 0 17px;">      <span style="        color:#963e3d;        font-weight:700;        font-size:13px;      ">1918 · NIEPODLEGŁOŚĆ</span>      <p style="margin:4px 0 0;">        <strong>Rząd Jędrzeja Moraczewskiego.</strong>        Odrodzona Polska buduje instytucje,        wprowadza reformy społeczne        i przygotowuje demokratyczne wybory.      </p>    </div>    <div style="margin:0 0 17px;">      <span style="        color:#963e3d;        font-weight:700;        font-size:13px;      ">1928 · KULTURA</span>      <p style="margin:4px 0 0;">        <strong>Debiut Myszki Miki.</strong>        Premiera animacji        <em>„Steamboat Willie”</em>        zapoczątkowuje nową epokę        filmowej animacji dźwiękowej.      </p>    </div>    <div style="margin:0 0 17px;">      <span style="        color:#963e3d;        font-weight:700;        font-size:13px;      ">1965 · POJEDNANIE</span>      <p style="margin:4px 0 0;">        <strong>Orędzie polskich biskupów        do biskupów niemieckich.</strong>        Historyczne słowa o przebaczeniu        otwierają drogę do trudnego dialogu        pomiędzy narodami.      </p>    </div>    <div style="margin:0;">      <span style="        color:#963e3d;        font-weight:700;        font-size:13px;      ">1989 · MEDIA</span>      <p style="margin:4px 0 0;">        <strong>„Wiadomości” zastępują        „Dziennik Telewizyjny”.</strong>        Symboliczny krok w przemianach        polskiego dziennikarstwa        po upadku systemu komunistycznego.      </p>    </div>  </div>  <!-- MUZYKA -->  <div style="    background:#f4f0eb;    border-radius:7px;    padding:16px 18px;    margin-top:22px;    border:1px solid #e7ddd4;  ">    <div style="      font-weight:700;      font-size:12px;      letter-spacing:1px;      text-transform:uppercase;      color:#924440;      margin-bottom:9px;    ">♫ MUZYKA · ROCZNICE PŁYT I KONCERTÓW</div>    <p style="margin:0 0 10px;">      <strong>1991 – U2, „Achtung Baby”.</strong>      Album, na którym zespół radykalnie      zmienia własne brzmienie.    </p>    <p style="margin:0 0 10px;">      <strong>1993 – Nirvana, MTV Unplugged.</strong>      Akustyczny koncert Kurta Cobaina      staje się jednym z najważniejszych      nagrań rocka lat dziewięćdziesiątych.    </p>    <p style="margin:0;">      <strong>2016 – Metallica,      „Hardwired... to Self-Destruct”.</strong>      Powrót do ciężkich riffów      i wielkiej rockowej energii.    </p>  </div>  <!-- SPORT -->  <div style="    margin-top:17px;    padding:15px 18px;    border:1px solid #e1ded5;    border-radius:7px;    background:#fffdfa;  ">    <div style="      font-size:12px;      font-weight:700;      letter-spacing:1px;      color:#52705a;      margin-bottom:7px;    ">⚽ SPORT · EMOCJE DO OSTATNIEGO GWIZDKA</div>    <p style="margin:0;">      <strong>2009 – ręka Thierry'ego Henry'ego</strong>      w meczu Francji z Irlandią wywołuje      międzynarodową burzę.      <strong>2024 – Polska przegrywa      ze Szkocją 1:2</strong> po golu      straconym w doliczonym czasie gry.    </p>  </div>  <!-- TOMASZOW -->  <div style="    background:#edf3ec;    border:1px solid #cad9ca;    border-left:4px solid #416e4a;    border-radius:7px;    padding:18px 20px;    margin-top:20px;  ">    <div style="      font-size:11px;      font-weight:700;      letter-spacing:1.1px;      color:#416e4a;      text-transform:uppercase;      margin-bottom:8px;    ">TOMASZÓW MAZOWIECKI · LOKALNY ŚLAD HISTORII</div>    <p style="      margin:0 0 10px;      font-family:Georgia,'Times New Roman',serif;      font-size:19px;      font-weight:700;      line-height:1.4;      color:#2d5236;    ">18 listopada 1917 roku – decyzja, która pozostała na placu Kościuszki</p>    <p style="margin:0;">      Wybrano ostateczny projekt      <strong>pomnika Tadeusza Kościuszki</strong>      autorstwa Józefa Urbanowskiego.      Monument odsłonięto w 1918 roku,      a po zniszczeniu przez niemieckich      okupantów odbudowano w 1947 roku.      Dzisiaj jest jednym z najbardziej      rozpoznawalnych symboli Tomaszowa.    </p>  </div>  <!-- PUENTA -->  <div style="    margin-top:20px;    padding-top:17px;    border-top:1px solid #d9d8d0;  ">    <p style="      font-family:Georgia,'Times New Roman',serif;      font-size:16px;      font-style:italic;      line-height:1.65;      color:#555249;      margin:0;    ">      Historia zapisuje się w kronikach,      muzyce i pamięci pokoleń.      Czasami także w kamiennym pomniku      stojącym na placu naszego miasta.    </p>    <div style="      text-align:right;      margin-top:16px;      font-size:12px;      font-weight:700;      color:#3c6244;    ">      NaszTomaszow.pl      <span style="color:#a14a48;"> · </span>      Codziennie blisko Ciebie    </div>  </div></section><h2>Środa, 18 listopada 2026 roku. Kartka z kalendarza</h2><p>Mamy <strong>środę, 18 listopada 2026 roku</strong>, czyli <strong>322. dzień roku</strong>. Do jego zakończenia pozostały <strong>43 dni</strong>.</p><p>W Tomaszowie Mazowieckim słońce wschodzi około godziny <strong>7.03</strong>, a zachodzi o <strong>15.47</strong>. Dzień trwa 8 godzin i 44 minuty. Jesień coraz szybciej oddaje miejsce zimie, a listopadowe popołudnia właściwie niepostrzeżenie zamieniają się w wieczory.</p><p>Imieniny obchodzą między innymi <strong>Roman, Tomasz, Karolina, Gabriela, Aniela, Klaudyna i Leonard</strong>.</p><p>Dzisiaj przypada <strong>Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach</strong>, ustanowiony z inicjatywy Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób. Tegoroczna kampania przebiega pod hasłem „Care for your kids – use antibiotics wisely”, czyli „Dbaj o swoje dzieci – stosuj antybiotyki rozważnie”.</p><p>To temat znacznie ważniejszy, niż mogłoby się wydawać. Rosnąca oporność bakterii na antybiotyki staje się jednym z najpoważniejszych zagrożeń współczesnej medycyny. Nadużywanie tych leków i stosowanie ich w infekcjach wirusowych, na które nie działają, przyspiesza rozwój oporności. Eksperci przypominają, że antybiotyk nie jest uniwersalnym lekarstwem na kaszel, katar czy gorączkę. O jego zastosowaniu powinny decydować wskazania medyczne.</p><p><strong>18 listopada obchodzony jest również Międzynarodowy Dzień Sztuki Islamu</strong>, ustanowiony przez UNESCO w 2019 roku. Ma przypominać o znaczeniu sztuki, architektury, kaligrafii i rzemiosła artystycznego w rozwoju światowej cywilizacji oraz o potrzebie dialogu między kulturami.</p><p>Na Łotwie przypada natomiast <strong>Święto Proklamowania Republiki Łotewskiej</strong>, upamiętniające odzyskanie państwowości w 1918 roku.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Kalendarium historyczne</strong></span></h2><h3>1655 – Początek oblężenia Jasnej Góry. Garstka obrońców przeciwko szwedzkiej potędze</h3><p><strong>18 listopada 1655 roku wojska szwedzkie pod dowództwem generała Burcharda Müllera rozpoczęły regularne oblężenie klasztoru paulinów na Jasnej Górze.</strong> Polska znajdowała się wówczas w jednym z najtragiczniejszych momentów swojej historii. Szwedzka inwazja doprowadziła do załamania obrony państwa, a część magnaterii i dowódców wojskowych uznała władzę Karola X Gustawa.</p><p>Na czele obrońców Jasnej Góry stał przeor <strong>Augustyn Kordecki</strong>. Klasztor dysponował umocnieniami bastionowymi i artylerią, ale jego załoga była znacznie mniej liczna niż wojska oblegające. Szwedzi liczyli, że zdobycie ważnego ośrodka religijnego i strategicznego będzie kolejnym etapem podporządkowywania sobie Rzeczypospolitej.</p><p>Obrona trwała czterdzieści dni. Szwedzi prowadzili ostrzał i ponawiali żądania kapitulacji, jednak 27 grudnia odstąpili od oblężenia. Wydarzenie szybko nabrało znaczenia symbolicznego, stając się jednym z impulsów do narastającego oporu przeciwko najeźdźcom.</p><p><strong>Oblężenie Jasnej Góry</strong> zajmuje szczególne miejsce w polskiej pamięci historycznej również dzięki literaturze. Henryk Sienkiewicz uczynił je jednym z najważniejszych epizodów „Potopu”, tworząc opowieść o patriotyzmie, zdradzie, odkupieniu win i odzyskiwaniu narodowej godności.</p><p>Literacka wizja Sienkiewicza nie jest jednak tożsama z całym przebiegiem wydarzeń. Powieściowy Andrzej Kmicic to postać fikcyjna, a historyczne decyzje Kordeckiego i sytuacja polityczna były bardziej skomplikowane, niż sugeruje romantyczny obraz obrony klasztoru. Nie zmienia to faktu, że <strong>Jasna Góra stała się symbolem oporu</strong>, który przetrwał kolejne stulecia.</p><h3>1883 – Koleje wprowadzają strefy czasowe. Koniec podróżowania według zegarów każdego miasta</h3><p><strong>18 listopada 1883 roku koleje amerykańskie i kanadyjskie wprowadziły jednolity system czasu kolejowego.</strong> Wcześniej poszczególne miasta posługiwały się własnym czasem słonecznym, wyznaczanym na podstawie położenia geograficznego. Dopóki podróżowanie odbywało się głównie konno lub dyliżansem, różnice kilku czy kilkunastu minut nie stanowiły większego problemu.</p><p>Rozwój kolei wszystko zmienił. Pociągi pokonywały ogromne odległości, a rozkłady jazdy musiały uwzględniać dziesiątki lokalnych systemów pomiaru czasu. Powodowało to zamieszanie organizacyjne i zwiększało ryzyko niebezpiecznych pomyłek.</p><p>Nowy system podzielił Amerykę Północną na <strong>cztery główne strefy czasowe</strong>. Rozwiązanie szybko zostało przyjęte przez miasta i instytucje, stając się jednym z fundamentów nowoczesnej organizacji transportu.</p><p>Była to rewolucja, której znaczenia dzisiaj niemal nie dostrzegamy. Rozkłady kolejowe, lotnicze, połączenia międzynarodowe, a później komunikacja elektroniczna wymagają przecież precyzyjnego i wspólnego określania czasu.</p><p><strong>18 listopada 1883 roku</strong> przypomina, że nowoczesność tworzyły nie tylko wielkie wynalazki, ale również pozornie proste decyzje organizacyjne.</p><h3>1903 – Traktat o Kanale Panamskim. Ameryka zdobywa klucz do dwóch oceanów</h3><p><strong>18 listopada 1903 roku Stany Zjednoczone podpisały z Panamą traktat Hay–Bunau-Varilla</strong>, który otwierał drogę do budowy Kanału Panamskiego i przekazania Amerykanom szerokich uprawnień na obszarze przyszłej inwestycji.</p><p>Panama zaledwie kilkanaście dni wcześniej ogłosiła niepodległość od Kolumbii, przy politycznym i wojskowym wsparciu Stanów Zjednoczonych. Waszyngton od dawna dążył do stworzenia połączenia pomiędzy Atlantykiem a Pacyfikiem, pozwalającego uniknąć długiej podróży wokół Ameryki Południowej.</p><p>Traktat podpisali amerykański sekretarz stanu <strong>John Hay</strong> i reprezentujący Panamę <strong>Philippe Bunau-Varilla</strong>. Dokument dawał Stanom Zjednoczonym daleko idącą kontrolę nad strefą kanału, co przez następne dziesięciolecia stanowiło źródło sporów z Panamczykami.</p><p><strong>Kanał Panamski otwarto w 1914 roku.</strong> Stał się jednym z najważniejszych szlaków żeglugowych świata, a jego kontrola miała znaczenie gospodarcze i militarne.</p><p>Historia tej inwestycji pokazuje, jak często wielkie projekty infrastrukturalne splatają się z polityką mocarstw. To nie tylko opowieść o inżynierach i budowniczych, lecz także o suwerenności państw, zależnościach gospodarczych i sporze o to, kto powinien czerpać korzyści z położenia geograficznego.</p><h3>1914 – Kończy się bitwa pod Krzywopłotami. Legionowe Termopile i dramat polskich żołnierzy</h3><p><strong>18 listopada 1914 roku zakończyła się bitwa pod Krzywopłotami</strong>, rozegrana w rejonie Olkusza pomiędzy oddziałami austro-węgierskimi, w których służyli polscy legioniści, a wojskami rosyjskimi.</p><p>W walkach uczestniczyli żołnierze związani z <strong>Józefem Piłsudskim</strong>. Polskie oddziały poniosły dotkliwe straty, ale zdołały powstrzymać rosyjskie natarcie na swoim odcinku frontu. Piłsudski określił później to starcie mianem legionowych Termopil, nawiązując do heroicznej obrony Spartan opisanej przez starożytnych historyków.</p><p>Wśród poległych znalazł się <strong>Stanisław Paderewski</strong>, przyrodni brat słynnego pianisty i przyszłego premiera Ignacego Jana Paderewskiego. To szczególny zbieg historycznych okoliczności, ponieważ Ignacy Jan Paderewski urodził się właśnie 18 listopada, 54 lata wcześniej.</p><p>Bitwa była jednym z epizodów wielkiej wojny, w której Polacy walczyli często po przeciwnych stronach frontu. Nie mieli jeszcze własnego państwa, a ich los zależał od decyzji mocarstw zaborczych.</p><p><strong>Krzywopłoty</strong> przypominają o ogromnej cenie, jaką zapłaciło pokolenie legionistów. Za wielkimi hasłami o niepodległości kryły się konkretne ludzkie dramaty, śmierć młodych żołnierzy i rodziny czekające na wiadomości z frontu.</p><h3>1916 – Koniec bitwy nad Sommą. Jedna z najkrwawszych operacji Wielkiej Wojny</h3><p><strong>18 listopada 1916 roku zakończyła się bitwa nad Sommą</strong>, jedna z największych i najbardziej krwawych operacji I wojny światowej. Od 1 lipca wojska brytyjskie i francuskie próbowały przełamać niemieckie linie obronne, lecz kolejne ataki przynosiły ogromne straty przy stosunkowo niewielkich zdobyczach terytorialnych.</p><p>Pierwszy dzień bitwy stał się najtragiczniejszym dniem w dziejach armii brytyjskiej. Poniosła ona wówczas około 57 tysięcy strat osobowych, obejmujących zabitych, rannych i zaginionych.</p><p>Przez następne miesiące żołnierze walczyli w błocie, pod ostrzałem artylerii i karabinów maszynowych. Nowoczesna technika wojskowa pokazała swoje najbardziej niszczycielskie oblicze. Podczas bitwy Brytyjczycy po raz pierwszy użyli czołgów, ale nowa broń nie zdołała przełamać impasu.</p><p><strong>Bitwa nad Sommą</strong> pochłonęła setki tysięcy ofiar po obu stronach. Alianci posunęli się zaledwie o kilkanaście kilometrów, nie osiągając decydującego przełomu.</p><p>Wojna pozycyjna stała się symbolem konfliktu, w którym przemysłowa zdolność niszczenia wyprzedziła umiejętność prowadzenia skutecznych działań ofensywnych. Wielka Wojna zmieniła nie tylko mapę Europy, ale również sposób myślenia o wojsku, państwie i ludzkim życiu.</p><p>W literaturze pamięć o tych wydarzeniach przetrwała między innymi dzięki twórczości <strong>Ericha Marii Remarque'a</strong>, autora „Na Zachodzie bez zmian”, choć jego powieść nie stanowi relacji z samej Sommy.</p><h3>1918 – Powstaje rząd Moraczewskiego. Niepodległość trzeba zamienić w działające państwo</h3><p><strong>18 listopada 1918 roku rozpoczął działalność rząd Jędrzeja Moraczewskiego</strong>, powołany w pierwszych dniach odrodzonej Rzeczypospolitej. Polska odzyskała niepodległość, ale jej państwowość dopiero nabierała rzeczywistych kształtów.</p><p>Kraj był wyniszczony wojną, administracja pozostawała rozbita pomiędzy dawne systemy zaborcze, a przemysł i transport wymagały odbudowy. W wielu miejscowościach brakowało żywności, opału i pracy. Do tego dochodziły spory polityczne oraz zagrożenia na granicach.</p><p><strong>Jędrzej Moraczewski</strong>, polityk socjalistyczny, stanął na czele gabinetu, który miał łączyć odbudowę państwa z reformami społecznymi. Wkrótce wprowadzono ośmiogodzinny dzień pracy, rozwijano ustawodawstwo ochronne i przygotowywano demokratyczne wybory parlamentarne.</p><p><strong>28 listopada 1918 roku</strong> wydano dekret o ordynacji wyborczej do Sejmu Ustawodawczego, przyznający prawa wyborcze kobietom. Był to jeden z fundamentów nowoczesnego polskiego parlamentaryzmu.</p><p>Rząd Moraczewskiego utrzymał się do stycznia 1919 roku, kiedy zastąpił go gabinet Ignacego Jana Paderewskiego. Mimo krótkiego okresu urzędowania rozpoczął prace, których skutki miały wpływać na polskie życie społeczne przez kolejne dziesięciolecia.</p><p>Warto pamiętać, że wolność nie kończy się na uroczystym ogłoszeniu niepodległości. <strong>Niepodległe państwo trzeba jeszcze zorganizować</strong>, stworzyć jego prawo, zapewnić bezpieczeństwo obywatelom i znaleźć sposób finansowania podstawowych usług publicznych.</p><h3>1918 – Łotwa ogłasza niepodległość. Narodziny państwa nad Bałtykiem</h3><p><strong>18 listopada 1918 roku w Rydze ogłoszono powstanie niepodległej Republiki Łotewskiej.</strong> Uroczystość odbyła się w budynku dzisiejszego Teatru Narodowego, a kierowanie rządem powierzono <strong>Kārlisowi Ulmanisowi</strong>.</p><p>Podobnie jak Polska, Łotwa próbowała wykorzystać rozpad dawnego europejskiego porządku po zakończeniu I wojny światowej. Kraj musiał jednak zmagać się z rosyjskimi bolszewikami, wojskami niemieckimi i walkami o własne granice.</p><p>Ogłoszenie niepodległości nie oznaczało więc zakończenia konfliktów. Przed Łotyszami pozostawała jeszcze długa walka o utrzymanie państwa, trwająca do 1920 roku.</p><p><strong>Łotewska niepodległość</strong> została brutalnie przerwana w 1940 roku przez Związek Radziecki. Państwo odzyskało suwerenność dopiero w 1991 roku, w okresie rozpadu sowieckiego imperium.</p><p>Dzisiaj 18 listopada jest jednym z najważniejszych łotewskich świąt narodowych. To również przypomnienie, jak bliskie były sobie doświadczenia narodów Europy Środkowo-Wschodniej, dla których XX wiek oznaczał wielokrotne zmagania o własną państwowość.</p><h3>1928 – Narodziny ekranowej Myszki Miki. Disney rozpoczyna budowę medialnego imperium</h3><p><strong>18 listopada 1928 roku w nowojorskim Colony Theatre odbyła się premiera filmu animowanego „Steamboat Willie”, w którym publiczność poznała Myszkę Miki.</strong> Nie była to pierwsza wyprodukowana animacja z tą postacią, ale pierwsza szeroko rozpowszechniona i przełomowa dzięki synchronizacji obrazu z dźwiękiem.</p><p>Za powstaniem filmu stali przede wszystkim <strong>Walt Disney i Ub Iwerks</strong>. Ich bohater, początkowo nieco zadziorny i znacznie mniej ugrzeczniony niż w późniejszych produkcjach, błyskawicznie zdobył popularność.</p><p>Film był ważnym krokiem w rozwoju animacji dźwiękowej. Precyzyjne połączenie muzyki, efektów dźwiękowych i ruchu postaci otworzyło przed twórcami nowe możliwości opowiadania historii.</p><p><strong>Myszka Miki</strong> stała się później jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli popkultury. Pojawiała się w filmach, komiksach, telewizji, parkach rozrywki i na niezliczonych produktach.</p><p>Z dzisiejszej perspektywy trudno uwierzyć, że medialne imperium Disneya budowało swoją popularność również dzięki kilkuminutowemu czarno-białemu filmowi. A jednak właśnie takie niewielkie przedsięwzięcia potrafią rozpoczynać największe kulturowe przemiany.</p><h3>1939 – Polska Marynarka Wojenna w Wielkiej Brytanii. Wojna trwa mimo klęski wrześniowej</h3><p><strong>18 listopada 1939 roku w Londynie podpisano porozumienie dotyczące współpracy Polskiej Marynarki Wojennej z brytyjską Royal Navy.</strong> Był to jeden z pierwszych ważnych aktów międzynarodowych polskiego rządu działającego na uchodźstwie po klęsce kampanii wrześniowej.</p><p>Polska utraciła swoje terytorium, ale nie zamierzała rezygnować z udziału w wojnie. Część okrętów zdołała przed niemieckim atakiem opuścić Bałtyk i przedostać się do Wielkiej Brytanii. Wśród nich znalazły się niszczyciele „Błyskawica”, „Grom” i „Burza”.</p><p>Porozumienie umożliwiało rozwijanie współpracy operacyjnej, szkoleniowej i organizacyjnej z brytyjską flotą. Polskie okręty uczestniczyły później w działaniach na Atlantyku, Morzu Północnym i Morzu Śródziemnym.</p><p><strong>Polska Marynarka Wojenna</strong> odegrała istotną rolę w alianckim wysiłku wojennym. Jej historia przypomina, że po wrześniu 1939 roku polska walka nie została przerwana. Zmieniło się miejsce prowadzenia działań, ale nie cel, którym pozostawało odzyskanie wolności.</p><h3>1965 – „Udzielamy wybaczenia i prosimy o nie”. List, który wyprzedził swoją epokę</h3><p><strong>18 listopada 1965 roku polscy biskupi wystosowali orędzie do biskupów niemieckich</strong>, zapraszając ich na obchody tysiąclecia chrztu Polski. Dokument przeszedł do historii przede wszystkim dzięki niezwykłemu gestowi pojednania zawartemu w słowach: <strong>„udzielamy wybaczenia i prosimy o nie”</strong>.</p><p>Autorem zasadniczej części listu był <strong>biskup Bolesław Kominek</strong>, późniejszy kardynał i metropolita wrocławski. Pod dokumentem podpisali się również między innymi <strong>kardynał Stefan Wyszyński i arcybiskup Karol Wojtyła</strong>.</p><p>Dwadzieścia lat po zakończeniu II wojny światowej była to inicjatywa niezwykle odważna. W Polsce nadal żywa pozostawała pamięć niemieckiej okupacji, masowych mordów, wysiedleń, obozów koncentracyjnych i zniszczonych miast. Miliony ludzi utraciły bliskich, domy i dorobek całego życia.</p><p>Słowa biskupów nie oznaczały zapomnienia o zbrodniach ani zrównywania odpowiedzialności sprawców i ofiar. Miały otworzyć drogę do pojednania między narodami, które przez stulecia żyły obok siebie, a w XX wieku znalazły się po przeciwnych stronach najbardziej tragicznego konfliktu w dziejach Europy.</p><p><strong>Władze PRL zareagowały gwałtowną kampanią propagandową.</strong> Zarzucano hierarchom przekroczenie kompetencji i występowanie przeciwko polskim interesom państwowym. Organizowano protesty i próbowano przedstawiać autorów listu jako przeciwników obowiązującej polityki zagranicznej.</p><p>Z perspektywy sześciu dekad widać jednak, że dokument z 18 listopada 1965 roku stał się jednym z fundamentów późniejszego pojednania polsko-niemieckiego.</p><p>Historia uczy, że <strong>przebaczenie nie jest tym samym co zapomnienie</strong>. Nie musi również oznaczać rezygnacji z prawdy o przeszłości. Bywa natomiast warunkiem rozpoczęcia rozmowy o przyszłości.</p><p>Jest w tym przesłaniu coś z literackiej refleksji Czesława Miłosza nad odpowiedzialnością człowieka za własne czyny i pamięć zbiorową. Historia nie pozwala nam cofnąć wyrządzonego zła, ale stawia pytanie, co z tą wiedzą zrobimy.</p><p>Orędzie biskupów było próbą odpowiedzi, która w 1965 roku wymagała większej odwagi, niż dzisiaj potrafimy sobie wyobrazić.</p><h3>1978 – Tragedia w Jonestown. Ponad 900 ofiar religijnego fanatyzmu i manipulacji</h3><p><strong>18 listopada 1978 roku w gujańskiej osadzie Jonestown doszło do jednej z największych tragedii związanych z działalnością sekty religijnej.</strong> Ponad 900 osób straciło życie w wyniku działań przywódcy wspólnoty Peoples Temple, <strong>Jima Jonesa</strong>.</p><p>Jones przez lata budował organizację opartą na absolutnym posłuszeństwie wobec lidera. Początkowo posługiwał się hasłami równości społecznej, wspólnotowości i walki z dyskryminacją. Z czasem działalność organizacji coraz silniej opierała się jednak na kontroli, izolacji i zastraszaniu członków.</p><p>Do Jonestown przybył amerykański kongresmen <strong>Leo Ryan</strong>, badający doniesienia o naruszaniu praw człowieka. Podczas próby opuszczenia osady został zamordowany wraz z czterema innymi osobami na pobliskim lądowisku.</p><p>Niedługo później Jones doprowadził do masowej śmierci mieszkańców osady. Wielu zostało zmuszonych do wypicia trucizny. Wśród ofiar były setki dzieci, dlatego określanie całego wydarzenia wyłącznie jako zbiorowego samobójstwa nie oddaje jego rzeczywistego charakteru.</p><p><strong>Jonestown</strong> pozostaje dramatycznym przykładem tego, do czego mogą doprowadzić manipulacja, izolowanie ludzi od informacji oraz bezgraniczne podporządkowanie charyzmatycznemu przywódcy.</p><p>To również ostrzeżenie przed organizacjami, w których zanika możliwość krytycznego myślenia, a lojalność wobec lidera staje się ważniejsza od bezpieczeństwa i życia człowieka.</p><h3>1987 – Pożar londyńskiego metra. Tragedia, która zmieniła przepisy bezpieczeństwa</h3><p><strong>18 listopada 1987 roku na stacji King's Cross w Londynie wybuchł pożar, w którym zginęło 31 osób.</strong> Ogień rozpoczął się pod drewnianymi schodami ruchomymi, prawdopodobnie od wyrzuconej zapałki. Początkowo zagrożenie wydawało się niewielkie.</p><p>Sytuacja zmieniła się dramatycznie, kiedy płomienie rozprzestrzeniły się wzdłuż drewnianej konstrukcji schodów. W pewnym momencie gwałtowny wyrzut ognia i gorących gazów objął halę biletową. Ludzie zostali odcięci od dróg ewakuacji.</p><p><strong>Pożar King's Cross</strong> ujawnił poważne niedoskonałości systemu bezpieczeństwa londyńskiego metra. Śledztwo wykazało problemy z procedurami, szkoleniem personelu, wyposażeniem i komunikacją pomiędzy służbami ratowniczymi.</p><p>Po tragedii wprowadzono liczne zmiany. Zaczęto zastępować drewniane schody ruchome nowoczesnymi konstrukcjami, rozszerzono zakaz palenia i zmodyfikowano procedury przeciwpożarowe.</p><p>Wypadek pokazał, że zaniedbania techniczne i organizacyjne potrafią przez lata pozostawać niewidoczne, aż do chwili, kiedy dochodzi do katastrofy. Bezpieczeństwo nie może być dodatkiem do funkcjonowania infrastruktury publicznej. Musi być jej podstawowym warunkiem.</p><h3>1989 – „Wiadomości” zastępują „Dziennik Telewizyjny”. Symboliczny koniec epoki propagandy</h3><p><strong>18 listopada 1989 roku Telewizja Polska wyemitowała pierwsze wydanie „Wiadomości”, które zastąpiły funkcjonujący przez dziesięciolecia „Dziennik Telewizyjny”.</strong></p><p>Premierowe wydanie poprowadził <strong>Wojciech Reszczyński</strong>. Zmiana nazwy i formuły programu następowała w okresie gwałtownej transformacji politycznej, kiedy Polska odchodziła od monopolu informacyjnego komunistycznych władz.</p><p><strong>„Dziennik Telewizyjny”</strong> przez lata pozostawał jednym z najważniejszych narzędzi oficjalnej propagandy PRL. Informacje prezentowano w sposób podporządkowany interesom partii rządzącej, a wydarzenia niewygodne dla władz pomijano lub przedstawiano zgodnie z obowiązującą linią polityczną.</p><p>Nowy program miał symbolizować odejście od tej tradycji. Nie oznaczało to oczywiście, że wszystkie problemy mediów publicznych zniknęły wraz ze zmianą planszy tytułowej.</p><p><strong>18 listopada 1989 roku</strong> przypomina o znaczeniu niezależnego dziennikarstwa. Media nie powinny być narzędziem służącym do potwierdzania racji aktualnej władzy. Ich zadaniem jest dostarczanie sprawdzonych informacji, kontrolowanie instytucji publicznych i umożliwianie obywatelom samodzielnej oceny rzeczywistości.</p><p>To zasada równie ważna dla ogólnopolskich redakcji, jak i dla lokalnego portalu informacyjnego.</p><h3>1991 – Upadek Vukovaru. Chorwacja zapamiętuje jeden z najtragiczniejszych dni wojny</h3><p><strong>18 listopada 1991 roku załamała się obrona chorwackiego Vukovaru</strong>, miasta obleganego przez Jugosłowiańską Armię Ludową i serbskie formacje zbrojne.</p><p>Walki trwały niemal trzy miesiące. Miasto zostało w znacznej części zniszczone, a jego mieszkańcy doświadczyli bombardowań, ostrzału artyleryjskiego i dramatycznych braków podstawowych środków do życia.</p><p>Po zajęciu Vukovaru doszło do kolejnych zbrodni na jeńcach i cywilach. Jedną z najbardziej znanych była masakra na farmie Ovčara, gdzie zamordowano około dwustu osób wyprowadzonych wcześniej ze szpitala.</p><p><strong>Vukovar</strong> stał się dla Chorwatów symbolem oporu i cierpienia podczas wojny o niepodległość. Dzisiaj 18 listopada jest w Chorwacji państwowym dniem pamięci ofiar wojny oraz tragedii Vukovaru i Škabrnji.</p><p>W 2026 roku przypada <strong>35. rocznica upadku miasta</strong>. Chorwackie Ministerstwo Obrony zapowiedziało oficjalne obchody upamiętniające ofiary tych wydarzeń.</p><p>Historia Vukovaru pozostaje jednym z najbardziej przejmujących świadectw wojny na Bałkanach. Przypomina, jak szybko sąsiedzi, przez lata mieszkający w tym samym państwie, mogą zostać podzieleni przez politykę nacjonalizmu, przemoc i wzajemne uprzedzenia.</p><h3>2003 – Przełomowy wyrok w Massachusetts. Spór o małżeństwo trafia do centrum debaty prawnej</h3><p><strong>18 listopada 2003 roku Sąd Najwyższy stanu Massachusetts wydał wyrok w sprawie Goodridge przeciwko Departamentowi Zdrowia Publicznego</strong>, uznając, że odmowa dostępu do małżeństwa parom tej samej płci narusza konstytucję stanową.</p><p>Orzeczenie było przełomowe dla amerykańskiego prawa rodzinnego. Sędziowie uznali, że państwo nie przedstawiło wystarczającego konstytucyjnego uzasadnienia dla wyłączenia określonej grupy obywateli z praw i obowiązków wynikających z małżeństwa.</p><p>Wyrok wywołał szeroką debatę społeczną, prawną i polityczną. Jego przeciwnicy wskazywali na tradycyjne rozumienie małżeństwa oraz rolę demokratycznego ustawodawcy, natomiast zwolennicy podkreślali zasadę równej ochrony prawnej.</p><p>W 2004 roku Massachusetts stało się pierwszym stanem USA umożliwiającym zawieranie małżeństw parom tej samej płci. W kolejnych latach podobne rozstrzygnięcia zapadły w innych stanach, a w 2015 roku amerykański Sąd Najwyższy uznał takie małżeństwa za chronione konstytucyjnie w całym kraju.</p><p><strong>Wyrok z 18 listopada 2003 roku</strong> pokazuje, że decyzje sądów mogą rozpoczynać przemiany daleko wykraczające poza indywidualny spór prawny.</p><h3>2013 – MAVEN leci na Marsa. NASA próbuje rozwiązać zagadkę zaginionej atmosfery</h3><p><strong>18 listopada 2013 roku NASA wystrzeliła sondę MAVEN, przeznaczoną do badania górnych warstw atmosfery Marsa.</strong> Start nastąpił z przylądka Canaveral na Florydzie, a misja miała pomóc odpowiedzieć na jedno z najważniejszych pytań planetologii: dlaczego Mars utracił znaczną część swojej dawnej atmosfery i wody?</p><p>Badania prowadzone przez sondy oraz łaziki wskazują, że miliardy lat temu na powierzchni Czerwonej Planety mogły istnieć rzeki i jeziora. Dzisiejszy Mars jest jednak zimnym i suchym światem, którego atmosfera jest znacznie rzadsza od ziemskiej.</p><p><strong>MAVEN</strong> bada procesy zachodzące na styku marsjańskiej atmosfery i przestrzeni kosmicznej, w tym oddziaływanie wiatru słonecznego. Dzięki tym pomiarom naukowcy próbują odtworzyć historię zmian klimatycznych planety.</p><p>Wyniki takich misji mają znaczenie również dla przyszłych wypraw załogowych. Pozwalają lepiej rozumieć warunki, z jakimi człowiek musiałby zmierzyć się podczas długotrwałego pobytu na Marsie.</p><p>To kolejny przykład ludzkiej ciekawości, której nie ogranicza najbliższe otoczenie. Od czasów pierwszych obserwatorów nieba próbujemy zrozumieć, czy nasza planeta jest wyjątkowa i czy życie mogło powstać również gdzieś poza Ziemią.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Urodzili się tego dnia</strong></span></h2><h3>1860 – Ignacy Jan Paderewski. Pianista, który potrafił przekonać świat do sprawy polskiej</h3><p><strong>18 listopada 1860 roku w Kuryłówce na Podolu urodził się Ignacy Jan Paderewski</strong>, jeden z najwybitniejszych polskich pianistów, kompozytor, działacz niepodległościowy i przyszły premier Rzeczypospolitej. W niektórych opracowaniach pojawia się data 6 listopada, wynikająca z różnicy pomiędzy kalendarzem juliańskim i gregoriańskim.</p><p>Paderewski zdobył międzynarodową sławę jako wirtuoz fortepianu, występując na największych estradach Europy i Ameryki. Swoją popularność wykorzystał do wspierania polskiej sprawy niepodległościowej, pozyskując przychylność wpływowych środowisk politycznych i opiniotwórczych.</p><p>W 1919 roku stanął na czele rządu i objął stanowisko ministra spraw zagranicznych, a następnie wraz z Romanem Dmowskim reprezentował Polskę podczas konferencji pokojowej w Paryżu.</p><p><strong>Ignacy Jan Paderewski</strong> pozostaje jednym z najbardziej niezwykłych przykładów połączenia kariery artystycznej z działalnością państwową.</p><h3>1939 – Margaret Atwood. Pisarka, która opisała koszmar pozornie uporządkowanego świata</h3><p><strong>18 listopada 1939 roku urodziła się Margaret Atwood</strong>, kanadyjska pisarka, poetka i eseistka. Największą rozpoznawalność przyniosła jej powieść <strong>„Opowieść podręcznej”</strong>, przedstawiająca dystopijną wizję społeczeństwa, w którym kobiety pozbawiono podstawowych praw i podporządkowano opresyjnemu systemowi polityczno-religijnemu.</p><p>Twórczość Atwood wielokrotnie podejmuje temat władzy, wolności, społecznych podziałów oraz zagrożeń wynikających z autorytarnych ideologii. Pisarka obchodzi dzisiaj 87. urodziny.</p><h3>1953 – Alan Moore. Autor, który zmienił literaturę komiksową</h3><p><strong>18 listopada 1953 roku urodził się Alan Moore</strong>, brytyjski scenarzysta komiksowy i pisarz, autor między innymi „Strażników”, „V jak Vendetta” i „Prosto z piekła”.</p><p>Moore udowodnił, że komiks może podejmować równie złożone tematy społeczne, filozoficzne i polityczne jak klasyczna literatura. Jego twórczość wielokrotnie podważała tradycyjne wyobrażenia o superbohaterach, pokazując moralną niejednoznaczność ich działań.</p><h3>1962 – Kirk Hammett. Gitarzysta Metalliki i współtwórca brzmienia thrash metalu</h3><p><strong>18 listopada 1962 roku urodził się Kirk Hammett</strong>, amerykański gitarzysta zespołu <strong>Metallica</strong>. Do grupy dołączył w 1983 roku, zastępując Dave'a Mustaine'a, późniejszego lidera Megadeth.</p><p>Jego charakterystyczne solówki i melodyjne partie gitarowe stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów muzyki Metalliki. Dzisiaj obchodzi 64. urodziny, a rocznica zbiega się z dziesięcioleciem albumu „Hardwired... to Self-Destruct”.</p><h3>1985 – Allyson Felix. Jedna z największych gwiazd olimpijskiej lekkoatletyki</h3><p><strong>18 listopada 1985 roku urodziła się Allyson Felix</strong>, amerykańska sprinterka, siedmiokrotna mistrzyni olimpijska i jedna z najbardziej utytułowanych lekkoatletek w historii igrzysk.</p><p>Specjalizowała się przede wszystkim w biegach na 200 i 400 metrów oraz w sztafetach. Poza sportowymi osiągnięciami stała się również ważnym głosem w debacie dotyczącej praw zawodniczek, ochrony macierzyństwa i warunków współpracy sportowców ze sponsorami.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Odeszli tego dnia</strong></span></h2><h3>1922 – Marcel Proust. Autor, który zamienił pamięć w wielką literaturę</h3><p><strong>18 listopada 1922 roku w Paryżu zmarł Marcel Proust</strong>, francuski pisarz, autor monumentalnego cyklu <strong>„W poszukiwaniu straconego czasu”</strong>.</p><p>Jego dzieło należy do najważniejszych osiągnięć literatury XX wieku. Proust badał mechanizmy pamięci, przemijania i ludzkich emocji, pokazując, jak przypadkowy zapach, smak czy obraz potrafią przywołać pozornie zapomniany fragment życia.</p><p>W 2026 roku przypada 104. rocznica śmierci pisarza.</p><h3>1962 – Niels Bohr. Człowiek, który pomógł zrozumieć budowę atomu</h3><p><strong>18 listopada 1962 roku zmarł Niels Bohr</strong>, duński fizyk, laureat Nagrody Nobla z 1922 roku, jeden z twórców nowoczesnej fizyki atomowej.</p><p>Opracowany przez niego model atomu był ważnym etapem rozwoju teorii kwantowej. Bohr stworzył również w Kopenhadze jeden z najważniejszych ośrodków badań fizycznych pierwszej połowy XX wieku.</p><p>Jego dorobek wpłynął na rozwój technologii, energetyki i współczesnego rozumienia materii.</p><h3>2017 – Malcolm Young. Gitara, bez której AC/DC nie brzmiałoby tak samo</h3><p><strong>18 listopada 2017 roku zmarł Malcolm Young</strong>, współzałożyciel i gitarzysta rytmiczny australijskiego zespołu <strong>AC/DC</strong>.</p><p>Nie był tak widowiskowy jak jego młodszy brat Angus, ale to właśnie jego precyzyjna, oszczędna i niezwykle dynamiczna gra stanowiła fundament brzmienia grupy. Malcolm należał również do głównych autorów jej repertuaru.</p><p>Utwory „Back in Black”, „Highway to Hell” czy „You Shook Me All Night Long” trudno wyobrazić sobie bez jego charakterystycznej sekcji rytmicznej.</p><p>W historii rocka nie zawsze najbardziej widoczny muzyk jest tym, bez którego zespół nie mógłby istnieć. Malcolm Young pozostaje jednym z najlepszych przykładów tej prawdy.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Tego dnia w muzyce</strong></span></h2><h3>1991 – U2 wydają „Achtung Baby”. Zespół, który postanowił zburzyć własny pomnik</h3><p><strong>18 listopada 1991 roku ukazał się album „Achtung Baby” irlandzkiej grupy U2</strong>, jedna z najważniejszych płyt rockowych początku lat dziewięćdziesiątych.</p><p>Po ogromnym sukcesie „The Joshua Tree” i „Rattle and Hum” muzycy znaleźli się w trudnej sytuacji artystycznej. U2 stali się zespołem stadionowym, kojarzonym z podniosłymi hymnami, politycznym zaangażowaniem i charakterystycznym gitarowym brzmieniem. Dalsze powielanie tej formuły mogło przynieść sukces komercyjny, ale groziło twórczym zastojem.</p><p>Zespół zdecydował się na radykalną zmianę.</p><p><strong>„Achtung Baby”</strong> powstawał między innymi w berlińskich Hansa Studios, w atmosferze przemian politycznych po upadku Muru Berlińskiego. Producentami byli <strong>Daniel Lanois i Brian Eno</strong>, a ważną rolę w kształtowaniu dźwięku odegrał realizator <strong>Flood</strong>.</p><p>Muzyka stała się bardziej surowa, elektroniczna i eksperymentalna. Gitary The Edge'a zaczęły brzmieć inaczej, pojawiły się elementy industrialu, muzyki tanecznej i alternatywnego rocka. Bono porzucił rolę niemal mesjanistycznego wokalisty na rzecz bardziej ironicznej, świadomie teatralnej kreacji.</p><p>Album otwierał <strong>„Zoo Station”</strong>, utwór, który od pierwszych sekund zapowiadał zmianę estetyki. Dalej pojawiały się <strong>„Even Better Than the Real Thing”, „One”, „Until the End of the World”, „The Fly” i „Mysterious Ways”</strong>.</p><p>Szczególnie ważne miejsce zajmuje „One”, jeden z najbardziej rozpoznawalnych utworów U2. Piosenka łączy osobiste napięcia z uniwersalnym pytaniem o możliwość porozumienia pomiędzy ludźmi.</p><p><strong>„Achtung Baby”</strong> odniósł ogromny sukces artystyczny i komercyjny, a późniejsza trasa Zoo TV stała się jednym z najbardziej ambitnych widowisk koncertowych swojej epoki.</p><p>Z perspektywy 35 lat album pozostaje dowodem, że największym zagrożeniem dla uznanego artysty nie zawsze jest brak sukcesu. Czasem jest nim właśnie sukces, który zamienia twórcę w niewolnika własnej przeszłości.</p><p>U2 potrafili się z tej pułapki wydostać.</p><h3>1993 – Nirvana nagrywa MTV Unplugged. Koncert, który stał się muzycznym testamentem</h3><p><strong>18 listopada 1993 roku w nowojorskich Sony Music Studios zespół Nirvana nagrał koncert dla programu MTV Unplugged.</strong></p><p>W tamtym czasie Nirvana była jednym z najważniejszych zespołów świata. „Nevermind” zmienił muzyczny krajobraz początku lat dziewięćdziesiątych, a <strong>Kurt Cobain</strong> stał się symbolem pokolenia, które nie chciało podporządkowywać się estetyce poprzedniej dekady.</p><p>Koncert MTV Unplugged miał pokazać inne oblicze zespołu. Zamiast elektrycznego hałasu, przesterowanych gitar i scenicznej agresji pojawiły się akustyczne instrumenty, kameralna atmosfera i niezwykle starannie dobrany repertuar.</p><p><strong>Nirvana nie zdecydowała się na wykonanie prostego zestawu największych przebojów.</strong> Obok własnych kompozycji znalazły się interpretacje utworów Davida Bowiego, The Vaselines oraz Meat Puppets, których członkowie uczestniczyli w występie.</p><p>Publiczność usłyszała między innymi <strong>„About a Girl”, „Come as You Are”, „The Man Who Sold the World”, „All Apologies” i „Where Did You Sleep Last Night”</strong>.</p><p>Ten ostatni utwór, związany z amerykańską tradycją folkową i repertuarem Lead Belly'ego, stał się jednym z najbardziej przejmujących momentów koncertu. Cobain wykonywał go z narastającą ekspresją, a końcowe sekundy nagrania do dzisiaj należą do najbardziej rozpoznawalnych obrazów rocka lat dziewięćdziesiątych.</p><p>Program wyemitowano w grudniu 1993 roku. Kilka miesięcy później, w kwietniu 1994 roku, Kurt Cobain zmarł w wieku 27 lat.</p><p>Wydany po jego śmierci album <strong>„MTV Unplugged in New York”</strong> zyskał status dzieła kultowego.</p><p>Z perspektywy lat koncert bywa odbierany jako pożegnanie, chociaż w listopadzie 1993 roku nie był tak planowany. To właśnie późniejsze wydarzenia nadały mu dodatkowy, tragiczny wymiar.</p><p>Nirvana pokazała wówczas, że pod warstwą gitarowego hałasu kryła się muzyka oparta na wyjątkowej wrażliwości, melodii i osobistych emocjach.</p><p>Nie potrzebowała ogromnej sceny ani efektów specjalnych. Wystarczyły głos Cobaina, kilka instrumentów i cisza pomiędzy dźwiękami.</p><h3>2016 – Metallica wydaje „Hardwired... to Self-Destruct”. Wielki powrót do ciężkiego grania</h3><p><strong>18 listopada 2016 roku ukazał się album „Hardwired... to Self-Destruct” zespołu Metallica</strong>, pierwsza od ośmiu lat studyjna płyta grupy zawierająca całkowicie nowy materiał.</p><p>Po albumie „Death Magnetic” z 2008 roku muzycy skoncentrowali się na koncertach i innych przedsięwzięciach. Oczekiwania fanów rosły, a każda informacja o nowym wydawnictwie wywoływała ogromne zainteresowanie.</p><p><strong>James Hetfield, Lars Ulrich, Kirk Hammett i Robert Trujillo</strong> przygotowali materiał, który nawiązywał do bardziej agresywnej i dynamicznej strony twórczości zespołu.</p><p>Album zawierał dwanaście podstawowych kompozycji, wydanych na dwóch płytach. Wśród najważniejszych znalazły się <strong>„Hardwired”, „Moth Into Flame”, „Atlas, Rise!”, „Halo on Fire” i „Spit Out the Bone”</strong>.</p><p>Producentem był <strong>Greg Fidelman</strong>, współpracujący przy realizacji materiału z Hetfieldem i Ulrichem.</p><p>Brzmienie płyty było ciężkie, dynamiczne i bardziej bezpośrednie niż na części wcześniejszych wydawnictw. Zespół nie próbował jednak bezrefleksyjnie odtworzyć estetyki „Master of Puppets” czy „...And Justice for All”.</p><p><strong>„Hardwired... to Self-Destruct”</strong> pokazał Metallikę jako grupę świadomą własnego dorobku, ale nadal zainteresowaną tworzeniem nowych kompozycji.</p><p>Album zadebiutował na pierwszym miejscu amerykańskiej listy Billboard 200 i zapoczątkował kolejną wielką trasę koncertową.</p><p>Dziesięć lat po premierze pozostaje ważnym rozdziałem historii zespołu, który już dawno przestał być wyłącznie przedstawicielem thrash metalu, stając się jedną z największych instytucji światowej muzyki rockowej.</p><p>Rocznica wydania albumu zbiega się dzisiaj z <strong>64. urodzinami Kirka Hammetta</strong>, co nadaje jej dodatkowy, symboliczny charakter.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Tego dnia w sporcie</strong></span></h2><h3>2009 – Ręka Thierry'ego Henry'ego. Francja jedzie na mundial, Irlandia pozostaje z poczuciem krzywdy</h3><p><strong>18 listopada 2009 roku Francja zremisowała z Irlandią 1:1 w rewanżowym meczu barażowym eliminacji mistrzostw świata 2010</strong>, zapewniając sobie awans dzięki zwycięstwu 2:1 w dwumeczu.</p><p>Spotkanie przeszło do historii z powodu jednej z najbardziej kontrowersyjnych sytuacji w nowoczesnej piłce nożnej.</p><p>Irlandczycy prowadzili po golu <strong>Robbiego Keane'a</strong>, doprowadzając do dogrywki. W jej trakcie <strong>Thierry Henry</strong> pomógł sobie ręką przy opanowaniu piłki, a następnie podał do <strong>Williama Gallasa</strong>, który zdobył bramkę dającą Francuzom awans.</p><p>Sędziowie nie zauważyli przewinienia. Bramka została uznana, a Irlandia odpadła z eliminacji.</p><p>Wydarzenie wywołało ogromną burzę. Irlandzka federacja domagała się powtórzenia spotkania, ale wynik pozostał w mocy.</p><p><strong>Ręka Henry'ego</strong> stała się jednym z symboli dyskusji o konieczności wykorzystywania technologii w piłce nożnej. Kilka lat później system VAR zaczął stopniowo zmieniać sposób podejmowania decyzji sędziowskich.</p><p>Sport po raz kolejny pokazał, że jeden gest potrafi przesądzić o losach wielomiesięcznych przygotowań, a czasem również o reputacji jednego z najwybitniejszych zawodników swojej epoki.</p><h3>2024 – Polska przegrywa ze Szkocją. Gol w ostatnich sekundach i spadek z Dywizji A</h3><p><strong>18 listopada 2024 roku reprezentacja Polski przegrała ze Szkocją 1:2 na PGE Narodowym w Warszawie</strong>, kończąc rywalizację w Lidze Narodów UEFA spadkiem z najwyższej dywizji.</p><p>Szkoci objęli prowadzenie już w trzeciej minucie po trafieniu <strong>Johna McGinna</strong>. Polacy zdołali wyrównać po przerwie dzięki <strong>Kamilowi Piątkowskiemu</strong>, jednak w doliczonym czasie gry <strong>Andy Robertson</strong> zdobył zwycięską bramkę.</p><p>Drużyna prowadzona wówczas przez <strong>Michała Probierza</strong> straciła gola w jednej z ostatnich akcji spotkania. Porażka przekreśliła możliwość utrzymania się w Dywizji A.</p><p>Mecz stał się symbolem problemów defensywnych reprezentacji i trudności z utrzymywaniem koncentracji w kluczowych momentach rywalizacji.</p><p><strong>Polska – Szkocja 1:2</strong> przypomina, że nawet dobrze rozegrane fragmenty spotkania nie gwarantują sukcesu, jeśli drużyna nie potrafi skutecznie bronić własnej bramki do ostatniego gwizdka.</p><h3>2026 – Sport dziś. Polska po remisie ze Szwecją, Europa gra w Lidze Mistrzyń</h3><p><strong>Reprezentacja Polski zakończyła wczoraj rywalizację w fazie grupowej Ligi Narodów UEFA remisem 1:1 ze Szwecją.</strong> Na stadionie we Wrocławiu biało-czerwoni objęli prowadzenie po golu <strong>Adriana Benedyczaka</strong> w 16. minucie. Osiem minut później wyrównał <strong>Hugo Larsson</strong>.</p><p>Remis oznacza, że Polska zakończyła rozgrywki na trzecim miejscu w grupie Dywizji B i pozostanie na tym poziomie w kolejnej edycji. Bezpośredni awans do Dywizji A wywalczyli Szwedzi.</p><p>Dzisiaj na europejskich boiskach rozpoczyna się piąta kolejka fazy ligowej <strong>Ligi Mistrzyń UEFA</strong>. Wśród najciekawszych spotkań znajdują się pojedynki Chelsea z Paris Saint-Germain, Realu Madryt z Interem oraz Häcken z Manchesterem City.</p><p>Pierwsze mecze zaplanowano na godzinę <strong>18.45</strong>, a kolejne na <strong>21.00</strong> czasu polskiego.</p><p>Dla tomaszowskich kibiców łyżwiarstwa szybkiego ważnym wydarzeniem będą również <strong>zawody kontrolne zaplanowane na 21 listopada w Arenie Lodowej</strong>. W programie znalazły się dystanse 500, 1000, 1500 i 3000 metrów. To kolejny etap sportowego sezonu, w którym Tomaszów Mazowiecki pozostaje jednym z najważniejszych ośrodków polskiego panczenizmu.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Tomaszów Mazowiecki – lokalny ślad historii</strong></span></h2><h3>1917 – Wybrano projekt pomnika Tadeusza Kościuszki. Tomaszów przygotowuje własny symbol niepodległości</h3><p><strong>18 listopada 1917 roku w Tomaszowie Mazowieckim wybrano ostateczny projekt pomnika Tadeusza Kościuszki</strong>, który miał stanąć na placu będącym jednym z najważniejszych punktów miejskiej przestrzeni publicznej.</p><p>Dzisiaj trudno wyobrazić sobie Tomaszów bez tego monumentu. Plac Kościuszki od pokoleń pozostaje miejscem patriotycznych uroczystości, spotkań mieszkańców i wydarzeń o szczególnym znaczeniu dla lokalnej społeczności.</p><p>Historia pomnika rozpoczęła się jednak w czasie, gdy Polska nadal pozostawała pod zaborami.</p><p>W 1917 roku obchodzono setną rocznicę śmierci Tadeusza Kościuszki. W Tomaszowie powołano komitet organizacyjny, którego zadaniem było przygotowanie uroczystości i zebranie środków na budowę pomnika.</p><p>Na jego czele stanął początkowo <strong>ksiądz Józef Zalewski</strong>, a później <strong>ksiądz Jan Trzepałko</strong>. W działalność komitetu zaangażowali się przedstawiciele różnych środowisk społecznych i wyznaniowych miasta.</p><p>Nie wszyscy byli jednak przekonani, że budowa pomnika jest najlepszym sposobem wykorzystania społecznych pieniędzy.</p><p>W Tomaszowie, wyniszczonym wojną i gospodarczymi trudnościami, nie brakowało biedy. Podczas dyskusji pojawiały się głosy, że zamiast pomnika należałoby przede wszystkim zapewnić mieszkańcom chleb.</p><p>Jeden z robotników przekonywał jednak, że człowiek potrzebuje nie tylko materialnego wsparcia, lecz również symboli podtrzymujących nadzieję i poczucie narodowej godności.</p><p>To interesujący fragment lokalnej historii, pokazujący, jak bardzo <strong>patriotyzm splatał się z problemami społecznymi</strong>. Tomaszów był przecież miastem przemysłowym, w którym codzienne życie robotniczych rodzin często podporządkowane było walce o utrzymanie.</p><h3>1917 – Józef Urbanowski i osiem projektów. Decyzja zapadła 18 listopada</h3><p>Wykonanie pomnika powierzono <strong>Józefowi Urbanowskiemu</strong>, łódzkiemu rzeźbiarzowi.</p><p>Artysta przygotował łącznie <strong>osiem projektów</strong>. Pierwsze cztery okazały się zbyt kosztowne, dlatego poszukiwano rozwiązania możliwego do zrealizowania ze środków społecznych.</p><p><strong>18 listopada 1917 roku wybrano ostateczną wersję monumentu.</strong> Decyzja oznaczała przejście od patriotycznej idei do konkretnych prac organizacyjnych i artystycznych.</p><p>Początkowo pomnik planowano odsłonić 3 maja 1918 roku, jednak trudności finansowe i organizacyjne uniemożliwiły dotrzymanie tego terminu.</p><p>Ostatecznie uroczystość odbyła się <strong>3 listopada 1918 roku</strong>, zaledwie dziewięć dni przed rozbrojeniem niemieckiego garnizonu w Tomaszowie.</p><p>Była wielką patriotyczną manifestacją. Uczestniczyli w niej mieszkańcy miasta oraz przedstawiciele okolicznych miejscowości, między innymi <strong>Białobrzegów i Smardzewic</strong>.</p><p>Pomnik, którego budowę rozpoczęto jeszcze pod okupacją, stał się symbolem nadchodzącej niepodległości.</p><h3>1939–1947 – Pomnik, który przetrwał okupację. Tomaszowska historia odwagi i pamięci</h3><p>Losy monumentu nie zakończyły się wraz z odzyskaniem przez Polskę wolności.</p><p>Po wybuchu II wojny światowej niemieccy okupanci przystąpili do niszczenia polskich symboli narodowych. W październiku 1939 roku <strong>pomnik Tadeusza Kościuszki został rozebrany</strong>.</p><p>Nie udało się jednak całkowicie zatrzeć śladów jego istnienia. Posąg Naczelnika został uratowany przez pracowników miejskiej betoniarni, którzy ukrywali go przez lata okupacji, narażając własne bezpieczeństwo.</p><p>Po wojnie pomnik odbudowano. Ponowne odsłonięcie nastąpiło <strong>12 października 1947 roku</strong>.</p><p>Historia ta ma wymiar znacznie szerszy niż losy jednego monumentu. Pokazuje, jak ważne były dla mieszkańców Tomaszowa symbole narodowej tożsamości, ale także jak wiele odwagi wymagała ich ochrona w czasie niemieckiej okupacji.</p><p>Szczegółowe dzieje pomnika opisał <strong>dr Daniel Warzocha</strong>, historyk związany z Muzeum im. Antoniego hr. Ostrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim.</p><p>Dzięki zachowanym dokumentom możemy dzisiaj dokładnie wskazać datę wyboru projektu, przebieg prac i okoliczności powstania jednego z najbardziej rozpoznawalnych miejsc miasta.</p><p><strong>18 listopada 1917 roku</strong> nie rozegrała się w Tomaszowie wielka bitwa ani polityczna rewolucja. Podjęto jednak decyzję, która pozostawiła trwały ślad w miejskiej przestrzeni i społecznej pamięci.</p><p>A przecież właśnie z takich wydarzeń składa się lokalna historia. Z decyzji podejmowanych przez mieszkańców, którzy chcieli pozostawić przyszłym pokoleniom coś więcej niż tylko materialny ślad własnej obecności.</p><h3>2026 – „O czym sobie nie mówimy” w MCK Tkacz. Film o sprawach, które wolimy przemilczeć</h3><p><strong>Dzisiaj, 18 listopada 2026 roku, o godzinie 18.00 w sali kinowej KiTKA w Miejskim Centrum Kultury „Tkacz” odbędzie się pokaz filmu „O czym sobie nie mówimy” w reżyserii Gabriele Muccino.</strong></p><p>Seans przygotowano w ramach cyklu <strong>„Ale Kino”</strong>, prezentującego kino wykraczające poza typowo rozrywkowy repertuar.</p><p>Film opowiada historię dwóch zaprzyjaźnionych par, które wyjeżdżają wspólnie do Maroka. Podróż, mająca być okazją do odpoczynku i spędzenia czasu razem, stopniowo przeradza się w konfrontację z problemami, skrywanymi emocjami i trudnościami w relacjach.</p><p><strong>Gabriele Muccino</strong> znany jest z filmów koncentrujących się na psychologii bohaterów i skomplikowanych relacjach międzyludzkich. W jego twórczości nawet pozornie zwyczajne rozmowy potrafią ujawniać napięcia, których bohaterowie przez lata nie chcieli dostrzegać.</p><p>Seans odbędzie się w <strong>MCK „Tkacz” przy ul. Niebrowskiej 50</strong>. Bilety dostępne są online oraz w sekretariacie Miejskiego Centrum Kultury przy placu Kościuszki 18.</p><p>To wydarzenie dobrze wpisuje się w dzisiejsze historyczne kalendarium. Opowieść o przemilczeniach i trudnych relacjach przypomina bowiem, że najważniejsze konflikty nie zawsze rozgrywają się pomiędzy państwami i wielkimi armiami.</p><p>Czasami zaczynają się znacznie bliżej. Przy rodzinnym stole, w wieloletniej przyjaźni albo w związku, w którym zabrakło odwagi do szczerej rozmowy.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Schody przy Rzeźniczej odzyskały dawny blask. Granit zastąpił piaskowiec, a remont kosztował 105 tysięcy złotych]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57549,schody-przy-rzezniczej-odzyskaly-dawny-blask-granit-zastapil-piaskowiec-a-remont-kosztowal-105-tysiecy-zlotych</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57549,schody-przy-rzezniczej-odzyskaly-dawny-blask-granit-zastapil-piaskowiec-a-remont-kosztowal-105-tysiecy-zlotych</guid>
            <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 20:02:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-schody-przy-rzezniczej-odzyskaly-dawny-blask-granit-zastapil-piaskowiec-a-remont-kosztowal-105-tys-1794942572.png</url>
                        <title>Schody przy Rzeźniczej odzyskały dawny blask. Granit zastąpił piaskowiec, a remont kosztował 105 tysięcy złotych</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57549,schody-przy-rzezniczej-odzyskaly-dawny-blask-granit-zastapil-piaskowiec-a-remont-kosztowal-105-tysiecy-zlotych</link>
                    </image><description>Niewielka uliczka w samym sercu Tomaszowa Mazowieckiego, a za nią niemal dwa stulecia miejskiej historii. Zakończyła się modernizacja schodów przy ulicy Rzeźniczej, łączących plac Kościuszki z ulicą Tkacką. Wymieniono zniszczone elementy, naprawiono betonową konstrukcję i odnowiono ławki. To kolejna inwestycja w przestrzeń publiczną centrum miasta, z której codziennie korzystają mieszkańcy.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <!-- NASZTOMASZOW.PL | NASZ ARTYKUL W SKROCIE --><!-- Sekcja redakcyjna bez reklam --><style>#nt-rzeznicza-box {  --nt-green: #31594b;  --nt-red: #9c514a;  --nt-granite: #52616a;  --nt-sand: #f6f3ed;  --nt-text: #303b3d;  max-width: 850px;  margin: 26px auto;  padding: 0;  border: 1px solid #dcded9;  border-left: 5px solid var(--nt-green);  border-radius: 12px;  background: var(--nt-sand);  color: var(--nt-text);  box-shadow: 0 4px 16px rgba(30,45,40,.06);  overflow: hidden;  font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;  line-height: 1.6;  box-sizing: border-box;}#nt-rzeznicza-box *,#nt-rzeznicza-box *::before,#nt-rzeznicza-box *::after {  box-sizing: border-box;}#nt-rzeznicza-box .nt-head {  display: flex;  align-items: center;  gap: 14px;  padding: 20px 24px;  background: #e8ebe6;  border-bottom: 1px solid #d9ddd7;}#nt-rzeznicza-box .nt-symbol {  width: 48px;  height: 48px;  flex: 0 0 48px;  display: grid;  place-items: center;  color: #fff;  background: var(--nt-green);  border-radius: 10px;}#nt-rzeznicza-box .nt-eyebrow {  color: var(--nt-red);  font-size: 11px;  font-weight: 800;  letter-spacing: 1.5px;  text-transform: uppercase;}#nt-rzeznicza-box .nt-title {  margin: 2px 0 0;  color: #263d36;  font-size: 23px;  font-weight: 800;  line-height: 1.25;}#nt-rzeznicza-box .nt-body {  padding: 22px 24px;}#nt-rzeznicza-box .nt-lead {  margin: 0 0 20px;  font-size: 15px;  line-height: 1.75;}#nt-rzeznicza-box .nt-grid {  display: grid;  grid-template-columns: repeat(2,minmax(0,1fr));  gap: 12px;}#nt-rzeznicza-box .nt-item {  background: #fff;  padding: 15px;  border: 1px solid #e3e5e0;  border-radius: 8px;}#nt-rzeznicza-box .nt-item-title {  display: block;  margin-bottom: 5px;  color: var(--nt-green);  font-size: 13px;  font-weight: 800;}#nt-rzeznicza-box .nt-item p {  margin: 0;  font-size: 13px;  line-height: 1.6;}#nt-rzeznicza-box .nt-cost {  margin-top: 16px;  padding: 15px 18px;  background: #e8ebe7;  border-radius: 8px;  display: flex;  align-items: center;  justify-content: space-between;  gap: 15px;  flex-wrap: wrap;}#nt-rzeznicza-box .nt-cost-label {  font-size: 13px;  font-weight: 700;  color: #46564f;}#nt-rzeznicza-box .nt-cost-value {  color: var(--nt-green);  font-size: 25px;  font-weight: 800;  white-space: nowrap;}#nt-rzeznicza-box .nt-history {  margin-top: 18px;  padding: 14px 16px;  border-left: 3px solid var(--nt-red);  background: #f0eae2;  font-size: 13px;  line-height: 1.7;}#nt-rzeznicza-box .nt-history strong {  color: #684e42;}#nt-rzeznicza-box .nt-footer {  padding: 11px 24px;  background: #e8ebe6;  border-top: 1px solid #d9ddd7;  color: #64716a;  font-size: 11px;  font-weight: 700;  letter-spacing: .35px;}/* Ukrywanie typowych reklam osadzonych w boxie */#nt-rzeznicza-box .adsbygoogle,#nt-rzeznicza-box .advertisement,#nt-rzeznicza-box .ad-slot,#nt-rzeznicza-box .ad-container,#nt-rzeznicza-box .reklama,#nt-rzeznicza-box [data-ad-slot],#nt-rzeznicza-box [data-ad-client],#nt-rzeznicza-box iframe {  display: none !important;  visibility: hidden !important;}@media (max-width: 560px) {  #nt-rzeznicza-box .nt-head {    padding: 17px;  }  #nt-rzeznicza-box .nt-title {    font-size: 20px;  }  #nt-rzeznicza-box .nt-body {    padding: 17px;  }  #nt-rzeznicza-box .nt-grid {    grid-template-columns: 1fr;  }  #nt-rzeznicza-box .nt-footer {    padding: 12px 17px;  }}</style><section id="nt-rzeznicza-box"         class="nt-editorial no-ads"         data-no-ads="true"         data-ad-exclusion="true"         aria-label="Nasz artykuł w skrócie">  <header class="nt-head">    <div class="nt-symbol" aria-hidden="true">      <svg width="32" height="32" viewBox="0 0 32 32"           fill="none" stroke="currentColor"           stroke-width="2.3"           stroke-linecap="round"           stroke-linejoin="round">        <path d="M4 27h7v-7h7v-7h7V6h3"/>        <path d="M4 27h24"/>      </svg>    </div>    <div>      <div class="nt-eyebrow">Tomaszów Mazowiecki</div>      <h2 class="nt-title">Nasz artykuł w skrócie</h2>    </div>  </header>  <div class="nt-body">    <p class="nt-lead">      <strong>Schody przy ulicy Rzeźniczej zostały      zmodernizowane.</strong> Jedno z charakterystycznych      przejść w centrum Tomaszowa odzyskało estetyczny      wygląd. Prace objęły schody, murki oraz ławki.    </p>    <div class="nt-grid">      <div class="nt-item">        <span class="nt-item-title">01 / Lokalizacja</span>        <p>Przejście łączące plac Kościuszki        z ulicą Tkacką.</p>      </div>      <div class="nt-item">        <span class="nt-item-title">02 / Nowe elementy</span>        <p>Granitowe elementy stopni i okładziny        murków zamiast dotychczasowego piaskowca.</p>      </div>      <div class="nt-item">        <span class="nt-item-title">03 / Naprawy</span>        <p>Uzupełniono ubytki w betonowym        podłożu schodów.</p>      </div>      <div class="nt-item">        <span class="nt-item-title">04 / Mała architektura</span>        <p>Odmalowano ławki znajdujące się        po obu stronach przejścia.</p>      </div>    </div>    <div class="nt-cost">      <span class="nt-cost-label">        Wartość umowy na modernizację      </span>      <span class="nt-cost-value">105 000 zł</span>    </div>    <div class="nt-history">      <strong>Śladami historii:</strong>      ulica Rzeźnicza przypomina o dawnym,      handlowym Tomaszowie. W pobliżu znajdują się      zabytkowe jatki, w których dziś działa      Galeria Artystyczna ARKADY.    </div>  </div>  <footer class="nt-footer">    NASZTOMASZOW.PL · CODZIENNIE BLISKO CIEBIE  </footer></section><h2>Granit zamiast piaskowca. Co się zmieniło?</h2><p>Prace objęły przede wszystkim elementy najbardziej narażone na działanie warunków atmosferycznych i codzienne użytkowanie. W ramach modernizacji wymieniono elementy stopni na granitowe, uzupełniono ubytki w betonowym podłożu oraz zastąpiono dotychczasowe okładziny murków z piaskowca trwalszym granitem.</p><p>Nie zapomniano również o małej architekturze. Ławki znajdujące się po obu stronach schodów zostały odmalowane, dzięki czemu cała przestrzeń zyskała bardziej uporządkowany wygląd.</p><p>Granit, jako materiał odporny na ścieranie i zmienne warunki pogodowe, powinien zapewnić większą trwałość odnowionych elementów. Ostatecznym sprawdzianem jakości wykonanych prac będą jednak kolejne sezony zimowe, kiedy schody zostaną wystawione na działanie wilgoci, mrozu i środków wykorzystywanych do utrzymania ciągów pieszych.</p><h2>Remont za 105 tysięcy złotych</h2><p>Jak wynika z danych dotyczących zamówień publicznych, udostępnionych przez serwis Atlas Przetargów, Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta w Tomaszowie Mazowieckim zawarł 25 września 2026 roku umowę na modernizację schodów przy ulicy Rzeźniczej.</p><p><strong>Wartość umowy wyniosła 105 tysięcy złotych, a wykonawcą została firma Łukasz Sobczyk Serwis-Plan.</strong></p><p>Nie jest to pierwsza większa ingerencja w wygląd tego przejścia. Schody przy Rzeźniczej były już przebudowywane w ramach realizowanego przed laty Lokalnego Programu Rewitalizacji Tomaszowa Mazowieckiego. Ówczesna inwestycja kosztowała około 474 tysięcy złotych.</p><p>Obecne prace miały charakter modernizacyjny, a nie kompleksowej przebudowy całego ciągu komunikacyjnego.</p><h2>Rzeźnicza. Uliczka, która pamięta dawny Tomaszów</h2><p>Warto przy tej okazji przypomnieć, że ulica Rzeźnicza jest czymś więcej niż tylko pieszym połączeniem dwóch części centrum miasta.</p><p>To jeden z tych zakątków Tomaszowa, w których historia wciąż pozostaje obecna, choć wielu przechodniów mija ją niemal niezauważenie.</p><p>Jak przypomina regionalista Marian Fronczkowski w opracowaniu poświęconym historii zabudowy najstarszych ulic Tomaszowa Mazowieckiego, pomiędzy posesjami przy placu Kościuszki 23 i 24 biegnie kilkudziesięciometrowy pasaż pieszy, opadający kaskadowymi schodami w kierunku ulicy Tkackiej.</p><p>Przy Rzeźniczej znajduje się zabytkowy budynek dawnych jatek rzeźniczych, w którym obecnie funkcjonuje Galeria Artystyczna ARKADY.</p><p>Historia tego miejsca sięga pierwszej połowy XIX wieku. Już w 1826 roku pojawił się pomysł budowy jatek rzeźniczo-piekarskich. Cztery lata później, 27 lipca 1830 roku, architekt Jan Tapiłowski przedstawił projekt budynku, który miał powstać z cegły i kamienia wapiennego.</p><p>Dzisiaj dawne funkcje handlowe ustąpiły miejsca działalności kulturalnej, ale sama uliczka pozostała charakterystycznym elementem historycznego układu miasta.</p><p>W pewnym sensie jej schody łączą więc nie tylko dwa poziomy ulic, lecz także dwa światy: współczesnego Tomaszowa i miasta, które rodziło się wraz z rozwojem przemysłu oraz handlu.</p><h2>Odnowić to jedno. Utrzymać w dobrym stanie to drugie</h2><p>Miejskie służby zachęcają mieszkańców do wspólnego dbania o odnowioną przestrzeń oraz znajdujące się przy niej elementy małej architektury. Dziękują również za cierpliwość podczas prowadzonych robót.</p><p>Trudno nie zgodzić się z takim apelem. Przestrzeń publiczna jest przecież naszym wspólnym dobrem, niezależnie od tego, kto formalnie odpowiada za jej utrzymanie.</p><p>Warto jednak pamiętać, że odpowiedzialność za jej stan spoczywa przede wszystkim na zarządcy. Regularne sprzątanie, właściwe zimowe utrzymanie schodów oraz szybkie reagowanie na ewentualne uszkodzenia będą równie ważne jak sam remont.</p><p>Bo choć w miejskich inwestycjach najwięcej emocji budzą zwykle wielomilionowe przedsięwzięcia, o jakości codziennego życia często decydują rzeczy znacznie mniejsze. Równy chodnik, bezpieczne schody, wygodna ławka.</p><p><strong>Rzeźnicza jest właśnie takim miejscem. Niewielkim na mapie Tomaszowa, ale ważnym w jego historii i codzienności.</strong></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Haft jak obraz. Prace Stowarzyszenia Kanwa w tomaszowskim muzeum]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57548,haft-jak-obraz-prace-stowarzyszenia-kanwa-w-tomaszowskim-muzeum</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57548,haft-jak-obraz-prace-stowarzyszenia-kanwa-w-tomaszowskim-muzeum</guid>
            <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 19:53:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-haft-jak-obraz-prace-stowarzyszenia-kanwa-w-tomaszowskim-muzeum-1794941733.jpg</url>
                        <title>Haft jak obraz. Prace Stowarzyszenia Kanwa w tomaszowskim muzeum</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57548,haft-jak-obraz-prace-stowarzyszenia-kanwa-w-tomaszowskim-muzeum</link>
                    </image><description>Obrazy wykonane nicią trafiły na muzealne ściany w Tomaszowie Mazowieckim. Miejski portal poinformował o wystawie prac hafciarskich, a opis towarzyszącej jej fotografii wskazuje na Stowarzyszenie Kanwa z Łodzi.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Nić zamiast pędzla</h2><p>Oglądane z pewnej odległości mogą przywodzić na myśl malarstwo. W przypadku obrazów hafciarskich o efekcie decydują jednak nici, ściegi i sposób ich ułożenia. Taki rodzaj twórczości stał się tematem wystawy, o której poinformował portal miejski Tomaszowa Mazowieckiego.</p><p>Materiał opublikowano pod tytułem „Wyjątkowa wystawa prac hafciarskich w Muzeum”. Z opisu zamieszczonej przy nim fotografii wynika, że <strong>w sali muzealnej pokazano prace Stowarzyszenia Kanwa z Łodzi</strong>. Zdjęcie przedstawia odwiedzających oglądających obrazy-hafty wyeksponowane na ścianach.</p><h2>Rękodzieło, któremu warto przyjrzeć się z bliska</h2><p>Haft obrazowy zachęca do oglądania prac z dwóch perspektyw. Z oddalenia uwagę przyciągają kompozycja i kolorystyka, z bliska można dostrzec strukturę nici oraz pojedyncze ściegi. To właśnie detal pozwala zobaczyć różnicę między obrazem malowanym a wykonanym techniką hafciarską.</p><p>Wystawa rękodzieła jest również okazją do zastanowienia się nad pracą stojącą za gotowym dziełem: doborem barw, precyzją wykonania i cierpliwością. Udostępniony materiał nie podaje jednak technik zastosowanych w poszczególnych pracach, nazwisk ich autorów ani liczby eksponatów. Nie pozwala też określić tematyki całej ekspozycji.</p><h2>Co wiadomo przed planowaniem wizyty?</h2><p>Dla mieszkańców Tomaszowa zainteresowanych hafciarstwem informacja o wystawie może być impulsem do bliższego poznania tej dziedziny twórczości. <strong>Przed zaplanowaniem wizyty trzeba jednak potwierdzić dostępność ekspozycji bezpośrednio w muzeum.</strong></p><p>W przekazanym fragmencie miejskiej publikacji nie ma dat rozpoczęcia i zakończenia wystawy, godzin zwiedzania ani informacji o cenach biletów. Nie można więc na tej podstawie stwierdzić, czy prace są nadal prezentowane. Brakuje również danych o ewentualnym oprowadzaniu lub warsztatach towarzyszących.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Jak wspierać młodych, zanim zaczną uciekać w ryzyko? Konferencja w Tomaszowie]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57547,jak-wspierac-mlodych-zanim-zaczna-uciekac-w-ryzyko-konferencja-w-tomaszowie</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57547,jak-wspierac-mlodych-zanim-zaczna-uciekac-w-ryzyko-konferencja-w-tomaszowie</guid>
            <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 19:48:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-jak-wspierac-mlodych-zanim-zaczna-uciekac-w-ryzyko-konferencja-w-tomaszowie-1794941412.jpg</url>
                        <title>Jak wspierać młodych, zanim zaczną uciekać w ryzyko? Konferencja w Tomaszowie</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57547,jak-wspierac-mlodych-zanim-zaczna-uciekac-w-ryzyko-konferencja-w-tomaszowie</link>
                    </image><description>20 listopada w Tomaszowie Mazowieckim odbędzie się konferencja „Profilaktyka, która wzmacnia”. Psychoterapeuci omówią potrzeby młodych ludzi, ich odporność i bezpieczne wybory. Zaproszenie jest skierowane nie tylko do specjalistów.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Nie tylko reagować, ale rozumieć potrzeby</h2><p>Jak wspierać młodych ludzi, by budowali życie, od którego nie chcą uciekać? To jedno z głównych pytań konferencji szkoleniowej <strong>„Profilaktyka, która wzmacnia – Potrzeby, odporność i bezpieczne wybory młodych ludzi”</strong>. Na spotkanie w Tomaszowie Mazowieckim zaprasza Fundacja „Aby nikt nie zginął”.</p><p>Zapowiedziany program skupia się na rozpoznawaniu potrzeb rozwojowych człowieka i konsekwencjach ich niezaspokojenia. Uczestnicy przyjrzą się również funkcjom zachowań ryzykownych, czyli temu, jaką rolę takie zachowania mogą odgrywać w życiu młodej osoby. To perspektywa, która kieruje uwagę nie tylko na samo zachowanie, lecz także na stojące za nim potrzeby.</p><h2>Kiedy i gdzie odbędzie się konferencja?</h2><p>Spotkanie zaplanowano na <strong>piątek, 20 listopada 2026 roku, w godzinach 9.30–14.30</strong>. Miejscem konferencji będzie Miejskie Centrum Kultury przy placu Kościuszki 18 w Tomaszowie Mazowieckim.</p><p>Zgodnie z zapowiedzią opublikowaną 16 listopada na portalu miejskim konferencję poprowadzą psychoterapeuci: <strong>Anna Kobylińska, Elżbieta Kozakiewicz i Maciej Woropaj</strong>.</p><h2>Praktyczne strategie i czas na pytania</h2><p>Program otworzy punkt zatytułowany „Profilaktyka to coś więcej niż zakupy”. Kolejne zagadnienia obejmą podstawowe potrzeby rozwojowe oraz skutki deficytów w tych obszarach.</p><p>W części poświęconej wspieraniu rozwoju, reakcji i odporności młodych ludzi zapowiedziano <strong>praktyczne przykłady, strategie pracy i ćwiczenia</strong>. Spotkanie zakończą podsumowanie oraz sesja pytań i odpowiedzi. Dla uczestników będzie to okazja do dopytania o omawiane podejścia i możliwości ich wykorzystania w codziennym kontakcie z młodzieżą.</p><h2>Zaproszenie nie tylko dla pedagogów i psychologów</h2><p>Konferencja jest skierowana do pedagogów, psychologów, wychowawców, rad rodziców, przedstawicieli pomocy społecznej, samorządów, służb i organizacji pozarządowych, a także wszystkich zainteresowanych.</p><p>Tak szeroki krąg odbiorców odpowiada tematyce spotkania: wsparcie młodych ludzi nie ogranicza się do jednej instytucji. Dla osób pracujących z młodzieżą w Tomaszowie i okolicach wspólnym punktem odniesienia mają być jej potrzeby, odporność oraz podejmowanie bezpiecznych decyzji.</p><h2>Co wiadomo o zasadach udziału?</h2><p><strong>W udostępnionej treści komunikatu nie podano informacji o opłatach, obowiązku zapisów ani sposobie zgłoszenia.</strong> Nie można więc na jej podstawie przesądzić, czy wstęp jest bezpłatny i czy wymagana jest wcześniejsza rejestracja.</p><p>Miejska zapowiedź odsyła po dodatkowe szczegóły do plakatu. Osoby planujące udział powinny przed wydarzeniem sprawdzić zasady uczestnictwa w pełnym ogłoszeniu organizatora.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Tomaszów, którego nie dostrzegamy w codziennym pośpiechu. Seniorzy i młodzi radni odkrywali historię miasta]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57546,tomaszow-ktorego-nie-dostrzegamy-w-codziennym-pospiechu-seniorzy-i-mlodzi-radni-odkrywali-historie-miasta</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57546,tomaszow-ktorego-nie-dostrzegamy-w-codziennym-pospiechu-seniorzy-i-mlodzi-radni-odkrywali-historie-miasta</guid>
            <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 19:36:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-tomaszow-ktorego-nie-dostrzegamy-w-codziennym-pospiechu-seniorzy-i-mlodzi-radni-odkrywali-historie-1794941012.png</url>
                        <title>Tomaszów, którego nie dostrzegamy w codziennym pośpiechu. Seniorzy i młodzi radni odkrywali historię miasta</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57546,tomaszow-ktorego-nie-dostrzegamy-w-codziennym-pospiechu-seniorzy-i-mlodzi-radni-odkrywali-historie-miasta</link>
                    </image><description>Codziennie przemierzamy te same ulice. Mijamy stare kamienice, patrzymy na pomnik Kościuszki, przechodzimy obok niewielkiego kościoła św. Trójcy. Znamy te miejsca niemal na pamięć. A jednak często nie wiemy, jakie historie skrywają ich mury. Tymczasem centrum Tomaszowa Mazowieckiego jest niczym stara księga, której kolejne strony zapisano ludzkimi losami, wielkimi wydarzeniami i drobnymi epizodami codzienności. W listopadzie tę księgę otwarto ponownie. Tym razem dla seniorów i młodych samorządowców.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <!-- NASZTOMASZOW.PL — HISTORYCZNY BOX BEZ REKLAM --><section id="nt-history-summary-2026"  class="nt-history-summary"  data-no-ads="true"  data-ad-exclude="true"  aria-label="Nasz artykuł w skrócie"><style>#nt-history-summary-2026 {  box-sizing: border-box;  position: relative;  isolation: isolate;  overflow: hidden;  max-width: 900px;  margin: 28px auto;  padding: 27px;  border: 1px solid #c8b794;  border-left: 5px solid #315b45;  border-radius: 12px;  background:    radial-gradient(circle at top right,      #fdfaf0 0%, transparent 54%),    linear-gradient(145deg, #f9f4e9, #f0e8d7);  color: #3e4036;  font-family: Georgia, "Times New Roman", serif;  line-height: 1.6;  box-shadow: 0 5px 22px rgba(60,55,40,.07);}#nt-history-summary-2026 *,#nt-history-summary-2026 *::before,#nt-history-summary-2026 *::after {  box-sizing: border-box;}#nt-history-summary-2026 .nt-top {  display: flex;  align-items: center;  justify-content: space-between;  gap: 15px;  color: #7b694f;  font: 700 10px Arial, sans-serif;  letter-spacing: 1.6px;  text-transform: uppercase;}#nt-history-summary-2026 .nt-compass {  font-size: 34px;  color: #927d58;  line-height: 1;}#nt-history-summary-2026 .nt-rule {  height: 1px;  background: linear-gradient(    90deg, transparent, #b9a17a, transparent);  margin: 16px 0;}#nt-history-summary-2026 h2 {  margin: 5px 0 3px;  color: #28533f;  text-align: center;  font: 700 clamp(24px, 4vw, 34px) Georgia, serif;  line-height: 1.2;}#nt-history-summary-2026 .nt-subtitle {  margin: 0 0 21px;  text-align: center;  color: #76654d;  font: italic 16px Georgia, serif;}#nt-history-summary-2026 .nt-stats {  display: grid;  grid-template-columns: repeat(3, minmax(0, 1fr));  gap: 9px;  margin-bottom: 23px;}#nt-history-summary-2026 .nt-stat {  padding: 13px 6px;  background: #ebe2cf;  border: 1px solid #d8c9ae;  border-radius: 7px;  text-align: center;}#nt-history-summary-2026 .nt-number {  display: block;  color: #28533f;  font: 700 29px Georgia, serif;}#nt-history-summary-2026 .nt-label {  display: block;  color: #655944;  font: 12px Arial, sans-serif;}#nt-history-summary-2026 .nt-entry {  display: grid;  grid-template-columns: 32px minmax(0, 1fr);  gap: 12px;  align-items: start;  padding: 12px 0;  border-bottom: 1px solid #ded2ba;}#nt-history-summary-2026 .nt-entry:last-child {  border-bottom: 0;}#nt-history-summary-2026 .nt-icon {  color: #a34c3e;  font-size: 23px;  line-height: 1.3;  text-align: center;}#nt-history-summary-2026 .nt-entry strong {  display: block;  margin-bottom: 4px;  color: #28533f;  font: 700 16px Georgia, serif;}#nt-history-summary-2026 .nt-entry p {  margin: 0;  font-size: 15px;  line-height: 1.65;}#nt-history-summary-2026 .nt-quote {  margin: 20px 0 14px;  padding: 16px 14px;  border-top: 1px solid #cbb897;  border-bottom: 1px solid #cbb897;  color: #315b45;  text-align: center;  font: italic 17px/1.55 Georgia, serif;}#nt-history-summary-2026 .nt-footer {  color: #82745c;  text-align: center;  text-transform: uppercase;  letter-spacing: 1.2px;  font: 700 10px/1.7 Arial, sans-serif;}/* Ochrona przed reklamami w obrębie boxu */#nt-history-summary-2026 .adsbygoogle,#nt-history-summary-2026 .advertisement,#nt-history-summary-2026 .advert,#nt-history-summary-2026 .reklama,#nt-history-summary-2026 .ad-slot,#nt-history-summary-2026 .ad-container,#nt-history-summary-2026 .google-auto-placed,#nt-history-summary-2026 [data-ad-slot],#nt-history-summary-2026 [data-ad-client],#nt-history-summary-2026 [id^="div-gpt-ad"],#nt-history-summary-2026 iframe {  display: none !important;  visibility: hidden !important;  height: 0 !important;  max-height: 0 !important;  overflow: hidden !important;}@media (max-width: 540px) {  #nt-history-summary-2026 {    padding: 19px 15px;    margin: 20px auto;  }  #nt-history-summary-2026 .nt-number {    font-size: 25px;  }  #nt-history-summary-2026 .nt-label {    font-size: 11px;  }  #nt-history-summary-2026 .nt-entry p {    font-size: 14px;  }}</style><div class="nt-top">  <span>NaszTomaszow.pl · Historia miasta</span>  <span class="nt-compass" aria-hidden="true">✥</span></div><div class="nt-rule"></div><h2>Nasz artykuł w skrócie</h2><p class="nt-subtitle">  Spacerem przez historię Tomaszowa</p><div class="nt-stats">  <div class="nt-stat">    <span class="nt-number">3</span>    <span class="nt-label">spacery</span>  </div>  <div class="nt-stat">    <span class="nt-number">60</span>    <span class="nt-label">seniorów</span>  </div>  <div class="nt-stat">    <span class="nt-number">10</span>    <span class="nt-label">młodych radnych</span>  </div></div><div class="nt-entry">  <span class="nt-icon" aria-hidden="true">✧</span>  <div>    <strong>Trzy listopadowe spotkania</strong>    <p>6, 9 i 16 listopada 2026 roku uczestnicy    poznawali dzieje historycznego centrum    Tomaszowa Mazowieckiego.</p>  </div></div><div class="nt-entry">  <span class="nt-icon" aria-hidden="true">⌖</span>  <div>    <strong>Miejsca, które pamiętają historię</strong>    <p>Dawny Rynek św. Józefa, pomnik    Tadeusza Kościuszki, kościół św. Trójcy,    pierwsze kamienice i dawny ratusz.</p>  </div></div><div class="nt-entry">  <span class="nt-icon" aria-hidden="true">✦</span>  <div>    <strong>Historia opowiedziana przez znawców</strong>    <p>Przewodnikami byli Marian Fronczkowski    oraz Daniel Warzocha, przybliżający    uczestnikom dawne oblicze miasta.</p>  </div></div><div class="nt-entry">  <span class="nt-icon" aria-hidden="true">❧</span>  <div>    <strong>Pokolenia połączone pamięcią</strong>    <p>Spacery w ramach Akademii Aktywnego    Seniora stały się okazją do spotkania    seniorów i przedstawicieli    Młodzieżowej Rady Miasta.</p>  </div></div><blockquote class="nt-quote">  „Miasto bez pamięci staje się jedynie  zbiorem ulic, budynków i numerów posesji”.</blockquote><div class="nt-footer">  NaszTomaszow.pl · Codziennie blisko Ciebie</div><script>(function () {  const root = document.getElementById(    'nt-history-summary-2026'  );  if (!root) return;  const adSelector = [    '.adsbygoogle',    '.advertisement',    '.advert',    '.reklama',    '.ad-slot',    '.ad-container',    '.google-auto-placed',    '[data-ad-slot]',    '[data-ad-client]',    '[id^="div-gpt-ad"]',    'iframe'  ].join(',');  function removeAds() {    root.querySelectorAll(adSelector).forEach(function (el) {      el.remove();    });  }  removeAds();  const observer = new MutationObserver(removeAds);  observer.observe(root, {    childList: true,    subtree: true  });})();</script></section><!-- KONIEC HISTORYCZNEGO BOXU --><p>&nbsp;W dniach 6, 9 i 16 listopada 2026 roku odbyły się trzy spacery historyczne po centrum Tomaszowa Mazowieckiego. Wzięło w nich udział łącznie <strong>60 seniorów oraz 10 przedstawicieli Młodzieżowej Rady Miasta</strong>. Była to nie tylko okazja do poznania dziejów rodzinnego miasta, ale również spotkania dwóch pokoleń, które na tę samą przestrzeń patrzą z zupełnie innej perspektywy.</p><p>Dla jednych plac Kościuszki jest miejscem zapamiętanym z dzieciństwa, dawnych zakupów, spotkań i codziennych spraw. Dla drugich to przede wszystkim współczesne centrum miasta. Spacer pozwolił połączyć obie te perspektywy i sięgnąć jeszcze głębiej, aż do czasów, kiedy Tomaszów dopiero zaczynał nabierać miejskiego charakteru.</p><h2>Kiedy plac Kościuszki był Rynkiem św. Józefa</h2><p>Trasa spacerów prowadziła przez najstarszą część centrum Tomaszowa. Uczestnicy poznawali historię dzisiejszego placu Kościuszki, który pierwotnie nosił nazwę Rynku św. Józefa, a także otaczających go kamienic, kościoła św. Trójcy i dawnej siedziby miejskiego ratusza.</p><p>Warto przypomnieć, że początki tej przestrzeni sięgają lat dwudziestych XIX wieku. Jak opisuje regionalista Marian Fronczkowski w swoim opracowaniu dotyczącym najstarszej zabudowy miasta, około 1824 roku na prawym brzegu Wolbórki wytyczono czternaście ulic tworzących nową dzielnicę sukienniczą.</p><p>Jej centralnym punktem został Rynek św. Józefa. Wokół placu zaczęły powstawać murowane kamienice, w których mieściły się sklepy, cukiernie, oberże i warsztaty rzemieślnicze.</p><p>Dwa razy w tygodniu plac zapełniały stragany. Handlowano żywnością, wyrobami rzemieślniczymi i towarami przywożonymi z okolicznych wsi. Rynek był gospodarczym sercem rozwijającej się osady.</p><p>Nie było jeszcze asfaltowych ulic ani elektrycznych latarni. Przez wiele lat brakowało nawet porządnego bruku. Dopiero w połowie XIX wieku zaczęto stopniowo porządkować nawierzchnię placu.</p><p>To właśnie tutaj rodził się miejski Tomaszów. Miasto sukienników, rzemieślników, kupców i fabrykantów. Miasto, które prawa miejskie otrzymało w 1830 roku.</p><h2>Kamienice, które pamiętają początki miasta</h2><p>Jednym z miejsc przywoływanych podczas spacerów była kamienica Choromańskich, związana z najwcześniejszą historią tomaszowskiego samorządu i wskazywana jako dawna siedziba pierwszego ratusza.</p><p>Dzisiejszy przechodzień widzi przede wszystkim narożny budynek. Dawniej jednak w podobnych kamienicach koncentrowało się życie administracyjne, gospodarcze i towarzyskie miasta.</p><p>Historia tomaszowskich domów jest zresztą historią ich mieszkańców. Właścicieli ziemskich, przedsiębiorców, żydowskich kupców, niemieckich sukienników i polskich rzemieślników. Ludzi różnych narodowości, wyznań i kultur, którzy wspólnie tworzyli wielobarwny charakter przemysłowego Tomaszowa.</p><p>Właśnie tym zagadnieniom od lat poświęca swoje badania Marian Fronczkowski, autor cyklu „Historia zabudowy najstarszych ulic Tomaszowa Mazowieckiego. Ulice – domy – mieszkańcy”.</p><p>Jego prace pozwalają spojrzeć na stare kamienice inaczej. Nie jak na anonimowe budynki, lecz miejsca, w których rozgrywały się konkretne ludzkie historie.</p><h2>Mały kościół z wielką historią</h2><p>Ważnym punktem historycznej opowieści był również kościół ewangelicko-augsburski św. Trójcy przy placu Kościuszki.</p><p>Ta niepozorna, klasycystyczna świątynia należy do najstarszych i najcenniejszych zabytków miasta. Jej budowę rozpoczęto w 1823 roku, a pierwszy etap prac zakończono w 1829 roku.</p><p>Kościół powstał z myślą o osadnikach sprowadzanych przez Antoniego hrabiego Ostrowskiego, przede wszystkim ze Śląska i Saksonii. Właściciel dóbr tomaszowskich chciał stworzyć warunki sprzyjające rozwojowi przemysłu włókienniczego, a napływający rzemieślnicy potrzebowali nie tylko warsztatów i mieszkań, lecz także miejsc kultu religijnego.</p><p>Historia tej świątyni przypomina o wielokulturowych korzeniach Tomaszowa, którego rozwój trudno byłoby sobie wyobrazić bez wkładu społeczności ewangelickiej.</p><p>Warto dodać, że zabytkowy kościół jest również przedmiotem współczesnych działań konserwatorskich. W 2025 roku miasto zdecydowało o przyznaniu 100 tysięcy złotych dotacji na prace remontowe przy świątyni.</p><h2>Pomnik, który przetrwał wojnę dzięki odwadze mieszkańców</h2><p>Plac Kościuszki skrywa także historię, która mogłaby posłużyć za scenariusz filmowej opowieści o wojnie, patriotyzmie i ludzkiej odwadze.</p><p>W 1917 roku, w setną rocznicę śmierci Tadeusza Kościuszki, tomaszowscy radni postanowili nadać dawnemu Rynkowi św. Józefa imię bohatera narodowego.</p><p>Pomnik Kościuszki odsłonięto uroczyście 3 listopada 1918 roku, zaledwie kilka dni przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości.</p><p>Nie przetrwał jednak wojny w nienaruszonym stanie.</p><p>Jesienią 1939 roku niemieccy okupanci nakazali jego rozebranie. Wydawało się, że jeden z najważniejszych symboli polskości w Tomaszowie zniknie bezpowrotnie.</p><p>Stało się inaczej.</p><p>Pracownicy miejskiej betoniarni, narażając własne życie, ukryli rozebrany pomnik pod gruzem i materiałami budowlanymi. Wśród osób zaangażowanych w jego ocalenie byli Stefan i Franciszka Smolniccy, Jerzy Kadow oraz Józef Kubicki.</p><p>Dzięki ich odwadze pomnik przetrwał okupację. Po wojnie został odrestaurowany i ponownie odsłonięty 12 października 1947 roku.</p><p>Dziś stoi w tym samym miejscu.</p><p>Przechodzimy obok niego niemal codziennie, nie zawsze pamiętając, że jest nie tylko monumentem upamiętniającym Tadeusza Kościuszkę, ale również świadectwem niezwykłej postawy zwykłych mieszkańców Tomaszowa.</p><h2>Dwóch przewodników, dwa pokolenia słuchaczy</h2><p>Listopadowe spacery poprowadzili ludzie doskonale znający historię regionu.</p><p><strong>Marian Fronczkowski</strong> od lat dokumentuje dzieje Tomaszowa Mazowieckiego, bada historię jego zabudowy i mieszkańców. Dzięki jego opracowaniom wiele zapomnianych faktów, nazwisk i miejsc powraca do zbiorowej pamięci.</p><p>Drugim przewodnikiem był <strong>Daniel Warzocha</strong>, historyk i pracownik Muzeum w Tomaszowie Mazowieckim im. Antoniego hrabiego Ostrowskiego, autor publikacji historycznych, w tym książki „Piotrków Trybunalski w PRL. Życie codzienne i niecodzienne miasta 1945–1989”.</p><p>Obecność przedstawicieli Młodzieżowej Rady Miasta nadała wydarzeniu dodatkowy wymiar.</p><p>Seniorzy mogli spojrzeć na dobrze znane miejsca przez pryzmat historycznej wiedzy, a młodzi uczestnicy dowiedzieć się, jak wiele wydarzyło się w przestrzeni, którą codziennie przemierzają.</p><p>Każdy uczestnik otrzymał pamiątkową mapkę oraz słodki upominek.</p><h2>Akademia Aktywnego Seniora. Nie tylko historia, lecz także obywatelska aktywność</h2><p>Spacery nie były odosobnionym przedsięwzięciem. Zorganizowano je w ramach projektu <strong>„Akademia Aktywnego Seniora”</strong>, realizowanego w Tomaszowie Mazowieckim przy wykorzystaniu środków z wieloletniego programu „Aktywni Seniorzy – ASY” na lata 2026–2030.</p><p>Pomysł powstał w odpowiedzi na potrzeby zgłaszane przez Tomaszowską Radę Seniorów, która uczestniczyła w jego przygotowaniu i konsultowaniu.</p><p>Całkowita wartość projektu wynosi <strong>18 210 zł</strong>, z czego <strong>14 390 zł stanowi dofinansowanie</strong>. Są to kwoty odnoszące się do całej Akademii, a nie wyłącznie listopadowych spacerów.</p><p>Program obejmuje znacznie więcej niż poznawanie zabytków. Przewidziano również debatę dotyczącą historii praw obywatelskich i samorządności, spotkanie poświęcone konsultacjom społecznym oraz Tomaszowskiemu Budżetowi Obywatelskiemu, a także wizytę studyjną rad seniorów.</p><p>Celem jest nie tylko przeciwdziałanie samotności i wykluczeniu społecznemu osób starszych, ale również wzmacnianie ich udziału w życiu publicznym.</p><p>Bo aktywny senior to nie tylko uczestnik wycieczki czy spotkania integracyjnego. To także mieszkaniec mający prawo współdecydować o swoim mieście, zgłaszać problemy i oczekiwać od samorządu odpowiedzi.</p><h2>Historia, do której warto wracać</h2><p>Listopadowe spacery wpisują się w tradycję podobnych wydarzeń organizowanych już wcześniej w Tomaszowie.</p><p>W czerwcu 2022 roku Miejskie Centrum Kultury i działająca w jego strukturach Informacja Turystyczna zainaugurowały cykl „Spacery po Tomaszowie”. W pierwszym wydarzeniu uczestniczyło około 30 osób, a przewodnikiem po placu Kościuszki i jego okolicach był również Marian Fronczkowski.</p><p>Uczestnicy poznawali wówczas między innymi historię dawnych jatek, kamienicy rodziny Knothe, pomnika Kościuszki i zabytkowych domów.</p><p>To pokazuje, że zainteresowanie lokalną przeszłością nie jest jedynie chwilową modą.</p><p><strong>Historia miasta nie kończy się bowiem w muzealnych gablotach ani na pożółkłych kartach archiwalnych dokumentów. Żyje również w opowieściach przekazywanych kolejnym pokoleniom.</strong></p><p>Tomaszów ma takich opowieści tysiące. O kupcach i fabrykantach, o wielkich fortunach i codziennej biedzie, o wojnach, zniszczeniach, odbudowie, ambicjach i rozczarowaniach.</p><p>Warto je poznawać, zanim ostatecznie znikną wraz z ostatnimi świadkami minionych czasów.</p><p>Bo miasto bez pamięci staje się jedynie zbiorem ulic, budynków i numerów posesji.</p><p>A Tomaszów zasługuje na coś więcej.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Wyprawka dla najmłodszych tomaszowian. Zapowiedź programu w szpitalu]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57545,wyprawka-dla-najmlodszych-tomaszowian-zapowiedz-programu-w-szpitalu</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57545,wyprawka-dla-najmlodszych-tomaszowian-zapowiedz-programu-w-szpitalu</guid>
            <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 19:13:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-wyprawka-dla-najmlodszych-tomaszowian-zapowiedz-programu-w-szpitalu-1794939840.png</url>
                        <title>Wyprawka dla najmłodszych tomaszowian. Zapowiedź programu w szpitalu</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57545,wyprawka-dla-najmlodszych-tomaszowian-zapowiedz-programu-w-szpitalu</link>
                    </image><description>Narodziny dziecka to jeden z tych momentów, w których życie wywraca się do góry nogami. Pojawiają się radość, wzruszenie, nieprzespane noce, ale również niemałe wydatki. Tomaszów Mazowiecki postanowił powitać swoich najmłodszych mieszkańców specjalnym prezentem. Już od 1 grudnia 2026 roku ruszy miejski program „Wyprawka”, w ramach którego rodzice noworodków otrzymają pakiety powitalne z praktycznymi upominkami. Inicjatywa ma być nie tylko miłym gestem, ale również symboliczną odpowiedzią na coraz poważniejsze wyzwania demograficzne.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <!-- NASZTOMASZOW.PL | WYPRAWKA DLA NOWORODKÓW --><section id="nt-wyprawka-2026" class="nt-wyprawka" aria-label="Nasz artykuł w skrócie" data-no-ads="true" data-ad-placement="none"><style>#nt-wyprawka-2026 {  --fiolet: #66517d;  --lawenda: #eee4f4;  --roz: #f6e7ee;  --tekst: #332c40;  --zielen: #648777;  --obramowanie: #e4d7e9;  position: relative;  isolation: isolate;  max-width: 820px;  margin: 28px auto;  padding: 0;  overflow: hidden;  border: 1px solid var(--obramowanie);  border-radius: 20px;  background: #fffdfd;  color: var(--tekst);  font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;  box-shadow: 0 5px 24px rgba(85,60,105,.07);  box-sizing: border-box;}#nt-wyprawka-2026 *,#nt-wyprawka-2026 *::before,#nt-wyprawka-2026 *::after {  box-sizing: border-box;}/* BLOKADA TYPOWYCH REKLAM WEWNĄTRZ BOXU */#nt-wyprawka-2026 .adsbygoogle,#nt-wyprawka-2026 .google-auto-placed,#nt-wyprawka-2026 .ad-slot,#nt-wyprawka-2026 .ad-container,#nt-wyprawka-2026 .advertisement,#nt-wyprawka-2026 [data-ad-slot],#nt-wyprawka-2026 [data-ad-client],#nt-wyprawka-2026 iframe[src*="doubleclick"],#nt-wyprawka-2026 iframe[src*="googlesyndication"] {  display: none !important;  visibility: hidden !important;  height: 0 !important;  max-height: 0 !important;  overflow: hidden !important;}/* NAGŁÓWEK */#nt-wyprawka-2026 .nt-header {  position: relative;  padding: 25px 28px 24px;  background: linear-gradient(    120deg, #f3eaf8 0%, #fff0f3 100%  );  border-bottom: 1px solid var(--obramowanie);}#nt-wyprawka-2026 .nt-symbol {  display: inline-flex;  align-items: center;  justify-content: center;  width: 47px;  height: 47px;  border-radius: 50%;  background: #fff;  color: var(--fiolet);  font-size: 25px;  box-shadow: 0 2px 9px rgba(103,77,128,.1);}#nt-wyprawka-2026 .nt-kicker {  margin: 10px 0 5px;  color: var(--zielen);  font-size: 11px;  font-weight: 800;  letter-spacing: 2px;  text-transform: uppercase;}#nt-wyprawka-2026 .nt-title {  margin: 0;  font-family: Georgia, "Times New Roman", serif;  color: #4e365f;  font-size: clamp(25px, 4vw, 34px);  line-height: 1.2;  font-weight: bold;}#nt-wyprawka-2026 .nt-subtitle {  margin-top: 9px;  max-width: 590px;  font-size: 14px;  line-height: 1.6;  color: #675c70;}#nt-wyprawka-2026 .nt-decoration {  position: absolute;  right: 24px;  top: 17px;  font-size: 31px;  color: #bd95c5;  opacity: .65;}/* ZAWARTOŚĆ */#nt-wyprawka-2026 .nt-content {  padding: 24px 27px;}#nt-wyprawka-2026 .nt-intro {  text-align: center;  margin: 0 0 24px;  padding: 12px 8px;  color: #65516e;  font-family: Georgia, serif;  font-size: 17px;  font-style: italic;  line-height: 1.5;}#nt-wyprawka-2026 .nt-grid {  display: grid;  grid-template-columns: repeat(2, minmax(0, 1fr));  gap: 13px;}#nt-wyprawka-2026 .nt-item {  background: #fbf8fc;  border: 1px solid #ede5f0;  border-radius: 13px;  padding: 17px;}#nt-wyprawka-2026 .nt-item:nth-child(2),#nt-wyprawka-2026 .nt-item:nth-child(3) {  background: #fff8fa;}#nt-wyprawka-2026 .nt-icon {  display: block;  font-size: 25px;  margin-bottom: 9px;}#nt-wyprawka-2026 .nt-item-title {  display: block;  color: var(--fiolet);  font-size: 14px;  font-weight: 800;  margin-bottom: 7px;}#nt-wyprawka-2026 .nt-item-text {  font-size: 13.5px;  line-height: 1.65;  color: #4c4653;}/* PANEL KONTAKTOWY */#nt-wyprawka-2026 .nt-contact {  margin-top: 19px;  padding: 19px;  border-radius: 13px;  background: linear-gradient(    110deg, #f0eaf5, #f9eff2  );  text-align: center;}#nt-wyprawka-2026 .nt-contact-title {  display: block;  color: #4f3e61;  font-size: 15px;  font-weight: bold;  margin-bottom: 8px;}#nt-wyprawka-2026 .nt-contact-text {  font-size: 13px;  line-height: 1.6;  color: #645b6b;}#nt-wyprawka-2026 .nt-button {  display: inline-block;  margin-top: 13px;  padding: 12px 18px;  border-radius: 25px;  background: #695480;  color: #fff !important;  text-decoration: none !important;  font-size: 13px;  font-weight: 700;  overflow-wrap: anywhere;}#nt-wyprawka-2026 .nt-button:hover {  background: #4f3c63;}/* STOPKA */#nt-wyprawka-2026 .nt-footer {  padding: 15px 20px;  background: #faf5fb;  border-top: 1px solid #eadfec;  text-align: center;}#nt-wyprawka-2026 .nt-footer-brand {  font-size: 12px;  font-weight: 800;  color: #648777;  letter-spacing: .4px;}#nt-wyprawka-2026 .nt-footer-note {  display: block;  margin-top: 5px;  font-size: 11px;  color: #8b7b90;}@media (max-width: 570px) {  #nt-wyprawka-2026 .nt-grid {    grid-template-columns: 1fr;  }  #nt-wyprawka-2026 .nt-header,  #nt-wyprawka-2026 .nt-content {    padding: 20px;  }  #nt-wyprawka-2026 .nt-title {    font-size: 27px;  }  #nt-wyprawka-2026 .nt-decoration {    right: 18px;    font-size: 23px;  }}</style><!-- NAGŁÓWEK --><header class="nt-header">  <div class="nt-symbol" aria-hidden="true">🍼</div>  <div class="nt-decoration" aria-hidden="true">♡ ✦</div>  <div class="nt-kicker">Mały człowiek, wielkie powitanie</div>  <h2 class="nt-title">Nasz artykuł w skrócie</h2>  <div class="nt-subtitle">    Wyprawka dla najmłodszych tomaszowian.    Miasto przygotowało prezent na powitanie    swoich nowych mieszkańców.  </div></header><!-- TREŚĆ --><div class="nt-content">  <div class="nt-intro">    „Każde wielkie życie zaczyna się od małego cudu”.  </div>  <div class="nt-grid">    <div class="nt-item">      <span class="nt-icon" aria-hidden="true">📅</span>      <span class="nt-item-title">Kiedy rusza program?</span>      <div class="nt-item-text">        <strong>1 grudnia 2026 roku.</strong>        Od tego dnia rodzice będą mogli        korzystać z miejskiego programu        powitalnego dla noworodków.      </div>    </div>    <div class="nt-item">      <span class="nt-icon" aria-hidden="true">🎁</span>      <span class="nt-item-title">Co zawiera wyprawka?</span>      <div class="nt-item-text">        Ubranka, praktyczne akcesoria        niemowlęce oraz specjalny list        powitalny od prezydenta miasta.      </div>    </div>    <div class="nt-item">      <span class="nt-icon" aria-hidden="true">🏡</span>      <span class="nt-item-title">Jakie są warunki?</span>      <div class="nt-item-text">        Wymagane jest zameldowanie dziecka        w Tomaszowie Mazowieckim        oraz przedstawienie odpisu        aktu urodzenia.      </div>    </div>    <div class="nt-item">      <span class="nt-icon" aria-hidden="true">👶</span>      <span class="nt-item-title">Gdzie odebrać prezent?</span>      <div class="nt-item-text">        W Wydziale Spraw Społecznych i Rodziny        Urzędu Miasta. Na odbiór przewidziano        <strong>3 miesiące od narodzin dziecka.</strong>      </div>    </div>  </div>  <!-- KONTAKT -->  <div class="nt-contact">    <span class="nt-contact-title">      💌 Chcesz odebrać wyprawkę?    </span>    <div class="nt-contact-text">      Przed wizytą skontaktuj się      z Urzędem Miasta w Tomaszowie Mazowieckim.    </div>    <a class="nt-button"       href="mailto:pakietpowitalny@tomaszow-maz.pl">      Napisz do urzędu    </a>  </div></div><!-- STOPKA --><footer class="nt-footer">  <span class="nt-footer-brand">    NaszTomaszow.pl  </span>  <span class="nt-footer-note">    Codziennie blisko Ciebie    • Informacje dla mieszkańców Tomaszowa Mazowieckiego  </span></footer></section><script>/* Ochrona wnętrza boxu przed typowymi reklamami   wstawianymi automatycznie przez skrypty. */(function () {  const box = document.getElementById("nt-wyprawka-2026");  if (!box || box.dataset.adGuardActive) return;  box.dataset.adGuardActive = "true";  const adSelectors = [    ".adsbygoogle",    ".google-auto-placed",    ".ad-slot",    ".ad-container",    ".advertisement",    "[data-ad-slot]",    "[data-ad-client]",    'iframe[src*="doubleclick"]',    'iframe[src*="googlesyndication"]'  ].join(",");  function clearAds() {    box.querySelectorAll(adSelectors).forEach(function (ad) {      ad.remove();    });  }  clearAds();  const observer = new MutationObserver(clearAds);  observer.observe(box, {    childList: true,    subtree: true  });})();</script><h2>Pierwszy prezent od miasta. Co znajdzie się w wyprawce?</h2><p>Pierwsze śpioszki, maleńkie ubranka, pieluszki i akcesoria niemowlęce. Każdy rodzic doskonale wie, jak szybko rośnie lista zakupów związanych z pojawieniem się dziecka na świecie. Teraz część tych drobiazgów najmłodsi tomaszowianie otrzymają od swojego miasta.</p><p>Z inicjatywy prezydenta Marcina Witki powstał program „Wyprawka”, którego celem jest symboliczne powitanie nowych mieszkańców Tomaszowa Mazowieckiego.</p><p>W przygotowanym pakiecie znajdą się ubranka i praktyczne akcesoria przydatne w pierwszych miesiącach życia niemowlęcia. Do każdego zestawu dołączony zostanie również specjalny list od prezydenta miasta.</p><p>To drobny gest, ale posiadający wymiar znacznie szerszy niż materialna wartość prezentu. Ma przypominać rodzicom, że narodziny ich dziecka są ważnym wydarzeniem nie tylko dla rodziny, lecz również dla lokalnej społeczności.</p><h2>Pomysł narodził się w szczególnym dniu</h2><p>Program ogłoszono 17 listopada, podczas obchodów Światowego Dnia Wcześniaka w Tomaszowskim Centrum Zdrowia, na Oddziale Neonatologii oraz Oddziale Ginekologiczno-Położniczym.</p><p>Nie był to przypadkowy termin. Światowy Dzień Wcześniaka przypomina o najmniejszych pacjentach, ich rodzicach, a także lekarzach, pielęgniarkach i położnych, którzy każdego dnia walczą o zdrowie i życie dzieci przychodzących na świat przed terminem.</p><p>Podczas wydarzenia prezydent Marcin Witko poinformował, że impulsem do uruchomienia programu były zarówno uroczystości w tomaszowskim szpitalu, jak i sytuacja demograficzna miasta. Przyznał również, że na podjęcie inicjatywy wpłynęły pomysł i prośba Konrada Borowskiego.</p><p>Prezydent zapowiedział, że program ma rozpocząć się 1 grudnia i, zgodnie z jego intencją, funkcjonować przez kolejne lata.</p><p>Podkreślił także, że wyprawka ma być formą podziękowania rodzicom za decyzję o powiększeniu rodziny oraz wybór tomaszowskiego szpitala jako miejsca narodzin dziecka.</p><p>— Na pewno naszych wyprawek nie zabraknie, mam nadzieję, że będziemy musieli je wciąż domawiać — mówił Marcin Witko.</p><p>Trudno o bardziej wymowne życzenie, szczególnie w czasach, gdy malejąca liczba urodzeń staje się jednym z największych problemów wielu polskich miast.</p><h2>Jak otrzymać wyprawkę? Są określone warunki</h2><p>Program wystartuje <strong>1 grudnia 2026 roku</strong>. Wbrew temu, czego można byłoby się spodziewać, rodzice nie będą odbierać upominków bezpośrednio na oddziale położniczym.</p><p>Wyprawki będą wydawane w <strong>Wydziale Spraw Społecznych i Rodziny Urzędu Miasta w Tomaszowie Mazowieckim</strong>.</p><p>Aby otrzymać pakiet, należy przedstawić odpis aktu urodzenia dziecka wydany przez Urząd Stanu Cywilnego oraz zadbać o zameldowanie noworodka w Tomaszowie Mazowieckim.</p><p>Co istotne, rodzice mają na odebranie prezentu <strong>trzy miesiące od dnia narodzin dziecka</strong>. Nie warto więc odkładać formalności na później.</p><p>Przed wizytą należy skontaktować się z urzędem drogą mailową, korzystając z adresu:</p><p><a href="mailto:pakietpowitalny@tomaszow-maz.pl"><strong>pakietpowitalny@tomaszow-maz.pl</strong></a></p><p>W miejskim komunikacie znalazła się również deklaracja prezydenta dotycząca wyprawek dla dzieci urodzonych w tomaszowskim szpitalu. Nie wyjaśniono jednak jednoznacznie, czy identyczne uprawnienia będą przysługiwały rodzicom zameldowanych w mieście noworodków, które przyszły na świat w innych placówkach medycznych. Ta kwestia wymaga doprecyzowania.</p><h2>Miły gest czy początek szerszej polityki rodzinnej?</h2><p>Tomaszów Mazowiecki, podobnie jak wiele innych polskich miast, mierzy się z konsekwencjami zmian demograficznych. Malejąca liczba narodzin, starzenie się mieszkańców i migracja młodych ludzi stają się wyzwaniami, na które samorządy muszą szukać odpowiedzi.</p><p>Oczywiście nawet najpiękniejsza wyprawka nie sprawi, że młodzi ludzie zaczną masowo decydować się na rodzicielstwo. O takich decyzjach przesądzają przede wszystkim warunki mieszkaniowe, stabilność zatrudnienia, dostępność żłobków, przedszkoli oraz poczucie bezpieczeństwa ekonomicznego.</p><p>Program powitalny nie zastąpi systemowej polityki rodzinnej. Może jednak stanowić jej sympatyczny element, a zarazem początek budowania więzi między miastem i jego najmłodszymi mieszkańcami.</p><p>Warto przy tym zauważyć, że Urząd Miasta nie przedstawił jeszcze wartości pojedynczej wyprawki ani łącznych kosztów realizacji przedsięwzięcia. Nie wiadomo zatem, jak znacząca będzie skala finansowa programu.</p><p>Pozostaje mieć nadzieję, że inicjatywa rzeczywiście okaże się trwała, a urzędnicy będą musieli regularnie zamawiać kolejne pakiety dla nowych pokoleń tomaszowian.</p><p>Bo choć demografia opiera się na liczbach, za każdą z nich kryje się człowiek. A każdy nowy mieszkaniec to przecież kolejna historia naszego miasta, która dopiero zaczyna się pisać.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Inowłódz szykuje świąteczny jarmark. Poszukiwani rękodzielnicy, twórcy i wystawcy na „Gwiazdkę w Ino”]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57544,inowlodz-szykuje-swiateczny-jarmark-poszukiwani-rekodzielnicy-tworcy-i-wystawcy-na-gwiazdke-w-ino</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57544,inowlodz-szykuje-swiateczny-jarmark-poszukiwani-rekodzielnicy-tworcy-i-wystawcy-na-gwiazdke-w-ino</guid>
            <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 17:39:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-inowlodz-szykuje-swiateczny-jarmark-poszukiwani-rekodzielnicy-tworcy-i-wystawcy-na-gwiazdke-w-ino-1794933722.jpg</url>
                        <title>Inowłódz szykuje świąteczny jarmark. Poszukiwani rękodzielnicy, twórcy i wystawcy na „Gwiazdkę w Ino”</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57544,inowlodz-szykuje-swiateczny-jarmark-poszukiwani-rekodzielnicy-tworcy-i-wystawcy-na-gwiazdke-w-ino</link>
                    </image><description>Zapach świerkowych gałązek, blask świątecznych dekoracji, ręcznie wykonane ozdoby i upominki, których próżno szukać na półkach wielkich sieci handlowych. Inowłódz przygotowuje się do tegorocznej „Gwiazdki w Ino”. W niedzielę, 6 grudnia 2026 roku, wydarzeniu towarzyszyć będzie Jarmark Świąteczny. Organizatorzy już teraz zapraszają do współpracy wystawców, rękodzielników, lokalnych producentów i wszystkich, którzy potrafią zamienić zwykłe przedmioty w małe świąteczne dzieła sztuki.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <style>#nt-swieta-2026 {  max-width: 850px;  margin: 28px auto;  border: 1px solid #d9ccad;  border-radius: 15px;  overflow: hidden;  background: #fffcf5;  color: #263b32;  font-family: Georgia, "Times New Roman", serif;  box-shadow: 0 5px 20px rgba(30,48,38,.09);  position: relative;  isolation: isolate;  line-height: 1.6;}#nt-swieta-2026 * {  box-sizing: border-box;}#nt-swieta-2026 .nt-header {  padding: 30px 25px 27px;  text-align: center;  color: #fff9ea;  background:    radial-gradient(circle at 12% 10%,#426b55,transparent 40%),    linear-gradient(135deg,#133b2f,#245340);  border-bottom: 4px solid #c8a46b;  position: relative;}#nt-swieta-2026 .nt-ornament {  color: #e5c993;  font-size: 22px;  letter-spacing: 10px;  margin-bottom: 10px;}#nt-swieta-2026 h2 {  margin: 4px 0 7px;  color: #fffaf0;  font-size: clamp(23px,4vw,31px);  line-height: 1.25;  font-weight: 700;}#nt-swieta-2026 .nt-subtitle {  font-size: 14px;  color: #e8dbc0;  font-style: italic;}#nt-swieta-2026 .nt-content {  padding: 25px;}#nt-swieta-2026 .nt-intro {  text-align: center;  margin: 0 0 22px;  font-size: 16px;  line-height: 1.7;}#nt-swieta-2026 .nt-intro strong {  color: #8a2831;}#nt-swieta-2026 .nt-grid {  display: grid;  grid-template-columns: repeat(2,minmax(0,1fr));  gap: 12px;  margin-bottom: 22px;}#nt-swieta-2026 .nt-tile {  padding: 17px;  border: 1px solid #e6dcc8;  border-radius: 9px;  background: #fff;}#nt-swieta-2026 .nt-icon {  font-size: 24px;  display: block;  margin-bottom: 7px;}#nt-swieta-2026 .nt-label {  font-family: Arial,sans-serif;  font-size: 10px;  letter-spacing: 1.2px;  text-transform: uppercase;  color: #876f4b;  font-weight: 700;}#nt-swieta-2026 .nt-value {  display: block;  font-size: 16px;  font-weight: bold;  margin-top: 5px;  color: #294536;}#nt-swieta-2026 .nt-section {  background: #f5f4e9;  border-left: 4px solid #bd9a60;  border-radius: 6px;  padding: 18px 20px;  margin-bottom: 18px;}#nt-swieta-2026 h3 {  margin: 0 0 10px;  color: #7f2630;  font-size: 19px;}#nt-swieta-2026 .nt-items {  margin: 0;  padding: 0;  list-style: none;}#nt-swieta-2026 .nt-items li {  position: relative;  padding: 5px 0 5px 23px;  font-size: 14px;}#nt-swieta-2026 .nt-items li::before {  content: "✦";  position: absolute;  left: 2px;  color: #b18b4e;}#nt-swieta-2026 .nt-contact {  background: #772731;  border-radius: 9px;  color: #fff8ed;  padding: 22px 20px;  text-align: center;}#nt-swieta-2026 .nt-contact h3 {  color: #fff5df;}#nt-swieta-2026 .nt-contact p {  margin: 8px 0;  font-size: 14px;}#nt-swieta-2026 .nt-phone {  display: inline-block;  margin: 10px 0 5px;  color: #ffe1a0 !important;  text-decoration: none;  font-family: Arial,sans-serif;  font-size: 26px;  font-weight: 800;  letter-spacing: 1px;}#nt-swieta-2026 .nt-footer {  border-top: 1px solid #dfd3bb;  margin-top: 22px;  padding-top: 17px;  text-align: center;  font-size: 13px;  color: #617467;}#nt-swieta-2026 .nt-footer strong {  color: #812b34;}#nt-swieta-2026 .nt-star {  color: #b58d4f;  letter-spacing: 8px;  font-size: 17px;}/* ZABEZPIECZENIE: REKLAMY WEWNĄTRZ BOXU */#nt-swieta-2026 .adsbygoogle,#nt-swieta-2026 .ad-container,#nt-swieta-2026 .advertisement,#nt-swieta-2026 .google-auto-placed,#nt-swieta-2026 [data-ad-slot],#nt-swieta-2026 [data-ad-client],#nt-swieta-2026 [id^="google_ads_iframe"],#nt-swieta-2026 iframe[src*="doubleclick.net"],#nt-swieta-2026 iframe[src*="googlesyndication.com"] {  display: none !important;  visibility: hidden !important;  height: 0 !important;  max-height: 0 !important;  overflow: hidden !important;}@media(max-width:550px) {  #nt-swieta-2026 .nt-content {padding:18px;}  #nt-swieta-2026 .nt-header {padding:25px 15px;}  #nt-swieta-2026 .nt-grid {grid-template-columns:1fr;}  #nt-swieta-2026 .nt-phone {font-size:23px;}}</style><section id="nt-swieta-2026"         data-no-ads="true"         data-ad-exclude="true"         aria-label="Nasz artykuł w świątecznym skrócie">  <header class="nt-header">    <div class="nt-ornament" aria-hidden="true">      ❄ ✦ ❄    </div>    <h2>      Nasz artykuł<br>      w świątecznym skrócie    </h2>    <div class="nt-subtitle">      Jarmark Świąteczny • Gwiazdka w Ino    </div>    <div style="margin-top:13px;color:#e5c993;                font-size:20px;" aria-hidden="true">      ✨ 🌲 ✨    </div>  </header>  <div class="nt-content">    <p class="nt-intro">      <strong>Inowłódz zaprasza twórców      świątecznej magii!</strong><br>      Trwają poszukiwania wystawców,      rękodzielników i lokalnych producentów,      którzy współtworzą tegoroczny      Jarmark Świąteczny.    </p>    <div class="nt-grid">      <div class="nt-tile">        <span class="nt-icon" aria-hidden="true">📅</span>        <span class="nt-label">Kiedy?</span>        <span class="nt-value">          6 grudnia 2026 r.        </span>        <span style="font-size:12px;color:#68766c">          Niedziela Mikołajkowa        </span>      </div>      <div class="nt-tile">        <span class="nt-icon" aria-hidden="true">📍</span>        <span class="nt-label">Gdzie?</span>        <span class="nt-value">          Inowłódz        </span>        <span style="font-size:12px;color:#68766c">          Podczas „Gwiazdki w Ino”        </span>      </div>      <div class="nt-tile">        <span class="nt-icon" aria-hidden="true">🎁</span>        <span class="nt-label">Dla kogo?</span>        <span class="nt-value">          Twórcy i wystawcy        </span>        <span style="font-size:12px;color:#68766c">          Rękodzielnicy, artyści, producenci        </span>      </div>      <div class="nt-tile">        <span class="nt-icon" aria-hidden="true">🎄</span>        <span class="nt-label">Cel wydarzenia</span>        <span class="nt-value">          Świąteczna atmosfera        </span>        <span style="font-size:12px;color:#68766c">          Dekoracje, inspiracje i upominki        </span>      </div>    </div>    <div class="nt-section">      <h3>✦ Co znajdzie miejsce na jarmarku?</h3>      <ul class="nt-items">        <li>Ręcznie wykonane ozdoby choinkowe</li>        <li>Świąteczne stroiki i dekoracje</li>        <li>Świece i bożonarodzeniowe kompozycje</li>        <li>Oryginalne prezenty i upominki</li>        <li>Rękodzieło inspirowane magią świąt</li>      </ul>    </div>    <div class="nt-contact">      <div style="font-size:23px;"           aria-hidden="true">✉ ✨</div>      <h3>Chcesz zostać wystawcą?</h3>      <p>        Zgłoś swój udział organizatorom        poprzez wiadomość prywatną        lub kontakt telefoniczny.      </p>      <a class="nt-phone" href="tel:+48518622006">        ☎ 518 622 006      </a>      <p style="font-size:12px;color:#e9d4c6">        Szczegóły uczestnictwa uzyskasz        bezpośrednio u organizatorów.      </p>    </div>    <div class="nt-footer">      <div class="nt-star" aria-hidden="true">        ✦ ✦ ✦      </div>      <p style="font-style:italic;margin:8px 0 12px">        „Najpiękniejsze prezenty powstają        z pasji, serca i odrobiny wyobraźni”.      </p>      <strong>NaszTomaszow.pl</strong>      <span style="color:#bca987"> | </span>      Codziennie blisko Ciebie    </div>  </div></section><h2>Świąteczna magia powstaje dzięki ludziom</h2><p>Boże Narodzenie ma swoje niepowtarzalne rytuały. Jednym kojarzy się z zapachem pierników, innym z melodią kolęd, jeszcze innym z poszukiwaniem prezentów, które sprawią radość najbliższym. Są jednak miejsca, w których świąteczną atmosferę buduje się nie za pomocą wielkich reklam i sklepowych promocji, ale dzięki pomysłowości, tradycji i zaangażowaniu mieszkańców.</p><p>Takim miejscem chce być w tym roku Inowłódz.</p><p><strong>6 grudnia, w mikołajkową niedzielę, podczas wydarzenia „Gwiazdka w Ino” zaplanowano Jarmark Świąteczny</strong>, który ma stać się przestrzenią pełną bożonarodzeniowych inspiracji, pięknych dekoracji i niepowtarzalnych upominków.</p><p>Zanim jednak pojawią się pierwsze stoiska, trzeba znaleźć tych, którzy wypełnią je swoimi wyrobami. Dlatego organizatorzy rozpoczęli nabór wystawców.</p><h2>Rękodzieło, ozdoby, świece i oryginalne prezenty</h2><p>Zaproszenie skierowano przede wszystkim do osób zajmujących się rękodziełem artystycznym, twórców ludowych, lokalnych producentów oraz wszystkich, którzy oferują wyroby związane z Bożym Narodzeniem.</p><p>Szczególnie mile widziane będą ręcznie wykonane ozdoby choinkowe, dekoracje świąteczne, stroiki, świece i bożonarodzeniowe kompozycje. Nie zabraknie też miejsca dla twórców oryginalnych prezentów i upominków.</p><p>Organizatorzy zachęcają do współpracy również osoby oferujące produkty inspirowane magią świąt.</p><p>To okazja, aby zaprezentować swoje umiejętności, dotrzeć do nowych odbiorców i pokazać, że lokalne rękodzieło może być ciekawą alternatywą dla masowej produkcji.</p><p>W czasach, gdy niemal wszystko można zamówić przez internet, wartość przedmiotów wykonanych własnoręcznie nabiera szczególnego znaczenia. Za takim prezentem stoi przecież nie tylko materiał, lecz także czyjś pomysł, talent i czas.</p><h2>„Gwiazdka w Ino” ma już swoją tradycję</h2><p>Świąteczne spotkania w Inowłodzu nie są nowym pomysłem. Wydarzenie od lat gromadzi mieszkańców gminy i gości, łącząc bożonarodzeniowe zwyczaje z lokalną integracją.</p><p>Podczas ubiegłorocznej edycji, która odbyła się 14 grudnia 2025 roku, na uczestników czekały między innymi świąteczne potrawy przygotowane przez sołectwa, warsztaty wykonywania ozdób, loteria fantowa, wspólne kolędowanie i spotkanie ze Świętym Mikołajem.</p><p>Wydarzenie miało również wymiar charytatywny. Dzięki zaangażowaniu mieszkańców, darczyńców i organizatorów udało się zebrać ponad 14 tysięcy złotych na rehabilitację młodej mieszkanki gminy.</p><p>Pokazało to, że „Gwiazdka w Ino” może być czymś więcej niż tylko przedświąteczną imprezą. Może łączyć mieszkańców wokół wspólnego celu, budować poczucie wspólnoty i przypominać o najważniejszym przesłaniu Bożego Narodzenia.</p><p>Tegoroczny jarmark ma dodatkowo wzbogacić świąteczny charakter spotkania. Szczegółowy program wydarzenia nie został jeszcze przedstawiony.</p><h2>Jak zgłosić się na Jarmark Świąteczny w Inowłodzu?</h2><p>Wystawcy zainteresowani udziałem w wydarzeniu mogą kontaktować się z organizatorami poprzez wiadomość prywatną w odpowiedzi na ogłoszenie lub telefonicznie.</p><p><strong>Numer kontaktowy: 518 622 006.</strong></p><p>Jarmark odbędzie się <strong>6 grudnia 2026 roku w Inowłodzu</strong>, podczas wydarzenia „Gwiazdka w Ino”.</p><p>W opublikowanym zaproszeniu nie określono jeszcze dokładnych godzin jarmarku, wysokości ewentualnych opłat za stoiska ani terminu zakończenia przyjmowania zgłoszeń. O te kwestie warto zapytać podczas kontaktu z organizatorami.</p><h2>Zamiast kolejnego seryjnego prezentu – coś z duszą</h2><p>Charles Dickens w swojej „Opowieści wigilijnej” przypominał, że istota Bożego Narodzenia nie sprowadza się do materialnych podarunków. Znacznie ważniejsze są relacje między ludźmi, życzliwość i umiejętność dzielenia się tym, co mamy.</p><p>Właśnie taki charakter mogą mieć lokalne jarmarki. Są okazją nie tylko do zakupów, lecz także do spotkania z twórcami, poznania ich pasji i odkrycia rzeczy, których nie znajdziemy w wielkich centrach handlowych.</p><p><strong>Inowłódz zaprasza więc wszystkich, którzy chcieliby współtworzyć tegoroczną świąteczną atmosferę.</strong> Niezależnie od tego, czy wykonują ozdoby choinkowe, przygotowują stroiki, tworzą świece, czy mają własny pomysł na niepowtarzalny prezent.</p><p>Bo najpiękniejsze świąteczne wspomnienia często rodzą się nie przy sklepowej kasie, ale tam, gdzie spotykają się ludzie.</p><p>Podstawa informacji: plakat zapraszający wystawców na Jarmark Świąteczny 6 grudnia 2026 r. Kontekst dotyczący edycji „Gwiazdki w Ino” z 2025 roku został potwierdzony w oficjalnej relacji Gminy Inowłódz z 22 grudnia 2025 r.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Alarmowanie, ograniczenia dostaw prądu i zaopatrzenie w wodę. Powiat tomaszowski przećwiczy sytuacje kryzysowe]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57543,alarmowanie-ograniczenia-dostaw-pradu-i-zaopatrzenie-w-wode-powiat-tomaszowski-przecwiczy-sytuacje-kryzysowe</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57543,alarmowanie-ograniczenia-dostaw-pradu-i-zaopatrzenie-w-wode-powiat-tomaszowski-przecwiczy-sytuacje-kryzysowe</guid>
            <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 17:24:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-alarmowanie-ograniczenia-dostaw-pradu-i-zaopatrzenie-w-wode-powiat-tomaszowski-przecwiczy-sytuacje-1794933097.png</url>
                        <title>Alarmowanie, ograniczenia dostaw prądu i zaopatrzenie w wodę. Powiat tomaszowski przećwiczy sytuacje kryzysowe</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57543,alarmowanie-ograniczenia-dostaw-pradu-i-zaopatrzenie-w-wode-powiat-tomaszowski-przecwiczy-sytuacje-kryzysowe</link>
                    </image><description>Co się stanie, gdy zabraknie prądu, zawiodą systemy łączności, a mieszkańcy będą potrzebowali pilnej pomocy? Czy samorządy potrafią ze sobą współpracować, a służby odpowiednio szybko reagować? W dniach 24–25 listopada 2026 roku na terenie całego powiatu tomaszowskiego odbędą się ćwiczenia pod kryptonimem „Bezpieczny Powiat 2026”. Wezmą w nich udział wszystkie samorządy powiatu oraz wyznaczone służby i instytucje. Mieszkańcy mogą zauważyć większą aktywność służb i muszą liczyć się z możliwością czasowych utrudnień w funkcjonowaniu niektórych urzędów.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <section aria-labelledby="bezpieczenstwo-skrot" style="max-width:850px;margin:24px auto;background:#f7f8f9;border:1px solid #dce1e5;border-top:5px solid #a71924;border-radius:12px;overflow:hidden;font-family:Arial,Helvetica,sans-serif;color:#25313b;box-shadow:0 4px 15px rgba(18,32,44,.06);">  <div style="padding:24px 25px 22px;">    <div style="font-size:11px;font-weight:700;letter-spacing:1.6px;color:#a71924;text-transform:uppercase;margin-bottom:8px;">      NASZTOMASZOW.PL | OCHRONA LUDNOŚCI    </div>    <h2 id="bezpieczenstwo-skrot" style="font-size:26px;line-height:1.2;margin:0 0 9px;font-weight:800;color:#202d38;">      Bezpieczeństwo <span style="color:#a71924;">w skrócie</span>    </h2>    <p style="font-size:14px;line-height:1.6;color:#596571;margin:0 0 20px;">      Ćwiczenia powiatowe „Bezpieczny Powiat 2026”    </p>    <!-- DATA I GODZINY -->    <div style="display:flex;flex-wrap:wrap;gap:12px;margin-bottom:21px;">      <div style="flex:1 1 200px;background:#fff;border:1px solid #e1e5e8;border-left:4px solid #a71924;border-radius:7px;padding:14px 16px;">        <div style="font-size:11px;text-transform:uppercase;letter-spacing:1px;color:#68737d;font-weight:700;margin-bottom:5px;">Kiedy?</div>        <div style="font-size:22px;font-weight:800;color:#a71924;">24–25 listopada</div>        <div style="font-size:13px;color:#53606b;margin-top:3px;">2026 r. | wtorek i środa</div>      </div>      <div style="flex:1 1 180px;background:#fff;border:1px solid #e1e5e8;border-left:4px solid #344756;border-radius:7px;padding:14px 16px;">        <div style="font-size:11px;text-transform:uppercase;letter-spacing:1px;color:#68737d;font-weight:700;margin-bottom:5px;">W jakich godzinach?</div>        <div style="font-size:22px;font-weight:800;color:#253744;">8:00–14:00</div>        <div style="font-size:13px;color:#53606b;margin-top:3px;">Każdego dnia ćwiczeń</div>      </div>    </div>    <!-- ZAKRES -->    <h3 style="font-size:16px;color:#25313b;margin:0 0 12px;font-weight:700;">      Co będzie sprawdzane?    </h3>    <div style="display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(180px,1fr));gap:9px;margin-bottom:19px;">      <div style="background:#fff;border:1px solid #e2e5e8;border-radius:6px;padding:13px;font-size:13px;line-height:1.5;">        <span style="display:block;color:#a71924;font-size:11px;font-weight:800;margin-bottom:5px;">01 / ALARMOWANIE</span>        Sprawność systemów ostrzegania i alarmowania.      </div>      <div style="background:#fff;border:1px solid #e2e5e8;border-radius:6px;padding:13px;font-size:13px;line-height:1.5;">        <span style="display:block;color:#a71924;font-size:11px;font-weight:800;margin-bottom:5px;">02 / ENERGIA</span>        Działanie przy ograniczeniach dostaw prądu.      </div>      <div style="background:#fff;border:1px solid #e2e5e8;border-radius:6px;padding:13px;font-size:13px;line-height:1.5;">        <span style="display:block;color:#a71924;font-size:11px;font-weight:800;margin-bottom:5px;">03 / WODA</span>        Organizacja zaopatrzenia w wodę pitną.      </div>      <div style="background:#fff;border:1px solid #e2e5e8;border-radius:6px;padding:13px;font-size:13px;line-height:1.5;">        <span style="display:block;color:#a71924;font-size:11px;font-weight:800;margin-bottom:5px;">04 / OCHRONA</span>        Gotowość do działań z zakresu ochrony ludności.      </div>    </div>    <!-- INFORMACJA -->    <div style="background:#eaf0f2;border-left:3px solid #526773;border-radius:5px;padding:13px 16px;margin-bottom:12px;font-size:13px;line-height:1.65;">      <strong>Gdzie i dla kogo?</strong><br>      Ćwiczenia obejmą samorządy całego powiatu tomaszowskiego. Mają charakter wewnętrzny, a udział wyznaczonych jednostek jest obowiązkowy. Mieszkańcy nie biorą w nich bezpośredniego udziału.    </div>    <!-- OSTRZEŻENIE -->    <div role="note" style="background:#fff5ed;border:1px solid #ecd7c2;border-left:4px solid #ba7039;border-radius:6px;padding:14px 16px;">      <div style="font-size:13px;font-weight:800;color:#854b25;margin-bottom:5px;">        WAŻNE DLA MIESZKAŃCÓW      </div>      <div style="font-size:13px;line-height:1.65;color:#604c3e;">        Możliwa jest zwiększona aktywność służb oraz czasowe utrudnienia w funkcjonowaniu uczestniczących urzędów. Ćwiczenia nie oznaczają zapowiedzianych przerw w dostawach prądu czy wody.      </div>    </div>    <!-- STOPKA -->    <div style="border-top:1px solid #dfe3e6;margin-top:19px;padding-top:12px;font-size:11px;color:#69757e;line-height:1.5;">      <strong style="color:#a71924;">NaszTomaszow.pl</strong>      <span style="margin:0 7px;color:#b7bfc5;">|</span>      Codziennie blisko Ciebie    </div>  </div></section><h2><strong>Dwa dni sprawdzania gotowości. Co przygotowano?</strong></h2><p>Ćwiczenia odbędą się we wtorek i środę, <strong>24 i 25 listopada, w godzinach od 8.00 do 14.00 każdego dnia</strong>. Będą miały charakter wewnętrzny, a ich zasadniczym celem jest sprawdzenie przygotowania administracji samorządowej i współpracujących z nią instytucji do działania w sytuacjach zagrożenia.</p><p>W filmach katastroficznych wszystko zaczyna się zwykle od nagłego wyłączenia światła, złowrogiego dźwięku syren i narastającego chaosu. Rzeczywistość bywa mniej widowiskowa, ale znacznie bardziej wymagająca. Tutaj o skuteczności działania nie decydują filmowi bohaterowie, lecz sprawne procedury, odpowiednio przygotowani ludzie i umiejętność współpracy pomiędzy instytucjami.</p><p>Program tomaszowskich ćwiczeń obejmuje cztery zasadnicze obszary.</p><p>Pierwszym jest <strong>sprawdzenie systemów alarmowania</strong>, czyli rozwiązań pozwalających ostrzegać o zagrożeniach i przekazywać niezbędne komunikaty.</p><p>Drugi dotyczy <strong>działania w warunkach ograniczeń dostaw energii elektrycznej</strong>. Chodzi o przygotowanie instytucji do sytuacji, w których ich normalne funkcjonowanie zostaje utrudnione wskutek problemów z zasilaniem.</p><p>Trzecim elementem będzie <strong>organizacja zaopatrzenia w wodę pitną</strong>. To jedno z podstawowych zadań w przypadku poważniejszych awarii infrastruktury komunalnej albo innych sytuacji kryzysowych.</p><p>Czwarty obszar stanowią <strong>działania z zakresu ochrony ludności</strong>, a więc przygotowanie samorządów i współpracujących z nimi podmiotów do wykonywania zadań służących bezpieczeństwu mieszkańców.</p><p>Warto zaznaczyć, że zapowiedź sprawdzania tych procedur nie oznacza rzeczywistych przerw w dostawach prądu czy wody. Organizatorzy nie podali również, czy w ramach ćwiczeń przewidziano publiczne uruchamianie syren alarmowych.</p><h2><strong>Wszystkie samorządy powiatu tomaszowskiego na jednym ćwiczeniu</strong></h2><p>Przedsięwzięcie obejmie cały powiat tomaszowski. Wezmą w nim udział przedstawiciele Starostwa Powiatowego, administracji gminnej oraz wskazanych służb, jednostek organizacyjnych i instytucji współdziałających.</p><p>Do ćwiczeń przystąpią samorządy Tomaszowa Mazowieckiego oraz gmin: Będków, Budziszewice, Czerniewice, Inowłódz, Lubochnia, Rokiciny, Rzeczyca, Tomaszów Mazowiecki, Ujazd i Żelechlinek.</p><p>Udział w przedsięwzięciu ma charakter obowiązkowy dla administracji samorządowej oraz jednostek i instytucji wyznaczonych do współdziałania.</p><p>To ważny element całego przedsięwzięcia. Zagrożenia nie kończą się przecież na granicach administracyjnych. Awaria infrastruktury, powódź czy długotrwałe ograniczenia dostaw energii mogą dotknąć jednocześnie kilka gmin. Wówczas liczy się nie tylko sprawność pojedynczego urzędu, ale również zdolność do podejmowania wspólnych decyzji i koordynowania działań.</p><h2><strong>Możliwe utrudnienia w urzędach. Mieszkańcy powinni o tym wiedzieć</strong></h2><p>Starostwo Powiatowe uprzedza, że podczas ćwiczeń może wystąpić zwiększona aktywność służb, pojazdów oraz uczestniczących jednostek organizacyjnych.</p><p><strong>W dniach 24–25 listopada możliwe są także czasowe utrudnienia w funkcjonowaniu urzędów i jednostek biorących udział w przedsięwzięciu.</strong></p><p>Nie oznacza to jednak, że administracja zostanie zamknięta albo że wszystkie usługi publiczne będą niedostępne. Organizatorzy nie przedstawili wykazu konkretnych ograniczeń.</p><p>Same ćwiczenia nie są otwarte dla mieszkańców. Nie przewidziano również ich bezpośredniego udziału. Samorządowcy podkreślają, że przedsięwzięcie ma służyć doskonaleniu współpracy i przygotowania na rzeczywiste sytuacje zagrożenia. Apelują przy tym o spokój i wyrozumiałość.</p><h2><strong>Obrona cywilna to już nie tylko hasło. Ćwiczenia wynikają z ustawy</strong></h2><p>Podstawą organizacji przedsięwzięcia jest ustawa z 5 grudnia 2024 roku o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 25 lutego 2025 roku dotyczące ćwiczeń w tym zakresie.</p><p>Szczególne znaczenie ma <strong>art. 53 ustawy</strong>, który nakłada na organy ochrony ludności obowiązek przeprowadzania ćwiczeń służących weryfikacji gotowości, zwiększaniu skuteczności działań oraz utrwalaniu wiedzy i umiejętności. Przewiduje również, że ćwiczenia powinny odbywać się nie rzadziej niż raz w roku.</p><p>Co istotne, ustawodawca nie poprzestał na samym obowiązku organizowania ćwiczeń. Zgodnie z art. 53 ust. 6 po ich zakończeniu należy sporządzić raport zawierający ocenę osiągnięcia zakładanych celów, wnioski i rekomendacje. Następnie przewidziana jest ocena ćwiczeń i wdrażanie wynikających z niej zaleceń.</p><p>Organizację tomaszowskiego przedsięwzięcia poprzedziło wydanie zarządzenia nr 55/2026 z 26 października 2026 roku, dotyczącego przygotowania i przeprowadzenia ćwiczenia „Bezpieczny Powiat 2026”. Informacja o zarządzeniu znalazła się w Biuletynie Informacji Publicznej Starostwa 5 listopada.</p><h2><strong>Prawdziwy egzamin rozpocznie się po zakończeniu ćwiczeń</strong></h2><p>Z punktu widzenia mieszkańców najważniejsze nie będzie jednak to, ile osób uczestniczyło w ćwiczeniach, ile narad przeprowadzono ani jak sprawnie wypełniono przygotowane formularze.</p><p>Istotniejsze okaże się to, czy udało się wykryć słabe punkty systemu, sprawdzić skuteczność procedur i ustalić, co należy poprawić.</p><p>Czy urzędy potrafią sprawnie wymieniać informacje? Czy istnieją rozwiązania pozwalające im funkcjonować w warunkach ograniczonego zasilania? Czy organizacja awaryjnego zaopatrzenia w wodę jest odpowiednio przygotowana? I wreszcie, czy poszczególne instytucje wiedzą, kto podejmuje decyzje, gdy liczą się minuty?</p><p>Na te pytania powinny odpowiadać rezultaty ćwiczeń.</p><p>Bezpieczeństwa nie da się zadekretować uchwałą, zarządzeniem ani nawet najlepiej napisanym planem. Można je natomiast systematycznie budować, sprawdzając przygotowanie ludzi, dostępność sprzętu oraz skuteczność procedur.</p><p><strong>„Bezpieczny Powiat 2026” będzie więc przede wszystkim sprawdzianem gotowości lokalnej administracji do działania w sytuacjach, w których zwykła urzędnicza rutyna przestaje wystarczać.</strong></p><p>Pozostaje mieć nadzieję, że po zakończeniu ćwiczeń samorządy nie ograniczą się do komunikatu o pomyślnym przebiegu przedsięwzięcia, lecz przedstawią również najważniejsze wnioski i informacje o działaniach, które należy podjąć.</p><p>Bo o wartości ćwiczeń nie świadczy to, że wszystko przebiegło zgodnie ze scenariuszem. Czasem najcenniejszą informacją jest właśnie odkrycie, że coś nie zadziałało.</p><p>Lepiej dowiedzieć się o tym podczas ćwiczeń niż wtedy, gdy zagrożenie okaże się rzeczywiste.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Drony, okopy i ratowanie życia pod ostrzałem. Tomaszowscy kawalerzyści na poligonie w Nowej Dębie]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57542,drony-okopy-i-ratowanie-zycia-pod-ostrzalem-tomaszowscy-kawalerzysci-na-poligonie-w-nowej-debie</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57542,drony-okopy-i-ratowanie-zycia-pod-ostrzalem-tomaszowscy-kawalerzysci-na-poligonie-w-nowej-debie</guid>
            <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 16:53:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-drony-okopy-i-ratowanie-zycia-pod-ostrzalem-tomaszowscy-kawalerzysci-na-poligonie-w-nowej-debie-1794932593.png</url>
                        <title>Drony, okopy i ratowanie życia pod ostrzałem. Tomaszowscy kawalerzyści na poligonie w Nowej Dębie</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57542,drony-okopy-i-ratowanie-zycia-pod-ostrzalem-tomaszowscy-kawalerzysci-na-poligonie-w-nowej-debie</link>
                    </image><description>Współczesne pole walki nie wybacza błędów. Nad głowami żołnierzy krążą drony, walka przenosi się do okopów, a o życiu rannego kolegi decydują niekiedy sekundy. Właśnie z takimi wyzwaniami mierzyli się żołnierze 7. Batalionu Kawalerii Powietrznej z Tomaszowa Mazowieckiego, którzy podczas intensywnego szkolenia na poligonie w Nowej Dębie doskonalili umiejętności niezbędne na współczesnym polu walki.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <section style="max-width:760px;margin:24px auto;border:1px solid #b8c1ab;border-radius:10px;overflow:hidden;background:#f2f3ec;font-family:Arial,Helvetica,sans-serif;color:#2c372c;box-shadow:0 3px 12px rgba(30,45,30,.07);" aria-label="Artykuł w wojskowym skrócie">  <!-- Nagłówek wojskowy -->  <div style="background:#29382d;padding:22px 24px;border-bottom:4px solid #aab58c;">    <div style="font-size:11px;letter-spacing:2px;text-transform:uppercase;color:#cbd5b9;font-weight:700;margin-bottom:9px;">      NASZTOMASZOW.PL | RAPORT Z POLIGONU    </div>    <h2 style="font-size:24px;line-height:1.25;font-weight:700;color:#ffffff;margin:0;">      🪖 Artykuł w wojskowym skrócie    </h2>  </div>  <!-- Treść meldunku -->  <div style="padding:22px 24px;">    <div style="font-size:12px;letter-spacing:1px;text-transform:uppercase;color:#64764b;font-weight:700;margin-bottom:17px;">      7. Batalion Kawalerii Powietrznej    </div>    <div style="padding:0 0 14px;margin-bottom:14px;border-bottom:1px solid #d4d9cc;line-height:1.65;">      <strong style="color:#495e3c;">01 / REJON DZIAŁANIA</strong><br>      Poligon wojskowy w Nowej Dębie. Intensywne szkolenie tomaszowskich kawalerzystów.    </div>    <div style="padding:0 0 14px;margin-bottom:14px;border-bottom:1px solid #d4d9cc;line-height:1.65;">      <strong style="color:#495e3c;">02 / ZADANIA BOJOWE</strong><br>      Drony, walka w okopach oraz udzielanie pierwszej pomocy na polu walki.    </div>    <div style="padding:0 0 14px;margin-bottom:14px;border-bottom:1px solid #d4d9cc;line-height:1.65;">      <strong style="color:#495e3c;">03 / CEL OPERACJI</strong><br>      Doskonalenie umiejętności, współpracy i gotowości do działania w trudnych warunkach.    </div>    <div style="padding:0 0 14px;margin-bottom:18px;line-height:1.65;">      <strong style="color:#495e3c;">04 / WNIOSKI</strong><br>      Współczesne pole walki wymaga szybkości, opanowania, skutecznej komunikacji i wzajemnego zaufania.    </div>    <!-- Meldunek końcowy -->    <div style="background:#dfe5d5;border-left:4px solid #64764b;padding:16px 18px;border-radius:0 5px 5px 0;">      <div style="font-size:11px;letter-spacing:1.5px;font-weight:700;color:#526442;margin-bottom:7px;">        MELDUNEK KOŃCOWY      </div>      <div style="font-size:15px;line-height:1.6;font-weight:600;color:#30402e;">        Gotowość bojowa nie zaczyna się od alarmu. Buduje się ją na poligonie, podczas ćwiczeń i w codziennej żołnierskiej służbie.      </div>    </div>  </div>  <!-- Stopka -->  <div style="background:#e6e9df;border-top:1px solid #cbd2c1;padding:12px 24px;font-size:11px;color:#68745f;letter-spacing:.5px;text-align:center;">    NASZTOMASZOW.PL | CODZIENNIE BLISKO CIEBIE  </div></section><h2>Wojna się zmieniła. Żołnierz musi nadążać</h2><p>Jeszcze kilkanaście lat temu obraz współczesnego konfliktu zbrojnego kojarzył się przede wszystkim z czołgami, transporterami opancerzonymi, artylerią i lotnictwem. Dziś do tego arsenału dołączyły bezzałogowe statki powietrzne, które gruntownie zmieniły sposób prowadzenia działań wojennych.</p><p>Doświadczenia wojny w Ukrainie pokazały, jak wielką rolę odgrywają rozpoznanie z powietrza, szybkość podejmowania decyzji, właściwe maskowanie oraz umiejętność działania pod nieustanną presją.</p><p>Właśnie dlatego współczesne szkolenie wojskowe coraz częściej przypomina próbę odtworzenia rzeczywistych warunków pola walki, a nie jedynie wykonywanie wyuczonych wcześniej schematów.</p><p>Żołnierze tomaszowskiego 7. Batalionu Kawalerii Powietrznej, wchodzącego w skład 25. Brygady Kawalerii Powietrznej, podczas ćwiczeń w Nowej Dębie doskonalili umiejętności związane z wykorzystaniem dronów, prowadzeniem walki w okopach oraz udzielaniem pierwszej pomocy na polu walki.</p><h2>Okopy wróciły. Drony zmieniły zasady gry</h2><p>Historia wojskowości zatoczyła osobliwe koło. Okopy, które kojarzyły się przede wszystkim z frontami pierwszej wojny światowej, powróciły do współczesnych konfliktów. Tyle że dzisiejszy żołnierz musi liczyć się nie tylko z ogniem przeciwnika, ale również z obserwacją prowadzoną z powietrza.</p><p>Drony stały się jednym z symboli wojny XXI wieku. Pozwalają obserwować teren, wykrywać ruchy przeciwnika i wspierać działania bojowe. Jednocześnie wymuszają zmianę sposobu poruszania się, ukrywania i organizowania obrony.</p><p>Podczas szkolenia w Nowej Dębie tomaszowscy kawalerzyści doskonalili umiejętności walki w okopach oraz działania w warunkach, w których wykorzystuje się bezzałogowe statki powietrzne.</p><p>Nie chodzi przy tym wyłącznie o indywidualną sprawność czy umiejętność posługiwania się wyposażeniem. Równie ważne są komunikacja, wzajemne zaufanie i współdziałanie całego pododdziału.</p><p>Nawet najlepiej wyszkolony żołnierz nie zastąpi bowiem sprawnie funkcjonującego zespołu.</p><h2>Na polu walki ratowanie życia jest równie ważne jak walka</h2><p>Jednym z istotnych elementów poligonowego szkolenia było udzielanie pierwszej pomocy na polu walki.</p><p>To umiejętność, której znaczenie trudno przecenić. W warunkach bojowych nie zawsze można natychmiast liczyć na pomoc zespołu medycznego. Nierzadko to żołnierz znajdujący się najbliżej rannego musi jako pierwszy podjąć działania ratujące życie.</p><p>Tamowanie masywnych krwotoków, zabezpieczanie poszkodowanego czy przygotowanie go do ewakuacji wymagają odpowiedniego wyszkolenia, opanowania i umiejętności działania pod presją.</p><p>W takich sytuacjach nie ma miejsca na długie zastanawianie się. Liczy się wiedza, właściwa reakcja i współpraca.</p><p>Dlatego medycyna pola walki stanowi dziś jeden z niezwykle ważnych elementów przygotowania żołnierzy do wykonywania zadań bojowych.</p><h2>Tomaszowscy kawalerzyści nie pierwszy raz w Nowej Dębie</h2><p>Poligon w Nowej Dębie od lat jest jednym z miejsc szkolenia żołnierzy 25. Brygady Kawalerii Powietrznej.</p><p>Już w marcu 2014 roku żołnierze 7. Batalionu Kawalerii Powietrznej uczestniczyli tam w dwutygodniowym szkoleniu, podczas którego doskonalili umiejętności ogniowe, taktyczne i specjalistyczne. Współpracowali wówczas z załogami śmigłowców Mi-8 i W-3W Sokół, ćwicząc między innymi desantowanie oraz współdziałanie pododdziałów lądowych z lotnictwem.</p><p>Dziś zakres wyzwań jest znacznie szerszy. Kawaleria powietrzna, której znakiem rozpoznawczym pozostaje mobilność i zdolność do szybkiego działania, musi uwzględniać również zagrożenia wynikające z masowego wykorzystania dronów.</p><p>To nie oznacza końca tradycyjnych sposobów prowadzenia walki. Oznacza konieczność ich dostosowania do nowych realiów.</p><h2>Gotowość nie rodzi się na placu apelowym</h2><p>Szkolenie poligonowe jest sprawdzianem nie tylko umiejętności, ale również odporności psychicznej, dyscypliny i zdolności współdziałania.</p><p>W komunikacie dotyczącym ćwiczeń 7. Batalionu Kawalerii Powietrznej podkreślono znaczenie profesjonalizmu, zaangażowania oraz gotowości do działania w każdych warunkach.</p><p>To właśnie te wartości mają stanowić fundament skutecznego żołnierza.</p><p>Dla Tomaszowa Mazowieckiego, od lat silnie związanego z wojskiem, kolejne szkolenie kawalerzystów jest również przypomnieniem, że obecność 25. Brygady Kawalerii Powietrznej w naszym mieście nie sprowadza się do uroczystych apeli, wojskowych defilad czy obchodów państwowych świąt.</p><p>Za mundurem stoją codzienne ćwiczenia, wymagające przygotowanie i nieustanne doskonalenie umiejętności.</p><p><strong>Bo gotowość bojowa nie powstaje w chwili ogłoszenia alarmu. Buduje się ją znacznie wcześniej – na poligonach, podczas ćwiczeń i w codziennej żołnierskiej służbie.</strong></p><p>A współczesne pole walki stawia przed żołnierzami wymagania, których jeszcze kilkanaście lat temu trudno było sobie wyobrazić.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[🌿 Dni Otwarte Akademii Sportu w Niewiadowie – odkryj, poznaj, korzystaj!]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57539,dni-otwarte-akademii-sportu-w-niewiadowie-odkryj-poznaj-korzystaj</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57539,dni-otwarte-akademii-sportu-w-niewiadowie-odkryj-poznaj-korzystaj</guid>
            <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 12:32:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-dni-otwarte-akademii-sportu-w-niewiadowie-odkryj-poznaj-korzystaj-1794917067.png</url>
                        <title>🌿 Dni Otwarte Akademii Sportu w Niewiadowie – odkryj, poznaj, korzystaj!</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57539,dni-otwarte-akademii-sportu-w-niewiadowie-odkryj-poznaj-korzystaj</link>
                    </image><description>Już 21 listopada w Akademii Sportu w Niewiadowie odbędzie się wyjątkowe wydarzenie! W godzinach 16:00–19:00 na odwiedzających czekać będzie popołudnie pełne atrakcji, inspiracji i ciekawych propozycji dla osób w każdym wieku.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>Wydarzenie będzie doskonałą okazją do poznania oferty Akademii Sportu oraz odkrycia możliwości aktywnego spędzania czasu, relaksu i dbania o zdrowie.</p><p>Na miejscu będą czekać aż cztery wyjątkowe strefy tematyczne.</p><p>💄 <strong>STREFA URODY</strong></p><p>Miłośnicy pielęgnacji i kosmetycznych inspiracji będą mogli skorzystać z konsultacji makijażowych oraz poznać ofertę marki Avon. To propozycja dla wszystkich, którzy chcą odkryć coś nowego w świecie urody.</p><p>🧖 <strong>STREFA RELAKSU</strong></p><p>Podczas wydarzenia nie zabraknie również dodatkowej atrakcji na świeżym powietrzu! Na zewnątrz przygotowana zostanie strefa z jacuzzi, balią i sauną.</p><p>🏃 <strong>STREFA WRAŻEŃ</strong></p><p>Tutaj nie zabraknie energii i dobrej zabawy! W programie znajdą się zajęcia fitness, strzelnica laserowa, animacje dla dzieci oraz drobne upominki. Każdy będzie mógł znaleźć coś dla siebie i spróbować nowych aktywności.</p><p>💚 <strong>STREFA ZDROWIA</strong></p><p>W tej strefie będzie można skorzystać z konsultacji dietetycznych, porad pielęgniarskich, konsultacji fizjoterapeutycznych, porad i masaży, a także odwiedzić punkt konsultacyjny Amazonek. To doskonała okazja do rozmów o profilaktyce, zdrowiu i codziennej trosce o dobre samopoczucie.</p><p>Serdecznie zapraszamy do udziału w wydarzeniu! Przyjdźcie z rodziną, znajomymi i przekonajcie się, jak wiele ciekawych możliwości czeka na Was w Akademii Sportu.</p><p>📍 <strong>Miejsce:</strong> Akademia Sportu, Osiedle Niewiadów 42, 97-225 Ujazd<br>📅 <strong>Termin:</strong> 21 listopada<br>⏰ <strong>Godzina:</strong> 16:00–19:00</p><p><strong>Odkryj – Poznaj – Korzystaj! Do zobaczenia!</strong> 💚</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[17 listopada w historii. Misja Moraczewskiego, aksamitna rewolucja i tomaszowski ślad niepodległości]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57538,17-listopada-w-historii-misja-moraczewskiego-aksamitna-rewolucja-i-tomaszowski-slad-niepodleglosci</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57538,17-listopada-w-historii-misja-moraczewskiego-aksamitna-rewolucja-i-tomaszowski-slad-niepodleglosci</guid>
            <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 08:59:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-17-listopada-w-historii-misja-moraczewskiego-aksamitna-rewolucja-i-tomaszowski-slad-niepodleglosci-1794903385.png</url>
                        <title>17 listopada w historii. Misja Moraczewskiego, aksamitna rewolucja i tomaszowski ślad niepodległości</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57538,17-listopada-w-historii-misja-moraczewskiego-aksamitna-rewolucja-i-tomaszowski-slad-niepodleglosci</link>
                    </image><description>Historia nie zna spokojnych dat. Jednego dnia na Wawelu koronowano nowego króla, innym razem otwierano kanał, który zmienił światowy handel, a studenci wychodzili na ulice, by przeciwstawić się dyktaturze. 17 listopada 1918 roku Józef Piłsudski powierzył Jędrzejowi Moraczewskiemu tworzenie rządu odrodzonej Polski. Siedemdziesiąt jeden lat później w Pradze brutalna interwencja milicji uruchomiła aksamitną rewolucję. Tego dnia otwarto również słynną radiostację w Babicach, a na Księżycu rozpoczął pracę radziecki Łunochod. Co wydarzyło się 17 listopada? Nasze kalendarium historyczne prowadzi także przez muzykę Johna Lennona, wielkie kino Martina Scorsesego, historyczny awans polskich piłkarzy i mało znane wydarzenia związane z Tomaszowem Mazowieckim.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <section aria-labelledby="nt-skrot-17"  style="box-sizing:border-box;width:100%;max-width:900px;  margin:24px auto;padding:clamp(18px,4vw,30px);  background:#faf9f6;border:1px solid #e1e0d9;  border-left:5px solid #55745d;border-radius:12px;  font-family:Arial,Helvetica,sans-serif;  color:#303430;line-height:1.65;">  <div style="font-size:11px;font-weight:700;    letter-spacing:1.3px;text-transform:uppercase;    color:#617366;margin-bottom:8px;">    NASZTOMASZOW.PL | 17 LISTOPADA 2026  </div>  <h2 id="nt-skrot-17"    style="font-family:Georgia,'Times New Roman',serif;    font-size:clamp(23px,4vw,30px);    line-height:1.25;color:#294734;    margin:0 0 12px;">    Nasz artykuł w skrócie  </h2>  <p style="font-size:15px;color:#585d57;    margin:0 0 21px;">    <strong>Wolność, wielkie odkrycia, muzyka i sport.</strong>    Historia 17 listopada pokazuje, jak decyzje polityków,    odwaga studentów i technologiczne przełomy    zmieniały świat.  </p>  <div style="border-top:1px solid #e1e0d9;    padding-top:15px;">    <p style="margin:0 0 15px;">      <strong style="color:#983b3f;">1370 |</strong>      <strong>Ludwik Węgierski królem Polski.</strong>      Koronacja na Wawelu rozpoczyna epokę Andegawenów      i otwiera drogę do późniejszej unii z Litwą.    </p>    <p style="margin:0 0 15px;">      <strong style="color:#983b3f;">1869 |</strong>      <strong>Otwarcie Kanału Sueskiego.</strong>      Nowa droga morska skraca podróż z Europy      do Azji i na trwałe zmienia światowy handel.    </p>    <p style="margin:0 0 15px;">      <strong style="color:#983b3f;">1918 |</strong>      <strong>Jędrzej Moraczewski tworzy rząd.</strong>      Odrodzona Polska zaczyna budować administrację,      wojsko i nowoczesne prawa społeczne.    </p>    <p style="margin:0 0 15px;">      <strong style="color:#983b3f;">1923 |</strong>      <strong>Polska łączy się z Ameryką.</strong>      Radiostacja Babice rozpoczyna nową epokę      bezpośredniej komunikacji transatlantyckiej.    </p>    <p style="margin:0 0 15px;">      <strong style="color:#983b3f;">1939 i 1989 |</strong>      <strong>Praga walczy o wolność.</strong>      Niemieckie represje wobec studentów      i późniejsza aksamitna rewolucja      nadają tej dacie szczególny wymiar.    </p>    <p style="margin:0;">      <strong style="color:#983b3f;">1970 |</strong>      <strong>Łunochod 1 na Księżycu.</strong>      Radziecki robot rozpoczyna badania powierzchni      Srebrnego Globu, otwierając nowy etap      eksploracji kosmosu.    </p>  </div>  <!-- MUZYKA I SPORT -->  <div style="margin-top:20px;padding-top:17px;    border-top:1px solid #e1e0d9;">    <p style="margin:0 0 14px;">      <strong style="color:#983b3f;">MUZYKA |</strong>      <strong>John Lennon</strong> wydaje      <em>„Double Fantasy”</em>,      a <strong>TV on the Radio</strong>      prezentują album <em>„Seeds”</em>.      Swoje rocznice obchodzą także      Jeff Buckley i Gordon Lightfoot.    </p>    <p style="margin:0;">      <strong style="color:#983b3f;">SPORT |</strong>      <strong>Euzebiusz Smolarek</strong>      zdobywa dwa gole przeciwko Belgii,      zapewniając Polsce pierwszy awans na EURO.      Dzisiaj biało-czerwoni mierzą się ze Szwecją.    </p>  </div>  <!-- TOMASZÓW -->  <div style="margin-top:20px;padding:17px 19px;    background:#eff4ee;border:1px solid #d3ded3;    border-radius:9px;">    <div style="font-size:11px;font-weight:700;      text-transform:uppercase;letter-spacing:1px;      color:#416749;margin-bottom:8px;">      Tomaszów Mazowiecki | Lokalna historia    </div>    <p style="margin:0;font-size:15px;">      <strong>Listopad 1918 roku.</strong>      Tomaszowscy ochotnicy tworzą pierwsze polskie      oddziały wojskowe. Miasto zostaje objęte      strukturą organizacyjną odradzającej się armii.      Przypominamy dzieje miejscowej      Polskiej Organizacji Wojskowej oraz      początki późniejszego      <strong>28. Pułku Strzelców Kaniowskich.</strong>    </p>  </div>  <!-- PUENTA -->  <p style="font-family:Georgia,'Times New Roman',serif;    font-size:16px;font-style:italic;color:#58524c;    margin:20px 0 0;padding-top:16px;    border-top:1px solid #e1e0d9;">    Historia nie składa się wyłącznie z wielkich    nazwisk i spektakularnych wydarzeń.    Tworzą ją także ludzie, którzy potrafią    wziąć odpowiedzialność za własną wspólnotę.  </p>  <div style="font-size:12px;font-weight:700;    color:#416749;text-align:right;    margin-top:17px;">    NaszTomaszow.pl – Codziennie blisko Ciebie  </div></section><h2>Wtorek, 17 listopada 2026 roku. Kartka z kalendarza</h2><p>Mamy <strong>wtorek, 17 listopada 2026 roku</strong>, czyli <strong>321. dzień roku</strong>. Do jego zakończenia pozostały <strong>44 dni</strong>. W Tomaszowie Mazowieckim słońce wschodzi około godziny <strong>7.01</strong>, a zachodzi około <strong>15.48</strong>. Dzień trwa zaledwie 8 godzin i 47 minut. Listopad nie pozostawia już złudzeń – do najkrótszego dnia w roku zbliżamy się coraz szybciej.</p><p>Imieniny obchodzą między innymi <strong>Salomea, Grzegorz, Elżbieta i Hugo</strong>.</p><p>Dzisiaj przypada <strong>Międzynarodowy Dzień Studenta</strong>, którego geneza wiąże się z dramatycznymi wydarzeniami w okupowanej przez Niemców Pradze w 1939 roku. Święto ma przypominać nie tylko o prawach studentów, ale także o znaczeniu wolności akademickiej, samorządności i prawa do publicznego wyrażania własnych poglądów.</p><p><strong>17 listopada obchodzony jest również Światowy Dzień Eliminacji Raka Szyjki Macicy.</strong> Światowa Organizacja Zdrowia ustanowiła go oficjalnym dniem zdrowia w 2025 roku. Tegoroczna kampania przebiega pod hasłem „Together We Can Eliminate Cervical Cancer”, czyli „Razem możemy wyeliminować raka szyjki macicy”. WHO przypomina o znaczeniu szczepień przeciw HPV, badań przesiewowych i odpowiednio wczesnego leczenia.</p><p>To temat, którego nie powinno się sprowadzać do okazjonalnych plakatów. Profilaktyka ma sens wtedy, kiedy mieszkańcy rzeczywiście mogą z niej korzystać – również poza wielkimi miastami, bez wielomiesięcznego oczekiwania na konsultację czy badanie.</p><p>W Czechach i na Słowacji 17 listopada jest natomiast dniem szczególnej pamięci o walce o wolność i demokrację.</p><h2>Kalendarium historyczne</h2><h3>1370 – Ludwik Węgierski zostaje królem Polski. Koniec epoki Piastów na tronie</h3><p><strong>17 listopada 1370 roku w katedrze wawelskiej koronowano Ludwika Andegaweńskiego, znanego jako Ludwik Węgierski, na króla Polski.</strong> Zaledwie dwanaście dni wcześniej zmarł Kazimierz Wielki, ostatni monarcha z głównej linii Piastów. Polska znalazła się w nowej sytuacji dynastycznej, a koronacja węgierskiego władcy otwierała okres unii personalnej obu królestw.</p><p>Ludwik był siostrzeńcem Kazimierza Wielkiego. Prawa do polskiego tronu wynikały z wcześniejszych porozumień dynastycznych, ale nie oznaczało to, że wszyscy polscy możni przyjęli zmianę bez zastrzeżeń. Szczególnie elity wielkopolskie chciały utrzymania dawnej tradycji koronacyjnej związanej z Gnieznem. Ostatecznie uroczystość odbyła się w Krakowie, który coraz wyraźniej umacniał swoją pozycję polityczną.</p><p><strong>Panowanie Ludwika Węgierskiego</strong> miało dalekosiężne konsekwencje. Władca zabiegał o zapewnienie sukcesji swoim córkom, co doprowadziło do nadania szlachcie przywileju koszyckiego w 1374 roku. Ograniczał on między innymi obciążenia podatkowe stanu rycerskiego, stając się jednym z etapów rozwoju szczególnej pozycji polskiej szlachty.</p><p>Po śmierci Ludwika droga do polskiej korony otworzyła się przed jego córką <strong>Jadwigą Andegaweńską</strong>. To z kolei umożliwiło późniejszy związek dynastyczny z Litwą i objęcie tronu przez Władysława Jagiełłę. Wydarzenie z 1370 roku było więc jednym z tych momentów, kiedy pojedyncza koronacja uruchamiała procesy zmieniające historię całej Europy Środkowo-Wschodniej.</p><h3>1558 – Umiera Maria Tudor. Elżbieta I obejmuje angielski tron</h3><p><strong>17 listopada 1558 roku zmarła królowa Anglii Maria I Tudor, a tron objęła jej przyrodnia siostra Elżbieta.</strong> Anglia była wówczas państwem głęboko podzielonym religijnie. Maria próbowała przywrócić katolicyzm i zwierzchnictwo papieskie, a prześladowania protestantów przyniosły jej przydomek „Krwawej Marii”.</p><p>Nowa monarchini stanęła przed zadaniem uspokojenia nastrojów społecznych i zapewnienia stabilności państwa. <strong>Elżbieta I</strong> zdecydowała się na odbudowę protestanckiego charakteru Kościoła Anglii, starając się jednocześnie zachować silną władzę królewską. Jej panowanie trwało 45 lat i stało się jedną z najważniejszych epok w historii Anglii.</p><p>W 1588 roku angielska flota odparła hiszpańską Wielką Armadę. Rozwijał się handel morski, podejmowano wyprawy zamorskie, a Londyn wyrastał na ważny ośrodek kultury. Właśnie wtedy tworzył <strong>William Shakespeare</strong>, którego dramaty do dzisiaj należą do fundamentów światowego teatru.</p><p>Zmiana władzy 17 listopada 1558 roku nie rozwiązała wszystkich konfliktów religijnych i politycznych. Otworzyła jednak okres, w którym Anglia zaczęła budować pozycję przyszłego światowego mocarstwa.</p><h3>1869 – Otwarcie Kanału Sueskiego. Świat nagle staje się mniejszy</h3><p><strong>17 listopada 1869 roku uroczyście otwarto Kanał Sueski</strong>, łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym. Było to jedno z największych przedsięwzięć inżynieryjnych XIX wieku. Budowa trwała około dziesięciu lat, a jej realizacja wiązała się z ogromnymi kosztami, trudnymi warunkami pracy i politycznymi sporami o kontrolę nad nową drogą morską.</p><p>Uroczystości otwarcia zgromadziły przedstawicieli europejskich monarchii i rządów. Wśród gości znalazła się francuska cesarzowa <strong>Eugenia</strong>, a wielką rolę w doprowadzeniu inwestycji do końca odegrał <strong>Ferdinand de Lesseps</strong>. Na czele uroczystego konwoju przepłynął kanałem statek „L'Aigle”.</p><p>Znaczenie tej inwestycji trudno przecenić. Statki kursujące pomiędzy Europą a Azją nie musiały już opływać Afryki wokół Przylądka Dobrej Nadziei. Skrócenie tras handlowych oznaczało oszczędność czasu, pieniędzy i paliwa, ale jednocześnie zwiększało strategiczne znaczenie Egiptu.</p><p><strong>Kanał Sueski</strong> szybko stał się jednym z najważniejszych punktów na gospodarczej mapie świata. O kontrolę nad nim rywalizowały mocarstwa, a w 1956 roku jego nacjonalizacja przez Egipt doprowadziła do międzynarodowego kryzysu sueskiego.</p><p>Dzisiaj wystarczy zakłócenie żeglugi na tej trasie, aby skutki odczuły firmy i konsumenci na wielu kontynentach. Historia Kanału Sueskiego pokazuje, jak infrastruktura transportowa potrafi zmienić nie tylko gospodarkę, ale również układ sił politycznych.</p><h3>1892 – W Paryżu rodzi się PPS. Niepodległość i prawa robotników w jednym programie</h3><p><strong>17 listopada 1892 roku w Paryżu rozpoczął się zjazd przedstawicieli polskich organizacji socjalistycznych, uznawany za początek Polskiej Partii Socjalistycznej.</strong> Obrady trwały do 23 listopada, a uczestnicy próbowali połączyć dwa cele, które dla części współczesnych wydawały się trudne do pogodzenia: walkę o niepodległość Polski oraz społeczną emancypację robotników.</p><p>Wśród ważnych postaci polskiego ruchu socjalistycznego znajdował się <strong>Bolesław Limanowski</strong>. Program przyjęty podczas zjazdu zakładał dążenie do niepodległej, demokratycznej republiki, a jednocześnie postulował reformy społeczne, prawa polityczne i poprawę sytuacji ludzi pracy.</p><p>Była to odpowiedź na rzeczywistość końca XIX wieku. Ziemie polskie pozostawały pod zaborami, rozwijający się przemysł tworzył liczną klasę robotniczą, a warunki zatrudnienia w wielu fabrykach były niezwykle ciężkie. Wielogodzinny dzień pracy, brak odpowiednich zabezpieczeń społecznych i ograniczone prawa pracowników należały do codzienności.</p><p><strong>Polska Partia Socjalistyczna</strong> odegrała później ważną rolę w ruchu niepodległościowym. Z jej działalnością związany był również Józef Piłsudski, choć z czasem jego droga polityczna coraz mocniej koncentrowała się na budowie własnych struktur wojskowych i walce o państwowość.</p><p>Dla historii Tomaszowa Mazowieckiego to wydarzenie ma także szersze znaczenie. W mieście rozwijającym się dzięki przemysłowi włókienniczemu kwestie praw robotniczych, płac i warunków pracy były przecież częścią lokalnej codzienności.</p><p>Historia niepodległości nie była wyłącznie historią polityków i żołnierzy. Była również historią ludzi pracujących przy fabrycznych maszynach.</p><h3>1918 – Jędrzej Moraczewski tworzy rząd. Wolna Polska musi zacząć działać</h3><p><strong>17 listopada 1918 roku Józef Piłsudski powierzył Jędrzejowi Moraczewskiemu misję tworzenia rządu odrodzonej Polski.</strong> Kraj dopiero wychodził z ponadstuletniego okresu zaborów, a zakończenie wojny nie przyniosło automatycznej stabilizacji. W wielu miastach dochodziło do sporów o władzę, gospodarka była wyniszczona, brakowało żywności i opału, a administrację trzeba było organizować niemal od podstaw.</p><p><strong>Jędrzej Moraczewski</strong> był działaczem socjalistycznym, wcześniej związanym z parlamentaryzmem austro-węgierskim i ruchem niepodległościowym. Piłsudski liczył, że rząd o lewicowym charakterze zdoła zdobyć poparcie ważnej części społeczeństwa i jednocześnie ograniczyć ryzyko rewolucyjnych wystąpień.</p><p>Nowe władze stanęły przed ogromnym zadaniem. Trzeba było połączyć ziemie pozostające przez dziesięciolecia w odmiennych systemach prawnych, zorganizować skarb państwa, wojsko i szkolnictwo, a także stworzyć reguły demokratycznego życia publicznego. Wkrótce wprowadzono <strong>ośmiogodzinny dzień pracy</strong>, rozwijano ustawodawstwo społeczne i przygotowywano wybory parlamentarne.</p><p>W listopadzie 1918 roku przyznano również kobietom prawa wyborcze. Polska znalazła się pod tym względem w gronie państw, które stosunkowo wcześnie uznały pełne polityczne uczestnictwo kobiet.</p><p>Rząd Moraczewskiego działał krótko, ale jego znaczenie wykraczało daleko poza kilka tygodni sprawowania władzy. Był jednym z pierwszych organizatorów państwa, które istniało już jako polityczna rzeczywistość, lecz niemal wszystkiego musiało dopiero się nauczyć.</p><p><strong>17 listopada 1918 roku</strong> przypomina więc o mało widowiskowej stronie niepodległości. O pracy urzędników, przygotowywaniu przepisów, organizowaniu instytucji i podejmowaniu decyzji, bez których nawet największe zwycięstwo polityczne pozostaje tylko deklaracją.</p><h3>1923 – Radiostacja Babice łączy Polskę z Ameryką. Technologiczna ambicja II Rzeczypospolitej</h3><p><strong>17 listopada 1923 roku uroczyście otwarto Radiostację Transatlantycką Babice</strong>, jedno z najbardziej imponujących przedsięwzięć technicznych odrodzonej Polski. Państwo, które zaledwie pięć lat wcześniej odzyskało niepodległość, chciało uniezależnić swoją komunikację międzynarodową od zagranicznych pośredników.</p><p>Instalacja powstała w rejonie Starych Babic pod Warszawą. Jej najbardziej charakterystycznym elementem było <strong>dziesięć stalowych wież antenowych o wysokości 126,5 metra</strong>, rozstawionych na odcinku około czterech kilometrów. Była to jedna z największych instalacji radiokomunikacyjnych swojej epoki.</p><p>Podczas inauguracji wymieniono depesze pomiędzy prezydentem Polski <strong>Stanisławem Wojciechowskim</strong> a prezydentem Stanów Zjednoczonych <strong>Calvinem Coolidge'em</strong>. Możliwość prowadzenia bezpośredniej korespondencji transatlantyckiej miała znaczenie nie tylko prestiżowe. Służyła dyplomacji, handlowi, instytucjom finansowym i kontaktom z Polonią.</p><p><strong>Radiostacja Babice</strong> była symbolem ambicji II Rzeczypospolitej. Polska nie chciała być wyłącznie państwem odbudowującym to, co zniszczyła wojna. Pragnęła uczestniczyć w najważniejszych technologicznych przemianach epoki.</p><p>W czasie II wojny światowej infrastruktura radiostacji została zniszczona. Pozostały jednak ślady dawnej inwestycji i pamięć o przedsięwzięciu, które pozwalało łączyć Warszawę z Nowym Jorkiem bez konieczności wysyłania listów przez ocean.</p><h3>1939 – Niemcy zamykają czeskie uczelnie. Narodziny Międzynarodowego Dnia Studenta</h3><p><strong>17 listopada 1939 roku niemieckie władze okupacyjne przeprowadziły brutalne represje przeciwko środowisku akademickiemu w Czechach.</strong> Zamknięto czeskie uczelnie wyższe, stracono dziewięciu przedstawicieli ruchu studenckiego, a około 1200 studentów i działaczy akademickich deportowano do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen.</p><p>Wydarzenia te były następstwem protestów przeciwko niemieckiej okupacji. Podczas demonstracji 28 października 1939 roku ciężko ranny został student medycyny <strong>Jan Opletal</strong>, który zmarł kilkanaście dni później. Jego pogrzeb przerodził się w kolejną manifestację patriotyczną.</p><p>Niemiecka reakcja miała złamać środowiska akademickie, postrzegane jako ważne ośrodki oporu i narodowej świadomości. Zamiast tego wydarzenia w Pradze stały się międzynarodowym symbolem walki o wolność nauki i prawa studentów.</p><p><strong>Międzynarodowy Dzień Studenta</strong> nie narodził się więc z potrzeby organizowania akademickiego święta. Jego początkiem były egzekucje, aresztowania i próba zniszczenia niezależnego szkolnictwa wyższego.</p><p>Ta historia nabiera jeszcze mocniejszego znaczenia, gdy przypomnimy, że dokładnie pół wieku później, również 17 listopada, czescy studenci ponownie wyszli na ulice Pragi. Tym razem przeciwko innej dyktaturze.</p><h3>1970 – Łunochod 1 na Księżycu. Robot rozpoczyna podbój obcego świata</h3><p><strong>17 listopada 1970 roku radziecki pojazd Łunochod 1 rozpoczął pracę na powierzchni Księżyca.</strong> Został dostarczony przez bezzałogową sondę Łuna 17, a następnie zjechał po specjalnych rampach na księżycowy grunt. Był pierwszym skutecznie wykorzystywanym zdalnie sterowanym pojazdem poruszającym się po powierzchni innego ciała niebieskiego.</p><p><strong>Łunochod 1</strong> przypominał niewielką mechaniczną wannę na ośmiu kołach, wyposażoną w kamery i aparaturę badawczą. Sterowali nim operatorzy znajdujący się na Ziemi, muszący uwzględniać opóźnienia radiowe i trudności związane z rozpoznawaniem terenu.</p><p>Pojazd miał pracować przez kilka miesięcy, ale ostatecznie funkcjonował przez około jedenaście miesięcy. Wykonywał fotografie, badał właściwości księżycowego gruntu i dostarczał informacji, których nie można było uzyskać wyłącznie z orbity.</p><p>W latach siedemdziesiątych trwała jeszcze rywalizacja technologiczna pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Związkiem Radzieckim. Amerykanie wysłali już ludzi na Księżyc, natomiast radziecki program koncentrował się między innymi na rozwoju automatycznych sond i robotów.</p><p>Dzisiaj podobne rozwiązania wykorzystuje się podczas badań Marsa. <strong>Łunochod 1</strong> pozostaje jednym z pionierskich urządzeń, które pokazały, że robot może stać się oczami i rękami człowieka na odległym świecie.</p><h3>1973 – Czołgi wjeżdżają na politechnikę w Atenach. Studenci przeciwko wojskowej dyktaturze</h3><p><strong>Nad ranem 17 listopada 1973 roku greckie wojsko przystąpiło do siłowego stłumienia protestu na Politechnice Ateńskiej.</strong> Studenci od kilku dni okupowali uczelnię, sprzeciwiając się wojskowej dyktaturze rządzącej Grecją od 1967 roku. Zorganizowali własną rozgłośnię radiową i wzywali społeczeństwo do obrony wolności.</p><p>Władze zdecydowały się użyć wojska. Czołg sforsował bramę uczelni, a w Atenach doszło do krwawych starć. W rezultacie represji zginęli ludzie, a wielu demonstrantów zostało rannych lub aresztowanych. Ofiary śmiertelne odnotowano przede wszystkim w związku z wydarzeniami na ulicach miasta; nie należy więc przedstawiać wszystkich zabitych jako studentów poległych bezpośrednio na terenie politechniki.</p><p><strong>Powstanie na Politechnice Ateńskiej</strong> nie doprowadziło natychmiast do obalenia junty. Stało się jednak jednym z najważniejszych wydarzeń osłabiających jej społeczną legitymację. Dyktatura upadła w 1974 roku, a Grecja rozpoczęła odbudowę demokracji.</p><p>Do dzisiaj 17 listopada jest w Grecji dniem szczególnej pamięci o walce przeciwko autorytaryzmowi. Historia ateńskich studentów przypomina, że uczelnie bywają nie tylko miejscem zdobywania wiedzy, ale również przestrzenią, w której rodzi się obywatelski sprzeciw.</p><h3>1989 – Dzierżyński spada z cokołu. Warszawa żegna symbol komunistycznego terroru</h3><p><strong>17 listopada 1989 roku w Warszawie zdemontowano pomnik Feliksa Dzierżyńskiego, stojący na placu, któremu przywrócono historyczną nazwę – Bankowy.</strong> Monument przedstawiał jednego z twórców radzieckiego aparatu terroru, organizatora Czeka, instytucji będącej poprzedniczką późniejszych sowieckich służb bezpieczeństwa.</p><p>Demontaż odbywał się w obecności licznych mieszkańców i dziennikarzy. Podczas prac pomnik pękł i runął na bruk, co stało się jednym z najbardziej charakterystycznych obrazów polskiej transformacji ustrojowej.</p><p>Był to gest o ogromnej wymowie symbolicznej. Jeszcze kilka miesięcy wcześniej Polska pozostawała krajem rządzonym przez komunistyczną partię. W czerwcu odbyły się częściowo wolne wybory, a we wrześniu powstał rząd Tadeusza Mazowieckiego. Teraz z przestrzeni stolicy znikał monument człowieka kojarzonego z fundamentami bolszewickiego systemu przemocy.</p><p><strong>Upadek pomnika Dzierżyńskiego</strong> nie oznaczał natychmiastowego końca wszystkich instytucji i mechanizmów odziedziczonych po PRL. Zmiany ustrojowe, gospodarcze i społeczne wymagały wielu kolejnych lat. Był jednak wydarzeniem, które w niezwykle czytelny sposób pokazało, że dawny porządek polityczny traci swoją symboliczną dominację.</p><p>Historia pomników jest zresztą historią władzy. Jedne powstają, aby utrwalać obowiązującą ideologię. Inne znikają, kiedy społeczeństwo zaczyna inaczej oceniać własną przeszłość.</p><h3>1989 – Aksamitna rewolucja w Pradze. Studenci uruchamiają lawinę przemian</h3><p><strong>17 listopada 1989 roku w Pradze odbyła się demonstracja studencka, która stała się początkiem aksamitnej rewolucji.</strong> Uczestnicy chcieli upamiętnić ofiary niemieckich represji z 1939 roku, ale uroczystość szybko nabrała charakteru protestu przeciwko komunistycznym władzom Czechosłowacji.</p><p>Na ulicy <strong>Národní třída</strong> demonstranci zostali otoczeni przez siły bezpieczeństwa i brutalnie pobici. Interwencja wywołała oburzenie społeczne. W kolejnych dniach protesty obejmowały coraz większe grupy mieszkańców, do studentów dołączyli artyści, pracownicy teatrów i przedstawiciele różnych środowisk.</p><p>Powstało <strong>Forum Obywatelskie</strong>, którego jednym z najważniejszych przywódców stał się pisarz i dysydent <strong>Václav Havel</strong>. Reżim komunistyczny, pozornie stabilny jeszcze kilka tygodni wcześniej, zaczął gwałtownie tracić kontrolę nad sytuacją.</p><p>W grudniu 1989 roku Havel został wybrany prezydentem Czechosłowacji. Przemiany przebiegły bez długotrwałej wojny domowej, a nazwa „aksamitna rewolucja” weszła na stałe do języka politycznej historii Europy.</p><p><strong>17 listopada 1989 roku</strong> pozostaje jednym z najważniejszych dni w historii naszych południowych sąsiadów. Dokładnie pięćdziesiąt lat po niemieckim ataku na czeskie środowisko akademickie studenci ponownie stali się twarzami oporu przeciwko totalitarnej władzy.</p><p>Ta historyczna symetria jest wyjątkowo poruszająca. W 1939 roku protest kończył się egzekucjami i zamykaniem uczelni. W 1989 roku brutalność milicji przyspieszyła upadek systemu, który miał jeszcze przez długie lata sprawować władzę.</p><h3>2020 – Świat podejmuje walkę z rakiem szyjki macicy. Strategia, która ma ratować życie</h3><p><strong>17 listopada 2020 roku Światowa Organizacja Zdrowia rozpoczęła realizację globalnej strategii eliminacji raka szyjki macicy jako problemu zdrowia publicznego.</strong> Była to historyczna deklaracja poparta przez 194 państwa, oparta na założeniu, że dzięki istniejącym już metodom zapobiegania i leczenia można radykalnie ograniczyć liczbę zachorowań oraz zgonów.</p><p>Program WHO obejmuje szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego <strong>HPV</strong>, badania przesiewowe oraz skuteczne leczenie zmian przednowotworowych i rozpoznanego nowotworu. Celem jest również zmniejszanie nierówności w dostępie do opieki zdrowotnej.</p><p><strong>Rak szyjki macicy</strong> należy do chorób, w których znaczenie profilaktyki jest szczególnie duże. Wykrywanie zmian na odpowiednio wczesnym etapie pozwala podjąć leczenie, zanim rozwinie się zaawansowany nowotwór.</p><p>To jeden z przykładów wydarzeń historycznych, których znaczenie nie polega na podpisaniu spektakularnego traktatu czy zbudowaniu wielkiej maszyny. Czasami najważniejsza decyzja dotyczy stworzenia warunków, dzięki którym tysiące ludzi mogą uniknąć przedwczesnej śmierci.</p><p>W 2026 roku działania WHO prowadzone są pod hasłem wspólnej odpowiedzialności za eliminację choroby. Dla mieszkańców mniejszych ośrodków, również powiatu tomaszowskiego, kluczowe pozostaje to, czy za międzynarodowymi deklaracjami idzie rzeczywisty dostęp do profilaktyki i specjalistycznej opieki.</p><h2>Urodzili się tego dnia</h2><h3>1938 – Gordon Lightfoot. Kanadyjski bard i poeta codzienności</h3><p><strong>17 listopada 1938 roku urodził się Gordon Lightfoot</strong>, kanadyjski wokalista, gitarzysta i autor piosenek. Jego twórczość łączyła folk, country i subtelny rock, a największą siłą pozostawały opowieści o miłości, podróży, samotności i przemijaniu. Utwory „If You Could Read My Mind”, „Sundown” i „The Wreck of the Edmund Fitzgerald” należą do klasyki północnoamerykańskiej muzyki popularnej. Lightfoot zmarł w 2023 roku, pozostawiając dorobek, który wywarł wpływ na kilka pokoleń songwriterów.</p><h3>1942 – Martin Scorsese. Reżyser, który pokazał ciemną stronę Ameryki</h3><p><strong>17 listopada 1942 roku w Nowym Jorku urodził się Martin Scorsese</strong>, jeden z najwybitniejszych reżyserów współczesnego kina. „Taksówkarz”, „Wściekły byk”, „Chłopcy z ferajny”, „Kasyno” i „Infiltracja” to filmy, które na trwałe zmieniły sposób opowiadania o przemocy, władzy, winie i moralnych kompromisach. Jego bohaterowie często próbują zdobyć kontrolę nad własnym życiem, by ostatecznie stać się więźniami swoich obsesji. Dzisiaj reżyser obchodzi 84. urodziny.</p><p>Scorsese jest również znakomitym dokumentalistą muzycznym. Jego filmy poświęcone Bobowi Dylanowi, The Band i The Rolling Stones pokazują, że rock potrafi być pełnoprawnym bohaterem filmowej opowieści, a nie tylko jej ścieżką dźwiękową.</p><h3>1966 – Jeff Buckley. Głos, który pozostaje żywy niemal trzy dekady po śmierci</h3><p><strong>17 listopada 1966 roku urodził się Jeff Buckley</strong>, amerykański wokalista i gitarzysta, jedna z najbardziej niezwykłych postaci rocka alternatywnego lat dziewięćdziesiątych. Jego jedyny ukończony za życia album studyjny <strong>„Grace”</strong> z 1994 roku stał się dziełem kultowym. W twórczości Buckleya spotykały się folk, rock, soul i niemal operowa ekspresja wokalna.</p><p>Szczególne miejsce zajmuje jego interpretacja „Hallelujah” Leonarda Cohena. Buckley zginął tragicznie w 1997 roku, mając zaledwie 30 lat. W 2026 roku przypada 60. rocznica jego urodzin.</p><h3>1966 – Sophie Marceau. Od młodzieżowego idola do gwiazdy europejskiego kina</h3><p><strong>17 listopada 1966 roku urodziła się Sophie Marceau</strong>, francuska aktorka, która wielką popularność zdobyła już jako nastolatka dzięki filmowi „Prywatka”. W kolejnych latach wystąpiła między innymi w „Braveheart. Waleczne serce” oraz filmie o Jamesie Bondzie „Świat to za mało”. Jej kariera pokazuje, że sukces osiągnięty w młodości nie musi oznaczać zamknięcia artysty w jednej ekranowej roli. Dzisiaj obchodzi 60. urodziny.</p><h2>Odeszli tego dnia</h2><h3>1917 – Auguste Rodin. Człowiek, który ożywił marmur i brąz</h3><p><strong>17 listopada 1917 roku zmarł Auguste Rodin</strong>, francuski rzeźbiarz, jeden z najważniejszych twórców nowoczesnej sztuki. Jego „Myśliciel”, „Pocałunek” i „Mieszczanie z Calais” należą do najbardziej rozpoznawalnych dzieł rzeźbiarskich na świecie. Rodin zerwał z idealizowaniem ludzkiego ciała, poszukując w geście i napięciu mięśni emocji, cierpienia oraz wewnętrznego niepokoju. Został pochowany w Meudon, gdzie znajduje się poświęcone mu muzeum.</p><h3>2013 – Doris Lessing. Literatura jako sprzeciw wobec wygodnych odpowiedzi</h3><p><strong>17 listopada 2013 roku zmarła Doris Lessing</strong>, brytyjska pisarka urodzona w Iranie, laureatka Literackiej Nagrody Nobla z 2007 roku. W powieściach takich jak „Złoty notes” czy „Trawa śpiewa” podejmowała temat społecznych nierówności, kolonializmu, relacji między kobietami i mężczyznami oraz psychologicznych kosztów życia w świecie pełnym ideologicznych podziałów.</p><p>Lessing nie próbowała ułatwiać życia czytelnikom. Jej książki często zmuszały do przyglądania się przekonaniom, które najchętniej uznajemy za oczywiste. Pozostaje jedną z najważniejszych pisarek XX wieku.</p><h2>Tego dnia w muzyce</h2><h3>1980 – John Lennon wydaje „Double Fantasy”. Powrót, który miał być początkiem nowego życia</h3><p><strong>17 listopada 1980 roku ukazał się album „Double Fantasy” Johna Lennona i Yoko Ono.</strong> Był to pierwszy od pięciu lat studyjny materiał Lennona, który na dłuższy czas ograniczył działalność muzyczną, skupiając się na rodzinie i wychowywaniu syna Seana.</p><p>Płyta powstała w atmosferze powrotu do twórczej aktywności. Lennon nie chciał już udowadniać, że jest buntownikiem z czasów Beatlesów. W wielu tekstach opowiadał o zwyczajnym życiu, miłości, ojcostwie i próbie odnalezienia spokoju po latach osobistych konfliktów.</p><p><strong>„Double Fantasy”</strong> był także szczególnym dialogiem dwojga artystów. Piosenki Lennona przeplatały się z kompozycjami Yoko Ono. Nad materiałem pracował producent <strong>Jack Douglas</strong>, a w nagraniach uczestniczyli doświadczeni muzycy sesyjni, w tym Tony Levin i Earl Slick.</p><p>Najbardziej znanymi utworami stały się <strong>„(Just Like) Starting Over”, „Woman”, „Watching the Wheels” i „Beautiful Boy (Darling Boy)”</strong>. Była to muzyka bardziej dojrzała i osobista niż część wcześniejszego repertuaru Lennona, choć niepozbawiona jego charakterystycznego poczucia ironii.</p><p>Tytuł albumu można odczytać jako deklarację nowego początku. I właśnie dlatego historia tej płyty ma tak przejmujący wymiar.</p><p>Zaledwie <strong>21 dni po premierze, 8 grudnia 1980 roku, John Lennon został zamordowany w Nowym Jorku</strong>. Album, który miał dokumentować powrót artysty do muzyki i życia publicznego, stał się jego ostatnim wydanym za życia studyjnym dziełem.</p><p>Po śmierci Lennona „Double Fantasy” zdobył ogromną popularność i trafił na szczyty list przebojów. W 1982 roku otrzymał nagrodę Grammy w kategorii Album of the Year.</p><p>Dziś trudno słuchać „(Just Like) Starting Over” bez świadomości tego, co wydarzyło się trzy tygodnie później. Lennon śpiewał o zaczynaniu wszystkiego od nowa. Los nie pozwolił mu dokończyć tej opowieści.</p><h3>2014 – TV on the Radio wydają „Seeds”. Muzyka po stracie</h3><p><strong>17 listopada 2014 roku ukazał się album „Seeds” amerykańskiego zespołu TV on the Radio.</strong> Było to wydawnictwo szczególne, ponieważ grupa powracała po śmierci swojego basisty <strong>Gerarda Smitha</strong>, który zmarł w 2011 roku.</p><p>TV on the Radio od początku kariery wymykali się prostym klasyfikacjom. Łączyli indie rock, elektronikę, post-punk, soul i eksperymentalną produkcję, tworząc brzmienie trudne do pomylenia z jakimkolwiek innym zespołem.</p><p>Na „Seeds” znalazły się między innymi <strong>„Happy Idiot”, „Careful You”, „Test Pilot”, „Trouble” i kompozycja tytułowa</strong>. Muzyka nadal była bogata w charakterystyczne elektroniczne faktury i gitarowe napięcia, ale pojawiło się w niej więcej melodyjnej przejrzystości.</p><p>Producentem albumu był <strong>David Sitek</strong>, współtwórca charakterystycznego języka muzycznego zespołu. W porównaniu z wcześniejszymi płytami materiał bywał bardziej przystępny, chociaż nie rezygnował z eksperymentalnych rozwiązań.</p><p><strong>„Seeds”</strong> został dobrze przyjęty przez krytyków i pozostał jednym z ważniejszych przykładów ambitnego rocka alternatywnego drugiej dekady XXI wieku. To płyta, na której doświadczenie straty nie prowadzi wyłącznie do melancholii. Staje się również impulsem do dalszego tworzenia.</p><h3>2014 – One Direction prezentują „FOUR”. Popowy fenomen zaczyna dojrzewać</h3><p><strong>17 listopada 2014 roku ukazał się czwarty album zespołu One Direction, zatytułowany „FOUR”.</strong> Grupa miała już za sobą spektakularny sukces komercyjny, ale muzycy próbowali odejść od brzmienia kojarzonego przede wszystkim z młodzieżowym popem.</p><p>Na albumie znalazły się utwory <strong>„Steal My Girl”, „Night Changes”, „18” i „Fireproof”</strong>. Coraz większą rolę odgrywały gitarowe aranżacje, bardziej refleksyjne teksty i melodyka czerpiąca z tradycji klasycznego pop-rocka.</p><p>Nie oznaczało to całkowitego zerwania z dawnym stylem. One Direction nadal tworzyli muzykę nastawioną na szeroką publiczność, ale chcieli pokazać, że ich repertuar może rozwijać się wraz z dorastającymi słuchaczami.</p><p><strong>„FOUR”</strong> odniósł wielki sukces sprzedażowy i umocnił pozycję grupy na światowym rynku. Z perspektywy czasu był jednym z ostatnich etapów działalności zespołu w pierwotnym pięcioosobowym składzie. W 2015 roku odszedł Zayn Malik, a pozostali członkowie wkrótce zdecydowali się na przerwę w działalności.</p><p>Ta historia dobrze pokazuje mechanizm popkultury. Sukces, który z zewnątrz wydaje się spełnieniem wszystkich marzeń, potrafi oznaczać również ogromną presję i nieustanną walkę o własną artystyczną tożsamość.</p><h2>Tego dnia w sporcie</h2><h3>2007 – Polska jedzie na EURO! Dwa gole Smolarka i historyczna noc w Chorzowie</h3><p><strong>17 listopada 2007 roku reprezentacja Polski pokonała Belgię 2:0 na Stadionie Śląskim w Chorzowie, zapewniając sobie pierwszy w historii awans do finałów mistrzostw Europy.</strong> Dzisiaj, kiedy udział biało-czerwonych w EURO nie wydaje się już wydarzeniem nadzwyczajnym, warto przypomnieć, jak długo polscy kibice czekali na ten moment.</p><p>Bohaterem spotkania został <strong>Euzebiusz Smolarek</strong>, który zdobył obie bramki. Pierwszą tuż przed przerwą, drugą na początku drugiej połowy. Napastnik reprezentacji wykorzystał błędy belgijskiej defensywy, a jego trafienia pozwoliły biało-czerwonym przejąć kontrolę nad meczem.</p><p>Selekcjonerem Polski był <strong>Leo Beenhakker</strong>, holenderski szkoleniowiec, który przejął reprezentację po nieudanym mundialu w 2006 roku. Pod jego kierunkiem drużyna zaczęła grać z większą pewnością siebie, a eliminacje przyniosły między innymi pamiętne zwycięstwo nad Portugalią.</p><p>W Chorzowie występowali piłkarze tacy jak <strong>Artur Boruc, Jakub Błaszczykowski, Jacek Krzynówek, Maciej Żurawski czy Michał Żewłakow</strong>. Kibice oglądali drużynę, która potrafiła wykorzystać historyczną szansę.</p><p><strong>Polska – Belgia 2:0</strong> pozostaje jednym z najważniejszych meczów polskiej piłki w XXI wieku. Wcześniej biało-czerwoni zdobywali medale mistrzostw świata, ale nigdy nie uczestniczyli w finałach mistrzostw Europy.</p><p>Dwa trafienia Smolarka zmieniły tę statystykę. W kilka minut wydarzyło się coś, na co pokolenia kibiców czekały przez całe dziesięciolecia.</p><h3>2019 – Grand Prix Brazylii. Verstappen wygrywa, Gasly przeżywa wielki dzień</h3><p><strong>17 listopada 2019 roku na torze Interlagos rozegrano Grand Prix Brazylii Formuły 1</strong>, jeden z najbardziej emocjonujących wyścigów tamtego sezonu. Zwyciężył <strong>Max Verstappen</strong>, ale ogromne zainteresowanie wzbudziła również końcówka rywalizacji, w której doszło do kilku dramatycznych wydarzeń.</p><p>Na drugiej pozycji finiszował <strong>Pierre Gasly</strong>, zdobywając pierwsze podium w karierze. Francuz prowadził walkę o miejsce na podium aż do ostatnich metrów, wykorzystując nieoczekiwany rozwój sytuacji na torze.</p><p>Trzecie miejsce ostatecznie przypadło <strong>Carlosowi Sainzowi</strong>, po nałożeniu kary czasowej na Lewisa Hamiltona. Był to również pierwszy finisz Hiszpana na podium Formuły 1.</p><p><strong>Grand Prix Brazylii 2019</strong> przypomina, że w sportach motorowych o wynikach decydują nie tylko osiągi samochodów. Znaczenie mają także strategia, niezawodność, umiejętność zachowania spokoju i wykorzystania okazji, która może pojawić się zaledwie na kilka sekund.</p><h3>Sport dziś – 17 listopada 2026 roku. Polska gra ze Szwecją</h3><p><strong>Dzisiaj o godzinie 20.45 reprezentacja Polski zmierzy się ze Szwecją w ostatnim meczu fazy grupowej Ligi Narodów UEFA.</strong> Spotkanie odbędzie się na <strong>Tarczyński Arenie we Wrocławiu</strong>.</p><p>Będzie to kolejny sprawdzian drużyny, która po ostatnich występach musi zmierzyć się z pytaniami o skuteczność ofensywną, organizację gry defensywnej i jakość zespołowej współpracy. Szwedzi od lat pozostają trudnym rywalem dla biało-czerwonych.</p><p>Transmisję zapowiada <strong>TVP Sport</strong> oraz <strong>TVP 1</strong>. Początek meczu o 20.45, a poprzedzające go studio telewizyjne rozpocznie się wcześniej.</p><p>Dla lokalnych sympatyków sportu ważna będzie również sobota <strong>21 listopada</strong>, kiedy w tomaszowskiej Arenie Lodowej zaplanowano zawody kontrolne w łyżwiarstwie szybkim. Mają być rozgrywane dystanse 500, 1000, 1500 i 3000 metrów. To kolejna okazja, aby przyjrzeć się przygotowaniom panczenistów do najważniejszych imprez sezonu.</p><h2>Tomaszów Mazowiecki – lokalny ślad historii</h2><h3>1918 – Polska tworzy okręgi wojskowe. Tomaszów w nowej strukturze armii</h3><p>Wielka historia niepodległości zazwyczaj rozgrywa się w Warszawie, Krakowie czy Poznaniu. Nazwiska Piłsudskiego, Moraczewskiego i Paderewskiego trafiają do podręczników. Znacznie rzadziej opowiada się o tym, co działo się w tym czasie w miastach przemysłowych, gdzie po wycofaniu niemieckich żołnierzy trzeba było niemal natychmiast organizować nowe władze i struktury wojskowe.</p><p><strong>17 listopada 1918 roku utworzono pięć okręgów generalnych Wojska Polskiego.</strong> Jednym z nich był <strong>Okręg Generalny Łódź</strong>, obejmujący między innymi obszar VIII Okręgu Wojskowego, do którego należał również ówczesny Tomaszów Rawski, czyli dzisiejszy Tomaszów Mazowiecki.</p><p>To istotne ustalenie dotyczące lokalnej historii. Potwierdza je historyk <strong>Witold Jarno z Uniwersytetu Łódzkiego</strong> w opracowaniu poświęconym dziejom wojskowym Tomaszowa w okresie II Rzeczypospolitej.</p><p>Reorganizacja przeprowadzona 17 listopada miała usprawnić powstawanie polskiej armii, której pierwsze oddziały tworzono często w sposób improwizowany. W jednym miejscu byli dawni legioniści, w innym członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej, a jeszcze gdzie indziej oficerowie po służbie w armiach zaborczych.</p><p>Nowe państwo potrzebowało regularnego wojska. Nie wystarczyło rozbroić niemieckiego garnizonu i przejąć koszar. Trzeba było zorganizować dowodzenie, szkolenie, zaopatrzenie oraz system uzupełnień.</p><h3>1918 – Tomaszowscy ochotnicy. Od koszar przy Pilicznej do 28. Pułku Strzelców Kaniowskich</h3><p><strong>12 listopada 1918 roku w Tomaszowie Mazowieckim rozbrojono niemieckie oddziały wojskowe.</strong> Wydarzenia nie przebiegały jednak bez napięć. Niemieccy żołnierze zamierzali opuścić miasto, a polska strona domagała się, aby przed wyjazdem oddali broń.</p><p>W centrum tych wydarzeń znajdowali się miejscowi działacze niepodległościowi i członkowie <strong>Polskiej Organizacji Wojskowej</strong>. Ważną postacią był <strong>Roman Tuchowski</strong>, dowodzący tomaszowską kompanią POW, złożoną w dużej mierze z byłych legionistów i skautów.</p><p>Przejęte po Niemcach koszary znajdowały się przy ówczesnej <strong>ulicy Pilicznej 12 i 14</strong>, dzisiejszej ulicy Ignacego Mościckiego. To tam zaczęto organizować pierwsze polskie oddziały wojskowe. Zgłaszali się kolejni ochotnicy, niektórzy posiadający już doświadczenie wojskowe, inni dopiero rozpoczynający służbę.</p><p>W połowie listopada powstały oddział osiągnął stopniowo liczebność kompanii piechoty. W grudniu został podporządkowany <strong>28. Pułkowi Piechoty</strong>, z którego tradycji wywodzi się późniejszy 28. Pułk Strzelców Kaniowskich.</p><p>Historia tych ludzi nie zakończyła się na służbie w rodzinnym mieście. W styczniu 1919 roku tomaszowska kompania odeszła do Łodzi, a później jej żołnierze uczestniczyli w dalszych działaniach wojskowych odradzającego się państwa.</p><p>To fragment historii, który zasługuje na znacznie większą obecność w lokalnej pamięci. <strong>Tomaszów nie był jedynie biernym świadkiem odzyskiwania niepodległości.</strong> Mieszkańcy miasta współtworzyli struktury wojskowe i brali udział w wydarzeniach, od których zależały losy nowej Rzeczypospolitej.</p><p>Warto jednak precyzyjnie rozróżnić daty: <strong>17 listopada utworzono strukturę okręgów generalnych</strong>, natomiast formowanie tomaszowskiego oddziału ochotniczego było procesem trwającym przez kolejne dni i tygodnie. Źródła nie pozwalają przypisać całego tego procesu jednemu dniowi.</p><h3>2026 – Szkolna siatkówka w Tomaszowie. Młode pokolenie wychodzi na parkiet</h3><p>Dzisiejszy kalendarz wydarzeń w Tomaszowie Mazowieckim przynosi również lokalny akcent sportowy. Zgodnie z harmonogramem miejskiego współzawodnictwa szkół podstawowych <strong>17 listopada zaplanowano zawody w piłce siatkowej chłopców w kategorii Igrzyska Dzieci</strong>, przeznaczonej dla uczniów z rocznika 2014 i młodszych.</p><p>Organizatorem zawodów jest <strong>Szkoła Podstawowa nr 10</strong>. To wydarzenie o zupełnie innym charakterze niż wieczorny mecz reprezentacji Polski ze Szwecją, ale z perspektywy lokalnego sportu nie mniej warte odnotowania.</p><p>Właśnie w szkolnych salach gimnastycznych rozpoczynają się kariery przyszłych zawodników, trenerów i działaczy sportowych. Nie każdy młody siatkarz będzie występował w reprezentacji Polski, ale każdy z takich turniejów uczy współpracy, odpowiedzialności za drużynę i radzenia sobie z porażką.</p><p>W mieście, które posiada bogate tradycje sportowe, warto zwracać uwagę nie tylko na wyniki profesjonalnych zespołów. <strong>Przyszłość tomaszowskiego sportu zaczyna się również na szkolnych parkietach.</strong>&nbsp;</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Północna obwodnica Tomaszowa wciąż na papierze. Miasto przesuwa termin przetargu]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57537,polnocna-obwodnica-tomaszowa-wciaz-na-papierze-miasto-przesuwa-termin-przetargu</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57537,polnocna-obwodnica-tomaszowa-wciaz-na-papierze-miasto-przesuwa-termin-przetargu</guid>
            <pubDate>Mon, 16 Nov 2026 21:37:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-polnocna-obwodnica-tomaszowa-wciaz-na-papierze-miasto-przesuwa-termin-przetargu-1794861518.png</url>
                        <title>Północna obwodnica Tomaszowa wciąż na papierze. Miasto przesuwa termin przetargu</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57537,polnocna-obwodnica-tomaszowa-wciaz-na-papierze-miasto-przesuwa-termin-przetargu</link>
                    </image><description>O północnej obwodnicy Tomaszowa Mazowieckiego mówi się od dawna. Na razie jednak zamiast ciężkiego sprzętu i drogowych maszyn mamy dokumentację, procedury i kolejne terminy. Miasto przesunęło o cztery dni termin składania ofert na opracowanie koncepcji przebiegu nowej drogi. Projektanci otrzymali dodatkowy czas, a mieszkańcy wciąż czekają na odpowiedź na najważniejsze pytanie: którędy właściwie pobiegnie obwodnica?</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Cztery dni więcej na złożenie ofert</h2><p>13 listopada 2026 roku opublikowano zmianę ogłoszenia dotyczącego zamówienia na opracowanie koncepcji przebiegu północnej obwodnicy Tomaszowa Mazowieckiego.</p><p>Pierwotnie wykonawcy mieli składać oferty do 16 listopada. Nowy termin wyznaczono na <strong>20 listopada 2026 roku, godz. 9.30</strong>.</p><p>Szacunkowa wartość zamówienia wynosi <strong>365 854 zł netto</strong>, natomiast na przygotowanie opracowania przewidziano <strong>180 dni</strong>.</p><p>To ważne rozróżnienie: miasto nie ogłosiło przetargu na budowę obwodnicy, lecz na przygotowanie koncepcji, która ma stanowić podstawę dalszych prac projektowych i decyzji inwestycyjnych.</p><h2>Droga, która może zmienić komunikacyjną mapę miasta</h2><p>Północna obwodnica ma być jednym z elementów przyszłego układu drogowego Tomaszowa. Jej znaczenie wykracza poza samo wytyczenie nowej trasy.</p><p>Od przyjętego przebiegu zależeć mogą przyszłe rozwiązania komunikacyjne, dostępność terenów inwestycyjnych, a także warunki życia mieszkańców nieruchomości położonych w sąsiedztwie planowanej drogi.</p><p>Na obecnym etapie nie należy jednak przedstawiać żadnego wariantu jako ostatecznie zatwierdzonego.</p><p>Właśnie dlatego koncepcja jest tak istotna. To na tym etapie powinny zostać przeanalizowane możliwe rozwiązania, ich zalety, ograniczenia i konsekwencje.</p><h2>Dlaczego przesunięto termin?</h2><p>Samo wydłużenie terminu składania ofert o cztery dni nie oznacza jeszcze opóźnienia budowy obwodnicy. Nie przesądza również, że wykonawcy zgłosili zastrzeżenia do dokumentacji.</p><p>Przyczyny zmiany wymagają sprawdzenia w dokumentach postępowania, w szczególności w ewentualnych odpowiedziach zamawiającego na pytania zainteresowanych firm.</p><p>Pozostaje również kwestia przyszłych konsultacji społecznych. Mieszkańcy powinni mieć możliwość poznania analizowanych wariantów, zanim zapadną rozstrzygnięcia przesądzające o lokalizacji drogi.</p><h2>Od koncepcji do asfaltu jeszcze daleka droga</h2><p>Po wyborze wykonawcy rozpocznie się etap przygotowania opracowania. Następnie konieczne będą dalsze decyzje dotyczące projektowania, finansowania i realizacji inwestycji.</p><p>Nie ma więc podstaw, by na podstawie obecnego przetargu wskazywać datę rozpoczęcia robót.</p><p><strong>Najbliższym konkretnym terminem pozostaje 20 listopada.</strong> Wtedy okaże się, jakie firmy zainteresowane są przygotowaniem koncepcji i ile będą kosztować ich propozycje.</p><p>Północna obwodnica może stać się ważną inwestycją dla Tomaszowa. Na razie jednak jej przyszłość rozstrzyga się nie na placu budowy, lecz przy projektowych stołach. A od jakości tych pierwszych decyzji zależeć będzie znacznie więcej niż tylko przebieg kreski na mapie.</p><p><strong>&nbsp;</strong></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Korty tenisowe przy Arenie Lodowej coraz bliżej. Jest decyzja lokalizacyjna]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57536,korty-tenisowe-przy-arenie-lodowej-coraz-blizej-jest-decyzja-lokalizacyjna</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57536,korty-tenisowe-przy-arenie-lodowej-coraz-blizej-jest-decyzja-lokalizacyjna</guid>
            <pubDate>Mon, 16 Nov 2026 21:32:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-korty-tenisowe-przy-arenie-lodowej-coraz-blizej-jest-decyzja-lokalizacyjna-1794861262.jpg</url>
                        <title>Korty tenisowe przy Arenie Lodowej coraz bliżej. Jest decyzja lokalizacyjna</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57536,korty-tenisowe-przy-arenie-lodowej-coraz-blizej-jest-decyzja-lokalizacyjna</link>
                    </image><description>Budowa kompleksu kortów tenisowych przy ul. Strzeleckiej 20A w Tomaszowie Mazowieckim przeszła kolejny etap administracyjny. Prezydent miasta wydał decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. To ważny krok w przygotowaniach do realizacji przedsięwzięcia, choć nie oznacza jeszcze rozpoczęcia robót budowlanych.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>16 listopada 2026 roku w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta opublikowano obwieszczenie o wydaniu decyzji <strong>nr 21P/2026 z 10 listopada 2026 roku</strong>. Dotyczy ona budowy kompleksu kortów tenisowych przy ul. Strzeleckiej 20A, w sąsiedztwie Areny Lodowej.</p><p>Inwestycja obejmuje działki ewidencyjne 687/25 i 687/26 oraz fragmenty działek 689/8, 687/11, 687/12 i 689/6 w obrębie 13 Tomaszowa Mazowieckiego.</p><h2>Cztery korty, trybuny i zaplecze sportowe</h2><p>Przypomnijmy, że miasto ogłosiło już przetarg na realizację inwestycji. Projekt przewiduje budowę <strong>czterech kortów tenisowych o nawierzchni z mączki ceglanej</strong>, w tym jednego przystosowanego do organizacji zawodów, z trybunami dla publiczności.</p><p>Powstać mają również pole treningowe ze ścianką tenisową, zaplecze sanitarno-szatniowe, parking, ciągi komunikacyjne, oświetlenie i monitoring.</p><p>Nowy kompleks ma uzupełnić sportową infrastrukturę rozwijającą się wokół Areny Lodowej.</p><h2>Decyzja jest. A co z pieniędzmi?</h2><p>W dokumentach dotyczących przedsięwzięcia pojawiają się dwie istotnie różniące się kwoty.</p><p>Miasto informowało wcześniej, że całkowita wartość projektu wynosi <strong>2,67 mln zł</strong>, z czego <strong>1,6 mln zł</strong> stanowi dofinansowanie z budżetu województwa łódzkiego.</p><p>Tymczasem szacunkowa wartość zamówienia na roboty budowlane wynosi około <strong>4,23 mln zł netto</strong>.</p><h2>Kolejny krok, ale jeszcze nie finał</h2><p>Decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego określa możliwość realizacji zamierzenia na wskazanym terenie. Nie jest jednak równoznaczna z pozwoleniem na budowę.</p><p>Bo sukces tej inwestycji będzie można mierzyć nie tylko liczbą nowych obiektów sportowych. Równie ważne okaże się to, czy tomaszowianie — zwłaszcza dzieci i młodzież — będą mieli do nich rzeczywisty dostęp.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Powiat szuka firm do odśnieżania. Nowa umowa na chodniki od 27 grudnia, a co wcześniej?]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57535,powiat-szuka-firm-do-odsniezania-nowa-umowa-na-chodniki-od-27-grudnia-a-co-wczesniej</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57535,powiat-szuka-firm-do-odsniezania-nowa-umowa-na-chodniki-od-27-grudnia-a-co-wczesniej</guid>
            <pubDate>Mon, 16 Nov 2026 21:20:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-powiat-szuka-firm-do-odsniezania-nowa-umowa-na-chodniki-od-27-grudnia-a-co-wczesniej-1794860610.png</url>
                        <title>Powiat szuka firm do odśnieżania. Nowa umowa na chodniki od 27 grudnia, a co wcześniej?</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57535,powiat-szuka-firm-do-odsniezania-nowa-umowa-na-chodniki-od-27-grudnia-a-co-wczesniej</link>
                    </image><description>Kalendarz nie pozostawia złudzeń. Do meteorologicznej zimy zostały niespełna dwa tygodnie, a pierwszy śnieg nie będzie przecież pytał urzędników o terminy przetargów. Zarząd Dróg Powiatowych w Tomaszowie Mazowieckim prowadzi postępowania dotyczące zimowego utrzymania dróg poza miastem, ulic powiatowych w Tomaszowie oraz chodników. Stawką są nie tylko publiczne pieniądze, ale przede wszystkim bezpieczeństwo mieszkańców. I jedno zasadnicze pytanie: czy wszystkie drogi będą miały zapewnioną obsługę, zanim wyłonieni zostaną nowi wykonawcy?</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <section class="nt-zima" aria-labelledby="nt-zima-tytul">  <style>    .nt-zima {      --granat: #243e55;      --blekit: #eaf2f6;      --tekst: #304657;      --linia: #d7e4eb;      --akcent: #a9c6d7;      font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;      max-width: 820px;      margin: 28px auto;      border: 1px solid var(--linia);      border-radius: 14px;      overflow: hidden;      background: #f8fbfd;      color: var(--tekst);      box-shadow: 0 5px 18px rgba(29, 57, 76, .06);    }    .nt-zima * {      box-sizing: border-box;    }    .nt-zima__header {      padding: 22px 26px;      background: linear-gradient(        120deg, #263f55, #476b83      );      color: #fff;      border-bottom: 3px solid #b7d3e2;    }    .nt-zima__label {      font-size: 12px;      letter-spacing: 2px;      text-transform: uppercase;      color: #d9eaf3;      margin-bottom: 8px;    }    .nt-zima__header h2 {      margin: 0;      font-size: 25px;      line-height: 1.3;      font-weight: 700;      color: #fff;    }    .nt-zima__intro {      padding: 20px 26px 8px;      font-size: 15px;      line-height: 1.7;    }    .nt-zima__grid {      display: grid;      grid-template-columns: 1fr 1fr;      gap: 12px;      padding: 14px 26px 24px;    }    .nt-zima__item {      background: #fff;      border: 1px solid var(--linia);      border-left: 4px solid var(--akcent);      border-radius: 8px;      padding: 17px;    }    .nt-zima__item strong {      display: block;      color: var(--granat);      font-size: 16px;      margin-bottom: 7px;    }    .nt-zima__item p {      margin: 0;      font-size: 14px;      line-height: 1.6;    }    .nt-zima__question {      margin: 0 26px 24px;      padding: 19px 21px;      background: var(--blekit);      border-radius: 9px;      border-left: 4px solid #668ca5;    }    .nt-zima__question strong {      display: block;      color: #25465e;      font-size: 16px;      margin-bottom: 7px;    }    .nt-zima__question p {      margin: 0;      font-size: 15px;      line-height: 1.65;    }    .nt-zima__footer {      padding: 12px 26px;      background: #edf4f7;      border-top: 1px solid var(--linia);      color: #547084;      font-size: 12px;      text-align: right;    }    @media (max-width: 600px) {      .nt-zima__grid {        grid-template-columns: 1fr;      }      .nt-zima__header,      .nt-zima__intro {        padding-left: 18px;        padding-right: 18px;      }      .nt-zima__grid {        padding-left: 18px;        padding-right: 18px;      }      .nt-zima__question {        margin-left: 18px;        margin-right: 18px;      }      .nt-zima__header h2 {        font-size: 21px;      }    }  </style>  <header class="nt-zima__header">    <div class="nt-zima__label">      ❄ Zimowy niezbędnik mieszkańca    </div>    <h2 id="nt-zima-tytul">      Nasz artykuł w skrócie    </h2>  </header>  <div class="nt-zima__intro">    <strong>Powiat tomaszowski szykuje się do zimy.</strong>    Trwają postępowania dotyczące odśnieżania    dróg i chodników. Najważniejsze jest jednak    zapewnienie bezpieczeństwa mieszkańcom    od pierwszych opadów śniegu.  </div>  <div class="nt-zima__grid">    <div class="nt-zima__item">      <strong>❄ Trzy obszary utrzymania</strong>      <p>        Drogi powiatowe poza miastem,        drogi powiatowe w Tomaszowie        oraz miejskie chodniki.      </p>    </div>    <div class="nt-zima__item">      <strong>🚜 Siedem części zamówienia</strong>      <p>        Utrzymanie dróg poza Tomaszowem        podzielono na siedem części.        Oferty do 23 listopada.      </p>    </div>    <div class="nt-zima__item">      <strong>🚶 Chodniki i przejścia</strong>      <p>        Zamówienie obejmuje także okolice        rond, mostów, kładek i przejść.        Oferty do 20 listopada.      </p>    </div>    <div class="nt-zima__item">      <strong>⏱ Liczy się czas reakcji</strong>      <p>        W przetargu na chodniki cena        stanowi 60% oceny ofert,        a czas reakcji wykonawcy 40%.      </p>    </div>  </div>  <div class="nt-zima__question">    <strong>Najważniejsze pytanie</strong>    <p>      Czy wszystkie drogi i chodniki powiatowe      mają zapewnione nieprzerwane utrzymanie,      zanim zakończą się listopadowe przetargi?      Tego wymagającego wyjaśnienia szczegółu      nie wolno zgubić wśród urzędowych procedur.    </p>  </div>  <footer class="nt-zima__footer">    NaszTomaszow.pl | Codziennie blisko Ciebie  </footer></section><h2><strong>Trzy zamówienia, jedna odpowiedzialność</strong></h2><p>Zimowe utrzymanie dróg to jeden z tych obowiązków samorządu, o których najczęściej przypominamy sobie dopiero wtedy, gdy samochód zaczyna tańczyć na oblodzonej jezdni, autobus nie może podjechać pod wzniesienie, a droga do szkoły zamienia się w lodowisko.</p><p>Tymczasem przygotowania do zimy powinny zaczynać się na długo przed pierwszymi opadami. Trzeba wybrać wykonawców, zabezpieczyć sprzęt, materiały do zwalczania śliskości i ludzi gotowych do pracy także w nocy, podczas weekendów i świąt.</p><p>W listopadzie Zarząd Dróg Powiatowych w Tomaszowie Mazowieckim uruchomił postępowania obejmujące trzy obszary zimowego utrzymania infrastruktury drogowej: drogi powiatowe poza granicami miasta, drogi powiatowe w Tomaszowie Mazowieckim oraz chodniki.</p><p>Największe terytorialnie zamówienie dotyczy dróg zamiejskich. Osobno przewidziano utrzymanie chodników w mieście. Takie rozdzielenie usług pozwala dopasować sprzęt i organizację pracy do różnych warunków, ale wymaga również skutecznej koordynacji.</p><p>Bo kierowcy i piesi nie interesują się podziałem kompetencji między zarządcami. Oczekują po prostu, że droga będzie przejezdna, a chodnik bezpieczny.</p><h2><strong>Siedem części powiatu. Siedem odrębnych zadań</strong></h2><p>13 listopada 2026 roku Zarząd Dróg Powiatowych ogłosił postępowanie <strong>ZDP.3801.49.2026</strong>, dotyczące zimowego utrzymania dróg powiatowych poza granicami Tomaszowa Mazowieckiego.</p><p>Zamówienie podzielono na siedem części. Oznacza to możliwość wyboru wykonawców odpowiedzialnych za poszczególne obszary, zamiast powierzania całego zadania jednemu przedsiębiorstwu.</p><p>Termin składania ofert wyznaczono na <strong>23 listopada, godz. 8.00</strong>.</p><p>Podział zamówienia może sprzyjać udziałowi lokalnych przedsiębiorców dysponujących odpowiednim sprzętem. Jednocześnie wymaga sprawnej organizacji działań, zwłaszcza podczas intensywnych opadów śniegu obejmujących kilka gmin jednocześnie.</p><p>W takiej sytuacji szczególnego znaczenia nabiera nie tylko liczba pługów, lecz także czas ich wyjazdu, dostępność operatorów i sposób ustalania kolejności odśnieżania.</p><p>Powstaje również pytanie o miejsca, w których drogi różnych kategorii łączą się ze sobą. Czy mieszkańcy mogą liczyć na porównywalny standard utrzymania całej trasy, czy też warunki przejazdu będą zmieniać się wraz z przekroczeniem granicy administracyjnej?</p><h2><strong>Chodniki, kładki i przejścia. Tu liczy się każda minuta</strong></h2><p>Drugie z postępowań, oznaczone numerem <strong>ZDP.3801.48.2026</strong>, dotyczy zimowego utrzymania chodników położonych w ciągach dróg powiatowych na terenie Tomaszowa Mazowieckiego.</p><p>Ogłoszenie opublikowano 12 listopada. Termin składania ofert upływa <strong>20 listopada o godz. 9.00</strong>, natomiast ich otwarcie zaplanowano godzinę później.</p><p>Z dokumentacji wynika, że zamówienie obejmuje nie tylko chodniki wzdłuż ulic, ale również te znajdujące się w obrębie rond, mostów, kładek, przejść dla pieszych oraz przejazdów rowerowych. Przewidywany zakres prac określono na <strong>2000 kilometrów wykonywanych usług</strong>. Nie oznacza to oczywiście, że Tomaszów ma dwa tysiące kilometrów chodników — wielkość ta uwzględnia wielokrotne wykonywanie prac na tych samych odcinkach.</p><p>Co istotne, powiat nie zamierza wybierać wykonawcy wyłącznie na podstawie najniższej ceny. <strong>Cena stanowi 60 procent oceny ofert, natomiast czas reakcji aż 40 procent.</strong></p><p>Wymagania obejmują również doświadczenie w zimowym utrzymaniu chodników o wartości co najmniej 100 tys. zł brutto w ciągu ostatnich trzech lat oraz dysponowanie odpowiednim sprzętem. Wskazano między innymi minimum trzy pojazdy z pługiem i trzy z piaskarką.</p><p>Jest jednak jeszcze jeden szczegół, na który warto zwrócić uwagę.</p><p><strong>Planowany okres realizacji zamówienia rozpoczyna się 27 grudnia 2026 roku i kończy 27 grudnia 2027 roku.</strong></p><p>To oznacza, że nowa umowa nie obejmuje pierwszych tygodni grudnia. Nie jest to dowód na brak zabezpieczenia chodników w tym okresie. Rodzi jednak uzasadnione pytanie, jaka umowa będzie obowiązywała wcześniej i czy zapewniona zostanie ciągłość usług.</p><h2><strong>A co z drogami powiatowymi w samym Tomaszowie?</strong></h2><p>Osobny obszar zimowych przygotowań stanowią jezdnie dróg powiatowych znajdujących się w granicach miasta.</p><p>To ważne rozróżnienie. Nie każda ulica Tomaszowa jest drogą miejską. Część należy do sieci powiatowej, inne mają status dróg wojewódzkich lub krajowych.</p><p>Dla mieszkańca taki podział bywa niewidoczny. Trudno jednak oczekiwać, by kierowca jadący rano do pracy zastanawiał się, czy właśnie porusza się drogą gminną, powiatową czy wojewódzką.</p><p>Dlatego rzeczywistym sprawdzianem przygotowań do zimy będzie nie tylko podpisanie umów z wykonawcami, ale również współpraca wszystkich zarządców.</p><p>W przypadku miejskich dróg powiatowych konieczne pozostaje potwierdzenie szczegółowego zakresu zamówienia, harmonogramu oraz daty rozpoczęcia świadczenia usług.</p><h2><strong>Przetarg to dopiero początek. Kto wyjedzie na drogi, gdy spadnie śnieg?</strong></h2><p>Z punktu widzenia mieszkańców najważniejsza jest nie sama procedura wyboru wykonawców, lecz gotowość do działania.</p><p>Ogłoszenie przetargu nie oznacza jeszcze zawarcia umowy. Po otwarciu ofert zamawiający musi je zbadać, ocenić i wybrać wykonawcę. W określonych sytuacjach postępowanie może się przedłużyć, a nawet zakończyć unieważnieniem.</p><p>Nie oznacza to automatycznie, że drogi pozostaną bez obsługi. Samorząd może dysponować wcześniej zawartymi umowami, których okres obowiązywania obejmuje początek zimy.</p><p>I właśnie dlatego powiat powinien odpowiedzieć na kilka konkretnych pytań.</p><p>Czy dotychczasowe kontrakty zabezpieczają utrzymanie wszystkich dróg i chodników do czasu rozpoczęcia nowych umów? Ile jednostek sprzętu będzie dostępnych w poszczególnych częściach powiatu? Jak szybko wykonawca musi rozpocząć działania po otrzymaniu zgłoszenia? Kto będzie kontrolował jakość wykonanych prac?</p><p>Warto również wiedzieć, czy przygotowano scenariusz awaryjny na wypadek wyjątkowo intensywnych opadów lub awarii sprzętu.</p><h2><strong>Obowiązek utrzymania dróg wynika z ustawy</strong></h2><p>Zimowe utrzymanie infrastruktury drogowej nie jest dobrą wolą samorządu ani usługą świadczoną w miarę możliwości finansowych.</p><p><strong>Art. 20 pkt 4 ustawy z 21 marca 1985 roku o drogach publicznych</strong> zalicza do obowiązków zarządcy drogi jej utrzymanie, w tym wykonywanie robót interwencyjnych, utrzymaniowych i zabezpieczających.</p><p>Z kolei art. 4 pkt 20 tej ustawy wskazuje, że utrzymanie drogi obejmuje między innymi odśnieżanie i zwalczanie śliskości zimowej.</p><p>Nie oznacza to, że podczas intensywnych opadów każda droga musi być natychmiast czarna i sucha. Obowiązują określone standardy zimowego utrzymania, uwzględniające znaczenie drogi, warunki atmosferyczne i dopuszczalny czas usuwania skutków opadów.</p><p>Standardy te powinny być jednak jasno określone, a mieszkańcy powinni wiedzieć, czego mogą oczekiwać od zarządcy.</p><h2><strong>Najważniejszego pytania wciąż nie rozstrzygnięto</strong></h2><p>W dokumentach zamówień publicznych znajdziemy terminy, wymagania wobec wykonawców, kryteria oceny ofert i zakres planowanych usług.</p><p>Nie zastępują one jednak informacji o faktycznej gotowości powiatowych służb do nadchodzącej zimy.</p><p><strong>Czy powiat tomaszowski ma zapewnione nieprzerwane zimowe utrzymanie wszystkich podległych mu dróg i chodników, niezależnie od tego, kiedy zakończą się listopadowe przetargi?</strong></p><p>To pytanie powinno dziś trafić do Zarządu Dróg Powiatowych i władz powiatu.</p><p>Bo zima, jak co roku, przyjdzie we własnym terminie. Nie będzie czekać na zakończenie postępowania, rozpatrzenie ofert ani podpisanie protokołu.</p><p>A o skuteczności przygotowań nie zdecyduje liczba opublikowanych dokumentów, lecz to, czy o szóstej rano mieszkańcy powiatu tomaszowskiego będą mogli bezpiecznie dotrzeć do pracy, szkoły i lekarza.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Lechia nie zatrzymuje się nawet przed liderem! Czwarta wygrana z rzędu i wielkie emocje w Toruniu]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57534,lechia-nie-zatrzymuje-sie-nawet-przed-liderem-czwarta-wygrana-z-rzedu-i-wielkie-emocje-w-toruniu</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57534,lechia-nie-zatrzymuje-sie-nawet-przed-liderem-czwarta-wygrana-z-rzedu-i-wielkie-emocje-w-toruniu</guid>
            <pubDate>Mon, 16 Nov 2026 19:31:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-lechia-nie-zatrzymuje-sie-nawet-przed-liderem-czwarta-wygrana-z-rzedu-i-wielkie-emocje-w-toruniu-1794854149.jpg</url>
                        <title>Lechia nie zatrzymuje się nawet przed liderem! Czwarta wygrana z rzędu i wielkie emocje w Toruniu</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57534,lechia-nie-zatrzymuje-sie-nawet-przed-liderem-czwarta-wygrana-z-rzedu-i-wielkie-emocje-w-toruniu</link>
                    </image><description>Jeszcze kilka tygodni temu tabela nie wyglądała dla tomaszowskich siatkarzy szczególnie optymistycznie. Dziś Lechia Tomaszów Mazowiecki wygrywa czwarty mecz z rzędu, a jej najnowszą ofiarą został lider TAURON 1. Ligi – CUK Anioły Toruń. W niedzielę, 15 listopada, podopieczni Kamila Czapnika zwyciężyli na wyjeździe 3:2, choć niewiele brakowało, by zamknęli spotkanie w trzech setach. To był prawdziwy siatkarski thriller, z niespodziewanymi zwrotami akcji, zmarnowanymi piłkami meczowymi i szczęśliwym zakończeniem dla tomaszowian.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>&nbsp;Lider na kolanach. Lechia rozpoczęła koncertowo</h2><p>Gospodarze przystępowali do spotkania w roli faworytów. Torunianie przewodzili ligowej tabeli, a ich dotychczasowa postawa pozwalała przypuszczać, że we własnej hali będą niezwykle trudnym przeciwnikiem. Tymczasem od pierwszych piłek to Lechia zaczęła dyktować warunki.</p><p>Tomaszowianie rozpoczęli od prowadzenia 5:1, pokazując, że nie przyjechali do Torunia wyłącznie po sportowe doświadczenia. Gospodarze próbowali odrabiać straty, ale znakomicie dysponowani przyjezdni błyskawicznie odzyskiwali inicjatywę.</p><p>Skuteczne ataki Piotra Łukasika i Jędrzeja Gossa siały spustoszenie po drugiej stronie siatki. Pierwszy set zakończył się zdecydowanym zwycięstwem Lechii 25:15.</p><p>Druga odsłona przypominała kontynuację tego samego scenariusza. Goss był niemal nie do zatrzymania, a tomaszowianie konsekwentnie budowali przewagę. Prowadzili 7:2, następnie 12:5 i nie pozwolili gospodarzom odzyskać kontroli nad grą.</p><p>Wynik 25:18 oznaczał, że lider znalazł się pod ścianą. Lechia prowadziła już 2:0.</p><h2>Od piłek meczowych do dramatycznego zwrotu akcji</h2><p>Kto ogląda siatkówkę, ten wie, że dwa wygrane sety bywają dopiero początkiem kłopotów. Tym razem tomaszowianie przekonali się o tym wyjątkowo boleśnie.</p><p>Trzecia partia rozpoczęła się lepiej dla gospodarzy, którzy objęli prowadzenie 10:6. Lechia nie zamierzała jednak oddawać pola. Dzięki konsekwentnej grze i znakomitym zagrywkom Jędrzeja Gossa doprowadziła do wyrównanej końcówki.</p><p>Przy stanie 24:22 tomaszowianie mieli dwie piłki meczowe. Zwycięstwo było na wyciągnięcie ręki. Wystarczył jeden skuteczny atak, jeden blok, jeden błąd przeciwnika.</p><p>Ale Anioły nie zamierzały kapitulować.</p><p>Gospodarze obronili zagrożenie, a następnie rozstrzygnęli partię na swoją korzyść 27:25. Zamiast szybkiego zwycięstwa Lechii rozpoczęła się nerwowa walka o odzyskanie inicjatywy.</p><p>Czwarty set należał już do torunian. Prowadzenie 8:3 pozwoliło im przejąć kontrolę nad wydarzeniami na parkiecie. Lechia miała problemy z przyjęciem i skutecznością w ataku. Gospodarze wygrali 25:16, doprowadzając do tie-breaka.</p><p>Jeszcze kilkadziesiąt minut wcześniej zanosiło się na jednostronne widowisko. Teraz wszystko zaczynało się od nowa.</p><h2>Tie-break dla ludzi o mocnych nerwach</h2><p>Decydujący set był próbą charakteru. Po przegranych dwóch kolejnych partiach można było spodziewać się, że przewaga psychologiczna znajdzie się po stronie gospodarzy.</p><p>Tymczasem tomaszowianie pokazali, że potrafią podnieść się po niepowodzeniu.</p><p>Początek tie-breaka był wyrównany. Przy zmianie stron Lechia prowadziła zaledwie 8:7. Potem przyszły akcje, które zdecydowały o losach spotkania. Skuteczny Piotr Łukasik pomógł zbudować przewagę 11:8, a blok Wiktora Przybyłka przybliżył drużynę do zwycięstwa.</p><p>Ostatni punkt przyniosła zepsuta zagrywka Piotra Śliwki.</p><p>Lechia wygrała 15:11, a cały mecz 3:2.</p><p><strong>Najlepszym zawodnikiem spotkania (MVP) został Jędrzej Goss</strong>, zdobywca 20 punktów. Jeszcze skuteczniejszy pod względem punktowym był Piotr Łukasik, który zakończył mecz z dorobkiem 21 oczek. Ważne role odegrali również Jakub Brzostowicz (14 punktów) oraz Wiktor Przybyłek (7 punktów).</p><h2>Cztery zwycięstwa z rzędu. Lechia odzyskuje właściwy rytm</h2><p>Wygrana w Toruniu nie jest przypadkowym przebłyskiem formy. Stanowi potwierdzenie wyraźnej poprawy gry tomaszowskiego zespołu.</p><p>W ostatnich czterech spotkaniach Lechia pokonała Spartę Grodzisk Mazowiecki 3:0, SMS PZPS Spała 3:1, BBTS Bielsko-Biała 3:2, a teraz CUK Anioły Toruń 3:2.</p><p>To seria, która pozwala zupełnie inaczej spojrzeć na początek sezonu.</p><p>Po dziesięciu rozegranych meczach Lechia ma na koncie pięć zwycięstw, pięć porażek i 14 punktów. Zajmuje siódme miejsce w tabeli, ponownie znajdując się w strefie dającej prawo gry w fazie play-off.</p><p>Drugi trener tomaszowskiej drużyny, Bartłomiej Rebzda, nie ukrywał po spotkaniu satysfakcji, choć przypominał również o nieudanym początku rozgrywek.</p><p>– Odnieśliśmy czwarte zwycięstwo z rzędu i oby tak dalej – powiedział szkoleniowiec, cytowany przez oficjalny serwis TAURON 1. Ligi.</p><p>Warto zauważyć, że Lechia pokonała zespół, który przed niedzielnym spotkaniem przegrał w lidze zaledwie raz. Co więcej, torunianie mimo porażki zachowali pierwsze miejsce w tabeli.</p><p>To najlepiej pokazuje wartość zwycięstwa tomaszowian.</p><h2>Przełamanie czy początek czegoś większego?</h2><p>W sporcie jedna wygrana może być dziełem przypadku. Dwie pozwalają mówić o poprawie formy. Cztery kolejne zwycięstwa, w tym triumf nad liderem, są już sygnałem, którego nie sposób zignorować.</p><p>Oczywiście Lechia nadal ma sporo do poprawienia. Spotkanie w Toruniu pokazało zarówno ogromny potencjał drużyny, jak i problemy z utrzymaniem koncentracji w kluczowych momentach. Zespół, który prowadzi 2:0 i ma piłki meczowe, powinien potrafić zamknąć spotkanie.</p><p>Z drugiej strony równie ważna jest umiejętność podniesienia się po dwóch przegranych partiach. A właśnie tę cechę tomaszowianie zaprezentowali w niedzielnym tie-breaku.</p><p>Przed Lechią kolejne ligowe wyzwanie. W sobotę, 21 listopada, o godzinie 17:00 zmierzy się na wyjeździe z KPS Płock. Będzie to okazja do przedłużenia zwycięskiej serii.</p><p>Czy tomaszowianie rzeczywiście wracają do walki o najwyższe cele? Na takie deklaracje jest jeszcze za wcześnie. Jedno nie ulega jednak wątpliwości: Lechia odzyskała sportowy charakter, a rywale muszą się z nią liczyć.</p><h3>Wynik spotkania</h3><p><strong>CUK Anioły Toruń – Lechia Tomaszów Mazowiecki 2:3</strong></p><p>Sety: 15:25, 18:25, 27:25, 25:16, 11:15.</p><p><strong>Lechia Tomaszów Mazowiecki:</strong> Suski, Łukasik (21), Zimoląg (2), Goss (20), Brzostowicz (14), Przybyłek (7), Czyrek (libero) oraz Kotela, Kukie (1), Lizińczyk (1), Rutkowski i Rodek.</p><p><strong>MVP:</strong> Jędrzej Goss.</p><p><strong>Trener:</strong> Kamil Czapnik.</p><p><strong>Tabela:</strong> 7. miejsce, 14 punktów po 10 meczach.</p><p>&nbsp;</p><p>&nbsp;</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Andrzejki z nutą tajemnicy. Wróżby, podziemne opowieści i ognisko w Grotach Nagórzyckich]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57510,andrzejki-z-nuta-tajemnicy-wrozby-podziemne-opowiesci-i-ognisko-w-grotach-nagorzyckich</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57510,andrzejki-z-nuta-tajemnicy-wrozby-podziemne-opowiesci-i-ognisko-w-grotach-nagorzyckich</guid>
            <pubDate>Mon, 16 Nov 2026 17:58:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-andrzejki-z-nuta-tajemnicy-wrozby-podziemne-opowiesci-i-ognisko-w-grotach-nagorzyckich-1794481322.jpg</url>
                        <title>Andrzejki z nutą tajemnicy. Wróżby, podziemne opowieści i ognisko w Grotach Nagórzyckich</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57510,andrzejki-z-nuta-tajemnicy-wrozby-podziemne-opowiesci-i-ognisko-w-grotach-nagorzyckich</link>
                    </image><description>Pod ziemią czas płynie inaczej. Światło wydobywa z mroku piaskowcowe korytarze, a historie sprzed wieków mieszają się z legendami. W sobotę, 28 listopada, Groty Nagórzyckie w Tomaszowie Mazowieckim staną się scenerią niezwykłego spotkania z andrzejkowymi tradycjami. Będą wróżby, nietypowe zwiedzanie podziemi, rękodzieło i ognisko. Wszystko w miejscu, które samo w sobie skrywa niejedną tajemnicę.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h3>Tam, gdzie historia spotyka się z magią</h3><p>Andrzejki od pokoleń kojarzą się z wróżbami, przepowiedniami i próbami zajrzenia za zasłonę przyszłości. Dawniej były okazją do poszukiwania odpowiedzi na pytania o miłość i małżeństwo. Dziś traktujemy je przede wszystkim jako dobrą zabawę, choć trudno oprzeć się pokusie sprawdzenia, co los przygotował na kolejne miesiące.</p><p>A jeśli już wróżyć, to dlaczego nie w miejscu, w którym tajemnica jest niemal wpisana w krajobraz?</p><p>W sobotę, 28 listopada 2026 roku, w godzinach 11.00–17.00 Podziemna Trasa Turystyczna Groty Nagórzyckie zaprosi mieszkańców Tomaszowa Mazowieckiego i okolic na andrzejkowe spotkanie. Organizatorzy przygotowali program łączący tradycję, historię i rodzinną rozrywkę.</p><h3>Nie tylko lanie wosku. Andrzejki z historią w tle</h3><p>W programie znalazły się tradycyjne wróżby andrzejkowe, które pozwolą uczestnikom przypomnieć sobie dawne zwyczaje i z przymrużeniem oka spojrzeć w przyszłość. Nie zabraknie również okazji do poznania miejscowych legend i historii podziemnych korytarzy.</p><p>Jedną z głównych atrakcji będzie niestandardowe zwiedzanie Grot Nagórzyckich z przewodnikami. To propozycja dla tych, którzy dobrze znają tomaszowskie podziemia, ale chcieliby odkryć je w odmiennej, andrzejkowej atmosferze.</p><p>Na odwiedzających czekać będą także stoiska rękodzielników. Dopełnieniem wydarzenia stanie się ognisko, przy którym będzie można ogrzać się, porozmawiać i odpocząć po podziemnej wyprawie. Prowiant na ognisko uczestnicy powinni przynieść we własnym zakresie.</p><h3>Groty, które pamiętają więcej, niż mogłoby się wydawać</h3><p>Groty Nagórzyckie należą do najbardziej charakterystycznych atrakcji turystycznych Tomaszowa Mazowieckiego. Ich historia związana jest z wydobyciem piasku kwarcowego, wykorzystywanego między innymi w produkcji szkła. Pozostałością po dawnych pracach są podziemne sale, wnęki i korytarze, które dziś można oglądać podczas spaceru z przewodnikiem.</p><p>Udostępniona turystom trasa liczy około 160 metrów. Drewniane zabezpieczenia, odpowiednio dobrane oświetlenie i opowieści o dawnych mieszkańcach Nagórzyc tworzą atmosferę, której próżno szukać w tradycyjnych salach muzealnych.</p><p>Andrzejkowe spotkania mają tutaj zresztą swoją historię. Podczas imprezy zorganizowanej 26 listopada 2023 roku Groty odwiedziło ponad 500 osób. Na gości czekały wówczas wróżby, magiczny las i spotkania z legendarnymi postaciami, w tym diabłem nagórzyckim.</p><p>Czy tegoroczne wydarzenie okaże się równie atrakcyjne? Przekonamy się już w ostatnią sobotę listopada.</p><h3>Andrzejki w Grotach Nagórzyckich. Kiedy i gdzie?</h3><p>Andrzejkowe spotkanie odbędzie się 28 listopada 2026 roku, w sobotę, w godzinach 11.00–17.00, w Podziemnej Trasie Turystycznej Groty Nagórzyckie przy ul. Pod Grotami 2/6 w Tomaszowie Mazowieckim.</p><p>Wejścia do Grot będą płatne zgodnie z obowiązującym cennikiem. Warto również pamiętać o cieplejszej odzieży, ponieważ temperatura w podziemiach utrzymuje się na poziomie około 10 stopni Celsjusza.</p><p>Andrzejki to przecież jedna z tych tradycji, które najlepiej smakują wtedy, gdy pozwolimy sobie na odrobinę wyobraźni. Nie trzeba wierzyć we wróżby, żeby dobrze się bawić. Wystarczy ciekawość, trochę poczucia humoru i gotowość do zejścia pod ziemię.</p><p>Bo kto powiedział, że przyszłości można szukać wyłącznie w gwiazdach? W Tomaszowie być może warto zajrzeć również pod ziemię.</p><figure class="media"><oembed url="https://www.kochamtomaszow.pl"></oembed></figure> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Spała rozbłyśnie świąteczną magią! Dwa dni koncertów, regionalnych smaków i mikołajkowych atrakcji]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57533,spala-rozblysnie-swiateczna-magia-dwa-dni-koncertow-regionalnych-smakow-i-mikolajkowych-atrakcji</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57533,spala-rozblysnie-swiateczna-magia-dwa-dni-koncertow-regionalnych-smakow-i-mikolajkowych-atrakcji</guid>
            <pubDate>Mon, 16 Nov 2026 14:29:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-spala-rozblysnie-swiateczna-magia-dwa-dni-koncertow-regionalnych-smakow-i-mikolajkowych-atrakcji-1794835964.jpg</url>
                        <title>Spała rozbłyśnie świąteczną magią! Dwa dni koncertów, regionalnych smaków i mikołajkowych atrakcji</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57533,spala-rozblysnie-swiateczna-magia-dwa-dni-koncertow-regionalnych-smakow-i-mikolajkowych-atrakcji</link>
                    </image><description>Zapach pierników i gorącej czekolady, blask świątecznych iluminacji, dźwięki kolęd i dziesiątki stoisk wypełnionych rękodziełem. W ostatni weekend listopada Spała zamieni się w niezwykłą krainę Bożego Narodzenia. W dniach 28–29 listopada 2026 roku odbędzie się III Jarmark Mikołajkowo-Świąteczny. Organizatorzy zapowiadają dwa dni pełne muzyki, tradycji, regionalnych przysmaków i rodzinnych atrakcji. Wstęp będzie bezpłatny.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>Są miejsca, w których magia świąt pojawia się wcześniej niż pierwsze płatki śniegu. Wystarczy kilka migoczących światełek, zapach świeżo pieczonych pierników i melodia kolędy, by na chwilę zapomnieć o codziennym pośpiechu. Pod koniec listopada takim miejscem ma stać się Spała.</p><p>Znana z pięknych lasów, historii carskich polowań i prezydenckich tradycji miejscowość tym razem zaprosi mieszkańców powiatu tomaszowskiego oraz gości z całego regionu na prawdziwie świąteczne spotkanie.</p><h2>Dwa dni, podczas których Spała zabrzmi muzyką</h2><p>Tegoroczny Jarmark Mikołajkowo-Świąteczny odbędzie się w sobotę i niedzielę, 28 oraz 29 listopada. Organizatorzy przygotowują program, w którym ważne miejsce zajmie muzyka wykonywana na żywo.</p><p>Przez oba dni na jarmarcznej scenie mają odbywać się koncerty, występy artystyczne oraz prezentacje świątecznych utworów i kolęd. Nie zabraknie dźwięków, bez których trudno wyobrazić sobie oczekiwanie na Boże Narodzenie.</p><p>To właśnie muzyka ma nadać wydarzeniu szczególny charakter. Od tradycyjnych pieśni po współczesne świąteczne brzmienia — jarmark ma być miejscem wspólnego przeżywania atmosfery zbliżających się świąt.</p><p>Szczegółowy harmonogram występów, wraz z nazwiskami wykonawców i godzinami koncertów, organizatorzy zapowiadają opublikować w najbliższym czasie.</p><h2>Prezenty z duszą zamiast produkcji z taśmy</h2><p>Świąteczne jarmarki mają w sobie coś, czego próżno szukać w wielkich centrach handlowych. Tutaj przedmioty nie są jedynie towarem. Nierzadko kryją historię człowieka, który poświęcił wiele godzin, by stworzyć coś niepowtarzalnego.</p><p>W Spale będzie można znaleźć ręcznie wykonywane ozdoby choinkowe, dekoracje świąteczne, biżuterię i wyroby artystyczne. To doskonała okazja, by poszukać prezentów na mikołajki i pod choinkę, a jednocześnie wesprzeć lokalnych twórców oraz rzemieślników.</p><p>Wydarzenie nawiązuje do wieloletnich tradycji Spalskiego Jarmarku Antyków i Rękodzieła Ludowego, który od lat przyciąga kolekcjonerów, miłośników staroci i osoby poszukujące rzeczy wyjątkowych.</p><p>Warto przypomnieć, że w 2007 roku Jarmark Spalski został wyróżniony certyfikatem Polskiej Organizacji Turystycznej za Najlepszy Produkt Turystyczny Roku.</p><h2>Pierniki, gorąca czekolada i smaki, które pamiętamy z dzieciństwa</h2><p>Trudno wyobrazić sobie bożonarodzeniowy jarmark bez zapachów unoszących się pomiędzy stoiskami. W Spale nie zabraknie więc również kulinarnych przyjemności.</p><p>Organizatorzy zapowiadają specjalną strefę świątecznych smaków. Na odwiedzających czekać mają aromatyczne pierniki, gorąca czekolada, grzane napoje oraz regionalne specjały.</p><p>Swoje miejsce znajdą także tradycyjne produkty przygotowywane przez lokalnych wytwórców — miody, wypieki i inne przysmaki, które od lat stanowią jedną z wizytówek spalskich jarmarków.</p><p>Bo przecież święta to również smaki. Te pamiętane z dzieciństwa, z rodzinnej kuchni, z domów babć i dziadków. Smaki, które potrafią przywołać wspomnienia skuteczniej niż najpiękniejsza fotografia.</p><h2>Mikołajkowa radość dla najmłodszych</h2><p>Jarmark ma być wydarzeniem dla całych rodzin. Szczególnie dużo emocji powinien przynieść najmłodszym uczestnikom, dla których czas oczekiwania na święta jest jednym z najbardziej niezwykłych momentów roku.</p><p>Świąteczne dekoracje, iluminacje, atrakcje rodzinne i mikołajkowa atmosfera mają sprawić, że spacer po Spale stanie się małą wyprawą do świata dziecięcej wyobraźni.</p><p>Na stronie poświęconej wydarzeniu organizatorzy wymieniają również spotkania ze Świętym Mikołajem oraz warsztaty kreatywne, podczas których można własnoręcznie przygotować świąteczne ozdoby.</p><h2>Spała zaprasza. I nie trzeba kupować biletu</h2><p>Jarmark Mikołajkowo-Świąteczny odbędzie się 28 i 29 listopada 2026 roku w centrum Spały, przy ulicy Piłsudskiego 1.</p><p><strong>Wstęp na wydarzenie będzie całkowicie bezpłatny.</strong> Nie trzeba więc kupować biletów ani wcześniej rezerwować miejsc, by wybrać się na rodzinny spacer pomiędzy świątecznymi stoiskami.</p><p>Organizatorzy zachęcają do śledzenia profilu Spalskiego Jarmarku Antyków i Rękodzieła Ludowego na Facebooku, gdzie pojawi się szczegółowy program występów.</p><p>A zatem warto już teraz zarezerwować ostatni listopadowy weekend.</p><p>Bo choć do Wigilii pozostanie jeszcze kilka tygodni, w Spale będzie można poczuć, że Boże Narodzenie jest naprawdę blisko.</p><p><strong>Najważniejsze informacje:</strong> 28–29 listopada 2026 r. (sobota–niedziela), Spała, ul. Piłsudskiego 1. Wstęp wolny. Szczegółowe godziny wydarzenia i program sceniczny zostaną podane przez organizatorów.</p><p>&nbsp;</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Mikołajki z rakietką w dłoni! Tomaszów zaprasza na turniej tenisa stołowego]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57532,mikolajki-z-rakietka-w-dloni-tomaszow-zaprasza-na-turniej-tenisa-stolowego</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57532,mikolajki-z-rakietka-w-dloni-tomaszow-zaprasza-na-turniej-tenisa-stolowego</guid>
            <pubDate>Mon, 16 Nov 2026 13:47:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-mikolajki-z-rakietka-w-dloni-tomaszow-zaprasza-na-turniej-tenisa-stolowego-1794833924.png</url>
                        <title>Mikołajki z rakietką w dłoni! Tomaszów zaprasza na turniej tenisa stołowego</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57532,mikolajki-z-rakietka-w-dloni-tomaszow-zaprasza-na-turniej-tenisa-stolowego</link>
                    </image><description>Mikołajki kojarzą się z prezentami, słodyczami i czerwonym strojem sympatycznego brodacza. W Tomaszowie Mazowieckim można je jednak spędzić nieco inaczej – z rakietką w dłoni, przy tenisowym stole i w atmosferze sportowej rywalizacji. Już 5 grudnia 2026 roku odbędzie się Mikołajkowy Turniej Tenisa Stołowego. Organizatorzy zapraszają wszystkich, którzy ukończyli 16 lat i mają ochotę sprawdzić swoje umiejętności.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Sportowe emocje zamiast przedświątecznej gorączki</h2><p>Nie trzeba być zawodowcem ani mieć na koncie mistrzowskich tytułów, żeby stanąć przy stole i spróbować swoich sił. Tenis stołowy to przecież jedna z tych dyscyplin, w których liczą się nie tylko szybkość i refleks, ale również spryt, cierpliwość oraz umiejętność przewidywania ruchów przeciwnika.</p><p>Mikołajkowy Turniej Tenisa Stołowego odbędzie się w sobotę, <strong>5 grudnia, w hali sportowej Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 8 przy ul. Gminnej 5/9 w Tomaszowie Mazowieckim</strong>.</p><p>Do udziału zaproszeni są zarówno młodzi miłośnicy tej dyscypliny, jak i dorośli, którzy być może ostatni raz trzymali rakietkę podczas szkolnych rozgrywek. Jedynym ograniczeniem wiekowym jest ukończenie 16 lat.</p><h2>Najpierw losowanie, później walka o puchary</h2><p>Sportowe emocje rozpoczną się już o godzinie <strong>9:30</strong>, kiedy zaplanowano losowanie zawodników do grup. Pierwsze pojedynki wystartują o godzinie <strong>10:00</strong>.</p><p>System rozgrywek zostanie dostosowany do liczby zgłoszonych uczestników. Najlepsi zawodnicy otrzymają puchary, natomiast dla wszystkich uczestników przewidziano medale i dyplomy.</p><p>Turniej ma być nie tylko okazją do sprawdzenia sportowej formy, ale także sposobem na popularyzację tenisa stołowego i zachęcenie mieszkańców do aktywnego spędzania wolnego czasu.</p><h2>Jak zapisać się na turniej?</h2><p>Zgłoszenia przyjmowane są <strong>do 3 grudnia 2026 roku</strong>. Zapisać można się osobiście w Miejskim Centrum Kultury przy pl. Kościuszki 18 w Tomaszowie Mazowieckim lub przez internet, za pośrednictwem platformy <a href="http://www.strefazajec.pl"><strong>www.strefazajec.pl</strong></a>.</p><p>Wpisowe wynosi <strong>30 zł od uczestnika</strong>. Warunkiem dopuszczenia do rozgrywek jest zaakceptowanie regulaminu, wypełnienie karty uczestnictwa oraz uiszczenie opłaty.</p><p>Warto pamiętać, że liczba miejsc jest ograniczona, dlatego z zapisami lepiej nie zwlekać.</p><p>Dodatkowych informacji organizacyjnych można uzyskać pod numerem telefonu <strong>44 712 23 69</strong>.</p><p>Partnerem wydarzenia jest Xtreme Fitness.</p><h2>Mikołajki na sportowo? Dlaczego nie!</h2><p>Nie każda mikołajkowa niespodzianka musi zmieścić się w bucie czy świątecznej paczce. Czasami najlepszym prezentem są emocje, dobra zabawa, nowe znajomości i satysfakcja z wygranego pojedynku.</p><p>A nawet jeśli nie uda się stanąć na najwyższym stopniu podium, pozostanie przyjemność z rywalizacji. Bo w tenisie stołowym, podobnie jak w życiu, nie każdą piłeczkę da się idealnie odbić. Ważne, żeby zawsze być gotowym na następną.</p><p><strong>5 grudnia – rakietki w dłoń i do zobaczenia przy stole!</strong></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Muzyka, która łączy pokolenia. Tomaszów uczcił Niepodległą wyjątkowym koncertem]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57530,muzyka-ktora-laczy-pokolenia-tomaszow-uczcil-niepodlegla-wyjatkowym-koncertem</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57530,muzyka-ktora-laczy-pokolenia-tomaszow-uczcil-niepodlegla-wyjatkowym-koncertem</guid>
            <pubDate>Mon, 16 Nov 2026 10:29:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-muzyka-ktora-laczy-pokolenia-tomaszow-uczcil-niepodlegla-wyjatkowym-koncertem-1794834341.jpg</url>
                        <title>Muzyka, która łączy pokolenia. Tomaszów uczcił Niepodległą wyjątkowym koncertem</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57530,muzyka-ktora-laczy-pokolenia-tomaszow-uczcil-niepodlegla-wyjatkowym-koncertem</link>
                    </image><description>Nie każdą lekcję historii trzeba odbywać w szkolnej ławce. Nie zawsze potrzebne są wielkie przemówienia, wojskowe defilady i pomniki tonące w kwiatach. Czasem wystarczy muzyka. Taka, która przypomina o przeszłości, porusza emocje i pozwala zrozumieć, że wolność nie jest dana raz na zawsze. W sobotę, 14 listopada, w kościele pw. św. Jadwigi Królowej w Tomaszowie Mazowieckim odbył się wyjątkowy Koncert Pieśni Patriotycznych. Było to muzyczne spotkanie z historią, zorganizowane z okazji 108. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>Są pieśni, które nie starzeją się mimo upływu dziesięcioleci. Towarzyszyły Polakom podczas powstań, wojen i narodowych tragedii. Śpiewano je w okopach, na zesłaniu, w rodzinnych domach, a później podczas kolejnych rocznic i uroczystości. Zmieniały się granice, ustroje i pokolenia, ale melodie pozostawały.</p><p>Właśnie do tej tradycji nawiązywał sobotni koncert w tomaszowskiej świątyni przy ulicy Warszawskiej. Zamiast kolejnej opowieści o historii zapisanej datami i nazwiskami zaproponowano spotkanie z muzyką, która od pokoleń towarzyszy polskim doświadczeniom wolności.</p><h2>Tomaszowska orkiestra i chór w służbie muzyki</h2><p>Gospodarzem muzycznej części wydarzenia była <strong>TM Orchestra – Orkiestra Symfoniczna Tomaszowa Mazowieckiego</strong>, którą poprowadził <strong>Kamil Wrona</strong>. Artystom towarzyszył <strong>Chór Artis Gaudium</strong>, pracujący pod kierunkiem <strong>Katarzyny Goljat</strong>.</p><p>Dla tomaszowskich melomanów TM Orchestra nie jest już muzyczną nowością. Zespół, działający od listopada 2018 roku, na stałe wpisał się w kulturalny krajobraz miasta. Skupia około czterdziestu muzyków, wśród których znajdują się uczniowie i absolwenci szkół muzycznych, nauczyciele, studenci akademii muzycznych oraz pracownicy Miejskiego Centrum Kultury.</p><p>Orkiestra z powodzeniem porusza się między różnymi gatunkami. Potrafi sięgać zarówno po klasykę, muzykę filmową i musicalową, jak również po rockowe czy jazzowe inspiracje. Tym razem jej muzyczne doświadczenie zostało wykorzystane do przypomnienia repertuaru patriotycznego.</p><p>Obecność chóru nadała koncertowi dodatkowy wymiar. W pieśniach patriotycznych głos zbiorowy ma przecież znaczenie szczególne. Przypomina, że historia narodu nie jest wyłącznie opowieścią o wybitnych jednostkach, lecz także o milionach zwyczajnych ludzi, których losy splatały się z dziejami ojczyzny.</p><h2>Katarzyna Zawada i Grzegorz Wilk – znakomici goście koncertu</h2><p>Szczególnym wydarzeniem był udział dwojga zaproszonych solistów: <strong>Katarzyny Zawady i Grzegorza Wilka</strong>.</p><p>Katarzyna Zawada jest absolwentką Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu. Laureatka Złotej Eurydyki, głównej nagrody Międzynarodowego Festiwalu Piosenki im. Anny German w 2015 roku, od lat występuje z orkiestrami symfonicznymi, prezentując między innymi repertuar legendarnej polskiej wokalistki.</p><p>Grzegorz Wilk to z kolei artysta doskonale znany miłośnikom polskiej estrady. Wokalista, aktor musicalowy, wieloletni solista telewizyjnego programu „Jaka to melodia?”, a także wykonawca oratoriów Piotra Rubika. W swojej karierze współpracował z wieloma uznanymi twórcami i muzykami.</p><p>Spotkanie artystów o tak różnorodnych doświadczeniach z tomaszowską orkiestrą i chórem pokazało, jak szeroką przestrzeń interpretacyjną otwiera muzyka patriotyczna. Nie musi być przecież jedynie obowiązkowym elementem oficjalnego ceremoniału. Może stać się pełnoprawnym wydarzeniem artystycznym.</p><h2>Patriotyzm nie potrzebuje wielkich słów</h2><p>Koncert odbył się trzy dni po Narodowym Święcie Niepodległości. W tym roku obchodziliśmy 108. rocznicę wydarzeń z listopada 1918 roku, kiedy po 123 latach zaborów Polska odzyskiwała swoje miejsce na mapie Europy.</p><p>Jednak niepodległość nie narodziła się jednego dnia. Była rezultatem wysiłku wielu pokoleń, zbrojnych powstań, pracy organicznej, politycznych zabiegów i dramatycznych wyborów ludzi, którzy nie zawsze doczekali wolnej ojczyzny.</p><p>To właśnie dlatego pieśni patriotyczne zajmują w polskiej kulturze miejsce szczególne. Są czymś więcej niż muzycznymi pamiątkami. To zapis zbiorowych emocji, nadziei, tęsknoty i pamięci o tych, którym przyszło płacić za wolność najwyższą cenę.</p><p>W czasach, gdy patriotyzm coraz częściej bywa przedmiotem politycznych sporów, wspólne przeżywanie muzyki przypomina o czymś znacznie ważniejszym. O wartościach, które powinny łączyć niezależnie od poglądów, wieku czy życiowych doświadczeń.</p><p>Bo ojczyzna nie jest własnością żadnej partii, środowiska ani pokolenia. Jest wspólnym dziedzictwem i wspólną odpowiedzialnością.</p><h2>Kultura, która buduje lokalną wspólnotę</h2><p>Sobotni koncert miał jeszcze jeden istotny wymiar. Pokazał, jak ważne miejsce w życiu miasta mogą zajmować lokalni artyści.</p><p>Tomaszów Mazowiecki ma muzyków, którzy potrafią realizować ambitne przedsięwzięcia artystyczne i współpracować z rozpoznawalnymi wykonawcami polskiej sceny muzycznej. TM Orchestra jest tego dobrym przykładem.</p><p>Takie wydarzenia nie tylko wzbogacają lokalną ofertę kulturalną. Budują również poczucie wspólnoty i pokazują, że wartościowe spotkania z muzyką nie muszą być zarezerwowane dla największych sal koncertowych w kraju.</p><p>Kościół św. Jadwigi Królowej stał się tym razem miejscem, w którym sztuka spotkała się z pamięcią historyczną, a rocznicowe obchody otrzymały szczególną muzyczną oprawę.</p><h2>Niepodległość ma swój głos</h2><p>W miejskim kalendarzu uroczystości patriotycznych nie brakuje wydarzeń oficjalnych. Są przemówienia, składanie wieńców, poczty sztandarowe i wojskowy ceremoniał. Wszystko to ma swoje znaczenie i swoje miejsce.</p><p>Ale potrzebujemy również takich spotkań jak sobotni koncert. Pozwalają bowiem spojrzeć na historię nie tylko przez pryzmat wielkich wydarzeń, lecz także ludzkich przeżyć.</p><p><strong>Bo historia zapisana w podręcznikach uczy nas dat. Historia opowiedziana muzyką pozwala czasem lepiej zrozumieć emocje tych, którzy ją tworzyli.</strong></p><p>I może właśnie w tym tkwi największa wartość patriotycznych koncertów. Nie w ich uroczystej oprawie, lecz w przypomnieniu, że wolność ma nie tylko swoją cenę i historię.</p><p>Ma również swój głos.</p><p>&nbsp;</p><p><i>zdjęcia: Dariusz Kwapisiewicz</i></p><figure class="media"><oembed url="https://www.kochamtomaszow.pl"></oembed></figure> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[16 listopada w historii. Depesza Piłsudskiego, zamknięcie getta i wiadomość do gwiazd]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57529,16-listopada-w-historii-depesza-pilsudskiego-zamkniecie-getta-i-wiadomosc-do-gwiazd</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57529,16-listopada-w-historii-depesza-pilsudskiego-zamkniecie-getta-i-wiadomosc-do-gwiazd</guid>
            <pubDate>Mon, 16 Nov 2026 09:45:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-16-listopada-w-historii-depesza-pilsudskiego-zamkniecie-getta-i-wiadomosc-do-gwiazd-1794819938.png</url>
                        <title>16 listopada w historii. Depesza Piłsudskiego, zamknięcie getta i wiadomość do gwiazd</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57529,16-listopada-w-historii-depesza-pilsudskiego-zamkniecie-getta-i-wiadomosc-do-gwiazd</link>
                    </image><description>Historia nie ma jednego oblicza. Potrafi przynieść wolność i odebrać ją tego samego dnia, choć w zupełnie innych częściach świata. 16 listopada 1918 roku Józef Piłsudski wysłał depeszę ogłaszającą odrodzenie niepodległej Polski. Dwadzieścia dwa lata później Niemcy zamknęli getto warszawskie, skazując setki tysięcy ludzi na życie za murami. W 1945 roku tworzono podstawy UNESCO, a w 1974 roku astronomowie skierowali ku gwiazdom wiadomość o istnieniu ludzkości. Co wydarzyło się 16 listopada? Nasze kalendarium historyczne prowadzi również przez wielką literaturę, muzykę Johna Lennona i Dr. Dre, początki kariery Lionela Messiego oraz tomaszowskie ślady niepodległości. To opowieść o ambicjach, tragediach i nadziejach. O ludziach, którzy budowali świat, i tych, którzy próbowali go zniszczyć.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <section aria-labelledby="nt-kalendarium-16"  style="box-sizing:border-box;width:100%;max-width:900px;  margin:28px auto;padding:clamp(18px,4vw,30px);  background:#faf9f6;border:1px solid #deded7;  border-left:5px solid #53745b;border-radius:12px;  font-family:Arial,Helvetica,sans-serif;  color:#292d2a;line-height:1.65;">  <div style="font-size:12px;font-weight:700;    letter-spacing:1.3px;text-transform:uppercase;    color:#56705a;margin-bottom:8px;">    NASZTOMASZOW.PL | 16 LISTOPADA 2026  </div>  <h2 id="nt-kalendarium-16"    style="font-family:Georgia,'Times New Roman',serif;    font-size:clamp(23px,4vw,30px);    line-height:1.25;margin:0 0 14px;    color:#263d2c;">    Nasze kalendarium w telegraficznym skrócie  </h2>  <p style="font-size:15px;margin:0 0 20px;    color:#505550;">    <strong>Niepodległość, tragedia, nauka i muzyka.</strong>    Jedna listopadowa data, a wydarzenia,    których skutki odczuwamy do dzisiaj.  </p>  <!-- NAJWAŻNIEJSZA POLSKA ROCZNICA -->  <div style="background:#fff;border:1px solid #e3ddd6;    border-radius:9px;padding:16px 18px;    margin-bottom:18px;">    <div style="font-size:11px;font-weight:700;      text-transform:uppercase;letter-spacing:1px;      color:#922f36;margin-bottom:7px;">      Polska | 108. rocznica    </div>    <p style="margin:0;font-size:16px;">      <strong>1918 – Depesza Piłsudskiego.</strong>      Naczelnik odradzającego się państwa informuje      świat o istnieniu niepodległej Polski.      Rozpoczyna się walka o międzynarodowe uznanie      i zabezpieczenie granic Rzeczypospolitej.    </p>  </div>  <!-- WYDARZENIA ŚWIATOWE -->  <div style="padding-top:14px;    border-top:1px solid #deded7;">    <p style="margin:0 0 13px;">      <strong style="color:#922f36;">1940 |</strong>      <strong>Zamknięcie getta warszawskiego.</strong>      Niemcy izolują setki tysięcy Żydów,      skazując ich na głód, prześladowania      i narastający terror.    </p>    <p style="margin:0 0 13px;">      <strong style="color:#922f36;">1945 |</strong>      <strong>Powstają fundamenty UNESCO.</strong>      Państwa przyjmują konstytucję organizacji,      która ma chronić pokój poprzez edukację,      naukę i kulturę.    </p>    <p style="margin:0 0 13px;">      <strong style="color:#922f36;">1974 |</strong>      <strong>Wiadomość z Arecibo.</strong>      Radioteleskop wysyła w kosmos zakodowany      obraz Ziemi, człowieka i Układu Słonecznego.    </p>    <p style="margin:0 0 13px;">      <strong style="color:#922f36;">1988 |</strong>      <strong>Estonia ogłasza suwerenność.</strong>      Jeden z pierwszych wyraźnych sygnałów      nadchodzącego rozpadu Związku Radzieckiego.    </p>    <p style="margin:0;">      <strong style="color:#922f36;">2018 |</strong>      <strong>Nowa definicja kilograma.</strong>      Naukowcy zastępują materialny wzorzec      definicją opartą na stałej Plancka.    </p>  </div>  <!-- TOMASZÓW MAZOWIECKI -->  <div style="margin-top:20px;padding:17px 19px;    border:1px solid #cbd9cc;border-radius:9px;    background:#eff4ee;">    <div style="font-size:11px;font-weight:700;      text-transform:uppercase;letter-spacing:1px;      color:#386246;margin-bottom:7px;">      Tomaszów Mazowiecki | Lokalny ślad historii    </div>    <p style="margin:0;font-size:15px;">      <strong>Depesza Piłsudskiego jest obecna      także w Tomaszowie.</strong>      Jej nagrania można posłuchać      dzięki Ławce Niepodległości      przed Urzędem Miasta.      Przypominamy również odzyskanie wolności      przez miasto 12 listopada 1918 roku      oraz tragiczną historię      tomaszowskiej społeczności żydowskiej.    </p>  </div>  <!-- MUZYKA, SPORT, KULTURA -->  <div style="padding-top:16px;margin-top:18px;    border-top:1px solid #deded7;">    <p style="margin:0 0 13px;">      <strong style="color:#922f36;">MUZYKA |</strong>      <strong>John Lennon</strong> zdobywa pierwszy      solowy numer jeden w USA,      <strong>Dr. Dre</strong> wydaje album      <em>„2001”</em>, a      <strong>Mumford &amp; Sons</strong>      prezentują <em>„Delta”</em>.    </p>    <p style="margin:0 0 13px;">      <strong style="color:#922f36;">SPORT |</strong>      <strong>Lionel Messi</strong>      debiutuje w pierwszym zespole Barcelony,      Polska pokonuje Włochów 1:0,      a <strong>Lechia Tomaszów</strong>      wygrywa z Pelikanem Łowicz 3:0.    </p>    <p style="margin:0;">      <strong style="color:#922f36;">KULTURA |</strong>      <strong>José Saramago</strong>      i <strong>Chinua Achebe</strong> –      rocznice urodzin wielkich pisarzy.      W tomaszowskim Heliosie      seans <em>„Rozważnej i romantycznej”</em>.    </p>  </div>  <!-- PUENTA -->  <p style="font-family:Georgia,'Times New Roman',serif;    font-style:italic;font-size:16px;    color:#514c47;margin:20px 0 0;    padding-top:15px;border-top:1px solid #deded7;">    Wolność, tolerancja i pamięć historyczna    nie są tylko słowami. Ich znaczenie    najlepiej rozumiemy wtedy, gdy przypominamy    sobie czasy, w których ludziom je odbierano.  </p>  <div style="margin-top:16px;text-align:right;    font-size:12px;font-weight:700;color:#386246;">    NaszTomaszow.pl – Codziennie blisko Ciebie  </div></section><h2>Poniedziałek, 16 listopada 2026 roku. Kartka z kalendarza</h2><p>Mamy <strong>poniedziałek, 16 listopada 2026 roku</strong>, czyli 320. dzień roku. Do jego zakończenia pozostało <strong>45 dni</strong>. W Tomaszowie Mazowieckim słońce wschodzi około godziny <strong>7.00</strong>, a zachodzi około <strong>15.49</strong>. Dzień trwa niespełna osiem godzin i pięćdziesiąt minut. Listopadowe popołudnia coraz szybciej zamieniają się w wieczory, a jesień zaczyna przypominać o zbliżającej się zimie.</p><p>Imieniny obchodzą między innymi <strong>Edmund, Gertruda, Małgorzata, Maria i Marek</strong>.</p><p>Dzisiaj przypada <strong>Międzynarodowy Dzień Tolerancji</strong>, ustanowiony przez UNESCO. Data nawiązuje do przyjęcia 16 listopada 1995 roku Deklaracji Zasad Tolerancji. Dokument przypomina, że tolerancja nie oznacza rezygnacji z własnych przekonań ani obowiązku akceptowania każdej opinii. Jest przede wszystkim uznaniem godności drugiego człowieka, jego praw i wolności.</p><p>W świecie, w którym coraz łatwiej dzielimy ludzi na swoich i obcych, brzmi to szczególnie aktualnie. Granica między sporem a nienawiścią potrafi być przecież niebezpiecznie cienka. Można nie zgadzać się z cudzymi poglądami, ale nie wolno z tego powodu odbierać komukolwiek prawa do życia, bezpieczeństwa i poszanowania godności.</p><p><strong>16 listopada obchodzony jest również Dzień Służby Zagranicznej.</strong> Ustanowiono go w 2009 roku, nawiązując do pierwszej oficjalnej depeszy dyplomatycznej odrodzonej Polski, wysłanej przez Józefa Piłsudskiego w 1918 roku. To święto pracowników polskiej dyplomacji, którzy reprezentują państwo poza jego granicami, uczestniczą w negocjacjach i pomagają rodakom przebywającym za granicą.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Kalendarium historyczne</strong></span></h2><h3>1532 – Cajamarca. Garstka Hiszpanów przeciwko imperium Inków</h3><p><strong>16 listopada 1532 roku w peruwiańskiej Cajamarce rozegrały się wydarzenia, które przesądziły o losach jednego z największych państw przedkolumbijskiej Ameryki.</strong> Hiszpański konkwistador <strong>Francisco Pizarro</strong>, dysponujący stosunkowo niewielkim oddziałem żołnierzy, przygotował zasadzkę na inkaskiego władcę <strong>Atahualpę</strong>. Hiszpanie mieli przewagę technologiczną, posługiwali się końmi i bronią palną, ale jeszcze większe znaczenie miały zaskoczenie oraz polityczne podziały w państwie Inków. Atahualpa, który niedawno zwyciężył w wojnie domowej ze swoim bratem Huáscarem, nie przypuszczał, że spotkanie z Europejczykami zakończy się jego pojmaniem.</p><p>Na placu w Cajamarce hiszpańscy żołnierze zaatakowali orszak władcy. Doszło do masakry jego ludzi, a sam Atahualpa dostał się do niewoli. Za uwolnienie zaoferował ogromne ilości złota i srebra, jednak mimo zapłacenia okupu został w 1533 roku stracony. Pizarro wykorzystał chaos polityczny do dalszego podboju, który doprowadził do rozpadu inkaskiego systemu władzy.</p><p><strong>Bitwa pod Cajamarcą</strong> stała się symbolem europejskiego kolonializmu w Ameryce Południowej. Podbój nie był jedynie rezultatem przewagi hiszpańskiej broni. Ogromne znaczenie miały również choroby przywleczone z Europy, wewnętrzne konflikty i sojusze zawierane z ludami podporządkowanymi Inkom. Wydarzenia z listopada 1532 roku na stulecia zmieniły historię mieszkańców Andów.</p><h3>1907 – Oklahoma zostaje stanem USA. Amerykański sen i jego ciemniejsza strona</h3><p><strong>16 listopada 1907 roku prezydent Theodore Roosevelt podpisał proklamację przyjmującą Oklahomę jako 46. stan Stanów Zjednoczonych.</strong> Powstanie nowej jednostki administracyjnej było wynikiem połączenia Terytorium Oklahomy oraz Terytorium Indiańskiego. Dla władz federalnych stanowiło kolejny etap organizacji państwa, ale za oficjalnymi dokumentami kryła się znacznie bardziej skomplikowana historia.</p><p>Na terenach przyszłej Oklahomy przez dziesięciolecia osiedlano społeczności rdzennych Amerykanów, przymusowo wysiedlane z innych części kraju. Szczególnie tragiczny był proces przesiedleń z lat trzydziestych XIX wieku, znany jako <strong>Szlak Łez</strong>, podczas którego tysiące ludzi zmarły wskutek chorób, głodu i wyczerpania. Późniejsze otwieranie kolejnych obszarów dla białego osadnictwa prowadziło do ograniczania ziem pozostających pod kontrolą ludności rdzennej.</p><p><strong>Powstanie stanu Oklahoma</strong> pokazuje, jak różnie można opisywać to samo wydarzenie. Dla jednych było symbolem rozwoju amerykańskiej państwowości i gospodarki. Dla innych – kolejnym etapem utraty ziemi, autonomii i dawnego sposobu życia. Takie rocznice przypominają, że historia narodowego sukcesu bardzo często ma również swoją znacznie mniej triumfalną stronę.</p><h3>1918 – Piłsudski ogłasza światu odrodzenie Polski. Depesza, która miała znaczenie większe niż tysiąc przemówień</h3><p><strong>16 listopada 1918 roku Józef Piłsudski skierował do rządów państw wojujących i neutralnych depeszę zawiadamiającą o odrodzeniu niepodległego państwa polskiego.</strong> Był to jeden z najważniejszych momentów w historii polskiej dyplomacji. Pięć dni wcześniej Rada Regencyjna powierzyła Piłsudskiemu naczelne dowództwo nad wojskiem, a 14 listopada przekazała również władzę cywilną. Polska odzyskiwała suwerenność, ale musiała jeszcze sprawić, aby świat oficjalnie uznał jej istnienie.</p><p>Depesza, kontrasygnowana przez kierującego Ministerstwem Spraw Zagranicznych <strong>Tytusa Filipowicza</strong>, została skierowana między innymi do władz Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Francji, Włoch, Japonii i Niemiec. Wiadomość wysłano drogą radiową z wojskowej radiostacji znajdującej się w <strong>Cytadeli Warszawskiej</strong>. Piłsudski informował w niej o istnieniu niepodległego państwa polskiego i zabiegał o jego międzynarodowe uznanie.</p><p>Nie była to jedynie formalność. Rzeczpospolita po 123 latach zaborów musiała stworzyć administrację, armię i służbę zagraniczną, a także wywalczyć sobie miejsce w nowym europejskim porządku. Polscy dyplomaci rozpoczynali starania o uznanie rządu, reprezentację na konferencji pokojowej i ustalenie przyszłych granic. W styczniu 1919 roku polską delegację zaproszono do udziału w konferencji pokojowej w Paryżu.</p><p><strong>Depesza Piłsudskiego z 16 listopada 1918 roku</strong> nie oznaczała natychmiastowego uznania Polski przez wszystkie państwa, ale stanowiła początek oficjalnej działalności dyplomatycznej odrodzonej Rzeczypospolitej. Warto o tym pamiętać, kiedy rocznicowe opowieści sprowadzają odzyskanie niepodległości do jednego dnia i kilku wielkich nazwisk.</p><p>Wolność można ogłosić w jednym zdaniu. Zbudowanie państwa wymaga lat pracy, politycznych kompromisów i umiejętności prowadzenia rozmów nawet z tymi, którzy jeszcze niedawno byli przeciwnikami.</p><h3>1920 – Powstaje Qantas. Samoloty zaczynają zmieniać Australię</h3><p><strong>16 listopada 1920 roku zarejestrowano przedsiębiorstwo lotnicze Queensland and Northern Territory Aerial Services, znane dzisiaj jako Qantas.</strong> Za jego powstaniem stali między innymi byli piloci wojskowi <strong>Paul McGinness i Hudson Fysh</strong> oraz przedsiębiorca <strong>Fergus McMaster</strong>. Australia była krajem ogromnych odległości, w którym podróż pomiędzy odległymi miejscowościami mogła trwać wiele dni. Lotnictwo dawało szansę na przełamanie geograficznej izolacji mieszkańców rozległych obszarów kontynentu.</p><p>Początki przedsiębiorstwa były skromne. Zamiast wielkich samolotów pasażerskich pojawiły się niewielkie maszyny wykonujące loty pokazowe, przewozy pocztowe i pierwsze usługi transportowe. Regularne połączenia pasażerskie rozpoczęto w 1922 roku, a rozwój sieci lotniczej stopniowo umożliwiał sprawniejszą komunikację pomiędzy australijskimi ośrodkami.</p><p><strong>Qantas</strong> wyrósł z lokalnego przedsiębiorstwa na jedną z najbardziej rozpoznawalnych marek światowego lotnictwa. Historia firmy pokazuje, że transport lotniczy od początku miał znaczenie znacznie większe niż wygoda podróżowania. Dla mieszkańców odległych regionów oznaczał dostęp do informacji, usług medycznych, handlu i kontaktów ze światem.</p><h3>1933 – Waszyngton uznaje Moskwę. Dyplomacja ponad ideologicznymi podziałami</h3><p><strong>16 listopada 1933 roku Stany Zjednoczone nawiązały formalne stosunki dyplomatyczne ze Związkiem Radzieckim.</strong> Prezydent <strong>Franklin Delano Roosevelt</strong> podjął decyzję po rozmowach z radzieckim komisarzem spraw zagranicznych <strong>Maksimem Litwinowem</strong>. Od rewolucji bolszewickiej w 1917 roku Waszyngton nie uznawał władz radzieckich, a wzajemne relacje pozostawały obciążone sporami politycznymi, gospodarczymi i ideologicznymi.</p><p>Na początku lat trzydziestych sytuacja międzynarodowa stawała się coraz bardziej niebezpieczna. W Niemczech do władzy doszedł Adolf Hitler, Japonia prowadziła ekspansję w Azji, a światowa gospodarka nadal zmagała się ze skutkami wielkiego kryzysu. Roosevelt uznał, że utrzymywanie całkowitej izolacji dyplomatycznej ZSRR nie odpowiada już interesom Stanów Zjednoczonych.</p><p><strong>Uznanie Związku Radzieckiego</strong> nie oznaczało politycznej przyjaźni ani akceptacji komunistycznego ustroju. Było przede wszystkim decyzją pragmatyczną. Kilka lat później oba kraje znalazły się po tej samej stronie wojny przeciwko hitlerowskim Niemcom, aby po jej zakończeniu stać się głównymi rywalami zimnowojennego podziału świata.</p><p>Historia dyplomacji pełna jest podobnych paradoksów. Państwa potrafią współpracować mimo fundamentalnych różnic, jeśli wymaga tego ich interes. Potrafią też stać się przeciwnikami niemal natychmiast po zakończeniu wspólnej walki.</p><h3>1940 – Niemcy zamykają getto warszawskie. Miasto podzielone murem</h3><p><strong>W nocy z 15 na 16 listopada 1940 roku niemieckie władze okupacyjne zamknęły granice getta warszawskiego, odcinając jego mieszkańców od pozostałej części miasta.</strong> Za murami znalazło się około 400 tysięcy Żydów, zmuszonych do życia na niewielkim, skrajnie przeludnionym obszarze. Niemiecka administracja przedstawiała utworzenie zamkniętej dzielnicy jako działanie sanitarne, ale w rzeczywistości stanowiło ono część polityki prześladowania i izolowania ludności żydowskiej.</p><p>Warunki życia w getcie były dramatyczne. Brakowało żywności, opału i lekarstw, a przeludnienie sprzyjało rozprzestrzenianiu się chorób. Ludzie tracili nie tylko możliwość swobodnego poruszania się, lecz również pracę, majątek, bezpieczeństwo i kontakt z bliskimi. Głód oraz epidemie prowadziły do masowej śmiertelności jeszcze przed rozpoczęciem wielkich deportacji.</p><p><strong>22 lipca 1942 roku Niemcy rozpoczęli wielką akcję likwidacyjną getta warszawskiego.</strong> W kolejnych tygodniach setki tysięcy jego mieszkańców deportowano przede wszystkim do obozu zagłady w Treblince. W kwietniu 1943 roku, podczas kolejnej próby likwidacji getta, wybuchło powstanie, które stało się jednym z najważniejszych symboli żydowskiego oporu podczas II wojny światowej.</p><p><strong>Zamknięcie getta warszawskiego</strong> przypomina, że Zagłada nie rozpoczęła się od komór gazowych. Poprzedzały ją kolejne decyzje administracyjne, ograniczanie praw, propagandowe odczłowieczanie, izolacja i systematyczne pozbawianie ludzi możliwości normalnego życia.</p><p>Warto o tym pamiętać szczególnie dzisiaj, kiedy w debacie publicznej tak łatwo pojawiają się słowa dzielące ludzi ze względu na pochodzenie, religię czy narodowość. Historia pokazuje, do czego może doprowadzić polityka, która przestaje dostrzegać w drugim człowieku człowieka.</p><h3>1945 – Narodziny UNESCO. Pokój ma zaczynać się w ludzkich umysłach</h3><p><strong>16 listopada 1945 roku w Londynie przyjęto konstytucję UNESCO</strong>, organizacji powołanej do rozwijania międzynarodowej współpracy w dziedzinie edukacji, nauki i kultury. Świat dopiero wychodził z największej wojennej katastrofy w dziejach, a przywódcy państw zdawali sobie sprawę, że same traktaty polityczne i porozumienia gospodarcze nie wystarczą do zapewnienia trwałego pokoju.</p><p>Twórcy UNESCO wychodzili z założenia, że wojny rodzą się również z uprzedzeń, propagandy, ignorancji i wzajemnej nienawiści. Dlatego potrzebna jest współpraca naukowców, nauczycieli, artystów i instytucji kultury. Organizacja miała wspierać edukację, ochronę dziedzictwa oraz dialog pomiędzy narodami. Jej konstytucja weszła w życie <strong>4 listopada 1946 roku</strong>, po zakończeniu wymaganego procesu ratyfikacji.</p><p><strong>UNESCO</strong> jest dzisiaj kojarzone przede wszystkim z Listą Światowego Dziedzictwa, na której znajdują się również polskie zabytki i miejsca o szczególnym znaczeniu kulturowym. Zakres działalności organizacji jest jednak znacznie szerszy. Obejmuje między innymi edukację, ochronę dziedzictwa niematerialnego, rozwój nauki i wspieranie wolności informacji.</p><p>Idea przyświecająca jej założycielom pozostaje niezwykle aktualna. Nie wystarczy zakończyć wojnę, jeśli społeczeństwa nadal wychowywane są w przekonaniu, że drugi naród, religia czy kultura stanowią zagrożenie. Pokój wymaga czegoś więcej niż milczenia dział.</p><h3>1973 – Skylab 4. Trzy miesiące życia poza Ziemią</h3><p><strong>16 listopada 1973 roku z Centrum Kosmicznego Kennedy’ego wystartowała misja Skylab 4</strong>, trzecia i ostatnia załogowa wyprawa do pierwszej amerykańskiej stacji orbitalnej. W skład załogi weszli <strong>Gerald Carr, William Pogue i Edward Gibson</strong>. Wszyscy trzej odbywali swój pierwszy lot kosmiczny, a przed nimi stanęło zadanie spędzenia na orbicie znacznie dłuższego czasu niż podczas wcześniejszych amerykańskich misji.</p><p>Astronauci prowadzili badania medyczne, obserwowali Słońce, fotografowali Ziemię i analizowali skutki długotrwałego przebywania w stanie nieważkości. Szczególne znaczenie miały doświadczenia dotyczące wpływu pobytu w kosmosie na układ mięśniowy, krążenie i ogólną sprawność człowieka.</p><p>Misja zakończyła się <strong>8 lutego 1974 roku</strong>, po niemal 84 dniach spędzonych w przestrzeni kosmicznej. Był to ówczesny rekord długości amerykańskiego załogowego lotu kosmicznego.</p><p><strong>Skylab 4</strong> dostarczył danych, które pomogły przygotować późniejsze programy stacji orbitalnych i rozwijać wiedzę niezbędną do planowania długotrwałych wypraw poza Ziemię. Człowiek coraz wyraźniej rozumiał, że eksploracja kosmosu nie może opierać się wyłącznie na krótkich, spektakularnych misjach. Trzeba nauczyć się tam żyć i pracować.</p><h3>1974 – Wiadomość z Arecibo. Czy ktoś usłyszy głos Ziemi?</h3><p><strong>16 listopada 1974 roku z radioteleskopu Arecibo w Portoryko wysłano w przestrzeń kosmiczną zakodowaną wiadomość skierowaną w stronę gromady gwiazd M13.</strong> Była to jedna z najbardziej znanych prób symbolicznego nawiązania kontaktu z ewentualnymi cywilizacjami pozaziemskimi. Przy opracowywaniu komunikatu uczestniczyli między innymi astronomowie <strong>Frank Drake i Carl Sagan</strong>.</p><p>Wiadomość składała się z <strong>1679 bitów informacji</strong>. Zawierała zapis podstawowych liczb, informacje o pierwiastkach chemicznych istotnych dla życia, schemat ludzkiego DNA, uproszczony obraz człowieka i Układu Słonecznego oraz przedstawienie samego radioteleskopu. Jej celem było pokazanie, że na niewielkiej planecie krążącej wokół przeciętnej gwiazdy istnieje cywilizacja zdolna do posługiwania się matematyką i techniką radiową.</p><p>Nie była to jednak realna próba rozpoczęcia szybkiej korespondencji z kosmosem. M13 znajduje się w odległości około 25 tysięcy lat świetlnych od Ziemi. Nawet gdyby wiadomość została odebrana i natychmiast otrzymano odpowiedź, upłynęłyby dziesiątki tysięcy lat, zanim dotarłaby ona do naszej planety.</p><p><strong>Wiadomość z Arecibo</strong> pozostaje jednym z najbardziej niezwykłych symboli ludzkiej ciekawości. W stuleciu dwóch wojen światowych, ludobójstwa i totalitarnych dyktatur człowiek próbował również powiedzieć kosmosowi, że istnieje.</p><p>Było w tym coś z naukowego eksperymentu, ale także z odwiecznego pragnienia, by nie być samotnym we Wszechświecie. Zupełnie jak u Stanisława Lema, który w swoich powieściach wielokrotnie pytał, czy jesteśmy przygotowani na spotkanie z czymś, czego nie potrafimy zrozumieć.</p><h3>1988 – Estonia ogłasza suwerenność. Pierwsze pęknięcia radzieckiego imperium</h3><p><strong>16 listopada 1988 roku Rada Najwyższa Estońskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej przyjęła deklarację suwerenności.</strong> Dokument głosił nadrzędność prawa estońskiego nad prawem Związku Radzieckiego, stanowiąc jedno z najważniejszych wyzwań politycznych rzuconych władzom w Moskwie. Decyzja zapadła w okresie pierestrojki Michaiła Gorbaczowa, kiedy w republikach radzieckich coraz silniej odradzały się ruchy niepodległościowe.</p><p>Estonia, podobnie jak Litwa i Łotwa, została włączona do Związku Radzieckiego podczas II wojny światowej. Przez dziesięciolecia mieszkańcy państw bałtyckich musieli funkcjonować w systemie ograniczającym polityczną niezależność i narodową tożsamość.</p><p><strong>Estońska deklaracja suwerenności</strong> nie oznaczała jeszcze odzyskania niepodległości. Była jednak przełomowym krokiem prawnym i politycznym, pokazującym, że republiki zaczynają otwarcie kwestionować nadrzędność władzy radzieckiej. Estonia odzyskała niepodległość w sierpniu 1991 roku.</p><p>Z perspektywy czasu wydarzenia z listopada 1988 roku można uznać za jeden z sygnałów nadchodzącego rozpadu imperium, które przez niemal pół wieku decydowało również o politycznych losach Polski.</p><h3>1989 – Masakra w Salwadorze. Kiedy wojsko morduje ludzi nawołujących do pokoju</h3><p><strong>W nocy z 15 na 16 listopada 1989 roku żołnierze salwadorskiej armii zamordowali sześciu jezuitów pracujących na Uniwersytecie Ameryki Środkowej w San Salvadorze.</strong> Wśród ofiar znaleźli się rektor uczelni <strong>Ignacio Ellacuría</strong>, jego zastępca <strong>Ignacio Martín-Baró</strong> oraz inni duchowni zaangażowani w działalność akademicką i społeczną. Zamordowano również pracownicę uczelni <strong>Elbę Ramos</strong> oraz jej nastoletnią córkę Celinę.</p><p>Salwador pogrążony był wówczas w wojnie domowej pomiędzy siłami rządowymi a lewicową partyzantką. Jezuici należeli do środowisk nawołujących do dialogu i politycznego zakończenia konfliktu. Ich działalność sprawiała, że część wojskowych postrzegała ich jako przeciwników reżimu.</p><p><strong>Masakra na uniwersytecie w San Salvadorze</strong> wywołała międzynarodowe oburzenie. Stała się jednym z symboli przemocy wymierzonej w osoby próbujące prowadzić działalność pokojową i bronić praw człowieka. Ustalenia komisji prawdy ONZ wskazały na odpowiedzialność przedstawicieli salwadorskich sił zbrojnych.</p><p>Zbrodnia przyczyniła się do zwiększenia presji na zakończenie wojny, którą ostatecznie zamknięto porozumieniem pokojowym w 1992 roku. Pokazała również, jak niebezpieczna staje się sytuacja, w której władza zaczyna traktować wezwanie do pokoju jako działalność wrogą państwu.</p><h3>1995 – Deklaracja Tolerancji. UNESCO przypomina o prawach człowieka</h3><p><strong>16 listopada 1995 roku państwa członkowskie UNESCO przyjęły w Paryżu Deklarację Zasad Tolerancji.</strong> Dokument powstał w okresie, gdy świat mierzył się ze skutkami konfliktów na Bałkanach, przemocą na tle etnicznym i religijnym oraz wzrostem postaw nacjonalistycznych. Organizacja uznała, że przeciwdziałanie nietolerancji musi być jednym z fundamentów edukacji i życia publicznego.</p><p>Deklaracja podkreślała, że tolerancja oznacza szacunek wobec różnorodności kultur, przekonań i sposobów życia. Jednocześnie wyraźnie zaznaczała, że nie może być usprawiedliwieniem dla naruszania praw człowieka. Była więc próbą odróżnienia rzeczywistej otwartości od obojętności wobec przemocy i dyskryminacji.</p><p><strong>Międzynarodowy Dzień Tolerancji</strong>, obchodzony corocznie 16 listopada, przypomina o odpowiedzialności państwa, szkoły, mediów i obywateli za tworzenie społeczeństwa, w którym różnice nie prowadzą do wykluczenia.</p><p>Po trzydziestu jeden latach dokument wcale nie stracił aktualności. Przeciwnie. W czasach, gdy media społecznościowe potrafią w kilka godzin zamienić spór w zbiorową nagonkę, przypomnienie podstawowych zasad szacunku wobec drugiego człowieka nabiera szczególnego znaczenia.</p><h3>2018 – Koniec starego kilograma. Naukowcy zmieniają definicję, świat nawet tego nie zauważa</h3><p><strong>16 listopada 2018 roku uczestnicy Generalnej Konferencji Miar w Wersalu przyjęli historyczną zmianę definicji kilograma oraz kilku innych podstawowych jednostek układu SI.</strong> Przez ponad sto lat wzorcem kilograma był specjalny walec wykonany ze stopu platyny i irydu, przechowywany we Francji. Problem polegał na tym, że nawet najstaranniej chroniony przedmiot może podlegać drobnym zmianom masy.</p><p>Naukowcy zdecydowali się zastąpić tradycyjny materialny wzorzec definicją opartą na <strong>stałej Plancka</strong>, jednej z fundamentalnych stałych fizycznych. Nowe zasady weszły w życie <strong>20 maja 2019 roku</strong>. Zmianie uległy również definicje ampera, kelwina i mola.</p><p>Dla człowieka kupującego kilogram cukru czy mąki nie oznaczało to żadnej zauważalnej różnicy. <strong>Nowa definicja kilograma</strong> miała jednak ogromne znaczenie dla metrologii, zaawansowanego przemysłu, laboratoriów i nowoczesnych technologii.</p><p>Był to przykład rewolucji, która nie zmienia naszych codziennych przyzwyczajeń, ale wpływa na precyzję pomiarów wykorzystywanych w niemal każdej dziedzinie współczesnej nauki. Nie wszystkie wielkie odkrycia mają bowiem widowiskowy charakter. Niektóre dokonują się w laboratoriach, a ich konsekwencje odczuwamy dopiero po latach.</p><h3>2022 – Artemis I. NASA rozpoczyna nową podróż ku Księżycowi</h3><p><strong>16 listopada 2022 roku NASA wystrzeliła rakietę Space Launch System z bezzałogowym statkiem Orion, rozpoczynając misję Artemis I.</strong> Start nastąpił z Centrum Kosmicznego Kennedy’ego na Florydzie. Celem wyprawy było sprawdzenie systemów rakiety i statku kosmicznego przed kolejnymi misjami, w których na pokładzie znajdą się astronauci.</p><p>Orion udał się w daleką podróż wokół Księżyca, a następnie powrócił na Ziemię. Szczególnie ważne było przetestowanie osłony termicznej statku podczas wejścia w atmosferę z prędkością charakterystyczną dla powrotu z przestrzeni okołoksiężycowej. Misja zakończyła się <strong>11 grudnia 2022 roku</strong> wodowaniem na Oceanie Spokojnym.</p><p><strong>Program Artemis</strong> stanowi próbę powrotu człowieka na Księżyc i stworzenia podstaw do znacznie ambitniejszych wypraw kosmicznych. Cztery lata po starcie Artemis I wydarzenie przypomina, że historia eksploracji kosmosu nie zakończyła się wraz z programem Apollo.</p><p>W pewnym sensie dopiero zaczyna pisać kolejny rozdział. Pytanie nie brzmi już wyłącznie, czy człowiek potrafi dotrzeć na Księżyc. Coraz częściej zastanawiamy się, czy będzie umiał przebywać tam dłużej i wykorzystać zdobyte doświadczenia do wypraw w jeszcze dalsze rejony Układu Słonecznego.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Urodzili się tego dnia</strong></span></h2><h3>1922 – José Saramago. Noblista, który nie bał się niewygodnych pytań</h3><p><strong>16 listopada 1922 roku urodził się José Saramago</strong>, portugalski pisarz i laureat literackiej Nagrody Nobla z 1998 roku. Autor „Miasta ślepców”, „Ewangelii według Jezusa Chrystusa” i „Baltazara i Blimundy” należał do twórców, którzy potrafili łączyć literacką wyobraźnię z głęboką refleksją nad moralnością, polityką i ludzką naturą. Jego powieści często przypominały filozoficzne eksperymenty, w których bohaterowie zostawali postawieni wobec sytuacji obnażających słabości społeczeństwa. Ciekawostką biograficzną jest rozbieżność pomiędzy rzeczywistą datą urodzenia, 16 listopada, a urzędowo zapisaną datą 18 listopada, wynikającą z opóźnionej rejestracji narodzin.</p><h3>1930 – Chinua Achebe. Pisarz, który oddał Afryce własny głos</h3><p><strong>16 listopada 1930 roku urodził się Chinua Achebe</strong>, nigeryjski pisarz, autor powieści „Wszystko rozpada się”. Jego twórczość stała się jednym z najważniejszych głosów w debacie o kolonializmie i jego konsekwencjach dla społeczeństw afrykańskich. Achebe pokazywał rzeczywistość własnego kontynentu z perspektywy jego mieszkańców, sprzeciwiając się stereotypowym obrazom Afryki tworzonym przez europejskich autorów. Pozostaje jedną z najważniejszych postaci nowoczesnej literatury afrykańskiej.</p><h3>1964 – Diana Krall. Jazz, który potrafił zdobyć milionową publiczność</h3><p><strong>16 listopada 1964 roku w kanadyjskim Nanaimo urodziła się Diana Krall</strong>, pianistka i wokalistka jazzowa, jedna z najważniejszych artystek współczesnej sceny muzycznej. W swojej twórczości łączy jazzowe standardy z kameralnymi aranżacjami, elegancją brzmienia i charakterystycznym niskim głosem. Albumy takie jak „When I Look in Your Eyes”, „The Look of Love” czy „Live in Paris” zdobyły ogromne uznanie. Artystka udowodniła, że jazz nie musi zamykać się w klubach dla wąskiego grona znawców, aby zachować własną artystyczną tożsamość.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Odeszli tego dnia</strong></span></h2><h3>1960 – Clark Gable. Hollywood żegna Rhetta Butlera</h3><p><strong>16 listopada 1960 roku zmarł Clark Gable</strong>, jedna z największych gwiazd złotej ery Hollywood. Najbardziej znany pozostał dzięki roli Rhetta Butlera w „Przeminęło z wiatrem”, ekranizacji powieści Margaret Mitchell. Zagrał również w takich filmach jak „Ich noce”, za który otrzymał Oscara, oraz „Skłóceni z życiem”. Ten ostatni, napisany przez Arthura Millera, okazał się jego ostatnią produkcją. Gable pozostaje symbolem epoki, w której kino tworzyło nie tylko filmy, ale również legendy otaczające aktorów.</p><h3>2006 – Milton Friedman. Ekonomista, którego poglądy stały się częścią wielkiej polityki</h3><p><strong>16 listopada 2006 roku zmarł Milton Friedman</strong>, amerykański ekonomista, jeden z najważniejszych przedstawicieli szkoły chicagowskiej i laureat Nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych z 1976 roku. Był zwolennikiem gospodarki rynkowej, ograniczania interwencji państwa i teorii monetarystycznych. Jego poglądy wywarły ogromny wpływ na politykę gospodarczą wielu państw, ale do dzisiaj pozostają przedmiotem intensywnych sporów. Friedman należał do ekonomistów, których idee przekroczyły granice akademickich dyskusji i stały się częścią rzeczywistych decyzji politycznych.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Tego dnia w muzyce</strong></span></h2><h3>1974 – John Lennon zdobywa pierwszy solowy numer jeden w USA. Zakład z Eltonem Johnem i koncert, który przeszedł do historii</h3><p><strong>16 listopada 1974 roku utwór „Whatever Gets You Thru the Night” Johna Lennona dotarł na pierwsze miejsce amerykańskiej listy Billboard Hot 100.</strong> Był to pierwszy solowy numer jeden byłego Beatlesa w Stanach Zjednoczonych. Sukces przyszedł w szczególnym okresie życia artysty, podczas jego czasowego rozstania z Yoko Ono i serii osobistych problemów.</p><p>Piosenka pochodziła z albumu <strong>„Walls and Bridges”</strong>, wydanego we wrześniu 1974 roku. Lennon połączył w niej rockową energię z soulowym rytmem i rozbudowaną sekcją instrumentów dętych. Ważną rolę odegrał <strong>Elton John</strong>, który uczestniczył w nagraniu, grając na instrumentach klawiszowych i śpiewając partie wokalne.</p><p>Z historią utworu wiąże się niezwykła anegdota. Elton John był przekonany, że piosenka stanie się przebojem, natomiast Lennon nie podzielał jego optymizmu. Muzycy zawarli więc zakład: jeśli singiel dotrze na szczyt listy, Lennon wystąpi wspólnie z Eltonem na scenie.</p><p>Zakład został rozstrzygnięty właśnie w listopadzie 1974 roku. <strong>28 listopada Lennon pojawił się podczas koncertu Eltona Johna w Madison Square Garden</strong>, wykonując z nim trzy utwory. Był to ostatni duży publiczny występ koncertowy byłego Beatlesa.</p><p>W tej historii jest coś niezwykle charakterystycznego dla Lennona. Artysta, który z Beatlesami zdobył niemal wszystko, co można było osiągnąć w muzyce popularnej, nadal potrafił podchodzić do własnych przebojów z dystansem. Czasami sukces przychodził wtedy, kiedy sam twórca najmniej się go spodziewał.</p><h3>1999 – Dr. Dre wydaje „2001”. Hip-hop otrzymuje nową definicję brzmienia</h3><p><strong>16 listopada 1999 roku ukazał się album „2001” Dr. Dre</strong>, jedno z najważniejszych wydawnictw w historii amerykańskiego hip-hopu przełomu stuleci. Producent i raper, który wcześniej współtworzył potęgę N.W.A., a następnie odniósł ogromny sukces albumem „The Chronic”, powrócił z materiałem dopracowanym niemal do perfekcji pod względem brzmienia.</p><p>Na płycie pojawili się między innymi <strong>Snoop Dogg, Eminem, Xzibit, Nate Dogg i Kurupt</strong>. Wśród najbardziej znanych utworów znalazły się <strong>„Still D.R.E.”, „Forgot About Dre”, „The Next Episode” i „What's the Difference”</strong>. Album rozwijał estetykę zachodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych, opartą na charakterystycznym basie, syntetycznych melodiach, oszczędnych partiach instrumentalnych i niezwykle precyzyjnej produkcji.</p><p><strong>Dr. Dre</strong> nie był wyłącznie wykonawcą kolejnych utworów. Był przede wszystkim architektem dźwięku, który wpływał na sposób pracy całej generacji producentów muzycznych. Jego realizacje stały się wzorem nie tylko dla hip-hopu, ale również dla współczesnego R&amp;B i popu.</p><p>„2001” odniósł ogromny sukces komercyjny, a zawarte na nim nagrania pozostały popularne przez kolejne dekady. Wiele z nich stało się trwałą częścią kultury muzycznej, rozpoznawalną również przez odbiorców niezwiązanych bezpośrednio ze środowiskiem rapowym.</p><p>Album wyznaczył kolejny etap kariery artysty, który wcześniej pomógł zaistnieć na światowej scenie Eminemowi, a później uczestniczył w rozwijaniu kariery kolejnych gwiazd hip-hopu.</p><h3>2004 – Destiny's Child prezentują „Destiny Fulfilled”. Powrót po solowych sukcesach</h3><p><strong>16 listopada 2004 roku ukazał się album „Destiny Fulfilled” zespołu Destiny's Child</strong>, jednego z najpopularniejszych żeńskich zespołów wokalnych przełomu XX i XXI wieku. <strong>Beyoncé Knowles, Kelly Rowland i Michelle Williams</strong> powróciły do wspólnego nagrywania po okresie indywidualnych projektów, które przyniosły im ogromną popularność.</p><p>Album zawierał między innymi <strong>„Lose My Breath”, „Soldier”, „Girl” i „Cater 2 U”</strong>. W porównaniu z wcześniejszymi wydawnictwami był bardziej dojrzały tematycznie, skupiając się na relacjach, miłości, rozczarowaniach i emocjonalnej niezależności. W produkcji uczestniczyli między innymi <strong>Rodney Jerkins, Rich Harrison i Bryan-Michael Cox</strong>.</p><p>Ważną rolę odegrała Beyoncé, współtworząca koncepcję produkcyjną materiału. Każda z wokalistek miała jednak możliwość zaprezentowania własnej osobowości artystycznej, a charakterystyczne harmonie zespołu nadal pozostawały jednym z najmocniejszych elementów nagrań.</p><p><strong>„Destiny Fulfilled”</strong> pokazał, że Destiny's Child potrafią wrócić jako zespół mimo indywidualnych sukcesów jego członkiń. W kolejnych latach Beyoncé rozwinęła jedną z największych solowych karier w historii współczesnego popu, natomiast grupa pozostawiła po sobie repertuar, który wywarł ogromny wpływ na żeńskie zespoły R&amp;B.</p><h3>2018 – Mumford &amp; Sons wydają „Delta”. Folk rock szuka nowych przestrzeni</h3><p><strong>16 listopada 2018 roku brytyjski zespół Mumford &amp; Sons zaprezentował czwarty album studyjny „Delta”.</strong> Grupa, która zdobyła popularność dzięki połączeniu folku, akustycznych instrumentów i monumentalnych refrenów, postanowiła poszerzyć swój muzyczny język. Po bardziej elektrycznym „Wilder Mind” muzycy nie chcieli już ograniczać się do jednej stylistycznej formuły.</p><p>Producentem albumu został <strong>Paul Epworth</strong>, współpracujący wcześniej między innymi z Adele i Florence and the Machine. Na płycie znalazły się utwory <strong>„Guiding Light”, „Beloved”, „Woman”, „If I Say” i „Delta”</strong>. Obok charakterystycznych akustycznych harmonii pojawiły się elementy elektroniki, rocka alternatywnego i rozbudowanych aranżacji orkiestrowych.</p><p><strong>„Delta”</strong> był albumem bardziej refleksyjnym od wcześniejszych wydawnictw grupy. Muzycy opowiadali o dorastaniu, odpowiedzialności, utracie i przemianach, które przychodzą wraz z kolejnymi etapami życia. Monumentalne kompozycje sąsiadowały z bardziej kameralnymi utworami, tworząc materiał zróżnicowany, ale zachowujący rozpoznawalną emocjonalność zespołu.</p><p>Płyta pokazała, że Mumford &amp; Sons nie chcą na zawsze pozostać grupą utożsamianą z banjo i folkowymi refrenami. Ich ambicją było tworzenie muzyki swobodnie poruszającej się pomiędzy tradycją a współczesnością.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Tego dnia w sporcie</strong></span></h2><h3>1985 – Polska pokonuje mistrzów świata. Dziekanowski trafia, Włosi przegrywają w Chorzowie</h3><p><strong>16 listopada 1985 roku reprezentacja Polski pokonała Włochy 1:0 w meczu towarzyskim rozegranym na Stadionie Śląskim w Chorzowie.</strong> Było to zwycięstwo o szczególnym znaczeniu prestiżowym, ponieważ rywalem biało-czerwonych byli aktualni mistrzowie świata z mundialu w Hiszpanii w 1982 roku.</p><p>Jedyną bramkę zdobył już w szóstej minucie <strong>Dariusz Dziekanowski</strong>. W polskim zespole występowali również <strong>Zbigniew Boniek, Władysław Żmuda i Józef Młynarczyk</strong>, czyli zawodnicy należący do najbardziej rozpoznawalnych postaci polskiego futbolu lat osiemdziesiątych.</p><p>Mecz odbywał się w okresie przygotowań do mistrzostw świata w Meksyku. Polska reprezentacja pod wodzą <strong>Antoniego Piechniczka</strong> chciała udowodnić, że nadal potrafi rywalizować z europejską czołówką. Zwycięstwo nad Italią wywołało spore nadzieje, choć sam przebieg spotkania pokazał również słabsze strony biało-czerwonych.</p><p><strong>Polska – Włochy 1:0</strong> pozostaje jednym z bardziej pamiętnych listopadowych meczów reprezentacji. Był dowodem, że nawet w trudnym okresie polskiej piłki możliwe były zwycięstwa nad rywalami dysponującymi znacznie większym potencjałem.</p><h3>2003 – Lionel Messi debiutuje w Barcelonie. Początek futbolowej legendy</h3><p><strong>16 listopada 2003 roku szesnastoletni Lionel Messi po raz pierwszy wystąpił w pierwszym zespole FC Barcelona.</strong> Debiut nastąpił podczas towarzyskiego spotkania z FC Porto, rozegranego z okazji otwarcia nowego stadionu Estádio do Dragão. Trener Barcelony <strong>Frank Rijkaard</strong> dał młodemu Argentyńczykowi szansę gry w końcowej części spotkania.</p><p>Barcelona przegrała mecz 0:2, ale z perspektywy historii futbolu wynik okazał się sprawą drugorzędną. Na boisku pojawił się zawodnik, który w kolejnych latach zdominował światową piłkę. Messi zdobył z Barceloną liczne trofea, wielokrotnie sięgał po Złotą Piłkę, a w 2022 roku doprowadził reprezentację Argentyny do mistrzostwa świata.</p><p>Warto podkreślić, że <strong>16 listopada 2003 roku był debiutem Messiego w pierwszym zespole Barcelony w meczu towarzyskim</strong>, a nie jego pierwszym oficjalnym występem ligowym. Ten nastąpił dopiero 16 października 2004 roku przeciwko Espanyolowi.</p><p>Historia Messiego pokazuje, jak trudno przewidzieć przyszłość młodego zawodnika. Tego listopadowego wieczoru niewielu widzów mogło przypuszczać, że ogląda początek jednej z największych karier w dziejach futbolu.</p><h3>2022 – Polska pokonuje Chile. Ostatni sprawdzian przed mundialem</h3><p><strong>16 listopada 2022 roku reprezentacja Polski wygrała z Chile 1:0 w meczu towarzyskim rozegranym w Warszawie.</strong> Spotkanie było ostatnim sprawdzianem biało-czerwonych przed mistrzostwami świata w Katarze. Trener <strong>Czesław Michniewicz</strong> chciał przetestować ustawienie zespołu i sprawdzić zawodników przed zbliżającą się rywalizacją mundialową.</p><p>Przez większą część spotkania Polacy mieli problemy z konstruowaniem akcji ofensywnych. Reprezentacja Chile dłużej utrzymywała się przy piłce i próbowała przejmować inicjatywę. O zwycięstwie przesądziła jednak akcja z końcówki meczu. W <strong>85. minucie Krzysztof Piątek</strong> wykorzystał sytuację po rzucie rożnym, zdobywając jedyną bramkę.</p><p>Mecz nie był wielkim widowiskiem, ale zapewnił polskiej drużynie zwycięskie zakończenie przygotowań. Kilka dni później biało-czerwoni rozpoczęli występy na mistrzostwach świata, z których ostatecznie odpadli w 1/8 finału po porażce z Francją.</p><h3>Sport dziś – 16 listopada 2026 roku. Polska przed Szwecją, panczeniści po Pekinie</h3><p><strong>Reprezentacja Polski przygotowuje się do ostatniego listopadowego meczu Ligi Narodów UEFA.</strong> We wtorek, <strong>17 listopada o godzinie 20.45</strong>, biało-czerwoni zmierzą się ze Szwecją na Tarczyński Arenie we Wrocławiu. Spotkanie będzie zakończeniem rywalizacji grupowej w bieżącej edycji rozgrywek.</p><p>Zakończył się natomiast inauguracyjny weekend <strong>Pucharu Świata w łyżwiarstwie szybkim w Pekinie</strong>. Jedną z największych polskich niespodzianek sprawiła <strong>Wiktoria Dąbrowska</strong>, która w piątek 13 listopada zdobyła brązowy medal na 1000 metrów. Był to jej pierwszy seniorski medal Pucharu Świata. Dzień później zajęła czwarte miejsce na 500 metrów, ustanawiając rekord życiowy.</p><p>W niedzielę polska drużyna kobiet, w składzie z <strong>Karoliną Bosiek</strong>, zakończyła bieg drużynowy na szóstej pozycji.</p><p>Dla Tomaszowa Mazowieckiego sezon panczenistów ma szczególne znaczenie. <strong>Arena Lodowa</strong> jest jednym z najważniejszych krajowych ośrodków tej dyscypliny, a sukcesy polskich zawodników pozwalają oceniać poziom przygotowania całego środowiska łyżwiarskiego.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Tomaszów Mazowiecki – lokalny ślad historii</strong></span></h2><h3>1918 – Depesza Piłsudskiego. Wielka historia zapisana również przed tomaszowskim magistratem</h3><p><strong>16 listopada 1918 roku Józef Piłsudski skierował do świata wiadomość o odrodzeniu Polski. Ponad sto lat później pamięć o tym wydarzeniu została utrwalona również w Tomaszowie Mazowieckim.</strong> Na Skwerze Niepodległości, przed budynkiem Urzędu Miasta, znajduje się <strong>Ławka Niepodległości</strong>, udostępniona mieszkańcom 14 grudnia 2018 roku.</p><p>Nie jest to zwyczajny element małej architektury. Ławka pełni funkcję edukacyjną, umożliwiając odsłuchanie nagrań historycznych, w tym <strong>depeszy Józefa Piłsudskiego z 16 listopada 1918 roku</strong>. Można tam również zapoznać się z materiałami dotyczącymi lokalnych tradycji wojskowych oraz walk o niepodległość.</p><p>Projekt zrealizowano przy wsparciu Ministerstwa Obrony Narodowej. Koszt inwestycji wyniósł <strong>34 690 zł</strong>, z czego <strong>25 275 zł</strong> stanowiło dofinansowanie. Ławka została wyposażona między innymi w system nagłośnienia, podświetlenie, możliwość ładowania urządzeń mobilnych oraz dostęp do materiałów za pomocą kodu QR.</p><p>Jest w tym upamiętnieniu interesujący symbol. Depesza, którą przed 108 laty wysłano drogą radiową z warszawskiej Cytadeli, dzisiaj może być odtworzona przez mieszkańca Tomaszowa siedzącego na ławce w centrum miasta. Zmieniła się technologia, zmieniło się państwo, zmieniła się również rzeczywistość społeczna.</p><p><strong>Historia pozostaje jednak ta sama.</strong> Opowiada o ludziach, którzy po 123 latach zaborów musieli przekonać świat, że Polska ponownie istnieje.</p><h3>1918 – Tomaszów odzyskuje wolność. Patriotyczny entuzjazm zderza się z gospodarczą rzeczywistością</h3><p>W listopadzie 1918 roku Tomaszów Mazowiecki znajdował się w szczególnie trudnej sytuacji. Miasto przez lata wojny pozostawało pod okupacją niemiecką, a jego gospodarka, oparta przede wszystkim na przemyśle włókienniczym, poniosła poważne straty. Przestoje w fabrykach, bezrobocie i problemy z zaopatrzeniem dotykały tysiące mieszkańców.</p><p><strong>12 listopada 1918 roku członkowie tomaszowskiej kompanii Polskiej Organizacji Wojskowej oraz miejscowych formacji porządkowych rozbroili niemiecki garnizon.</strong> Istotną rolę odegrali <strong>Michał Marsfeld-Maćkowiak</strong> oraz <strong>Roman Tuchowski</strong>, związany z miejscową konspiracją i Legionami Polskimi.</p><p>Odzyskanie wolności nie zakończyło jednak wszystkich sporów. W mieście aktywnie działała <strong>Rada Delegatów Robotniczych</strong>, która próbowała wpływać na organizację nowego porządku politycznego i gospodarczego. Tomaszów był przecież miastem robotniczym, w którym kwestie zatrudnienia, wynagrodzeń i zaopatrzenia stanowiły podstawę życia społecznego.</p><p>Dopiero kolejne miesiące przyniosły stabilizowanie struktur samorządowych. W marcu 1919 roku odbyły się wybory do Rady Miejskiej.</p><p>Niepodległość oznaczała więc nie tylko usunięcie okupanta, ale również konieczność zorganizowania codziennego życia miasta. Trzeba było uruchamiać fabryki, zapewnić mieszkańcom bezpieczeństwo, odbudować lokalne instytucje i znaleźć odpowiedź na pytanie, jak pogodzić interesy robotników, przedsiębiorców oraz różnych środowisk politycznych.</p><p>To ważny fragment lokalnej historii, który znacznie rzadziej pojawia się w oficjalnych przemówieniach niż opowieści o wojskowych i patriotycznych uroczystościach.</p><p>A przecież <strong>wolność nie kończy się na opuszczeniu miasta przez obce wojsko</strong>. Dopiero wtedy zaczyna się odpowiedzialność za własną przyszłość.</p><h3>1940 – Getto warszawskie i tomaszowskie. Dwie historie tej samej niemieckiej polityki prześladowań</h3><p>Dzisiejsza rocznica zamknięcia getta warszawskiego przypomina również o tragedii żydowskich mieszkańców Tomaszowa Mazowieckiego. Przed II wojną światową w mieście żyło około <strong>13 tysięcy Żydów</strong>, którzy przez pokolenia współtworzyli lokalny handel, przemysł, kulturę i życie społeczne.</p><p>Po zajęciu Tomaszowa przez niemieckie wojska rozpoczęły się prześladowania. Jesienią 1939 roku okupanci spalili trzy miejscowe synagogi. <strong>W grudniu 1940 roku utworzyli getto tomaszowskie</strong>, w którym zgromadzono około 16,5 tysiąca Żydów, w tym ludzi przesiedlonych z innych miejscowości. Początkowo składało się ono z kilku części miasta, a jego pełniejsza izolacja nastąpiła w grudniu 1941 roku.</p><p>Warunki życia były tragiczne. Brakowało żywności i lekarstw, szerzyły się choroby, a próby zdobywania pożywienia poza gettem mogły kończyć się śmiercią.</p><p><strong>Na początku grudnia 1942 roku Niemcy przeprowadzili masowe deportacje Żydów z Tomaszowa do obozu zagłady w Treblince.</strong> Kolejne działania okupantów doprowadziły do niemal całkowitego zniszczenia miejscowej społeczności żydowskiej.</p><p>Zestawiając wydarzenia warszawskie i tomaszowskie, trzeba wyraźnie podkreślić, że nie rozgrywały się one dokładnie w tych samych dniach. Były jednak elementami tej samej polityki okupacyjnej, prowadzącej od wykluczenia i izolacji do masowej Zagłady.</p><p><strong>Historia żydowskiego Tomaszowa</strong> jest częścią historii całego miasta. Bez niej trudno zrozumieć jego dawną wielokulturowość, gospodarczy rozwój i ogromną stratę, którą przyniosła II wojna światowa.</p><p>Warto o tym pamiętać nie tylko przy okazji rocznic. Pamięć historyczna nie powinna być przecież wybiórcza. Miasto ma obowiązek pamiętać również o tych mieszkańcach, których niemieccy okupanci próbowali wymazać z jego historii.</p><h3>2026 – Lechia kończy jesień zwycięstwem. Trzy gole, obroniony karny i komplet punktów</h3><p>Wczorajsza niedziela przyniosła tomaszowskim kibicom bardzo dobre wiadomości. <strong>RKS Lechia Tomaszów Mazowiecki pokonała Pelikana Łowicz 3:0 (0:0)</strong> w meczu 17. kolejki Betclic III ligi. Zwycięstwo przyszło po znacznie ciekawszej drugiej połowie, podczas której zielono-czerwoni zdobyli wszystkie trzy bramki.</p><p>Bohaterami spotkania zostali <strong>Piotr Komar i Kacper Popławski</strong>. Bramkarz Lechii obronił rzut karny wykonywany przez Pawła Gieracha, a chwilę później Popławski rozpoczął strzelanie. Trafił do siatki w <strong>59. i 73. minucie</strong>, natomiast wynik ustalił <strong>Bartosz Bogus</strong> w 75. minucie.</p><p>Dla tomaszowskiego zespołu były to niezwykle ważne punkty. Lechia zakończyła siedemnaście kolejek z dorobkiem <strong>20 punktów</strong>, a przed drużyną pozostają jeszcze listopadowe spotkania rozgrywane awansem z rundy wiosennej.</p><p>Mecz z Pelikanem oglądało <strong>432 kibiców</strong>. Był to dobry przykład spotkania, w którym pierwsza połowa nie zapowiada wielkich emocji, ale po przerwie wszystko może zmienić się w kilkanaście minut.</p><p>Lechia pokazała, że potrafi wykorzystać moment słabości rywala i zamienić przewagę w konkretne bramki. W piłce nożnej właśnie takie spotkania często decydują o ostatecznym kształcie tabeli.</p><h3>2026 – „Rozważna i romantyczna” w Heliosie. Jane Austen wraca na wielki ekran</h3><p><strong>Dzisiaj, 16 listopada 2026 roku, o godzinie 18.00 w kinie Helios w Tomaszowie Mazowieckim odbędzie się seans filmu „Rozważna i romantyczna” w ramach cyklu Kino Konesera.</strong> To nowa ekranizacja powieści <strong>Jane Austen</strong>, wyreżyserowana przez <strong>Georgię Oakley</strong>, z udziałem między innymi <strong>Caitríony Balfe, Daisy Edgar-Jones i George’a MacKaya</strong>.</p><p>Akcja rozgrywa się w Anglii epoki georgiańskiej. Po śmierci pana Dashwooda jego żona i córki zostają zmuszone do opuszczenia dotychczasowego domu i rozpoczęcia życia w znacznie skromniejszych warunkach. Na pierwszy plan wysuwają się relacje rodzinne, społeczne konwenanse, poszukiwanie miłości oraz różnice pomiędzy rozsądkiem a uczuciem.</p><p>Powieść Austen należy do klasyki literatury brytyjskiej, a jej wcześniejsza ekranizacja z 1995 roku, wyreżyserowana przez <strong>Anga Lee</strong>, zdobyła ogromne uznanie. Nowa wersja jest kolejną próbą opowiedzenia historii, która mimo upływu ponad dwóch stuleci nadal trafnie opisuje relacje międzyludzkie.</p><p>Jane Austen miała wyjątkowy talent do przedstawiania świata, w którym pozornie niewinne rozmowy o małżeństwie, majątku i dobrych manierach kryły znacznie poważniejsze problemy społeczne. Jej bohaterki musiały podejmować decyzje w rzeczywistości, gdzie niezależność ekonomiczna kobiety była często niemal niemożliwa.</p><p>Dlatego <strong>„Rozważna i romantyczna”</strong> nie jest wyłącznie kostiumowym romansem. To również opowieść o pozycji kobiet, rodzinnych zależnościach i cenie, jaką płaci się za próby życia według własnych zasad.</p><p>Seans zaplanowano na <strong>poniedziałek, 16 listopada, godzinę 18.00</strong>, w kinie Helios przy ulicy Warszawskiej 1. Film trwa <strong>142 minuty</strong>, a bilety dostępne są zgodnie z cennikiem Kina Konesera.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Żurek o 0,16 sekundy od podium. Tomaszowscy panczeniści rozpoczęli Puchar Świata w Pekinie]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57528,zurek-o-0-16-sekundy-od-podium-tomaszowscy-panczenisci-rozpoczeli-puchar-swiata-w-pekinie</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57528,zurek-o-0-16-sekundy-od-podium-tomaszowscy-panczenisci-rozpoczeli-puchar-swiata-w-pekinie</guid>
            <pubDate>Mon, 16 Nov 2026 04:15:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-zurek-o-0-16-sekundy-od-podium-tomaszowscy-panczenisci-rozpoczeli-puchar-swiata-w-pekinie-1794799083.jpg</url>
                        <title>Żurek o 0,16 sekundy od podium. Tomaszowscy panczeniści rozpoczęli Puchar Świata w Pekinie</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57528,zurek-o-0-16-sekundy-od-podium-tomaszowscy-panczenisci-rozpoczeli-puchar-swiata-w-pekinie</link>
                    </image><description>Ułamki sekundy dzieliły Damiana Żurka od podium podczas inauguracji Pucharu Świata w Pekinie. Tomaszowscy panczeniści zakończyli zawody bez medalu, ale z wynikami w czołówce. Władymir Semirunnij był siódmy na 1500 metrów w dywizji A.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Żurek blisko podium, kosztowne zachwianie na łuku</h2><p>Jeden moment utraty równowagi może rozstrzygnąć o całym sprinterskim biegu. Damian Żurek przekonał się o tym podczas inauguracji Pucharu Świata w Pekinie. Jak relacjonuje serwis samorządu województwa łódzkiego, zachwianie na ostatnim łuku sobotniego startu prawdopodobnie kosztowało tomaszowskiego panczenistę miejsce na podium.</p><p><strong>Żurek zajął w sobotę siódmą pozycję, a do medalu zabrakło mu 0,16 sekundy.</strong> To niewielka różnica czasowa, choć w klasyfikacji oznaczała kilka miejsc straty. Drugi z Polaków, Marek Kania, był czternasty z wynikiem 35,09 sekundy.</p><p>W niedzielnej rywalizacji Żurek uzyskał 35,01 sekundy i zakończył bieg na jedenastym miejscu. Kania z czasem 35,29 sekundy uplasował się na dziewiętnastej pozycji.</p><h2>Semirunnij siódmy w elicie na 1500 metrów</h2><p>Dobry występ na dystansie 1500 metrów zanotował Władymir Semirunnij. Specjalizujący się w dłuższych biegach zawodnik osiągnął czas <strong>1:45,82, który dał mu siódme miejsce w dywizji A</strong>, czyli najwyższej grupie rywalizacji.</p><p>Roland Cieślak, trener reprezentacji Polski odpowiedzialny za średnie i długie dystanse, zwracał uwagę na trzy równe rundy Semirunnija. Zaznaczał jednocześnie, że zawodnik liczył na więcej po piątkowym biegu na 5000 metrów. Sztab nie zamierza jednak poprawiać otwarcia krótszego dystansu kosztem wytrzymałości budowanej z myślą o dłuższych konkurencjach.</p><p>Na 1500 metrów w kobiecej dywizji A wystartowała także Karolina Bosiek. Z wynikiem 2:00,37 zajęła osiemnaste miejsce.</p><h2>Awans Śliwki i dobre biegi w grupie B</h2><p>Powody do zadowolenia mieli również inni reprezentanci Polski. Mateusz Śliwka uzyskał na 1500 metrów czas 1:46,82. Trzecia lokata w grupie B oznaczała dla niego awans do elity.</p><p>W kobiecej rywalizacji tej grupy szósta była Emilia Zawisza, która pokonała dystans w 1:59,55. Zofia Braun zajęła dziesiąte miejsce z czasem 2:00,84. Cieślak chwalił technikę Zawiszy, a występy Bosiek i Braun traktował jako przetarcie przed kolejnymi zawodami.</p><h2>Nowe składy drużyn. Jest potencjał, potrzeba zgrania</h2><p>Semirunnij wystartował również w biegu drużynowym ze Śliwką i Szymonem Kwapiszem. Polacy pokonali w swojej parze Kanadyjczyków, a w końcowej klasyfikacji grupy B zajęli drugie miejsce z wynikiem 3:44,16.</p><p>Kobieca drużyna w składzie Braun, Bosiek i Zawisza rywalizowała w elicie. Biało-czerwone wygrały bezpośredni pojedynek z Włoszkami, natomiast czas 3:05,68 dał im szóste miejsce w całej stawce.</p><p>Trener podkreślał, że oba zespoły jechały w tych zestawieniach po raz pierwszy. Dla Kwapisza i Zawiszy był to zarazem debiut w Pucharze Świata. W kobiecym biegu dostrzegł momenty chaosu, ale także możliwości rywalizacji z najlepszymi.</p><h2>Po Pekinie kolej na Obihiro</h2><p>Dla kibiców z Tomaszowa Mazowieckiego inauguracja pozostawiła przede wszystkim niedosyt po sprinterskiej walce Żurka oraz dobry wynik Semirunnija na 1500 metrów. Pierwsze zawody pokazały też konkretne zadania dla reprezentacji: większą precyzję w indywidualnych biegach i lepszą współpracę w drużynach.</p><p>Kolejnym przystankiem cyklu ma być japońskie Obihiro. W przekazanej zapowiedzi wskazano termin <strong>20–22 listopada</strong>. To tam panczeniści będą mieli następną okazję do poprawienia wyników z Pekinu.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Tolerancja nie oznacza, że musimy się zgadzać. 16 listopada przypomina o sztuce życia obok siebie]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57527,tolerancja-nie-oznacza-ze-musimy-sie-zgadzac-16-listopada-przypomina-o-sztuce-zycia-obok-siebie</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57527,tolerancja-nie-oznacza-ze-musimy-sie-zgadzac-16-listopada-przypomina-o-sztuce-zycia-obok-siebie</guid>
            <pubDate>Mon, 16 Nov 2026 04:01:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-tolerancja-nie-oznacza-ze-musimy-sie-zgadzac-16-listopada-przypomina-o-sztuce-zycia-obok-siebie-1794798421.png</url>
                        <title>Tolerancja nie oznacza, że musimy się zgadzać. 16 listopada przypomina o sztuce życia obok siebie</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57527,tolerancja-nie-oznacza-ze-musimy-sie-zgadzac-16-listopada-przypomina-o-sztuce-zycia-obok-siebie</link>
                    </image><description>Nie musimy myśleć jednakowo, głosować na te same partie, wyznawać tej samej religii ani słuchać tej samej muzyki. Nie musimy nawet się lubić. Powinniśmy jednak umieć żyć obok siebie, szanując cudzą godność i prawo do odmienności. W poniedziałek, 16 listopada, obchodzimy Międzynarodowy Dzień Tolerancji. Święto, które w czasach coraz ostrzejszych podziałów społecznych nabiera szczególnego znaczenia. Także w Tomaszowie Mazowieckim.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <section aria-labelledby="nt-tolerancja-skrot"  style="width:100%;max-width:850px;margin:24px auto;  box-sizing:border-box;font-family:Arial,Helvetica,sans-serif;">  <div style="background:#f5f7f4;border:1px solid #d9e1da;    border-radius:10px;overflow:hidden;color:#37453d;">    <!-- Stonowany akcent kolorystyczny portalu -->    <div style="height:4px;background:linear-gradient(      to right,#527260 82%,#a16c68 82%);"></div>    <div style="padding:23px 24px 22px;">      <div style="font-size:11px;font-weight:700;        letter-spacing:1.5px;color:#597464;        margin-bottom:10px;">        NASZTOMASZOW.PL · SPOŁECZEŃSTWO      </div>      <h2 id="nt-tolerancja-skrot"        style="font-size:23px;line-height:1.3;        color:#304d3c;margin:0 0 14px;        font-weight:700;">        Nasz artykuł w skrócie      </h2>      <div style="width:45px;height:2px;        background:#a16c68;margin-bottom:19px;"></div>      <p style="font-size:15px;line-height:1.75;        margin:0 0 15px;">        <strong>16 listopada – Międzynarodowy Dzień        Tolerancji.</strong> Święto przypomina, że szacunek        wobec drugiego człowieka nie oznacza obowiązku        zgadzania się z jego poglądami.      </p>      <div style="border-top:1px solid #dfe5df;        margin:15px 0;"></div>      <p style="font-size:15px;line-height:1.75;        margin:0 0 15px;">        <strong>Tomaszów zbudowany z różnorodności.</strong>        Polacy, Niemcy i Żydzi przez dziesięciolecia        współtworzyli historię, gospodarkę i kulturę miasta.        To dziedzictwo, o którym warto pamiętać.      </p>      <div style="border-top:1px solid #dfe5df;        margin:15px 0;"></div>      <p style="font-size:15px;line-height:1.75;        margin:0 0 18px;">        <strong>Godność, równość i wolność.</strong>        Artykuły 30, 32 i 54 Konstytucji RP przypominają        o prawach człowieka, zakazie dyskryminacji        oraz wolności wyrażania poglądów.      </p>      <div style="background:#eaefeb;border-left:3px solid        #698675;border-radius:5px;        padding:15px 17px;">        <p style="font-size:15px;line-height:1.7;          color:#345341;margin:0;font-weight:600;">          Można się różnić bez nienawiści.          Można krytykować bez upokarzania.          Tolerancja zaczyna się od codziennego szacunku.        </p>      </div>    </div>  </div></section><h2>Tolerancja. Słowo łatwe do wypowiedzenia, trudniejsze w praktyce</h2><p>W literaturze Harper Lee, w jej słynnej powieści „Zabić drozda”, uprzedzenia stają się jednym z najgroźniejszych przeciwników ludzkiej przyzwoitości. Nie trzeba jednak przenosić się do Alabamy lat trzydziestych ubiegłego wieku, aby dostrzec, jak łatwo przychodzi nam ocenianie innych.</p><p>Wystarczy zajrzeć do internetu. Przeczytać komentarze pod artykułami, przyjrzeć się politycznym dyskusjom albo posłuchać rozmów, w których argument coraz częściej zastępuje obelga.</p><p>Współczesna nietolerancja nie zawsze przybiera postać otwartej agresji. Bywa ukryta w pogardliwym uśmiechu, złośliwym komentarzu, lekceważeniu osoby starszej, niepełnosprawnej czy pochodzącej z innego środowiska. Czasem wystarczy, że ktoś ma inne przekonania, aby natychmiast stał się przeciwnikiem.</p><p>Jakby odmienność była wadą, którą koniecznie trzeba naprawić.</p><p>Tymczasem <strong>tolerancja nie jest obowiązkiem zgadzania się ze wszystkimi. Jest umiejętnością zaakceptowania faktu, że drugi człowiek ma prawo myśleć inaczej.</strong></p><h2>Trzydzieści jeden lat od deklaracji UNESCO</h2><p>16 listopada 1995 roku podczas konferencji generalnej UNESCO w Paryżu przyjęto Deklarację Zasad Tolerancji. Dokument wskazuje, że tolerancja oznacza szacunek, akceptację i uznanie różnorodności kultur, sposobów wyrażania siebie oraz ludzkich przekonań.</p><p>Rok później Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych przyjęło rezolucję nr 51/95, zachęcając państwa członkowskie do corocznego obchodzenia Międzynarodowego Dnia Tolerancji.</p><p>W deklaracji znalazło się również ważne zastrzeżenie: tolerancja nie jest pobłażliwością ani obojętnością. Nie oznacza przyzwolenia na łamanie praw człowieka czy społeczną niesprawiedliwość.</p><p>To istotne rozróżnienie.</p><p>Można nie zgadzać się z czyimiś poglądami, ostro je krytykować i domagać się zmiany decyzji politycznych. Nie można jednak z samej odmienności czynić usprawiedliwienia dla poniżania drugiego człowieka.</p><p><strong>Wolność słowa nie wymaga od nas uprzejmości wobec każdej opinii. Wymaga natomiast odpowiedzialności za sposób, w jaki korzystamy z własnej wolności.</strong></p><h2>Tomaszów Mazowiecki wyrósł z różnorodności</h2><p>Historia naszego miasta jest doskonałym przykładem tego, jak wiele można zbudować dzięki spotkaniu różnych kultur.</p><p>W XIX wieku Tomaszów Mazowiecki rozwijał się jako ośrodek przemysłowy, do którego przybywali przedstawiciele różnych narodowości. Obok Polaków mieszkali tutaj Niemcy, Żydzi, a później również Rosjanie.</p><p>Antoni hrabia Ostrowski, twórca przemysłowego Tomaszowa, stwarzał warunki sprzyjające osadnictwu i współistnieniu różnych grup religijnych oraz narodowościowych.</p><p>Powstawały zakłady przemysłowe, warsztaty rzemieślnicze i świątynie różnych wyznań. Różnorodność stawała się jednym z fundamentów gospodarczego rozwoju miasta.</p><p>Nie oznacza to, że dawny Tomaszów był miejscem wolnym od konfliktów i uprzedzeń. Historia nigdy nie jest tak prosta.</p><p>Jednak przez dziesięciolecia mieszkańcy różnych narodowości wspólnie tworzyli jego gospodarkę, kulturę i społeczną tożsamość.</p><p>Dopiero tragiczne wydarzenia XX wieku, przede wszystkim niemiecka okupacja i Zagłada tomaszowskich Żydów, brutalnie zniszczyły znaczną część tego wielokulturowego świata.</p><p>Współczesny Tomaszów nie może o tym zapominać. Historia tolerancji nie jest bowiem jedynie historią wzajemnej życzliwości. Jest również ostrzeżeniem przed konsekwencjami nienawiści.</p><h2>Różnice nie muszą nas dzielić</h2><p>Tolerancji trzeba się uczyć. Najlepiej od najmłodszych lat.</p><p>W Szkole Podstawowej nr 8 w Tomaszowie Mazowieckim organizowano już z okazji tego święta dyskusje i warsztaty, podczas których uczniowie zastanawiali się nad własnym stosunkiem do odmienności.</p><p>Rozmawiano o różnicach wynikających z pochodzenia, wyglądu, języka czy niepełnosprawności.</p><p>Takie inicjatywy mają znaczenie. Dziecko, które nauczy się szacunku wobec słabszego kolegi, ma większą szansę stać się dorosłym, który nie będzie traktował odmienności jako zagrożenia.</p><p>Tolerancja zaczyna się jednak nie tylko w szkołach.</p><p>Zaczyna się w rodzinie, miejscu pracy, na osiedlu i podczas spotkań mieszkańców. Także na sesjach rad miejskich i powiatowych, gdzie polityczny spór powinien dotyczyć decyzji i argumentów, a nie osobistej godności przeciwnika.</p><p>Nie musimy udawać, że wszystkie poglądy są jednakowo słuszne. Nie musimy milczeć wobec nieuczciwości, niesprawiedliwości czy nadużyć władzy.</p><p>Ale <strong>można być stanowczym bez pogardy. Można krytykować bez upokarzania. Można się różnić bez nienawiści.</strong></p><h2>Szacunek nie jest tylko kwestią dobrego wychowania</h2><p>Zasada poszanowania godności człowieka ma również mocne podstawy prawne.</p><p>Artykuł 30 Konstytucji RP uznaje przyrodzoną i niezbywalną godność człowieka za źródło jego wolności i praw.</p><p>Artykuł 32 wprowadza zasadę równości wobec prawa i zakazuje dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym oraz gospodarczym.</p><p>Jednocześnie artykuł 54 zapewnia wolność wyrażania poglądów.</p><p>W demokratycznym państwie wartości te nie powinny się wzajemnie wykluczać. Przeciwnie, stanowią fundament społeczeństwa, w którym spór jest naturalny, ale człowieczeństwo drugiej osoby nie podlega głosowaniu.</p><h2>Jeden dzień w kalendarzu. A pozostałe 364?</h2><p>Międzynarodowy Dzień Tolerancji łatwo zamienić w kolejną okolicznościową uroczystość. Kilka przemówień, kolorowy plakat, zdjęcie do mediów społecznościowych i zapewnienia o wzajemnym szacunku.</p><p>Następnego dnia można wrócić do starych przyzwyczajeń.</p><p>Tyle że prawdziwa tolerancja nie potrzebuje odświętnego garnituru. Potrzebuje codziennej praktyki.</p><p>Nie zaczyna się od wielkich deklaracji, lecz od rzeczy pozornie małych. Od powstrzymania pogardliwego komentarza. Od wysłuchania człowieka, z którym się nie zgadzamy. Od uznania, że nasze przekonania, choćby najbardziej niezachwiane, nie dają nam monopolu na prawdę.</p><p>Tomaszów Mazowiecki, miasto zbudowane niegdyś przez ludzi różnych narodowości, religii i tradycji, powinien rozumieć to szczególnie dobrze.</p><p>Bo o wartości społeczności nie świadczy to, jak pięknie potrafi mówić o tolerancji 16 listopada.</p><p><strong>Świadczy o niej sposób, w jaki traktuje drugiego człowieka przez pozostałe dni roku.</strong></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Wąsy to nie wszystko! Movember w Tomaszowie. Bezpłatne konsultacje urologiczne w Affidea NU-MED]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57526,wasy-to-nie-wszystko-movember-w-tomaszowie-bezplatne-konsultacje-urologiczne-w-affidea-nu-med</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57526,wasy-to-nie-wszystko-movember-w-tomaszowie-bezplatne-konsultacje-urologiczne-w-affidea-nu-med</guid>
            <pubDate>Mon, 16 Nov 2026 03:30:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-wasy-to-nie-wszystko-movember-w-tomaszowie-bezplatne-konsultacje-urologiczne-w-affidea-nu-med-1794796482.png</url>
                        <title>Wąsy to nie wszystko! Movember w Tomaszowie. Bezpłatne konsultacje urologiczne w Affidea NU-MED</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57526,wasy-to-nie-wszystko-movember-w-tomaszowie-bezplatne-konsultacje-urologiczne-w-affidea-nu-med</link>
                    </image><description>Mężczyźni potrafią godzinami rozmawiać o samochodach, polityce, sporcie i pracy. Kiedy jednak rozmowa schodzi na zdrowie, szczególnie to najbardziej intymne, nierzadko zapada niezręczna cisza. Listopad jest po to, by ją przerwać. W ramach międzynarodowej kampanii Movember Fundacja Affidea NU-MED zaprasza panów na bezpłatne konsultacje urologiczne w Tomaszowie Mazowieckim. Akcja odbędzie się 27 listopada 2026 roku w Specjalistycznym Szpitalu Onkologicznym przy ulicy Jana Pawła II 35.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <style>.nt-movember {  --nt-dark: #14252a;  --nt-green: #b7e3ba;  --nt-white: #ffffff;  font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;  background: var(--nt-dark);  color: var(--nt-white);  border-radius: 15px;  overflow: hidden;  margin: 24px 0;  box-shadow: 0 5px 22px rgba(0,0,0,.12);}.nt-movember * { box-sizing: border-box; }.nt-movember .nt-content {  padding: 27px 29px;}.nt-movember .nt-kicker {  color: var(--nt-green);  font-size: 12px;  letter-spacing: 2px;  font-weight: 800;  text-transform: uppercase;  margin-bottom: 12px;}.nt-movember h2 {  color: #fff;  font-size: clamp(23px, 4vw, 30px);  line-height: 1.2;  font-weight: 800;  margin: 0 0 15px;}.nt-movember .nt-lead {  font-size: 16px;  line-height: 1.65;  color: #e2e9e7;  margin: 0 0 22px;}.nt-movember .nt-line {  height: 3px;  width: 65px;  background: var(--nt-green);  margin-bottom: 22px;}.nt-movember .nt-grid {  display: grid;  grid-template-columns: repeat(2, minmax(0, 1fr));  gap: 12px;}.nt-movember .nt-item {  background: rgba(255,255,255,.07);  border: 1px solid rgba(255,255,255,.12);  border-radius: 9px;  padding: 16px;}.nt-movember .nt-label {  display: block;  font-size: 12px;  color: var(--nt-green);  text-transform: uppercase;  letter-spacing: 1px;  font-weight: 800;  margin-bottom: 8px;}.nt-movember .nt-value {  display: block;  font-size: 15px;  line-height: 1.5;  color: #fff;  font-weight: 600;}.nt-movember .nt-cta {  text-align: center;  background: var(--nt-green);  color: #14252a;  padding: 23px 18px;}.nt-movember .nt-cta p {  margin: 0 0 13px;  font-size: 17px;  font-weight: 800;  line-height: 1.4;}.nt-movember .nt-button {  display: inline-block;  background: #14252a;  color: #fff !important;  text-decoration: none !important;  padding: 13px 24px;  border-radius: 7px;  font-size: 20px;  font-weight: 800;  letter-spacing: .4px;}.nt-movember .nt-button:hover,.nt-movember .nt-button:focus-visible {  background: #304b50;  color: #fff !important;}.nt-movember .nt-footer {  text-align: center;  padding: 13px;  font-size: 12px;  color: #c5d5cf;  line-height: 1.5;}@media (max-width: 520px) {  .nt-movember .nt-content { padding: 23px 18px; }  .nt-movember .nt-grid { grid-template-columns: 1fr; }  .nt-movember .nt-item { padding: 13px 15px; }  .nt-movember .nt-button {    width: 100%;    max-width: 290px;    font-size: 19px;  }}</style><aside class="nt-movember" aria-labelledby="nt-movember-title">  <div class="nt-content">    <div class="nt-kicker">      Movember 2026 | Tomaszów Mazowiecki    </div>    <h2 id="nt-movember-title">      NASZ ARTYKUŁ<br>      KRÓTKO I PO MĘSKU    </h2>    <div class="nt-line"></div>    <p class="nt-lead">      <strong>Facet też musi zadbać o siebie!</strong>      Rak prostaty nie zawsze daje objawy.      Zamiast odkładać zdrowie na później,      umów się na bezpłatną konsultację urologiczną.      Bez wstydu. Bez wymówek.    </p>    <div class="nt-grid">      <div class="nt-item">        <span class="nt-label">Kiedy?</span>        <span class="nt-value">          Piątek<br>          27 listopada 2026 r.        </span>      </div>      <div class="nt-item">        <span class="nt-label">Gdzie?</span>        <span class="nt-value">          Affidea NU-MED<br>          ul. Jana Pawła II 35<br>          Tomaszów Mazowiecki        </span>      </div>      <div class="nt-item">        <span class="nt-label">Co obejmuje?</span>        <span class="nt-value">          Konsultację urologiczną          i badanie per rectum        </span>      </div>      <div class="nt-item">        <span class="nt-label">Ile kosztuje?</span>        <span class="nt-value">          0 zł<br>          Udział bezpłatny        </span>      </div>    </div>  </div>  <div class="nt-cta">    <p>      Jeden telefon może mieć znaczenie.<br>      Zapisz się na konsultację!    </p>    <a class="nt-button" href="tel:+48447868100"       aria-label="Zadzwoń pod numer 44 786 81 00">      &#9742; 44 786 81 00    </a>  </div>  <div class="nt-footer">    Fundacja Affidea NU-MED<br>    Profilaktyka to nie słabość. To odpowiedzialność.  </div></aside><h2>&nbsp;Wąs jako symbol. Zdrowie jako sprawa życia</h2><p>W listopadzie na męskich twarzach pojawia się więcej wąsów. Nie jest to jednak kolejny powrót mody rodem ze starych filmów czy fotografii naszych dziadków. Za charakterystycznym zarostem kryje się znacznie poważniejsza historia.</p><p>Movember, nazywany w Polsce również „Wąsopadem”, to międzynarodowa kampania zwracająca uwagę na problemy zdrowotne mężczyzn, przede wszystkim nowotwory prostaty i jąder.</p><p>Jej przesłanie jest proste: <strong>męskość nie polega na udawaniu, że nic nas nie boli, ani na unikaniu lekarza. Prawdziwa odpowiedzialność zaczyna się od troski o własne zdrowie.</strong></p><p>W tegoroczną kampanię włącza się Fundacja Affidea NU-MED, organizując w Tomaszowie Mazowieckim bezpłatne konsultacje urologiczne połączone z badaniem per rectum.</p><p>To propozycja dla mężczyzn, którzy chcą sprawdzić stan swojego zdrowia, porozmawiać ze specjalistą i rozwiać wątpliwości, na które często trudno znaleźć odpowiedź podczas rozmów w rodzinnym czy koleżeńskim gronie.</p><h2>Rak prostaty nie zawsze wysyła ostrzeżenie</h2><p>Największym zagrożeniem związanym z nowotworem gruczołu krokowego jest jego podstępny charakter. Choroba przez długi czas może rozwijać się bez wyraźnych objawów. Człowiek pracuje, podróżuje, realizuje codzienne obowiązki i nie podejrzewa, że w jego organizmie zachodzą niebezpieczne zmiany.</p><p>Rak prostaty należy do najczęściej rozpoznawanych nowotworów złośliwych wśród polskich mężczyzn. Ryzyko zachorowania wzrasta wraz z wiekiem, a znaczenie mają również predyspozycje rodzinne i genetyczne.</p><p>Niepokój powinny wzbudzić między innymi trudności w oddawaniu moczu, częste wizyty w toalecie, szczególnie nocą, osłabienie strumienia moczu czy pojawienie się krwi w moczu. Objawy te nie muszą oznaczać nowotworu, ale zawsze wymagają odpowiedniej oceny lekarskiej.</p><p>Co istotne, <strong>brak dolegliwości nie daje gwarancji, że wszystko jest w porządku.</strong></p><p>Jednym z elementów diagnostyki jest badanie per rectum, czyli ocena prostaty palcem przez odbytnicę. Choć dla wielu mężczyzn brzmi ono krępująco, jest krótkim badaniem pozwalającym lekarzowi stwierdzić obecność niektórych nieprawidłowości.</p><p>W zależności od wieku pacjenta, wywiadu rodzinnego i indywidualnych czynników ryzyka specjalista może również zalecić oznaczenie poziomu PSA we krwi. Warto przy tym pamiętać, że samo badanie per rectum nie pozwala wykluczyć raka prostaty.</p><h2>Rak jąder. Problem nie tylko dojrzałych mężczyzn</h2><p>Movember przypomina również o nowotworze jąder, który w przeciwieństwie do raka prostaty stosunkowo często dotyka młodych mężczyzn.</p><p>W tym przypadku ogromne znaczenie ma znajomość własnego ciała i zwracanie uwagi na pojawiające się zmiany.</p><p>Guzek, nietypowe zgrubienie, powiększenie jądra czy zmiana jego konsystencji to sygnały, których nie należy lekceważyć. Regularne samobadanie pomaga zauważyć takie nieprawidłowości, a ich wykrycie powinno skłonić do wizyty u lekarza.</p><p>Wstyd, bagatelizowanie objawów i przekonanie, że problem sam zniknie, nie są dobrymi doradcami. W medycynie czas potrafi mieć ogromne znaczenie.</p><h2>Jeden telefon. Jeden termin. Ważna decyzja</h2><p>Organizatorzy tomaszowskiej akcji zachęcają do przełamania stereotypów związanych z męskim zdrowiem.</p><p>Nie trzeba czekać na ból, pogorszenie samopoczucia czy inne alarmujące objawy. Konsultacja urologiczna może być również okazją do omówienia indywidualnego ryzyka i ustalenia, jakie badania warto wykonać w przyszłości.</p><p><strong>Bezpłatne konsultacje odbędą się w piątek, 27 listopada 2026 roku, w Affidea NU-MED Specjalistycznym Szpitalu Onkologicznym w Tomaszowie Mazowieckim.</strong></p><p>Rejestracja prowadzona jest telefonicznie pod numerem <strong>44 786 81 00</strong>.</p><p>Warto zainteresować się tą możliwością już teraz. Nie tylko dla siebie. Także dla tych, którzy czekają na nas w domu.</p><p>Bo wąsy można zgolić pod koniec listopada. O zdrowie trzeba troszczyć się przez cały rok.</p><h3>Movember w Tomaszowie – najważniejsze informacje</h3><p><strong>Termin:</strong> piątek, 27 listopada 2026 roku</p><p><strong>Miejsce:</strong> Affidea NU-MED Specjalistyczny Szpital Onkologiczny, ul. Jana Pawła II 35, Tomaszów Mazowiecki</p><p><strong>Zakres:</strong> bezpłatna konsultacja urologiczna wraz z badaniem per rectum</p><p><strong>Rejestracja:</strong> 44 786 81 00</p><p><strong>Organizator:</strong> Fundacja Affidea NU-MED</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Kiedy i dlaczego warto skonsultować się z psychiatrą w Łodzi?]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57525,kiedy-i-dlaczego-warto-skonsultowac-sie-z-psychiatra-w-lodzi</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57525,kiedy-i-dlaczego-warto-skonsultowac-sie-z-psychiatra-w-lodzi</guid>
            <pubDate>Mon, 16 Nov 2026 03:13:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-kiedy-i-dlaczego-warto-skonsultowac-sie-z-psychiatra-w-lodzi-1794796205.jpg</url>
                        <title>Kiedy i dlaczego warto skonsultować się z psychiatrą w Łodzi?</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57525,kiedy-i-dlaczego-warto-skonsultowac-sie-z-psychiatra-w-lodzi</link>
                    </image><description>Decyzja o wizycie u specjalisty zdrowia psychicznego bywa trudna, jednak może stanowić kluczowy krok w kierunku poprawy jakości życia. Utrzymujące się obniżenie nastroju, nasilony lęk czy problemy ze snem to tylko niektóre z sygnałów, które warto potraktować poważnie. Wiele osób zastanawia się, kiedy objawy wymagają profesjonalnej oceny medycznej. Konsultacja z psychiatrą w Łodzi pozwala na rzetelną diagnozę i zaplanowanie odpowiedniego leczenia.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Jak wygląda pierwsza wizyta u lekarza psychiatry w Łodzi?</h2><h3>Przebieg konsultacji z psychiatrą w Łodzi</h3><p>Pierwsze spotkanie z psychiatrą ma charakter konsultacyjny i służy przede wszystkim zebraniu dokładnego wywiadu medycznego. <strong>Lekarz zapyta o powód zgłoszenia, historię objawów, ogólny stan zdrowia, przebyte choroby oraz sytuację życiową pacjenta.</strong> Celem jest zrozumienie kontekstu problemu, co może być pomocne w postawieniu wstępnej diagnozy i zaplanowaniu dalszych kroków terapeutycznych.</p><h3>Rola lekarza psychiatry w Łodzi podczas pierwszej wizyty</h3><p>Zadaniem specjalisty jest stworzenie bezpiecznej atmosfery, w której pacjent może otwarcie mówić o swoich trudnościach. Na podstawie zebranych informacji lekarz psychiatra może zaproponować różne formy wsparcia, takie jak farmakoterapia, skierowanie na psychoterapię lub dodatkowe badania. Ostateczne decyzje dotyczące leczenia podejmowane są zawsze w porozumieniu z pacjentem.</p><h2>Czym różni się psychiatra od psychologa oraz psychoterapeuty?</h2><h3>Rola lekarza psychiatry w Łodzi</h3><p>Psychiatra jest lekarzem medycyny, który ukończył specjalizację z psychiatrii. Psychiatra jako lekarz rozpoznaje i leczy zaburzenia psychiczne, a w razie potrzeby przepisuje leki. Psycholog może przeprowadzić diagnozę psychologiczną, ale nie wystawia recept. Może również kierować na badania diagnostyczne oraz wystawiać zwolnienia lekarskie.</p><h3>Kiedy dobry psychiatra w Łodzi jest niezbędny?</h3><p><strong>Konsultacja psychiatryczna jest wskazana w przypadku podejrzenia choroby psychicznej lub gdy objawy znacząco utrudniają codzienne funkcjonowanie.</strong> Psycholog posiada wykształcenie magisterskie z psychologii i zajmuje się diagnozą psychologiczną, poradnictwem oraz wsparciem, jednak nie przepisuje leków. Z kolei psychoterapeuta to osoba po specjalistycznym, kilkuletnim szkoleniu, która poprzez regularne spotkania i rozmowę prowadzi terapię, pomagając pacjentowi zrozumieć i zmienić mechanizmy jego funkcjonowania.</p><h2>Jakie zaburzenia i choroby psychiczne leczy specjalista?</h2><h3>Pomoc psychiatryczna w Łodzi przy zaburzeniach nastroju</h3><p>Lekarz psychiatra zajmuje się diagnozowaniem i leczeniem szerokiego spektrum zaburzeń psychicznych. Do najczęstszych należą zaburzenia nastroju, takie jak depresja czy choroba afektywna dwubiegunowa. Specjalista może pomóc również w przypadku problemów ze snem, które często towarzyszą innym dolegliwościom psychicznym.</p><h3>Psychiatra w Łodzi a wsparcie w leczeniu zaburzeń lękowych</h3><p><strong>Warto rozważyć konsultację psychiatryczną w sytuacji występowania zaburzeń lękowych, nerwic, fobii społecznych oraz zespołu stresu pourazowego.</strong> Lekarz psychiatra w Łodzi może także prowadzić terapię pacjentów zmagających się ze schizofrenią, zaburzeniami odżywiania czy uzależnieniami. Każdy plan leczenia jest dobierany indywidualnie, po dokładnej diagnozie.</p><h2>Jak przygotować się do rozmowy z lekarzem podczas wizyty?</h2><h3>Spotkanie z psychiatrą w Łodzi – co warto wiedzieć?</h3><p>Przygotowanie do wizyty może ułatwić komunikację i pomóc w precyzyjnym opisaniu problemu. Warto przed spotkaniem zastanowić się nad kluczowymi objawami, ich nasileniem oraz tym, jak wpływają na codzienne funkcjonowanie. <strong>Przydatne może być również spisanie listy pytań, które chce się zadać specjaliście.</strong></p><h3>Dobry psychiatra w Łodzi a szczera rozmowa</h3><p>Podczas rozmowy kluczowa jest szczerość, ponieważ tylko pełny obraz sytuacji pozwala lekarzowi na dokonanie wstępnej oceny i zaproponowanie odpowiednich dalszych kroków. Warto pamiętać, że rozmowa jest poufna i odbywa się w bezpiecznej atmosferze.</p><h2>Kiedy leczenie farmakologiczne może okazać się konieczne?</h2><h3>Kiedy dobry psychiatra z Łodzi może zalecić leki?</h3><p>W niektórych sytuacjach sama psychoterapia może nie być wystarczająca do złagodzenia objawów zaburzeń psychicznych. Wprowadzenie leczenia farmakologicznego jest rozważane, gdy symptomy znacznie utrudniają codzienne funkcjonowanie, pracę czy relacje z innymi. <strong>Decyzję o rozpoczęciu farmakoterapii podejmuje lekarz na podstawie rozpoznania, nasilenia objawów i stanu zdrowia pacjenta.</strong> Leki mogą okazać się pomocne w stabilizacji nastroju oraz redukcji lęku, co tworzy lepsze warunki do pracy terapeutycznej.</p><h3>Jak psychiatra w Łodzi dobiera leczenie?</h3><p>Dobór odpowiednich środków farmakologicznych to proces indywidualny. Specjalista bierze pod uwagę rodzaj zaburzenia, nasilenie objawów, ogólny stan zdrowia pacjenta oraz jego historię leczenia. Współpraca i regularne konsultacje są kluczowe dla oceny skuteczności i ewentualnej modyfikacji terapii.</p><h2>Czy skierowanie jest potrzebne do psychiatry w mieście Łódź?</h2><h3>Dostępność lekarza psychiatry w Łodzi bez skierowania</h3><p>Zgodnie z obowiązującymi przepisami, wizyta u lekarza specjalisty w dziedzinie psychiatrii nie wymaga posiadania skierowania od lekarza pierwszego kontaktu. <strong>Jest to jedno z niewielu świadczeń specjalistycznych, z których można skorzystać bezpośrednio, co znacząco ułatwia i przyspiesza dostęp do potrzebnej pomocy.</strong> Wystarczy umówić termin w wybranej placówce.</p><h3>Pierwsza konsultacja psychiatryczna w Łodzi</h3><p>Samodzielne umówienie wizyty pozwala na szybsze rozpoczęcie procesu diagnostycznego i terapeutycznego. Podczas pierwszej konsultacji dobry&nbsp;<a href="https://drwolniak.pl/nasze-gabinety/psychiatra-lodz/"><u>psychiatra z Łodzi</u></a> przeprowadza szczegółowy wywiad, na podstawie którego może ocenić stan zdrowia psychicznego pacjenta i zaproponować dalsze kroki postępowania.</p><h2>Jakie metody leczenia może zaproponować lekarz psychiatra?</h2><p>Po przeprowadzeniu szczegółowego wywiadu i postawieniu diagnozy lekarz psychiatra może przedstawić pacjentowi indywidualny plan leczenia. Zależnie od rozpoznanego problemu, specjalista może rozważyć różne formy wsparcia terapeutycznego.</p><h3>Farmakoterapia u psychiatry w Łodzi</h3><p>Jedną z podstawowych metod jest farmakoterapia, polegająca na stosowaniu leków dobranych do konkretnego zaburzenia i stanu pacjenta. <strong>Decyzję o wdrożeniu oraz wyborze środków farmakologicznych zawsze podejmuje lekarz po wnikliwej analizie medycznej.</strong> Leczenie farmakologiczne bywa uzupełniane innymi formami terapii.</p><h3>Psychoterapia prowadzona przez psychiatrę z Łodzi</h3><p>Lekarz psychiatra może również zalecić psychoterapię, prowadzoną w różnych nurtach, jako samodzielną metodę lub w połączeniu z farmakoterapią. Ostateczny plan leczenia jest zawsze konsultowany z pacjentem i dostosowany do jego potrzeb.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Komar obronił karnego, Popławski strzelił dwa gole. Lechia pokonała Pelikana 3:0]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57524,komar-obronil-karnego-poplawski-strzelil-dwa-gole-lechia-pokonala-pelikana-3-0</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57524,komar-obronil-karnego-poplawski-strzelil-dwa-gole-lechia-pokonala-pelikana-3-0</guid>
            <pubDate>Mon, 16 Nov 2026 00:49:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-komar-obronil-karnego-poplawski-strzelil-dwa-gole-lechia-pokonala-pelikana-3-0-1794787126.jpg</url>
                        <title>Komar obronił karnego, Popławski strzelił dwa gole. Lechia pokonała Pelikana 3:0</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57524,komar-obronil-karnego-poplawski-strzelil-dwa-gole-lechia-pokonala-pelikana-3-0</link>
                    </image><description>Najpierw była obrona rzutu karnego, potem dwa trafienia Kacpra Popławskiego i wreszcie gol, który ostatecznie pozbawił rywali złudzeń. Lechia Tomaszów Mazowiecki pokonała Pelikana Łowicz 3:0 (0:0), fundując swoim kibicom znakomitą drugą połowę. W niedzielę, 15 listopada, zielono-czerwoni udowodnili, że w futbolu wystarczy kilkanaście minut, by z pozornie wyrównanego spotkania uczynić widowisko z jednym bohaterem zbiorowym. Choć dwóch zawodników zasłużyło na szczególne wyróżnienie: Piotr Komar i Kacper Popławski.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <style>.nt-football-box {  --green: #087347;  --dark: #103b2c;  --red: #d92f37;  --white: #ffffff;  --light: #f3f8f4;  font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;  max-width: 820px;  margin: 24px auto;  color: #20362c;  border: 1px solid #dce8df;  border-radius: 18px;  overflow: hidden;  background: #fff;  box-shadow: 0 8px 28px rgba(0,0,0,.08);}.nt-football-box * { box-sizing: border-box; }.nt-football-box .nt-pitch {  position: relative;  padding: 24px 20px 22px;  text-align: center;  color: white;  background: repeating-linear-gradient(    90deg,    #086a40 0,    #086a40 65px,    #087b49 65px,    #087b49 130px  );  isolation: isolate;}.nt-football-box .nt-pitch:before {  content: "";  position: absolute;  inset: 12px;  border: 2px solid rgba(255,255,255,.22);  border-radius: 4px;  pointer-events: none;  z-index: -1;}.nt-football-box .nt-kicker {  font-size: 12px;  font-weight: 800;  text-transform: uppercase;  letter-spacing: 2px;  color: #f9e4e4;}.nt-football-box h2 {  margin: 9px 0 16px;  font-size: clamp(23px, 5vw, 31px);  line-height: 1.2;  color: #fff;  font-weight: 900;}.nt-football-box .nt-scoreboard {  display: flex;  align-items: center;  justify-content: center;  gap: 15px;  padding: 16px 12px;  max-width: 550px;  margin: 0 auto;  background: rgba(3,31,20,.88);  border: 1px solid rgba(255,255,255,.25);  border-radius: 12px;}.nt-football-box .nt-team {  flex: 1;  font-size: 15px;  font-weight: 800;}.nt-football-box .nt-score {  white-space: nowrap;  font-size: clamp(32px, 8vw, 48px);  font-weight: 900;  letter-spacing: 2px;}.nt-football-box .nt-score span { color: #ff6268; }.nt-football-box .nt-round {  margin-top: 14px;  font-size: 12px;  font-weight: 600;  opacity: .92;}.nt-football-box .nt-body {  padding: 24px 22px 20px;}.nt-football-box .nt-intro {  margin: 0 0 23px;  text-align: center;  line-height: 1.6;  font-size: 15px;}.nt-football-box .nt-events {  position: relative;  display: grid;  gap: 14px;}.nt-football-box .nt-event {  display: flex;  align-items: flex-start;  gap: 15px;  padding: 15px;  background: var(--light);  border: 1px solid #e1ebe3;  border-left: 5px solid var(--green);  border-radius: 10px;}.nt-football-box .nt-event.penalty {  background: #fff8ec;  border-left-color: #e5a328;}.nt-football-box .nt-event.final-goal {  border-left-color: var(--red);}.nt-football-box .nt-minute {  flex-shrink: 0;  width: 62px;  text-align: center;  background: var(--dark);  color: white;  padding: 11px 3px;  border-radius: 8px;  font-size: 19px;  font-weight: 900;}.nt-football-box .nt-minute small {  display: block;  font-size: 10px;  font-weight: 600;  margin-top: 3px;  letter-spacing: .4px;}.nt-football-box .nt-event.penalty .nt-minute {  background: #9a5c08;}.nt-football-box .nt-event-text { flex: 1; min-width: 0; }.nt-football-box .nt-event-head {  display: flex;  align-items: center;  justify-content: space-between;  flex-wrap: wrap;  gap: 6px;}.nt-football-box .nt-event-title {  font-size: 16px;  font-weight: 800;  line-height: 1.4;}.nt-football-box .nt-result {  display: inline-block;  background: var(--green);  color: #fff;  padding: 5px 10px;  border-radius: 6px;  font-size: 16px;  font-weight: 900;  white-space: nowrap;}.nt-football-box .nt-event p {  font-size: 14px;  line-height: 1.6;  margin: 8px 0 0;}.nt-football-box .nt-badge {  display: inline-block;  font-size: 11px;  font-weight: 800;  color: #9f2028;  text-transform: uppercase;  letter-spacing: .5px;  margin-top: 8px;}.nt-football-box .nt-whistle {  margin-top: 20px;  padding: 17px;  border-radius: 10px;  background: #103b2c;  color: #fff;  text-align: center;}.nt-football-box .nt-whistle strong {  display: block;  font-size: 19px;  margin-bottom: 7px;}.nt-football-box .nt-whistle p {  margin: 0;  line-height: 1.6;  font-size: 14px;}.nt-football-box .nt-footer {  padding: 14px 16px;  background: #f2f5f2;  border-top: 3px solid var(--red);  text-align: center;  font-size: 12px;  color: #52645a;}.nt-football-box .nt-footer strong {  color: var(--green);  font-size: 14px;}@media(max-width:520px) {  .nt-football-box .nt-body { padding: 18px 13px; }  .nt-football-box .nt-scoreboard { gap: 6px; }  .nt-football-box .nt-team { font-size: 12px; }  .nt-football-box .nt-event { gap: 10px; padding: 12px 10px; }  .nt-football-box .nt-minute { width: 49px; font-size: 16px; }  .nt-football-box .nt-event-title { font-size: 14px; }  .nt-football-box .nt-result { font-size: 14px; }}</style><section class="nt-football-box" aria-label="Nasz artykuł bramka po bramce">  <header class="nt-pitch">    <div class="nt-kicker">⚽ Piłkarskie emocje</div>    <h2>NASZ ARTYKUŁ<br>BRAMKA PO BRAMCE</h2>    <div class="nt-scoreboard">      <div class="nt-team">🟢🔴<br>LECHIA<br>TOMASZÓW</div>      <div class="nt-score">3 <span>:</span> 0</div>      <div class="nt-team">PELIKAN<br>ŁOWICZ<br>🟢⚪</div>    </div>    <div class="nt-round">      🏟️ Betclic III liga • Grupa I • 17. kolejka    </div>  </header>  <div class="nt-body">    <p class="nt-intro">      <strong>Do przerwy bez bramek. Potem prawdziwy piłkarski nokaut!</strong><br>      Jedna obroniona jedenastka, dwa trafienia Popławskiego      i gol Bogusa. Tak Lechia rozstrzygnęła pojedynek z Pelikanem.    </p>    <div class="nt-events">      <article class="nt-event penalty">        <div class="nt-minute">56'<small>OBRONA</small></div>        <div class="nt-event-text">          <div class="nt-event-head">            <div class="nt-event-title">🧤 Piotr Komar broni karnego!</div>            <span class="nt-result" style="background:#9a5c08">0:0</span>          </div>          <p>            Paweł Gierach staje przed szansą wyprowadzenia            Pelikana na prowadzenie. Bramkarz Lechii wyczuwa            jego intencje i zatrzymuje jedenastkę!          </p>          <span class="nt-badge">⚡ Punkt zwrotny meczu</span>        </div>      </article>      <article class="nt-event">        <div class="nt-minute">59'<small>GOL</small></div>        <div class="nt-event-text">          <div class="nt-event-head">            <div class="nt-event-title">⚽ Kacper Popławski</div>            <span class="nt-result">1:0</span>          </div>          <p>            Strzał z okolic skraju pola karnego!            Piłka przechodzi przez ręce Mateusza            Wlazłowskiego i wpada do siatki.            Lechia obejmuje prowadzenie.          </p>        </div>      </article>      <article class="nt-event">        <div class="nt-minute">73'<small>GOL</small></div>        <div class="nt-event-text">          <div class="nt-event-head">            <div class="nt-event-title">⚽ Kacper Popławski</div>            <span class="nt-result">2:0</span>          </div>          <p>            Zamieszanie i seria przebitek w polu karnym.            Popławski odnajduje się najlepiej i po raz            drugi pokonuje bramkarza Pelikana!          </p>          <span class="nt-badge">🔥 Dublet Popławskiego</span>        </div>      </article>      <article class="nt-event final-goal">        <div class="nt-minute">75'<small>GOL</small></div>        <div class="nt-event-text">          <div class="nt-event-head">            <div class="nt-event-title">⚽ Bartosz Bogus</div>            <span class="nt-result" style="background:#d92f37">3:0</span>          </div>          <p>            Kolejna składna akcja zielono-czerwonych.            Zagranie wzdłuż bramki, a Bogus            dopełnia formalności, kierując piłkę            do pustej siatki!          </p>          <span class="nt-badge">🏆 Gol pieczętujący zwycięstwo</span>        </div>      </article>    </div>    <div class="nt-whistle">      <strong>🏁 OSTATNI GWIZDEK: 3:0!</strong>      <p>        <strong>16 minut. Trzy gole. Trzy punkty.</strong><br>        Komar zatrzymał Pelikana, Popławski rozpoczął        strzelanie, a Bogus postawił kropkę nad „i”.        Lechia kończy rundę jesienną zwycięstwem!      </p>    </div>  </div>  <footer class="nt-footer">    ⚽ <strong>NaszTomaszow.pl</strong><br>    Codziennie blisko Ciebie • Sportowe emocje naszego miasta  </footer></section><h2>Mecz przyjaźni, ale punktów nikt nie rozdawał</h2><p>Spotkania <strong>Lechii Tomaszów Mazowiecki z Pelikanem Łowicz</strong> od lat mają szczególny charakter. Na trybunach przyjaźń, na murawie rywalizacja, w której nikt nie zamierza odstawiać nogi. Tym razem stawka była szczególnie istotna dla tomaszowian, którzy potrzebowali punktów niczym powietrza.</p><p>Pelikan przyjechał do Tomaszowa jako drużyna wyżej notowana w ligowej tabeli. Po szesnastu kolejkach łowiczanie zgromadzili 24 punkty, podczas gdy Lechia miała ich 17. Siedem punktów różnicy mogło sugerować, kto powinien dyktować warunki. Tyle że piłkarskie statystyki mają jedną zasadniczą wadę: nie potrafią przewidzieć wszystkiego, co wydarzy się na boisku.</p><p>Pierwsza połowa nie zapowiadała jednak tak efektownego zakończenia. Obydwa zespoły grały ostrożnie, pilnując przede wszystkim własnej defensywy. Przypominało to partię szachów, w której żaden z graczy nie chciał zbyt wcześnie poświęcić hetmana.</p><p>W 13. minucie szczęścia próbował Maksym Rosiński, ale Mateusz Wlazłowski nie dał się zaskoczyć. Czternaście minut później bramkarz Pelikana ponownie pokazał swoje umiejętności, broniąc strzał Krystiana Kolasy z rzutu wolnego.</p><p>Goście również mieli swoje okazje. Po uderzeniu Kamila Niewiadomskiego z dystansu Piotr Komar musiał wykazać się refleksem, przenosząc piłkę nad poprzeczką.</p><p>Do szatni obie drużyny schodziły przy bezbramkowym remisie. Na trybunach zapewne mało kto przypuszczał, że prawdziwe emocje dopiero się rozpoczną.</p><h2>Piotr Komar. Człowiek, który odwrócił losy spotkania</h2><p>W futbolu bywają momenty, które decydują o wszystkim. Jedna interwencja, jeden błąd, jedna niewykorzystana okazja. Niczym w dobrym thrillerze, kiedy losy bohaterów zmieniają się w jednej scenie.</p><p><strong>W 56. minucie Pelikan otrzymał rzut karny.</strong> Sędzia Damian Szczytniewski wskazał na jedenasty metr po przewinieniu w polu karnym gospodarzy. Przed ogromną szansą stanął Paweł Gierach.</p><p>Mógł dać łowiczanom prowadzenie. Mógł zmusić Lechię do nerwowej pogoni za wynikiem. Mógł zupełnie zmienić scenariusz tego spotkania.</p><p>Ale między słupkami stał <strong>Piotr Komar</strong>.</p><p>Bramkarz tomaszowskiej drużyny znakomicie odczytał intencje strzelca i obronił jedenastkę. Nie było bramki, nie było prowadzenia Pelikana. Był za to potężny impuls dla gospodarzy.</p><p>Jak się za chwilę okazało, Komar nie tylko uratował zespół przed stratą gola. Dał kolegom sygnał do ataku.</p><h2>Popławski dwa razy. A potem Bogus dopełnił dzieła</h2><p>Minęły zaledwie trzy minuty od obronionego rzutu karnego, gdy piłka znalazła się w siatce. Tym razem po przeciwnej stronie boiska.</p><p><strong>W 59. minucie Kacper Popławski</strong> zdecydował się na strzał z okolic skraju pola karnego. Uderzenie nie wyglądało na niemożliwe do obrony, ale futbol potrafi być bezlitosny dla bramkarzy. Piłka przełamała ręce Mateusza Wlazłowskiego i wpadła do bramki.</p><p>Lechia prowadziła 1:0.</p><p>Gospodarze poczuli, że przeciwnik jest do pokonania. Pelikan próbował odzyskać równowagę, jednak zielono-czerwoni nie zamierzali oddawać inicjatywy.</p><p>W 73. minucie ponownie przypomniał o sobie Popławski. Po serii przebitek i zamieszaniu w polu karnym zachował najwięcej przytomności, odnajdując drogę do siatki. <strong>Drugie trafienie napastnika Lechii oznaczało prowadzenie 2:0.</strong></p><p>Na trzecią bramkę kibice czekali już tylko dwie minuty.</p><p>Tomaszowianie przeprowadzili składną akcję, zakończoną zagraniem piłki wzdłuż bramki. Na właściwym miejscu znalazł się Bartosz Bogus, który pojawił się na murawie zaledwie kilka minut wcześniej. Pozostało mu skierować futbolówkę do pustej siatki.</p><p><strong>75. minuta. Lechia 3, Pelikan 0.</strong></p><p>Trzy gole w szesnaście minut. Trzy punkty. I pierwsza od dłuższego czasu możliwość spojrzenia na ligową rzeczywistość z większym optymizmem.</p><h2>Cenne zwycięstwo, ale przed Lechią kolejne wyzwania</h2><p>Niedzielne spotkanie pokazało, jak niewiele czasem dzieli piłkarską katastrofę od sukcesu. Gdyby Gierach wykorzystał rzut karny, mecz mógłby potoczyć się zupełnie inaczej. Tymczasem to Lechia zademonstrowała skuteczność i umiejętność wykorzystania słabości przeciwnika.</p><p>Na szczególne wyróżnienie zasługuje oczywiście <strong>Kacper Popławski, autor dwóch bramek</strong>, ale równie istotny był wkład Piotra Komara. Bez jego interwencji przy jedenastce końcowy rezultat mógłby wyglądać zupełnie inaczej.</p><p>Nie można zapominać również o Bartoszu Bogusie, który po wejściu z ławki rezerwowych błyskawicznie wpisał się na listę strzelców.</p><p>Warto przypomnieć, że pod koniec października Lechia pokonała u siebie Wigry Suwałki 2:0. Teraz ponownie wygrała z zespołem zajmującym wyższą pozycję w tabeli, nie tracąc przy tym żadnej bramki.</p><p>To ważny sygnał, choć jedno zwycięstwo nie rozwiązuje wszystkich problemów drużyny. Zielono-czerwoni zamknęli pierwszą połowę ligowego sezonu z dorobkiem 20 punktów, a przed nimi jeszcze dwa listopadowe spotkania rozgrywane awansem z rundy wiosennej.</p><p>Najbliższe już 22 listopada, kiedy do Tomaszowa przyjedzie KTS Weszło Warszawa.</p><p>Niedzielny triumf nad Pelikanem to coś więcej niż tylko trzy punkty dopisane do tabeli. To również przypomnienie, że drużyna potrafi walczyć, wykorzystywać swoje okazje i zwyciężać w meczach, w których stawka jest naprawdę wysoka.</p><p><strong>A 432 kibiców, którzy oglądali spotkanie, otrzymało najlepszy dowód na to, że czasem warto cierpliwie przeczekać pierwszą połowę. Bo najciekawsze rzeczy mogą wydarzyć się dopiero po przerwie.</strong></p><h4><u>Lechia Tomaszów Mazowiecki – Pelikan Łowicz 3:0 (0:0)</u></h4><p><strong>Bramki:</strong> Kacper Popławski (59., 73.), Bartosz Bogus (75.).</p><p><strong>Lechia:</strong> Piotr Komar – Maksym Rosiński (71. Bartosz Bogus), Marcin Orzechowski, Bartosz Winkler, Bartłomiej Chyb – Krystian Kolasa (74. Szymon Warczyński), Miłosz Pawlusiński, Daniel Chwałowski, Artur Czupryński – Kacper Popławski, Łukasz Racis (63. Marcin Pieńkowski).</p><p><strong>Żółte kartki:</strong> Lechia – Maksym Rosiński, Krystian Kolasa, Kacper Popławski, Bartosz Winkler, Szymon Warczyński, Marcin Orzechowski, Artur Czupryński oraz trener Kacper Giełzak. Pelikan – Mateusz Wlazłowski, Kamil Niewiadomski oraz kierownik Maciej Wyszogrodzki.</p><p><strong>Sędzia:</strong> Damian Szczytniewski (Płock).</p><p><strong>Widzów:</strong> 432.</p><p><strong>Rozgrywki:</strong> Betclic III liga, grupa I, 17. kolejka, 15 listopada 2026 r.</p><p>Uwaga redakcyjna: Poprawiłem nieścisłość z materiału wyjściowego: drugi gol Popławskiego padł w 73. minucie, a nie sześć minut po pierwszym. Potwierdzają to zarówno oficjalna relacja Lechii, jak i Łódzki Portal Sportowy. Uwzględniłem również zaplanowane na listopad dwa mecze rozgrywane awansem z rundy wiosennej.</p><p>RKS Lechia Tomaszów Mazowiecki+2</p><p>&nbsp;</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Noc na Arrakis. Trzy części „Diuny” podczas jednego maratonu w tomaszowskim Heliosie!]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57523,noc-na-arrakis-trzy-czesci-diuny-podczas-jednego-maratonu-w-tomaszowskim-heliosie</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57523,noc-na-arrakis-trzy-czesci-diuny-podczas-jednego-maratonu-w-tomaszowskim-heliosie</guid>
            <pubDate>Mon, 16 Nov 2026 00:29:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-noc-na-arrakis-trzy-czesci-diuny-podczas-jednego-maratonu-w-tomaszowskim-heliosie-1794785506.jpg</url>
                        <title>Noc na Arrakis. Trzy części „Diuny” podczas jednego maratonu w tomaszowskim Heliosie!</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57523,noc-na-arrakis-trzy-czesci-diuny-podczas-jednego-maratonu-w-tomaszowskim-heliosie</link>
                    </image><description>Są filmy, które się ogląda. Są też takie, w których świecie można się zatracić, zapominając o upływającym czasie. „Diuna” Denisa Villeneuve’a zdecydowanie należy do tej drugiej kategorii. Już 18 grudnia 2026 roku kino Helios w Tomaszowie Mazowieckim zaprosi miłośników fantastyki na niezwykłą podróż przez pustynie Arrakis. Trzy monumentalne widowiska, jedna noc i finał w postaci najnowszej odsłony filmowej sagi. Seans rozpocznie się o godzinie 23.00, a zakończy dopiero o poranku.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <section style="max-width:900px;margin:28px auto;padding:clamp(20px,4vw,34px);background:linear-gradient(145deg,#121922 0%,#29231e 65%,#382819 100%);border:1px solid #a88749;border-radius:16px;color:#f5f0e8;font-family:Arial,Helvetica,sans-serif;box-shadow:0 8px 28px rgba(0,0,0,.16);box-sizing:border-box;">  <div style="font-size:12px;font-weight:700;letter-spacing:2px;text-transform:uppercase;color:#d7b579;margin-bottom:10px;">    NASZTOMASZOW.PL | KULTURA I KINO  </div>  <h2 style="font-size:clamp(23px,4vw,31px);line-height:1.2;margin:0 0 12px;color:#f4d49c;">    🎬 Nasz artykuł w filmowym skrócie  </h2>  <p style="font-size:16px;line-height:1.7;margin:0 0 24px;color:#ece3d3;">    Trzy filmy. Jedna noc. Jedna planeta, na której    rodzą się mesjasze i upadają imperia.    <strong>18 grudnia 2026 roku</strong> tomaszowski Helios    zaprasza na epicki maraton „Diuny”, zakończony    premierowym pokazem trzeciej części sagi.  </p>  <div style="display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(190px,1fr));gap:12px;margin-bottom:24px;">    <div style="background:rgba(255,255,255,.06);border:1px solid rgba(215,181,121,.3);border-radius:10px;padding:17px;">      <div style="font-size:12px;color:#d7b579;font-weight:bold;letter-spacing:1px;margin-bottom:8px;">        AKT I · POCZĄTEK LEGENDY      </div>      <div style="font-weight:bold;font-size:17px;margin-bottom:8px;color:#fff;">        DIUNA      </div>      <p style="font-size:14px;line-height:1.6;margin:0;color:#e5dbca;">        Paul Atryda trafia na Arrakis. Zdrada, walka o melanż        i upadek potężnego rodu rozpoczynają wielką opowieść.      </p>    </div>    <div style="background:rgba(255,255,255,.06);border:1px solid rgba(215,181,121,.3);border-radius:10px;padding:17px;">      <div style="font-size:12px;color:#d7b579;font-weight:bold;letter-spacing:1px;margin-bottom:8px;">        AKT II · NARODZINY MESJASZA      </div>      <div style="font-weight:bold;font-size:17px;margin-bottom:8px;color:#fff;">        DIUNA: CZĘŚĆ DRUGA      </div>      <p style="font-size:14px;line-height:1.6;margin:0;color:#e5dbca;">        Sojusz z Fremenami, miłość do Chani i zemsta.        Paul staje przed wyborem między uczuciem a przeznaczeniem.      </p>    </div>    <div style="background:rgba(255,255,255,.06);border:1px solid rgba(215,181,121,.3);border-radius:10px;padding:17px;">      <div style="font-size:12px;color:#d7b579;font-weight:bold;letter-spacing:1px;margin-bottom:8px;">        AKT III · CENA WŁADZY      </div>      <div style="font-weight:bold;font-size:17px;margin-bottom:8px;color:#fff;">        DIUNA: CZĘŚĆ TRZECIA      </div>      <p style="font-size:14px;line-height:1.6;margin:0;color:#e5dbca;">        Paul jest Imperatorem. Spiski, zdrady i konsekwencje        dawnych decyzji prowadzą do dramatycznego finału.      </p>    </div>  </div>  <div style="border-top:1px solid rgba(215,181,121,.35);padding-top:20px;">    <h3 style="font-size:18px;color:#f4d49c;margin:0 0 14px;">      📽️ Maraton w pigułce    </h3>    <div style="display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(210px,1fr));gap:12px;font-size:14px;line-height:1.65;color:#f0e7d8;">      <div>        📅 <strong>Data:</strong> 18 grudnia 2026 r.<br>        🕚 <strong>Start:</strong> godz. 23.00<br>        🌅 <strong>Koniec:</strong> ok. 7.20 rano      </div>      <div>        📍 <strong>Miejsce:</strong> Helios, Galeria Tomaszów<br>        🎞️ <strong>Wersja:</strong> 2D, polskie napisy<br>        🎟️ <strong>Bilety:</strong> od 34,90 zł      </div>    </div>  </div>  <div style="margin-top:24px;padding:17px 18px;background:rgba(215,181,121,.10);border-left:4px solid #d7b579;border-radius:0 8px 8px 0;">    <p style="font-size:16px;line-height:1.6;font-style:italic;margin:0;color:#f4dfba;">      „Najgroźniejsze potwory nie zawsze kryją się pod      powierzchnią pustyni. Czasami zasiadają na tronach”.    </p>  </div>  <p style="text-align:center;font-size:17px;font-weight:bold;color:#f4d49c;margin:24px 0 15px;line-height:1.5;">    Arrakis wzywa. Czy wytrzymasz całą noc?  </p>  <div style="text-align:center;">    <a href="https://helios.pl/" target="_blank" rel="noopener noreferrer"       style="display:inline-block;background:#d7b579;color:#171b20;text-decoration:none;font-size:14px;font-weight:bold;padding:13px 24px;border-radius:7px;">      Sprawdź repertuar i bilety Heliosa    </a>  </div>  <div style="text-align:center;margin-top:22px;padding-top:13px;border-top:1px solid rgba(215,181,121,.25);font-size:12px;letter-spacing:.4px;color:#d7b579;">    NASZTOMASZOW.PL — CODZIENNIE BLISKO CIEBIE  </div></section><p>Frank Herbert stworzył świat, w którym pustynia jest czymś więcej niż bezkresnym morzem piasku. To przestrzeń, gdzie rodzą się religie, upadają imperia, a ludzkie ambicje przybierają rozmiary kosmicznych katastrof. Denis Villeneuve przełożył tę literacką wizję na język kina z rozmachem przypominającym największe dzieła Stanleya Kubricka czy Davida Leana. Monumentalne obrazy, hipnotyczna muzyka Hansa Zimmera i opowieść o władzy, która potrafi zniszczyć nawet tych, którzy zdobyli ją w imię szlachetnych ideałów.</p><p><strong>Tomaszowski Helios postanowił pozwolić widzom przeżyć całą tę historię podczas jednego nocnego maratonu.</strong> To propozycja dla tych, którzy znają już losy Paula Atrydy, ale także dla widzów pragnących po raz pierwszy wkroczyć w niezwykłe uniwersum Franka Herberta.</p><h2>Od upadku rodu Atrydów do narodzin legendy</h2><p>Filmową noc otworzy <strong>„Diuna: Część pierwsza”</strong>, widowisko z 2021 roku, które zapoczątkowało nowy rozdział w historii ekranizacji literatury science fiction.</p><p>Poznajemy Paula Atrydę, młodego dziedzica jednego z najpotężniejszych rodów Imperium. Jego rodzina otrzymuje władzę nad Arrakis, planetą będącą jedynym źródłem melanżu, niezwykle cennej substancji pozwalającej między innymi na międzygwiezdne podróże.</p><p>Pozornie zaszczytna misja okazuje się śmiertelną pułapką. W świecie Herberta polityka nie zna sentymentów, a zdrada stanowi niemal naturalny element sprawowania władzy. Paul zostaje wrzucony w sam środek konfliktu, którego konsekwencje wykraczają daleko poza los jego rodziny.</p><p>To opowieść o dojrzewaniu, przeznaczeniu i strachu. Ale również o mechanizmach politycznej manipulacji, ekonomicznych interesach i religii wykorzystywanej jako instrument panowania nad ludźmi. Trudno nie dostrzec, że Herbert, piszący swoją powieść w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku, opowiadał nie tylko o odległej przyszłości, lecz także o naszej rzeczywistości.</p><h2>Mesjasz czy tyran? Druga odsłona pustynnej epopei</h2><p>Następnie widzowie obejrzą <strong>„Diunę: Część drugą”</strong> z 2024 roku. Paul Atryda, szukając schronienia po tragedii swojej rodziny, jednoczy siły z Fremenami, rdzennymi mieszkańcami Arrakis. U jego boku staje Chani, kobieta, która staje się dla niego nie tylko ukochaną, ale również symbolem świata, którego nie chce utracić.</p><p>Z czasem historia zemsty przekształca się jednak w coś znacznie bardziej niepokojącego. Paul zaczyna dostrzegać przyszłość, w której jego imię stanie się sztandarem fanatycznej wojny. Przeznaczenie, przed którym próbował uciec, zaczyna pochłaniać wszystko, co dotychczas uważał za najważniejsze.</p><p>Villeneuve pokazuje narodziny przywódcy, którego jedni uznają za wybawcę, inni zaś za zwiastuna katastrofy.</p><p>Nie sposób uciec od skojarzeń z historią wielkich politycznych i religijnych ruchów, których twórcy obiecywali wyzwolenie, przynosząc ostatecznie kolejne zniewolenie. <strong>W „Diunie” granica między bohaterem a tyranem jest równie niestabilna jak piasek pustyni.</strong></p><h2>„Diuna: Część trzecia”. Kiedy spełnione proroctwo staje się przekleństwem</h2><p>Najważniejszym punktem nocnego maratonu będzie <strong>„Diuna: Część trzecia”</strong>, najnowszy film Denisa Villeneuve’a, oparty na literackim świecie „Mesjasza Diuny” Franka Herberta.</p><p>Akcja rozgrywa się niemal dwadzieścia lat po wydarzeniach, które doprowadziły Paula Atrydę do objęcia władzy nad Imperium.</p><p>Dawny młodzieniec, który walczył o przetrwanie swojej rodziny, jest teraz bezwzględnym władcą. Jego decyzje zmieniły losy całego wszechświata, ale cena zwycięstwa okazuje się niewyobrażalna.</p><p>Powracają dawni sojusznicy. Rodzą się nowe spiski. Wrogowie przygotowują się do uderzenia, a wizje przyszłości coraz mocniej zatruwają umysł Imperatora. W centrum nadciągającego konfliktu ponownie pojawia się Chani.</p><p><strong>Czy człowiek, który został wyniesiony do rangi mesjasza, może jeszcze odzyskać własne człowieczeństwo? Czy można ocalić tych, których się kocha, kiedy własne decyzje zaważyły na losach milionów?</strong></p><p>To pytania, które stanowią istotę twórczości Herberta. Jego bohaterowie nigdy nie byli jednoznaczni, a zwycięstwo rzadko oznaczało szczęśliwe zakończenie.</p><p>Na ekranie ponownie zobaczymy Timothée Chalameta jako Paula Atrydę oraz Zendayę w roli Chani. W obsadzie znaleźli się również między innymi Florence Pugh, Rebecca Ferguson, Jason Momoa, Javier Bardem, Anya Taylor-Joy i Robert Pattinson.</p><p>Za muzykę ponownie odpowiada Hans Zimmer, którego monumentalne kompozycje są jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów filmowego świata Arrakis.</p><h2>Osiem godzin w innym świecie. Helios zaprasza na wyjątkową noc</h2><p>Maraton rozpocznie się <strong>w piątek, 18 grudnia 2026 roku, o godzinie 23.00</strong> w kinie Helios mieszczącym się w Galerii Tomaszów przy ulicy Warszawskiej 1.</p><p>Organizatorzy przewidują zakończenie wydarzenia <strong>w sobotę, 19 grudnia, około godziny 7.20</strong>. Wszystkie trzy filmy zostaną wyświetlone w wersji z polskimi napisami, w formacie 2D. Wydarzenie przeznaczone jest dla widzów od 15. roku życia.</p><p>Ceny biletów rozpoczynają się od 34,90 zł przy zakupie z odpowiednim wyprzedzeniem. Im bliżej maratonu, tym cena będzie wyższa. W dniu wydarzenia wyniesie 46,90 zł. Przy zakupie internetowym doliczana jest opłata w wysokości 1,50 zł za bilet. Podczas maratonu nie obowiązują kupony ani zaproszenia.</p><p>Warto wiedzieć, że oficjalna międzynarodowa premiera trzeciej części została zapowiedziana już na 16 grudnia. Nocny maraton będzie więc okazją do obejrzenia nowego filmu w szczególnej formule, bezpośrednio po dwóch wcześniejszych odsłonach.</p><p>Dla mniej wytrwałych przygotowano jeszcze jedną propozycję. W dniach <strong>11–13 grudnia</strong>, w ramach cyklu Helios RePlay, na ekrany powrócą dwie pierwsze części „Diuny”. Pokazom ma towarzyszyć dziewięciominutowy, ekskluzywny materiał z najnowszej produkcji.</p><h2>Pustynia wzywa. Czy odpowiecie?</h2><p>Są takie filmowe historie, które najlepiej smakują bez pośpiechu. Bez przerywania opowieści codziennymi obowiązkami, bez rozpraszania uwagi ekranem telefonu, bez konieczności czekania kolejnych miesięcy na dalszy ciąg.</p><p>Maraton „Diuny” daje możliwość przeżycia całej drogi Paula Atrydy niemal jednym tchem. Od młodzieńca pozbawionego domu, przez przywódcę pustynnych wojowników, aż po Imperatora, który musi zmierzyć się z konsekwencjami własnej legendy.</p><p>To także przypomnienie, że <strong>wielkie kino nie kończy się na widowiskowych efektach specjalnych</strong>. Potrafi stawiać niewygodne pytania o władzę, odpowiedzialność, wolność i ludzką naturę.</p><p>Frank Herbert doskonale wiedział, że najgroźniejsze potwory nie zawsze kryją się pod powierzchnią pustyni. Czasami zasiadają na tronach. Innym razem ludzie sami wynoszą je na ołtarze.</p><p><strong>18 grudnia w Tomaszowie Mazowieckim ponownie zabrzmi wezwanie Arrakis. Przed nami noc, podczas której piasek odmierzający czas ustąpi miejsca wielkiej filmowej opowieści.</strong></p><p>Oby tylko wystarczyło kawy na powrót z pustyni.</p><p><strong>Bilety i szczegółowy program:</strong> <a href="https://helios.pl/tomaszow-mazowiecki/kino-helios/wydarzenie/maraton-diuny-2921">Maraton „Diuny” – Helios Tomaszów Mazowiecki</a>.</p><p>Informacje o godzinach, cenach, wersjach językowych i dodatkowych pokazach sprawdzono w oficjalnym repertuarze tomaszowskiego Heliosa.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Samorządowy folwark ma się znakomicie. „Każdy musi gdzieś pracować?”]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57522,samorzadowy-folwark-ma-sie-znakomicie-kazdy-musi-gdzies-pracowac</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57522,samorzadowy-folwark-ma-sie-znakomicie-kazdy-musi-gdzies-pracowac</guid>
            <pubDate>Fri, 13 Nov 2026 10:33:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-samorzadowy-folwark-ma-sie-znakomicie-kazdy-musi-gdzies-pracowac-1794565074.png</url>
                        <title>Samorządowy folwark ma się znakomicie. „Każdy musi gdzieś pracować?”</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57522,samorzadowy-folwark-ma-sie-znakomicie-kazdy-musi-gdzies-pracowac</link>
                    </image><description>Stanisław Bareja, gdyby żył, nie musiałby dzisiaj wymyślać scenariuszy swoich komedii. Wystarczyłoby, żeby przejrzał listy płac samorządowych spółek, zakładów i instytucji. Znalazłby tam materiał na kolejne „Alternatywy 4”. Tyle że tym razem widzom nie byłoby do śmiechu. Sieć Obywatelska Watchdog Polska ujawniła właśnie skalę zatrudniania radnych w instytucjach zależnych od samorządów, które powinni kontrolować. I chociaż samo zatrudnienie nie jest jeszcze dowodem patologii, trudno nie dostrzec, że polski samorząd stworzył znakomite warunki do rozkwitu politycznych synekur. Tomaszów Mazowiecki i powiat tomaszowski nie są od tej choroby wolne.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <style>.nt-samorzad-box {  box-sizing: border-box;  width: 100%;  margin: 24px 0;  padding: 25px;  font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;  color: #24342e;  background: #f7faf8;  border: 1px solid #dce8e0;  border-left: 5px solid #176a47;  border-radius: 12px;  box-shadow: 0 4px 18px rgba(0,0,0,.05);}.nt-samorzad-box * {  box-sizing: border-box;}.nt-samorzad-head {  display: flex;  align-items: center;  gap: 14px;  padding-bottom: 16px;  border-bottom: 2px solid #176a47;}.nt-samorzad-icon {  display: flex;  align-items: center;  justify-content: center;  flex-shrink: 0;  width: 46px;  height: 46px;  border-radius: 9px;  background: #176a47;  color: white;  font-size: 25px;}.nt-samorzad-label {  margin-bottom: 5px;  color: #a22b29;  font-size: 11px;  font-weight: 800;  letter-spacing: 1.3px;  text-transform: uppercase;}.nt-samorzad-box h2 {  margin: 0;  padding: 0;  border: 0;  color: #174d37;  font-size: 23px;  line-height: 1.25;  font-weight: 800;}.nt-samorzad-lead {  margin: 19px 0 14px;  font-size: 18px;  line-height: 1.5;  font-weight: 700;}.nt-samorzad-intro {  margin: 0 0 18px;  font-size: 15px;  line-height: 1.75;}.nt-samorzad-stats {  display: grid;  grid-template-columns: repeat(2, minmax(0, 1fr));  gap: 12px;  margin: 17px 0;}.nt-samorzad-stat {  padding: 17px;  background: #fff;  border: 1px solid #e0e9e2;  border-radius: 9px;}.nt-samorzad-number {  display: block;  margin-bottom: 8px;  color: #176a47;  font-size: 29px;  line-height: 1.1;  font-weight: 800;}.nt-samorzad-stat p {  margin: 0;  font-size: 13px;  line-height: 1.55;}.nt-samorzad-point {  margin: 13px 0;  padding-left: 13px;  border-left: 3px solid #d8e9de;  font-size: 14px;  line-height: 1.75;}.nt-samorzad-point strong {  color: #175b40;}.nt-samorzad-quote {  margin: 20px 0 0;  padding: 18px 18px;  background: #e9f2ec;  border-radius: 9px;  text-align: center;  color: #164d36;  font-size: 17px;  line-height: 1.6;  font-style: italic;  font-weight: 700;}.nt-samorzad-footer {  margin-top: 13px;  text-align: right;  font-size: 11px;  font-weight: 700;  letter-spacing: .5px;  color: #66766d;  text-transform: uppercase;}@media(max-width: 600px) {  .nt-samorzad-box {    padding: 17px;    margin: 18px 0;  }  .nt-samorzad-box h2 {    font-size: 19px;  }  .nt-samorzad-lead {    font-size: 16px;  }  .nt-samorzad-stats {    grid-template-columns: 1fr;  }  .nt-samorzad-number {    font-size: 25px;  }  .nt-samorzad-quote {    font-size: 15px;  }}</style><aside class="nt-samorzad-box"  aria-label="Nasz artykuł w samorządowym skrócie">  <div class="nt-samorzad-head">    <div class="nt-samorzad-icon"      aria-hidden="true">&#9878;</div>    <div>      <div class="nt-samorzad-label">        NaszTomaszow.pl | Samorząd      </div>      <h2>Nasz artykuł w samorządowym skrócie</h2>    </div>  </div>  <div class="nt-samorzad-lead">    Radni na etatach. Kto naprawdę kontroluje władzę?  </div>  <p class="nt-samorzad-intro">    Raport Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska    pokazuje skalę zatrudniania radnych w podmiotach    zależnych od samorządów. Tomaszów Mazowiecki    również zna problem zawodowych i politycznych    zależności.  </p>  <div class="nt-samorzad-stats">    <div class="nt-samorzad-stat">      <span class="nt-samorzad-number">2366</span>      <p>        Potwierdzonych przypadków zatrudnienia radnych        w podmiotach zależnych od gmin.        Samo zatrudnienie nie oznacza nieuczciwości.      </p>    </div>    <div class="nt-samorzad-stat">      <span class="nt-samorzad-number">Tomaszów</span>      <p>        Lokalne przypadki zatrudnienia samorządowców        w spółkach publicznych rodzą pytania        o ich niezależność i konflikt interesów.      </p>    </div>  </div>  <div class="nt-samorzad-point">    <strong>Prawo a etyka.</strong>    Nie każde zatrudnienie radnego jest nielegalne.    Jednak zależność zawodowa od instytucji,    które radny powinien kontrolować,    może podważać jego niezależność.  </div>  <div class="nt-samorzad-point">    <strong>Publiczne pieniądze.</strong>    Mieszkańcy mają prawo pytać o kwalifikacje,    zakres obowiązków i efekty pracy osób    opłacanych ze środków publicznych.  </div>  <div class="nt-samorzad-point">    <strong>Fikcyjne etaty?</strong>    Sam raport Watchdoga nie dowodzi    niewykonywania pracy. Każdy sygnał    o pozornym zatrudnieniu wymaga jednak    rzetelnego wyjaśnienia.  </div>  <div class="nt-samorzad-point">    <strong>Samorząd czy polityczny folwark?</strong>    Mandat radnego powinien oznaczać służbę    mieszkańcom, a nie być przepustką    do stanowisk i wynagrodzeń.  </div>  <blockquote class="nt-samorzad-quote">    „W demokracji głos radnego powinien    należeć do mieszkańców.    Nie do tego, kto wypłaca mu pensję”.  </blockquote>  <div class="nt-samorzad-footer">    Felieton | NaszTomaszow.pl  </div></aside><h3><strong>Dwa tysiące trzysta sześćdziesiąt sześć powodów do zadawania pytań</strong></h3><p style="text-align:justify;">12 listopada 2026 roku Sieć Obywatelska Watchdog Polska opublikowała raport zatytułowany „Każdy musi gdzieś pracować”. Tytuł brzmi niewinnie, niemal jak fragment rozmowy zatroskanych rodziców o przyszłość dorosłego dziecka. Za tymi słowami kryje się jednak zjawisko, które powinno zainteresować każdego podatnika.</p><p style="text-align:justify;">Organizacja zebrała 4904 zgłoszenia dotyczące zatrudniania radnych w instytucjach zależnych od gmin. Po ich weryfikacji skierowała 2952 wnioski o udostępnienie informacji publicznej. <strong>Potwierdzono 2366 przypadków zatrudnienia radnych w podmiotach zależnych od gmin, w których sprawują mandat.</strong> Aż 58 procent dotyczy placówek oświatowych, natomiast 18 procent spółek i zakładów komunalnych.</p><p style="text-align:justify;">To nie jest lista 2366 fikcyjnych etatów. Watchdog potwierdza zależność pracowniczą, a nie udowadnia, że zatrudnione osoby nie wykonują obowiązków. Warto to zastrzec, zanim zaczniemy ferować wyroki. Nauczyciel, który od lat sumiennie pracuje w szkole, nie staje się przecież człowiekiem nieuczciwym tylko dlatego, że mieszkańcy wybrali go do rady gminy.</p><p style="text-align:justify;">Ale liczby pokazują coś znacznie bardziej niepokojącego. <strong>Tysiące radnych pozostają zawodowo związane z instytucjami, na których funkcjonowanie bezpośredni lub pośredni wpływ mają ludzie sprawujący władzę wykonawczą.</strong> Władza ta decyduje o budżetach, obsadzie stanowisk kierowniczych, inwestycjach i organizacji podległych podmiotów. A radni mają tę władzę kontrolować.</p><p style="text-align:justify;">Czy można być jednocześnie skutecznym kontrolerem i osobą zawodowo zależną od kontrolowanego? Oczywiście, że można. Tyle że wymaga to charakteru, niezależności i odporności na naciski. Cech, których żadna ustawa nie potrafi zagwarantować.</p><p style="text-align:justify;">Gogol napisał kiedyś „Rewizora”, pokazując świat urzędniczego zakłamania, strachu i wzajemnych zależności. Od jego czasów zmieniły się garnitury, samochody i telefony. Mechanizm pozostał zadziwiająco podobny.</p><h3><strong>Zawód: człowiek zaufania politycznego</strong></h3><p style="text-align:justify;">W polskim samorządzie istnieje szczególny rodzaj zawodowej kariery, której nie sposób znaleźć w podręcznikach zarządzania zasobami ludzkimi. Nie zawsze wymaga imponującego wykształcenia, doświadczenia ani szczególnych umiejętności. Czasem najważniejszym atutem okazuje się polityczna dyspozycyjność.</p><p style="text-align:justify;">Kiedy pojawia się potrzeba wynagrodzenia lojalności, niezwykle użyteczne mogą się okazać stanowiska o nazwach brzmiących poważnie, choć ich rzeczywista przydatność nie zawsze jest równie oczywista. Specjalista, koordynator, doradca, pełnomocnik, ekspert do spraw bliżej nieokreślonych. Im bardziej rozbudowana nazwa, tym trudniej przeciętnemu mieszkańcowi zrozumieć, czym właściwie zajmuje się jej posiadacz.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Nie twierdzę, że każdy doradca jest zbędny, a każdy radny zatrudniony w samorządowej spółce nieuczciwy. Twierdzę natomiast, że stanowisko utworzone nie dla wykonania potrzebnej pracy, lecz dla konkretnego człowieka, jest patologią niezależnie od tego, jak pięknie zostanie nazwane.</strong></p><p style="text-align:justify;">Szczególnie bulwersujący jest mechanizm, w którym polityczne koneksje mogą zastępować kwalifikacje, a rzeczywiste obowiązki zawodowe schodzą na dalszy plan. W takim układzie najcenniejszą umiejętnością bywa nie znajomość przepisów, ekonomii czy zarządzania, lecz zdolność podnoszenia ręki we właściwym momencie.</p><p style="text-align:justify;">To oczywiście nie jest jeszcze dowód, że za konkretnym głosowaniem stoi konkretna korzyść majątkowa. Taką zależność trzeba wykazać. Ale <strong>sam system, który pozwala władzy wykonawczej tworzyć miejsca pracy dla osób mających ją kontrolować, produkuje konflikt interesów niemal na zamówienie.</strong></p><p style="text-align:justify;">I ma jeszcze jedną, wyjątkowo odrażającą konsekwencję.</p><p style="text-align:justify;">Demoralizuje uczciwych pracowników.</p><p style="text-align:justify;">Wyobraźmy sobie człowieka, który od dwudziestu lat codziennie przychodzi do pracy, odpowiada za dokumenty, maszyny, finanse albo bezpieczeństwo innych ludzi. Musi przestrzegać regulaminów, rozliczać się z obowiązków, wykazywać kompetencje i tłumaczyć z każdego błędu. Obok pojawia się ktoś, kogo pozycja zawodowa wydaje się wynikać przede wszystkim z politycznych znajomości.</p><p style="text-align:justify;">Jeśli taki człowiek otrzymuje wysokie wynagrodzenie, a jego efekty pracy pozostają niewidoczne, trudno oczekiwać, że pozostali pracownicy nie zaczną zadawać pytań.</p><p style="text-align:justify;">Po co się starać? Po co podnosić kwalifikacje? Po co pracować sumiennie, skoro o awansie może decydować nie dorobek zawodowy, ale polityczna użyteczność?</p><p style="text-align:justify;"><strong>Największą stratą nie są wtedy nawet pieniądze. Jest nią niszczenie przekonania, że uczciwa praca ma sens.</strong></p><h3><strong>Tomaszów Mazowiecki. Tutaj też znamy ten scenariusz</strong></h3><p style="text-align:justify;">Nie musimy szukać przykładów wyłącznie w Warszawie, Krakowie czy Gdańsku. Wystarczy przyjrzeć się sprawom, które od miesięcy rozgrywają się na naszym lokalnym podwórku.</p><p style="text-align:justify;">Najgłośniejszą pozostaje niewątpliwie historia <strong>Pauliny Sochy, radnej Rady Powiatu Tomaszowskiego, zatrudnionej w Tomaszowskim Centrum Zdrowia na stanowisku dyrektora do spraw finansowych – głównej księgowej.</strong></p><p style="text-align:justify;">Nie chodzi tu o domniemane niewykonywanie pracy. Przeciwnie, dokumenty dotyczące zakresu jej obowiązków stały się podstawą zupełnie innego sporu: czy jako radna mogła wykonywać funkcje zarządcze w spółce prowadzącej działalność z wykorzystaniem majątku powiatu.</p><p style="text-align:justify;">6 listopada 2026 roku wojewoda łódzka Dorota Ryl wydała zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie mandatu Pauliny Sochy. Uznała, że doszło do naruszenia art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym. Wcześniej większość radnych powiatowych nie poparła uchwały o wygaśnięciu mandatu koleżanki. Zarządzenie wojewody może zostać zaskarżone do sądu administracyjnego, więc ostateczne rozstrzygnięcie prawne nie musi być jeszcze przesądzone.</p><p style="text-align:justify;">Ta historia mówi jednak wiele o konstrukcji lokalnych zależności. Kiedy pojawia się problem dotyczący jednego z radnych, sprawa przestaje być wyłącznie zagadnieniem prawnym. Wkraczają polityczne sympatie, partyjne lojalności, interpretacje i arytmetyka głosowania.</p><p style="text-align:justify;">Nie jest to jedyny przykład rodzący pytania o granice niezależności.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Leszek Ogórek, wiceprzewodniczący Rady Miejskiej Tomaszowa Mazowieckiego, został zatrudniony w Miejskim Zakładzie Komunikacyjnym na stanowisku zastępcy dyrektora do spraw techniczno-eksploatacyjnych.</strong> W jego przypadku wojewoda nie znalazła podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu. Nie ma więc podstaw, by przedstawiać to zatrudnienie jako bezprawne. Nadal jednak pozostaje uzasadnione pytanie o to, jak oddzielać funkcję radnego od zawodowej zależności od miejskiej spółki.</p><p style="text-align:justify;">Z kolei „Tomaszowski Informator Tygodniowy” opisywał wcześniej przypadek <strong>Jarosława Batorskiego</strong>, któremu powierzono zadania związane z obronnością i zarządzaniem kryzysowym w trzech miejskich spółkach. Według tej publikacji łączna wartość umów-zleceń wynosiła 6300 zł. Samo zawarcie takich umów nie dowodzi oczywiście, że były zbędne albo stanowiły polityczną nagrodę.</p><p style="text-align:justify;">Są też nazwiska z poprzednich kadencji takie jak: Paweł Łuczak, Tomasz Zdonek, Bogna Hes, Piotr Kagankiewicz, Leon Karwat.&nbsp;</p><p style="text-align:justify;">Czy mieszkańcy nie mają prawa wiedzieć, jakie kwalifikacje zdecydowały o powierzeniu zadań, jak wyglądała ich realizacja i jakie efekty przyniosły wydane pieniądze?</p><p style="text-align:justify;">To przecież pytania elementarne.</p><h3><strong>Lista obecności zamiast pracy? Słowa, które powinny zaniepokoić</strong></h3><p style="text-align:justify;">Niedawno podczas rozmowy <strong>Paulina Socha zwróciła mi uwagę na zjawisko, które – jeśli rzeczywiście występuje – powinno być przedmiotem szczególnie wnikliwej kontroli.</strong> Mówiła o osobach, których aktywność zawodowa miałaby sprowadzać się właściwie do podpisywania listy obecności. Według tej relacji zdarzają się nawet przypadki osób, które nie pojawiają się w pracy.</p><p style="text-align:justify;">Nie wiem, kogo konkretnie miała na myśli. Nie dysponuję dokumentami pozwalającymi przypisać taki proceder oznaczonym osobom i nie zamierzam przedstawiać tej relacji jako udowodnionego faktu. Ale skoro pisze o nich dyrektor finansowa poważnej powiatowej spółki, to uważam, że takich sygnałów nie wolno lekceważyć.</p><p style="text-align:justify;">Bo jeżeli w jakiejkolwiek jednostce publicznej ktoś otrzymuje wynagrodzenie za pracę, której faktycznie nie wykonuje, nie mamy już do czynienia wyłącznie z problemem etycznym. Pojawiają się pytania o obowiązki pracownicze, prawidłowość rozliczeń, odpowiedzialność przełożonych, a w określonych okolicznościach także o odpowiedzialność karną.</p><p style="text-align:justify;">I tu dochodzimy do sprawy, która pokazuje, że podobne podejrzenia nie są wyłącznie elementem lokalnych politycznych sporów.</p><h3><strong>Dariusz Matecki. Kiedy fikcyjna praca staje się sprawą prokuratury</strong></h3><p style="text-align:justify;">Sprawa posła <strong>Dariusza Mateckiego</strong> pokazała, że podejrzenia dotyczące pozornego zatrudniania polityków mogą mieć bardzo poważne konsekwencje.</p><p style="text-align:justify;">Prokuratura postawiła mu między innymi zarzuty związane z zatrudnieniem w Centrum Informacyjnym Lasów Państwowych oraz Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Szczecinie. Według śledczych umowy miały tworzyć pozory wykonywania pracy, za którą wypłacano wynagrodzenie. W sprawie pojawiły się również zarzuty dotyczące nierzetelnej dokumentacji i potwierdzania wykonywania obowiązków, których zdaniem prokuratury faktycznie nie realizowano.</p><p style="text-align:justify;">Wartość świadczeń objętych tym wątkiem aktu oskarżenia określono na blisko 484 tysiące złotych. Matecki nie przyznaje się do zarzutów. Sprawa trafiła do sądu i to sąd, a nie publicyści, rozstrzygnie o jego odpowiedzialności.</p><p style="text-align:justify;">Nie sposób jednak zignorować podobieństwa samego mechanizmu opisywanego w zarzutach do ostrzeżeń o możliwych fikcyjnych etatach: dokumenty mogą istnieć, wynagrodzenie może wpływać na konto, a pytanie o rzeczywiście wykonaną pracę pozostaje bez odpowiedzi.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Lista obecności nie jest świadectwem kompetencji. Umowa o pracę nie jest dowodem przydatności stanowiska. A przelew wynagrodzenia nie oznacza jeszcze, że publiczne pieniądze zostały wydane uczciwie i gospodarnie.</strong></p><p style="text-align:justify;">Nie wystarczy zatrudnić człowieka. Trzeba jeszcze umieć wykazać, za co mu się płaci.</p><h3><strong>Prawo zabrania niewiele. Przyzwoitość powinna wymagać więcej</strong></h3><p style="text-align:justify;">Ustawa o samorządzie gminnym w art. 24a zakazuje zatrudniania radnego w urzędzie gminy, w której uzyskał mandat, oraz pełnienia przez niego funkcji kierownika gminnej jednostki organizacyjnej lub jego zastępcy. Podobne ograniczenia na szczeblu powiatowym wprowadza art. 23 ustawy o samorządzie powiatowym. Dodatkowe zakazy związane z działalnością gospodarczą i mieniem powiatu wynikają z jej art. 25b.</p><p style="text-align:justify;">Nie oznacza to jednak generalnego zakazu zatrudniania radnych w każdej szkole, instytucji kultury czy spółce komunalnej. I właśnie w tej przestrzeni pomiędzy tym, co prawnie dopuszczalne, a tym, co etycznie wątpliwe, rodzą się najtrudniejsze problemy.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Bo nie wszystko, co legalne, jest przyzwoite. I nie wszystko, co da się uzasadnić opinią prawną, wytrzymuje próbę zwykłej ludzkiej uczciwości.</strong></p><p style="text-align:justify;">Radny ma reprezentować mieszkańców. Ma patrzeć władzy na ręce, sprawdzać wydatki, domagać się dokumentów, zadawać niewygodne pytania. Powinien umieć powiedzieć „nie” nawet wtedy, gdy polityczna większość oczekuje od niego czegoś zupełnie innego.</p><p style="text-align:justify;">Jeżeli jednocześnie pozostaje zawodowo zależny od ludzi związanych z kontrolowanym samorządem, rodzi się zasadnicze pytanie: czy będzie gotów podjąć decyzję, która może zagrozić jego własnej pozycji zawodowej?</p><p style="text-align:justify;">Nie twierdzę, że każdy taki radny wybierze interes osobisty. Ale samorząd nie powinien być zbudowany na założeniu, że wszyscy jego uczestnicy okażą się bohaterami moralnymi.</p><p style="text-align:justify;">Dlatego potrzebna jest jawność. Nie tylko nazwisk i stanowisk, lecz również zasad rekrutacji, wymaganych kwalifikacji, zakresu obowiązków, wynagrodzeń – w granicach przewidzianych prawem – oraz konkretnych rezultatów pracy. Tam, gdzie wydaje się publiczne pieniądze, nie może obowiązywać zasada, że o wszystkim wiedzą wszyscy zainteresowani, z wyjątkiem podatników.</p><h3><strong>Najdroższe stanowisko to takie, którego nikt nie potrzebuje</strong></h3><p style="text-align:justify;">Nie mam nic przeciwko temu, żeby radni pracowali. Przeciwnie. Uważam, że człowiek posiadający doświadczenie zawodowe, znający realia rynku pracy i rozumiejący wartość zarobionych pieniędzy może być znakomitym samorządowcem.</p><p style="text-align:justify;">Mam natomiast zasadniczy problem z sytuacjami, w których <strong>mandat radnego staje się zawodową przepustką, a publiczna spółka miejscem wynagradzania politycznej lojalności.</strong></p><p style="text-align:justify;">Jeżeli stanowisko utworzono tylko po to, żeby zapewnić komuś dochód, jego koszt nie kończy się na miesięcznym wynagrodzeniu. Trzeba doliczyć składki, dodatkowe świadczenia, koszty organizacyjne i – co znacznie trudniej przeliczyć na złotówki – utracone zaufanie uczciwych pracowników oraz mieszkańców.</p><p style="text-align:justify;">Tak rodzi się samorządowa odmiana folwarku. Własnego, dobrze strzeżonego, z hierarchią zależności i niepisaną zasadą, że lojalność wobec patrona może znaczyć więcej niż odpowiedzialność wobec obywateli.</p><p style="text-align:justify;">A kiedy ktoś próbuje sprawdzić dokumenty, usłyszeć można, że przesadza, szuka sensacji, uprawia politykę albo nie rozumie specyfiki funkcjonowania instytucji.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Nie. To nie jest specyfika, którą należy zaakceptować.</strong></p><p style="text-align:justify;">Samorząd nie został powołany po to, żeby zapewniać politykom zawodowe bezpieczeństwo. Nie jest urzędem pośrednictwa pracy dla partyjnych kolegów, nagrodą za dyscyplinę podczas głosowań ani prywatnym funduszem wsparcia ludzi, którzy bez odpowiednich znajomości mieliby trudności ze zdobyciem równie atrakcyjnego stanowiska.</p><p style="text-align:justify;">Został powołany do służby mieszkańcom.</p><p style="text-align:justify;">I dlatego na koniec warto odwrócić tytułowe hasło Watchdoga.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Każdy musi gdzieś pracować. Ale nie każdy musi pracować w instytucji zależnej od tych, których powinien kontrolować.</strong></p><p style="text-align:justify;">A już na pewno nikt nie powinien otrzymywać publicznych pieniędzy tylko za to, że potrafi we właściwym momencie podnieść rękę.</p><p style="text-align:justify;">Bo w demokracji głos radnego powinien należeć do mieszkańców.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Nie do tego, kto wypłaca mu pensję.</strong></p><h2>&nbsp;</h2> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[13 listopada w historii. Nobel dla Reymonta, tragedia Paryża i tomaszowskie ślady niepodległości]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57521,13-listopada-w-historii-nobel-dla-reymonta-tragedia-paryza-i-tomaszowskie-slady-niepodleglosci</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57521,13-listopada-w-historii-nobel-dla-reymonta-tragedia-paryza-i-tomaszowskie-slady-niepodleglosci</guid>
            <pubDate>Fri, 13 Nov 2026 09:37:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-13-listopada-w-historii-nobel-dla-reymonta-tragedia-paryza-i-tomaszowskie-slady-niepodleglosci-1794559958.png</url>
                        <title>13 listopada w historii. Nobel dla Reymonta, tragedia Paryża i tomaszowskie ślady niepodległości</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57521,13-listopada-w-historii-nobel-dla-reymonta-tragedia-paryza-i-tomaszowskie-slady-niepodleglosci</link>
                    </image><description>Piątek trzynastego. Dzień, który wbrew przesądom nie zawsze przynosił nieszczęście, choć historia zapisała na jego kartach również wydarzenia tragiczne. W 1924 roku Władysław Reymont otrzymał literacką Nagrodę Nobla, a polska literatura po raz kolejny znalazła się w centrum światowej uwagi. W 1956 roku amerykański Sąd Najwyższy potwierdził, że segregacja rasowa w autobusach narusza konstytucję. W 2015 roku Paryż przeżył jedną z najtragiczniejszych nocy w swojej powojennej historii. Co wydarzyło się 13 listopada? Nasze kalendarium historyczne prowadzi również przez niebo rozświetlone tysiącami meteorów, eksperymenty Walta Disneya, muzykę Beatlesów i AC/DC oraz archiwalne dokumenty pokazujące, jak wyglądały narodziny niepodległego Tomaszowa Mazowieckiego. Bo wielka historia zawsze pozostawiała ślady także na naszych ulicach.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <section aria-labelledby="nt-kalendarium-13"  style="box-sizing:border-box;width:100%;max-width:900px;  margin:28px auto;padding:clamp(18px,4vw,30px);  background:#faf8f4;border:1px solid #e3dcd2;  border-left:5px solid #a3242c;border-radius:12px;  font-family:Arial,Helvetica,sans-serif;  color:#292929;line-height:1.65;">  <div style="font-size:12px;font-weight:700;    letter-spacing:1.3px;text-transform:uppercase;    color:#a3242c;margin-bottom:8px;">    NASZTOMASZOW.PL | 13 LISTOPADA W HISTORII  </div>  <h2 id="nt-kalendarium-13"    style="font-family:Georgia,serif;    font-size:clamp(24px,4vw,31px);    line-height:1.2;margin:0 0 14px;color:#252525;">    Nasz artykuł w skrócie  </h2>  <p style="font-size:16px;margin:0 0 20px;">    <strong>Wielka literatura, dramatyczna historia,    muzyczne legendy i Tomaszów sprzed wieku.</strong>    Jeden listopadowy dzień, wiele wydarzeń,    które zmieniły świat i pozostawiły po sobie    ślady widoczne do dzisiaj.  </p>  <!-- WYDARZENIE GŁÓWNE -->  <div style="background:#fff;border:1px solid #e4dbd0;    border-radius:9px;padding:17px 19px;margin-bottom:18px;">    <div style="font-size:12px;font-weight:700;      color:#a3242c;letter-spacing:1px;      text-transform:uppercase;margin-bottom:7px;">      Najważniejsza polska rocznica    </div>    <p style="margin:0;font-size:16px;">      <strong>1924 – Literacki Nobel dla Reymonta.</strong>      Akademia Szwedzka przyznaje      <strong>Władysławowi Reymontowi</strong>      Nagrodę Nobla za powieść      <em>„Chłopi”</em>. Polska literatura      zdobywa światowe uznanie,      a pisarz związany z regionem łódzkim      przechodzi do historii.    </p>  </div>  <!-- KRONIKA WYDARZEŃ -->  <div style="border-top:1px solid #ded6ca;    padding-top:15px;">    <p style="margin:0 0 14px;">      <strong style="color:#a3242c;">1833 |</strong>      <strong>Noc meteorów.</strong>      Nad Ameryką Północną pojawia się      niezwykły deszcz Leonidów,      który przyczynia się do rozwoju      współczesnej astronomii.    </p>    <p style="margin:0 0 14px;">      <strong style="color:#a3242c;">1940 |</strong>      <strong>Walt Disney prezentuje „Fantazję”.</strong>      Przełomowy film łączy animację,      muzykę klasyczną i nowatorską      technologię dźwięku.    </p>    <p style="margin:0 0 14px;">      <strong style="color:#a3242c;">1956 |</strong>      <strong>Zwycięstwo praw obywatelskich.</strong>      Sąd Najwyższy USA potwierdza,      że segregacja rasowa w autobusach      Montgomery narusza konstytucję.    </p>    <p style="margin:0 0 14px;">      <strong style="color:#a3242c;">1985 |</strong>      <strong>Tragedia Armero.</strong>      Erupcja wulkanu Nevado del Ruiz      powoduje katastrofalne lawiny błotne,      które zabijają tysiące mieszkańców      Kolumbii.    </p>    <p style="margin:0;">      <strong style="color:#a3242c;">2015 |</strong>      <strong>Noc terroru w Paryżu.</strong>      Skoordynowane zamachy uderzają      w restauracje, okolice stadionu      Stade de France i salę koncertową      Bataclan.    </p>  </div>  <!-- LOKALNY AKCENT -->  <div style="margin-top:20px;padding:17px 19px;    border-radius:9px;border:1px solid #cbdccf;    background:#eff5ef;">    <div style="font-size:12px;font-weight:700;      color:#276039;letter-spacing:1px;      text-transform:uppercase;margin-bottom:7px;">      Tomaszów Mazowiecki – lokalny ślad historii    </div>    <p style="margin:0;font-size:15px;">      <strong>13 listopada 2018 roku</strong>      Archiwum Państwowe opublikowało wystawę      <em>„Tomaszów Mazowiecki u progu      niepodległości”</em>. Dokumenty      przypominają wielokulturową przeszłość      miasta, początki lokalnego samorządu      oraz zmiany jego granic.      <strong>W 1915 roku powierzchnia      Tomaszowa wzrosła niemal czterokrotnie.</strong>    </p>  </div>  <!-- MUZYKA I SPORT -->  <div style="margin-top:18px;padding-top:15px;    border-top:1px solid #ded6ca;">    <p style="margin:0 0 13px;">      <strong style="color:#a3242c;">MUZYKA |</strong>      <strong>The Beatles</strong> wydają      kompilację <em>„1”</em>,      <strong>AC/DC</strong> prezentują      <em>„Power Up”</em>, a historia      <strong>Leona Russella</strong>      przypomina o wielkich korzeniach rocka.    </p>    <p style="margin:0;">      <strong style="color:#a3242c;">SPORT |</strong>      Historyczna nominacja      <strong>Kim Ng</strong> w baseballu,      pierwsze zwycięstwo      <strong>George'a Russella</strong>      w Formule 1 oraz początek      międzynarodowego sezonu panczenistów.    </p>  </div>  <!-- PUENTA -->  <p style="font-family:Georgia,serif;font-size:16px;    font-style:italic;color:#53473f;margin:19px 0 0;    padding-top:15px;border-top:1px solid #ded6ca;">    Historia nie składa się wyłącznie z dat.    Składa się przede wszystkim z ludzkich    wyborów i ich konsekwencji.  </p>  <div style="margin-top:15px;text-align:right;    font-size:12px;font-weight:700;color:#a3242c;">    NaszTomaszow.pl – Codziennie blisko Ciebie  </div></section><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Piątek, 13 listopada 2026 roku. Kartka z kalendarza</strong></span></h2><p>Mamy <strong>piątek, 13 listopada 2026 roku</strong>, czyli 317. dzień roku. Do sylwestra pozostało <strong>48 dni</strong>. W Tomaszowie Mazowieckim słońce wschodzi około godziny <strong>6.54</strong>, a zachodzi już około <strong>15.53</strong>. Dzień trwa niespełna dziewięć godzin. Listopad coraz wyraźniej przypomina, że do astronomicznej zimy pozostało niewiele czasu, a poranki i popołudnia zaczynają tonąć w tej charakterystycznej, jesiennej szarości, którą tak dobrze znamy z polskich pejzaży.</p><p>Imieniny obchodzą między innymi <strong>Stanisław, Mikołaj, Arkadiusz i Eugeniusz</strong>.</p><p>Dzisiaj przypada <strong>Światowy Dzień Dobroci (World Kindness Day)</strong>, obchodzony od 1998 roku z inicjatywy międzynarodowego ruchu World Kindness Movement. Jest w tym pewna przekora kalendarza. Piątek trzynastego, tradycyjnie kojarzony z pechem, staje się okazją do przypomnienia, że życzliwość nie wymaga ani wielkich pieniędzy, ani specjalnych uroczystości. Wystarczy zainteresowanie drugim człowiekiem, gotowość do pomocy i odrobina zwyczajnej ludzkiej przyzwoitości.</p><p><strong>13 listopada obchodzony jest również Międzynarodowy Dzień Niewidomych</strong>, związany z rocznicą urodzin Valentina Haüya, francuskiego pedagoga i pioniera kształcenia osób niewidomych. To dobra okazja, aby spojrzeć na dostępność przestrzeni publicznej, urzędów, komunikacji miejskiej, stron internetowych i instytucji kultury. Równe prawa pozostają bowiem jedynie deklaracją, jeśli człowiek nie może samodzielnie skorzystać z podstawowych usług.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Kalendarium historyczne</strong></span></h2><h3>1002 – Masakra w dzień św. Brykcjusza. Krwawy rozkaz angielskiego króla</h3><p><strong>13 listopada 1002 roku</strong>, w dzień św. Brykcjusza, w Anglii rozpoczęły się prześladowania ludności duńskiego pochodzenia, związane z decyzją króla <strong>Ethelreda II Bezradnego</strong>. Władca obawiał się kolejnych najazdów wikingów oraz spisków wymierzonych w jego panowanie, choć Duńczycy od pokoleń stanowili już część społeczeństwa zamieszkującego Wyspy Brytyjskie. Królewski rozkaz doprowadził do aktów przemocy, szczególnie na terenach pozostających pod bezpośrednią kontrolą monarchy.</p><p>Jednym z miejsc, w których mogło dojść do masakry, był Oksford. Odkryte tam wiele stuleci później szczątki kilkudziesięciu młodych mężczyzn nosiły ślady gwałtownej śmierci. Archeolodzy wskazują na możliwy związek znaleziska z wydarzeniami z 1002 roku, chociaż dokładny zasięg represji pozostaje przedmiotem badań historycznych.</p><p><strong>Masakra w dzień św. Brykcjusza</strong> nie zakończyła konfliktów angielsko-duńskich. Przeciwnie, przyczyniła się do dalszej eskalacji walk, które w kolejnych latach doprowadziły do wielkich skandynawskich najazdów i ostatecznego przejęcia angielskiej korony przez Kanuta Wielkiego. Historia już wtedy pokazała, że polityka oparta na zbiorowej odpowiedzialności i przemocy może przynieść skutki odwrotne do zamierzonych.</p><h3>1833 – Noc meteorów. Amerykanie patrzą w niebo z niedowierzaniem</h3><p><strong>W godzinach poprzedzających świt 13 listopada 1833 roku</strong> mieszkańcy wschodniej części Ameryki Północnej stali się świadkami jednego z najbardziej niezwykłych zjawisk astronomicznych w udokumentowanej historii. Niebo rozświetliły tysiące meteorów, tworząc widowisko, które dla wielu obserwatorów przypominało spadające gwiazdy lub ognisty deszcz. W epoce pozbawionej współczesnych środków masowego przekazu wydarzenie wywołało ogromne poruszenie, a jego opisy szybko obiegły amerykańską prasę.</p><p>Jedni interpretowali zjawisko jako znak religijny, inni próbowali znaleźć naukowe wyjaśnienie. Astronomowie ustalili później, że były to <strong>Leonidy</strong>, rój meteorów związany z materiałem pozostawianym przez kometę 55P/Tempel–Tuttle. Kiedy Ziemia przecina strumień kosmicznych drobin, niewielkie fragmenty materii spalają się w atmosferze, tworząc świetlne smugi.</p><p>Listopadowa noc z 1833 roku miała ogromne znaczenie dla rozwoju badań meteorów. Pomogła zrozumieć, że nie są one przypadkowymi zjawiskami atmosferycznymi, lecz częścią przewidywalnych procesów zachodzących w Układzie Słonecznym. To jeden z tych momentów, gdy nauka zaczynała odbierać tajemnice naturze, nie pozbawiając jej przy tym niezwykłego piękna.</p><h3>1887 – Krwawa niedziela w Londynie. Bieda wychodzi na ulice stolicy imperium</h3><p><strong>13 listopada 1887 roku na londyńskim Trafalgar Square doszło do brutalnych starć demonstrantów z policją.</strong> Protestujący domagali się poprawy warunków życia, zwracali uwagę na bezrobocie i społeczną nędzę, a także sprzeciwiali się polityce brytyjskich władz wobec Irlandii. Londyn był wówczas stolicą jednego z najpotężniejszych imperiów świata, ale jego bogactwo nie oznaczało dostatku wszystkich mieszkańców. W cieniu reprezentacyjnych budynków i wielkich fortun istniały dzielnice, w których bieda stanowiła codzienność.</p><p>Władze zakazały zgromadzeń na placu, uznając je za zagrożenie dla porządku publicznego. Demonstranci nie zamierzali jednak ustępować. Policja, wspierana przez oddziały konne, przystąpiła do rozpędzania tłumu. Zginęły trzy osoby, a ponad dwieście zostało rannych.</p><p>Wśród ludzi związanych z protestem znaleźli się <strong>William Morris</strong>, pisarz, projektant i działacz społeczny, <strong>Eleanor Marx</strong>, córka Karola Marksa, oraz <strong>Annie Besant</strong>, jedna z najbardziej rozpoznawalnych brytyjskich reformatorek społecznych. Wydarzenia przeszły do historii jako <strong>Bloody Sunday – Krwawa Niedziela</strong>, stając się symbolem napięć społecznych w wiktoriańskiej Anglii. Pokazały, jak wielka przepaść potrafi dzielić oficjalny obraz potężnego państwa od rzeczywistości jego najuboższych obywateli.</p><h3>1907 – Paul Cornu odrywa się od ziemi. Początki lotnictwa śmigłowcowego</h3><p><strong>13 listopada 1907 roku francuski konstruktor Paul Cornu dokonał jednego z pierwszych swobodnych, załogowych wzlotów maszyny wyposażonej w wirniki nośne.</strong> Eksperyment przeprowadzono w Normandii, niedaleko Lisieux. Konstrukcja napędzana silnikiem o mocy 24 koni mechanicznych uniosła wynalazcę na niewielką wysokość i utrzymywała się w powietrzu przez około dwadzieścia sekund.</p><p>Z perspektywy współczesnego lotnictwa osiągnięcie wydaje się niemal symboliczne. Dzisiejsze śmigłowce przewożą pasażerów, uczestniczą w akcjach ratowniczych, gaszą pożary i wykonują skomplikowane operacje wojskowe. Maszyna Cornu przypominała natomiast dziwaczny pojazd mechaniczny, w którym wirniki zastępowały tradycyjne skrzydła.</p><p>Nie był to jeszcze śmigłowiec zdolny do praktycznego wykorzystania, ale eksperyment pokazał możliwości pionowego startu. <strong>Paul Cornu</strong> znalazł się w gronie pionierów, którzy rozpoczęli drogę do konstrukcji rozwijanych później między innymi przez Igora Sikorskiego. W historii techniki wielkie przemiany często zaczynają się właśnie od krótkich, niepozornych eksperymentów.</p><h3>1924 – Nobel dla Reymonta. Polska literatura zdobywa świat</h3><p><strong>13 listopada 1924 roku Akademia Szwedzka ogłosiła przyznanie literackiej Nagrody Nobla Władysławowi Stanisławowi Reymontowi.</strong> Pisarza uhonorowano za czterotomową powieść <strong>„Chłopi”</strong>, jedno z najwybitniejszych dzieł polskiej literatury. Wiadomość o wyróżnieniu dotarła do kraju jeszcze tego samego wieczoru, wywołując ogromne poruszenie w środowisku literackim.</p><p>Reymont był już wówczas autorem uznanym, między innymi dzięki „Ziemi obiecanej”, powieści opisującej mechanizmy bezwzględnego kapitalizmu i przemysłową rzeczywistość Łodzi. Jednak to „Chłopi” przynieśli mu światowe uznanie. Pisarz stworzył monumentalną opowieść o wiejskiej społeczności, jej obyczajach, konfliktach, namiętnościach i zależności ludzkiego życia od rytmu przyrody. Nie idealizował mieszkańców Lipiec. Pokazywał zarówno ich solidarność i przywiązanie do tradycji, jak również zazdrość, przemoc i gotowość do bezlitosnego osądzania innych.</p><p>Bohaterami powieści są <strong>Maciej Boryna, Jagna, Antek i Hanka</strong>, ale równie ważną rolę odgrywa sama wiejska wspólnota. Reymont stworzył świat, w którym jednostka nieustannie zderza się z obyczajem, społecznym obowiązkiem i oczekiwaniami otoczenia. Dzięki temu „Chłopi” pozostają opowieścią uniwersalną, wykraczającą poza konkretny czas i miejsce.</p><p>Nagroda przyszła w trudnym momencie życia pisarza. Reymont był ciężko chory i nie mógł osobiście uczestniczyć w ceremonii wręczenia wyróżnień w Sztokholmie. Międzynarodowy triumf literacki został więc naznaczony osobistym dramatem człowieka, który nie mógł w pełni cieszyć się sukcesem.</p><p><strong>Nobel dla Reymonta</strong> ma szczególne znaczenie dla naszego regionu. Lipce Reymontowskie znajdują się w województwie łódzkim, a przemysłowy świat „Ziemi obiecanej” pozostaje bliski historii włókienniczego Tomaszowa Mazowieckiego. Fabryczne kominy, robotnicze osiedla i społeczne napięcia opisywane przez pisarza były częścią rzeczywistości, którą doskonale znali także mieszkańcy miasta nad Pilicą.</p><p>Twórczość Reymonta nie trafiła wyłącznie do literackich archiwów. Animowana malarsko ekranizacja „Chłopów” z 2023 roku udowodniła, że opowieść sprzed ponad stu lat nadal może poruszać współczesnych odbiorców.</p><h3>1927 – Holland Tunnel. Nowy Jork otrzymuje drogę pod rzeką Hudson</h3><p><strong>13 listopada 1927 roku rozpoczął się regularny ruch samochodowy przez Holland Tunnel</strong>, podwodne połączenie Manhattanu z Jersey City. Ceremonialne otwarcie odbyło się dzień wcześniej, natomiast pierwsze pojazdy przejechały przez tunel tuż po północy. Dla mieszkańców Nowego Jorku była to inwestycja otwierająca nowe możliwości komunikacyjne, a dla inżynierów jeden z najbardziej ambitnych projektów swoich czasów.</p><p>Budowa tunelu wymagała rozwiązania problemów znacznie wykraczających poza samo wykonanie drogi pod dnem rzeki. Coraz większa liczba samochodów oznaczała konieczność skutecznego odprowadzania spalin, dlatego zastosowano nowoczesny system wentylacji mechanicznej. Był to istotny krok w rozwoju podwodnych tras przeznaczonych dla intensywnego ruchu samochodowego.</p><p><strong>Holland Tunnel</strong> szybko stał się przykładem nowoczesnej infrastruktury i wzorem dla kolejnych inwestycji. Pokazał, że rozwój motoryzacji musi iść w parze z rozwiązaniami zapewniającymi bezpieczeństwo podróżnym. Wielkie miasta zaczynały coraz śmielej wykorzystywać przestrzeń nie tylko nad ziemią, ale również pod nią.</p><h3>1940 – „Fantazja” Walta Disneya. Kiedy muzyka zaczyna malować obrazy</h3><p><strong>13 listopada 1940 roku w nowojorskim Broadway Theatre odbyła się premiera filmu „Fantazja” Walta Disneya.</strong> Było to przedsięwzięcie znacznie wykraczające poza granice tradycyjnej animacji. Zamiast jednej opowieści widzowie otrzymali cykl filmowych obrazów inspirowanych arcydziełami muzyki klasycznej. Disney postanowił potraktować dźwięk nie jako tło, lecz jako równorzędnego bohatera przedstawienia.</p><p>W realizacji uczestniczył wybitny dyrygent <strong>Leopold Stokowski</strong> oraz muzycy Orkiestry Filadelfijskiej. Wykorzystano utwory Bacha, Czajkowskiego, Strawińskiego i Mussorgskiego. Szczególne miejsce przypadło „Uczniowi czarnoksiężnika” Paula Dukasa, w którym pojawiła się Myszka Miki, przemieniona w niezdarnego adepta magicznej sztuki.</p><p>Film był również eksperymentem technologicznym. Nowatorski system <strong>Fantasound</strong> stanowił ważny etap rozwoju wielokanałowej prezentacji dźwięku w kinie, choć wymagał kosztownego wyposażenia sal. Produkcja nie odniosła początkowo oczekiwanego sukcesu finansowego, ale z czasem weszła do kanonu światowej animacji.</p><p><strong>„Fantazja”</strong> pokazała, że film może prowadzić twórczy dialog z muzyką, zamiast jedynie ilustrować ją obrazem. To osiągnięcie pozostaje ważne również dzisiaj, gdy muzyka filmowa coraz częściej funkcjonuje jako samodzielna forma sztuki koncertowej.</p><h3>1942 – Bitwa pod Guadalcanalem. Nocne starcie flot na Pacyfiku</h3><p><strong>W pierwszych godzinach 13 listopada 1942 roku u wybrzeży Guadalcanalu rozpoczęła się wielka bitwa morska między flotą amerykańską a japońską.</strong> Walki były częścią kampanii o strategicznie położoną wyspę na południowym Pacyfiku. Japończycy zamierzali osłabić amerykańskie pozycje i ostrzelać lotnisko Henderson Field, którego utrzymanie miało ogromne znaczenie dla dalszych działań wojennych.</p><p>Amerykańskie okręty, dowodzone przez kontradmirała <strong>Daniela Callaghana</strong>, przystąpiły do starcia w niezwykle trudnych warunkach. Noc, krótkie dystanse i chaos manewrów sprawiły, że walka szybko przybrała dramatyczny przebieg. Obie strony poniosły ciężkie straty, a wśród poległych znaleźli się amerykańscy dowódcy.</p><p>Szczególnie tragiczny okazał się los krążownika <strong>USS „Juneau”</strong>, który po uszkodzeniach odniesionych podczas walk został później zatopiony przez japoński okręt podwodny. Na jego pokładzie służyło pięciu braci Sullivan. Wszyscy ponieśli śmierć, a ich historia stała się jednym z najbardziej poruszających symboli wojny na Pacyfiku.</p><p><strong>Bitwa morska pod Guadalcanalem</strong> trwała, w kolejnych odsłonach, do 15 listopada. Jej rezultat przyczynił się do osłabienia japońskiej ofensywy i umocnienia pozycji aliantów. Był to jeden z momentów, gdy strategiczna inicjatywa zaczynała coraz wyraźniej przechodzić w ręce Stanów Zjednoczonych.</p><h3>1956 – Koniec segregacji w autobusach Montgomery. Zwycięstwo praw obywatelskich</h3><p><strong>13 listopada 1956 roku Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych utrzymał w mocy orzeczenie uznające segregację rasową w autobusach Montgomery za niezgodną z konstytucją.</strong> Decyzja stanowiła jedno z przełomowych zwycięstw amerykańskiego ruchu praw obywatelskich i była konsekwencją wielomiesięcznego protestu czarnoskórych mieszkańców miasta.</p><p>Początek wydarzeń sięgał grudnia 1955 roku, kiedy <strong>Rosa Parks</strong> odmówiła ustąpienia miejsca białemu pasażerowi. Jej aresztowanie doprowadziło do bojkotu komunikacji miejskiej, w którym uczestniczyły tysiące mieszkańców. Jednym z organizatorów protestu został młody pastor <strong>Martin Luther King Jr.</strong>, który w kolejnych latach miał stać się symbolem walki o równouprawnienie.</p><p>Sprawa sądowa <strong>Browder przeciwko Gayle</strong> została wniesiona przez kobiety wcześniej represjonowane za sprzeciw wobec segregacji. Federalny sąd uznał przepisy dzielące pasażerów według koloru skóry za sprzeczne z konstytucyjną zasadą równej ochrony prawnej, a Sąd Najwyższy potwierdził to rozstrzygnięcie.</p><p>Bojkot zakończył się dopiero w grudniu, po wdrożeniu orzeczenia. Trwał <strong>381 dni</strong> i przeszedł do historii jako przykład skutecznego, pokojowego oporu obywatelskiego. Wydarzenia z Montgomery dowiodły, że demokratyczne instytucje mogą stać się narzędziem przełamywania nierówności, jeśli obywatele potrafią konsekwentnie upominać się o swoje prawa.</p><h3>1982 – Pomnik weteranów wojny w Wietnamie. Czarna ściana pamięci</h3><p><strong>13 listopada 1982 roku w Waszyngtonie uroczyście poświęcono Vietnam Veterans Memorial</strong>, pomnik upamiętniający amerykańskich żołnierzy poległych i zaginionych podczas wojny w Wietnamie. Projekt autorstwa młodej architektki <strong>Mayi Lin</strong> od początku wzbudzał kontrowersje. Zamiast monumentalnej figury zwycięskiego żołnierza zaproponowała dwie ściany z czarnego, polerowanego granitu, tworzące kształt litery V.</p><p>Na ich powierzchni umieszczono nazwiska ofiar. Zwiedzający, stojąc przed kamieniem, widzą własne odbicia pomiędzy nazwiskami ludzi, którzy nie powrócili z wojny. W tym prostym rozwiązaniu architektonicznym zawarto niezwykle silne przesłanie o pamięci, stracie i odpowiedzialności.</p><p>Pomnik szybko stał się miejscem osobistej żałoby oraz narodowego rozrachunku z konfliktem, który przez lata głęboko dzielił amerykańskie społeczeństwo. <strong>Vietnam Veterans Memorial</strong> należy dziś do najważniejszych przykładów współczesnej architektury pamięci. Pokazuje, że monument nie musi przytłaczać rozmiarami, aby mówić o sprawach najważniejszych.</p><h3>1985 – Tragedia Armero. Wulkan, błotna lawina i tysiące ofiar</h3><p><strong>13 listopada 1985 roku w Kolumbii doszło do erupcji wulkanu Nevado del Ruiz.</strong> Sam wybuch nie należał do największych w historii, ale jego następstwa okazały się katastrofalne. Gorący materiał wulkaniczny stopił część lodowców pokrywających szczyt, a woda zmieszana z popiołem i skałami utworzyła potężne spływy błotne zwane laharami.</p><p>Pędząca dolinami masa uderzyła w miasto <strong>Armero</strong> i okoliczne miejscowości. W ciągu krótkiego czasu całe dzielnice zostały zniszczone, a tysiące ludzi znalazły się pod warstwami błota. Według danych amerykańskiej służby geologicznej w samym Armero zginęło około 23 tysięcy mieszkańców, a w innych miejscowościach kolejne tysiące.</p><p>Katastrofa ujawniła dramatyczne słabości systemu ostrzegania i reagowania na zagrożenia. Wulkanolodzy wcześniej wskazywali na możliwość powstania niebezpiecznych spływów błotnych, ale ostrzeżenia nie doprowadziły do odpowiednio skutecznej ewakuacji.</p><p><strong>Tragedia Armero</strong> stała się jednym z najważniejszych wydarzeń wpływających na rozwój nowoczesnych procedur zarządzania ryzykiem katastrof. Pokazała, że nawet najlepiej rozpoznane zagrożenie może doprowadzić do niewyobrażalnych strat, jeśli instytucje publiczne nie potrafią przełożyć wiedzy naukowej na konkretne działania.</p><h3>1994 – Szwecja wybiera Unię Europejską. Referendum zmienia polityczną mapę kontynentu</h3><p><strong>13 listopada 1994 roku Szwedzi opowiedzieli się w referendum za przystąpieniem do Unii Europejskiej.</strong> Decyzja miała ogromne znaczenie dla państwa, które przez dziesięciolecia budowało swoją pozycję na politycznej niezależności, neutralności i rozbudowanym modelu państwa opiekuńczego. Integracja europejska budziła więc zarówno nadzieje, jak i poważne obawy.</p><p>Za członkostwem opowiedziało się <strong>52,3 procent głosujących</strong>, przeciw było 46,8 procent. Frekwencja wyniosła około 83 procent, co pokazywało, jak istotna była to sprawa dla szwedzkiego społeczeństwa. Zwolennicy integracji wskazywali na korzyści gospodarcze i dostęp do wspólnego rynku, przeciwnicy obawiali się ograniczenia suwerenności oraz zmian w krajowym modelu społecznym.</p><p>Szwecja oficjalnie przystąpiła do <strong>Unii Europejskiej 1 stycznia 1995 roku</strong>, razem z Austrią i Finlandią. Był to jeden z ważnych etapów rozszerzania wspólnoty po zakończeniu zimnej wojny. Podobne pytania o granice integracji, narodową niezależność i wspólną odpowiedzialność powracały później w wielu europejskich debatach, również w Polsce.</p><h3>2015 – Zamachy w Paryżu. Noc terroru, której Francja nie zapomniała</h3><p><strong>Wieczorem 13 listopada 2015 roku Paryż i Saint-Denis stały się miejscem serii skoordynowanych zamachów terrorystycznych.</strong> Napastnicy związani z tzw. Państwem Islamskim zaatakowali okolice stadionu Stade de France, restauracje, kawiarnie oraz salę koncertową <strong>Bataclan</strong>. Był to zwyczajny piątkowy wieczór, podczas którego tysiące mieszkańców stolicy Francji korzystały z życia miasta, nie spodziewając się nadchodzącej tragedii.</p><p>W Bataclanie występował amerykański zespół <strong>Eagles of Death Metal</strong>. Publiczność przyszła posłuchać muzyki, spotkać się ze znajomymi i spędzić kilka godzin poza codziennymi obowiązkami. Koncert został jednak przerwany przez uzbrojonych terrorystów, a sala zamieniła się w miejsce masowej zbrodni.</p><p>W zamachach zginęło 130 osób bezpośrednio podczas ataków, a setki zostały ranne lub doświadczyły dramatycznych przeżyć. W późniejszych obchodach rocznicowych francuskie władze upamiętniały również osoby, których śmierć nastąpiła już po wydarzeniach, ale była związana z ich następstwami.</p><p><strong>Zamachy z 13 listopada</strong> wstrząsnęły Francją i całą Europą. Wprowadzono stan wyjątkowy, zaostrzono działania antyterrorystyczne i rozpoczęto wieloletnią debatę o bezpieczeństwie, radykalizacji oraz granicach państwowej kontroli. Bataclan, wcześniej znany głównie miłośnikom muzyki, stał się symbolem niewinnych ofiar terroru i miejscem zbiorowej pamięci.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Urodzili się tego dnia</strong></span></h2><h3>1806 – Emilia Plater. Bohaterka, której Mickiewicz zapewnił literacką nieśmiertelność</h3><p><strong>13 listopada 1806 roku w Wilnie urodziła się Emilia Plater</strong>, jedna z najbardziej rozpoznawalnych uczestniczek powstania listopadowego. Organizowała oddziały powstańcze i uczestniczyła w walkach na ziemiach litewskich, stając się symbolem kobiecego udziału w walce o niepodległość. Jej postać utrwalił <strong>Adam Mickiewicz</strong> w wierszu „Śmierć pułkownika”, tworząc romantyczną legendę, za którą kryje się rzeczywista, znacznie bardziej złożona biografia młodej kobiety.</p><h3>1850 – Robert Louis Stevenson. Pisarz, który uczynił przygodę literaturą</h3><p><strong>13 listopada 1850 roku urodził się Robert Louis Stevenson</strong>, szkocki pisarz, autor „Wyspy skarbów” oraz „Doktora Jekylla i pana Hyde’a”. Jego twórczość połączyła literaturę przygodową z głęboką refleksją nad ludzką naturą. Opowieść o Jekyllu i Hydzie pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych literackich obrazów konfliktu dobra ze złem, a jej bohaterowie na trwałe weszli do języka współczesnej kultury.</p><h3>1955 – Whoopi Goldberg. Od dramatu Spielberga do wielkiej komedii</h3><p><strong>13 listopada 1955 roku urodziła się Whoopi Goldberg</strong>, amerykańska aktorka, komiczka i osobowość telewizyjna. W „Kolorze purpury” Stevena Spielberga stworzyła przejmującą kreację dramatyczną, a później zdobyła ogromną popularność dzięki filmom takim jak „Zakonnica w przebraniu”. Za rolę w „Uwierz w ducha” otrzymała Oscara, udowadniając, że równie przekonująco potrafi budować postacie komediowe i dramatyczne.</p><h3>1999 – Lando Norris. Od wielkiej nadziei do mistrza świata Formuły 1</h3><p><strong>13 listopada 1999 roku urodził się Lando Norris</strong>, brytyjski kierowca Formuły 1, od początku kariery uważany za jeden z największych talentów młodego pokolenia. W grudniu 2025 roku, po dramatycznym zakończeniu sezonu w Abu Zabi, zdobył swój pierwszy tytuł mistrza świata w barwach McLarena. O triumfie przesądziły zaledwie dwa punkty przewagi nad Maxem Verstappenem. Dzisiaj Norris kończy 27 lat jako jeden z najważniejszych kierowców współczesnych wyścigów.</p><h3>2002 – Emma Raducanu. Tenisowy triumf, którego nikt się nie spodziewał</h3><p><strong>13 listopada 2002 roku urodziła się Emma Raducanu</strong>, brytyjska tenisistka, która w 2021 roku sensacyjnie wygrała wielkoszlemowy US Open. Dokonała tego po przejściu kwalifikacji i nie straciła w całym turnieju ani jednego seta. Jej sukces należy do najbardziej niezwykłych historii współczesnego tenisa i przypomina, że wielkie sportowe kariery mogą rozpocząć się w chwili, której nie przewidują nawet doświadczeni eksperci.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Odeszli tego dnia</strong></span></h2><h3>1868 – Gioachino Rossini. Mistrz opery i muzycznego humoru</h3><p><strong>13 listopada 1868 roku zmarł Gioachino Rossini</strong>, włoski kompozytor, autor „Cyrulika sewilskiego”, „Sroki złodziejki” i „Wilhelma Tella”. Należał do najwybitniejszych twórców operowych XIX wieku, łącząc niezwykłą melodyjność z dramaturgią sceniczną i znakomitym wyczuciem komizmu. Jego muzyka przetrwała nie tylko na scenach operowych. Słynna uwertura do „Wilhelma Tella” od dziesięcioleci funkcjonuje również w filmie, telewizji i kulturze popularnej.</p><h3>1903 – Camille Pissarro. Malarz, który odkrywał piękno codzienności</h3><p><strong>13 listopada 1903 roku w Paryżu zmarł Camille Pissarro</strong>, jeden z najważniejszych przedstawicieli impresjonizmu. Malował pejzaże, ulice miast, wiejskie drogi i ludzi zajętych codzienną pracą, dostrzegając niezwykłość tam, gdzie inni widzieli jedynie zwyczajne życie. Jego twórczość przyczyniła się do odejścia sztuki od sztywnych akademickich reguł i otworzyła drogę kolejnym pokoleniom nowoczesnych malarzy.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Tego dnia w muzyce</strong></span></h2><h3>2000 – The Beatles wydają „1”. Dwadzieścia siedem przebojów i muzyka, która nie chce się zestarzeć</h3><p><strong>13 listopada 2000 roku ukazał się album „1” zespołu The Beatles</strong>, zawierający 27 singli, które zdobyły pierwsze miejsce na brytyjskich lub amerykańskich listach przebojów. Wydawnictwo nie oferowało nowych nagrań ani nie próbowało odkrywać nieznanych stron działalności grupy. Stanowiło natomiast niezwykle sugestywne przypomnienie, jak ogromny wpływ na historię muzyki popularnej miały piosenki napisane przez czterech muzyków z Liverpoolu.</p><p>Na płycie znalazły się między innymi <strong>„Love Me Do”, „She Loves You”, „I Want to Hold Your Hand”, „Yesterday”, „Hey Jude”, „Something” i „Let It Be”</strong>. Kolejność nagrań pozwalała prześledzić ewolucję zespołu: od prostych, energetycznych utworów rockandrollowych po dojrzałe kompozycje z końca lat sześćdziesiątych. W niespełna osiem lat Beatlesi przeszli muzyczną drogę, na którą innym wykonawcom nie wystarczały całe dekady.</p><p>Rok 2000 należał już do zupełnie innej epoki. Na listach przebojów dominowały gwiazdy współczesnego popu, hip-hop i elektroniczna produkcja, a muzyka coraz silniej podporządkowywała się nowym technologiom. Tymczasem The Beatles, którzy zakończyli działalność trzydzieści lat wcześniej, ponownie znaleźli się w centrum światowego zainteresowania.</p><p><strong>„1”</strong> odniósł ogromny sukces komercyjny i stał się jednym z najlepiej sprzedających się albumów początku XXI wieku. Dla starszych słuchaczy był sentymentalnym powrotem do młodości, dla młodszych – często pierwszym uporządkowanym spotkaniem z twórczością zespołu.</p><p>Największa siła tej kompilacji tkwiła w czymś niezwykle prostym. Dobre piosenki nie potrzebują nowoczesnego opakowania, aby przetrwać próbę czasu. Wystarczy melodia, kilka słów i nieuchwytna iskra, której nie da się zaprogramować ani wyprodukować na zamówienie.</p><h3>2015 – Justin Bieber i One Direction. Dwie premiery, dwa oblicza współczesnego popu</h3><p><strong>13 listopada 2015 roku ukazały się dwa ważne albumy muzyki popularnej: „Purpose” Justina Biebera oraz „Made in the A.M.” zespołu One Direction.</strong> Było to interesujące zderzenie odmiennych strategii artystycznych i dwóch niezwykle silnych społeczności fanowskich. Oba wydawnictwa pokazywały również, jak bardzo zmienił się rynek muzyczny w epoce streamingu, mediów społecznościowych i globalnych premier.</p><p>Dla <strong>Justina Biebera</strong> album „Purpose” stanowił próbę rozpoczęcia nowego etapu kariery. Artysta odchodził od wizerunku nastoletniego idola, sięgając po bardziej dojrzałe teksty, nowoczesną produkcję i elementy muzyki elektronicznej. Przeboje <strong>„What Do You Mean?”, „Sorry” i „Love Yourself”</strong> szybko zdobyły ogromną popularność, a płyta pokazała, że Bieber potrafi skutecznie rozwijać własny styl.</p><p>Z kolei <strong>One Direction</strong> zaprezentowali piąty album studyjny, pierwszy nagrany bez Zayna Malika, który opuścił grupę kilka miesięcy wcześniej. <strong>„Made in the A.M.”</strong> zawierał między innymi <strong>„Drag Me Down”, „Perfect” i „History”</strong>, łącząc charakterystyczną melodyjność zespołu z nieco bardziej dojrzałym brzmieniem. Dla fanów był to zarazem ważny etap pożegnania z dotychczasową formułą działalności grupy.</p><p>Obie premiery pokazały, że współczesny pop stał się czymś więcej niż tylko muzyką. Album był już elementem wielkiej operacji medialnej, a relacja artysty z publicznością coraz częściej odbywała się bezpośrednio poprzez internet. Zmieniały się narzędzia promocji, ale w centrum nadal pozostawały piosenki, które potrafiły zdobyć miliony słuchaczy.</p><h3>2016 – Leon Russell odchodzi. Pianista, bez którego rock brzmiałby inaczej</h3><p><strong>13 listopada 2016 roku zmarł Leon Russell</strong>, amerykański pianista, wokalista, kompozytor i producent, którego wpływ na historię rocka, bluesa i soulu był znacznie większy, niż mogłaby sugerować jego popularność wśród szerokiej publiczności. Należał do muzyków obecnych w najważniejszych momentach rozwoju amerykańskiej sceny lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych, choć często pozostawał nieco w cieniu wielkich gwiazd.</p><p>Russell współpracował z <strong>Joe Cockerem, Bobem Dylanem, George’em Harrisonem i The Beach Boys</strong>. Odegrał istotną rolę w projekcie <strong>„Mad Dogs &amp; Englishmen”</strong> Joe Cockera, łączącym rock, blues, soul i gospel w niezwykle dynamiczne koncertowe widowisko. Był jednym z artystów, którzy potrafili nadać muzyce popularnej organiczną energię, wynikającą ze współpracy znakomitych instrumentalistów.</p><p>Jego kompozycja <strong>„A Song for You”</strong> stała się standardem interpretowanym przez wykonawców reprezentujących zupełnie odmienne muzyczne światy. Nagrywali ją między innymi Ray Charles i Whitney Houston. Russell potrafił bowiem pisać utwory, które pozostawiały wykonawcy ogromną przestrzeń do osobistej interpretacji.</p><p>W 2010 roku wspólnie z <strong>Eltonem Johnem</strong> nagrał album „The Union”, przypominając światu o swoim talencie. Pozostawił bogatą dyskografię i muzyczne dziedzictwo słyszalne w nagraniach wielu znacznie bardziej rozpoznawalnych wykonawców.</p><h3>2020 – AC/DC wydają „Power Up”. Rockowy piorun uderza ponownie</h3><p><strong>13 listopada 2020 roku australijski zespół AC/DC wydał album „Power Up”</strong>, jedną z najważniejszych premier hardrockowych tamtego roku. Grupa miała za sobą trudny okres zmian personalnych, problemów zdrowotnych i niepewności dotyczącej dalszej działalności. Powrót do studia w niemal klasycznym składzie oznaczał dla fanów znacznie więcej niż wydanie kolejnego zestawu nowych utworów.</p><p>Na płycie ponownie usłyszeliśmy charakterystyczny głos <strong>Briana Johnsona</strong>, gitarę <strong>Angusa Younga</strong> oraz sekcję rytmiczną, która przez dziesięciolecia tworzyła fundament brzmienia zespołu. Producentem został <strong>Brendan O’Brien</strong>, współpracujący wcześniej z AC/DC przy albumach „Black Ice” i „Rock or Bust”.</p><p><strong>„Power Up”</strong> był również hołdem dla zmarłego w 2017 roku <strong>Malcolma Younga</strong>, współzałożyciela grupy i jednego z najważniejszych architektów jej stylu. Jego kompozytorskie pomysły stanowiły część fundamentu nowego materiału, nadając płycie szczególnie osobisty wymiar.</p><p>Wśród najważniejszych utworów znalazły się <strong>„Shot in the Dark”, „Realize”, „Demon Fire” i „Through the Mists of Time”</strong>. AC/DC nie próbowali udowadniać, że odkryli nową muzyczną drogę. Zamiast tego konsekwentnie wrócili do tego, co od niemal pół wieku robili najlepiej: mocnych gitarowych riffów, zdecydowanego rytmu i energii, której nie sposób pomylić z żadnym innym zespołem.</p><p>Krytycy od lat powtarzają, że AC/DC nagrywają właściwie tę samą płytę. Problem w tym, że niewielu wykonawców potrafi przez pół wieku robić to z podobną skutecznością. <strong>„Power Up”</strong> nie przyniósł rewolucji, ale przypomniał, dlaczego klasyczny hard rock wciąż ma miliony wiernych słuchaczy.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Tego dnia w sporcie</strong></span></h2><h3>2020 – Kim Ng przełamuje barierę. Historyczna nominacja w amerykańskim baseballu</h3><p><strong>13 listopada 2020 roku klub Miami Marlins ogłosił zatrudnienie Kim Ng na stanowisku generalnej menedżerki.</strong> Została pierwszą kobietą pełniącą tę funkcję w historii <strong>Major League Baseball</strong>, jednej z najważniejszych zawodowych lig sportowych Stanów Zjednoczonych. Nominacja miała znaczenie wykraczające poza sam baseball, ponieważ dotyczyła stanowiska od dziesięcioleci zdominowanego przez mężczyzn.</p><p>Nie był to awans przypadkowy ani wyłącznie symboliczny. Ng miała za sobą wieloletnią pracę w strukturach ligi oraz w klubach Chicago White Sox, New York Yankees i Los Angeles Dodgers. Zajmowała się kontraktami zawodników, budowaniem kadr i zarządzaniem organizacjami sportowymi, zdobywając doświadczenie niezbędne do kierowania profesjonalnym zespołem.</p><p><strong>Kim Ng</strong> pokazała, że kompetencje organizacyjne i znajomość sportu nie mają płci. Jej nominacja stała się ważnym sygnałem dla kobiet pracujących w zawodowych ligach, w których dostęp do najwyższych stanowisk przez wiele lat pozostawał ograniczony.</p><h3>2022 – George Russell zwycięża w São Paulo. Pierwszy triumf Brytyjczyka w Formule 1</h3><p><strong>13 listopada 2022 roku George Russell odniósł pierwsze zwycięstwo w wyścigu Formuły 1</strong>, triumfując w Grand Prix São Paulo na torze Interlagos. Brytyjczyk wyprzedził kolegę z zespołu Mercedesa, <strong>Lewisa Hamiltona</strong>, a trzecie miejsce zajął <strong>Carlos Sainz</strong> z Ferrari. Dla młodego kierowcy był to przełomowy moment kariery, na który pracował od pierwszych startów w sportach motorowych.</p><p>Wyścig nie należał do spokojnych. Dochodziło do kolizji, neutralizacji i zaciętej walki o pozycje, jednak Russell potrafił utrzymać prowadzenie również po późnym wznowieniu rywalizacji. W decydujących momentach wykazał się dojrzałością i odpornością na presję.</p><p><strong>Podwójne zwycięstwo Mercedesa</strong> miało szczególne znaczenie dla zespołu, który w sezonie 2022 nie dominował już tak zdecydowanie jak w poprzednich latach. Russell udowodnił natomiast, że potrafi nie tylko walczyć o miejsca na podium, ale również wygrywać z najlepszymi.</p><h3>Sport dziś – 13 listopada 2026. Liga Narodów i początek Pucharu Świata panczenistów</h3><p><strong>W piątek, 13 listopada 2026 roku</strong>, rozegrane zostaną kolejne spotkania piłkarskiej <strong>Ligi Narodów UEFA</strong>. Wśród najciekawszych znajdują się mecze <strong>Serbia – Niemcy</strong>, <strong>Holandia – Grecja</strong>, <strong>Szkocja – Macedonia Północna</strong> oraz <strong>Słowenia – Szwajcaria</strong>. Ich rozpoczęcie zaplanowano na godzinę <strong>20.45 czasu polskiego</strong>. Reprezentacja Polski dzisiaj nie gra. Biało-czerwoni mają zaplanowane spotkanie z Rumunią na sobotę, 14 listopada.</p><p>Ważne wydarzenie rozpoczyna się również w <strong>łyżwiarstwie szybkim</strong>. W dniach <strong>13–15 listopada</strong> w Pekinie odbędzie się inauguracyjna odsłona <strong>Pucharu Świata ISU w sezonie 2026/2027</strong>. Zawody zostaną rozegrane na olimpijskim torze National Speed Skating Oval, znanym jako „Ice Ribbon”.</p><p>Dla Tomaszowa Mazowieckiego to szczególnie interesujący początek międzynarodowego sezonu. Miasto od lat należy do najważniejszych polskich ośrodków panczenów, a barwy <strong>KS Pilica Tomaszów Mazowiecki</strong> reprezentuje między innymi <strong>Karolina Bosiek</strong>, olimpijka i medalistka imprez międzynarodowych. Pierwsze zawody sezonu będą okazją do oceny formy zawodników po okresie przygotowawczym.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Tomaszów Mazowiecki – lokalny ślad historii</strong></span></h2><h3>1917 – Tomaszów wielu kultur. Katolicy, Żydzi i ewangelicy w miejskiej radzie</h3><p><strong>W kwietniu 1917 roku, jeszcze podczas niemieckiej okupacji, w Tomaszowie Mazowieckim wyłoniono Radę Miejską, której skład doskonale odzwierciedlał wielokulturowy charakter miasta.</strong> Zasiadało w niej <strong>10 radnych wyznania katolickiego, 10 wyznania mojżeszowego oraz czterech ewangelików</strong>. Przewodniczącym został <strong>Jan Kowalczewski</strong>, a jego zastępcą <strong>Maurycy Halpern</strong>. Dzisiaj liczby te mogą zaskakiwać, szczególnie osoby znające Tomaszów wyłącznie z jego powojennej historii.</p><p>Przez dziesięciolecia miasto nad Pilicą rozwijało się dzięki współpracy i rywalizacji ludzi reprezentujących różne narodowości, religie oraz środowiska gospodarcze. Polacy, Żydzi i mieszkańcy pochodzenia niemieckiego współtworzyli miejscowy przemysł, handel i życie społeczne. Ich obecność pozostawiła ślady w architekturze, historii przedsiębiorstw, dawnych instytucjach i rodzinnych wspomnieniach.</p><p>Nie oznacza to oczywiście, że Tomaszów był miastem pozbawionym konfliktów. Różnice ekonomiczne i społeczne potrafiły prowadzić do ostrych napięć, a okres wojenny dodatkowo pogarszał sytuację mieszkańców. <strong>Tomaszowska Fabryka Sztucznego Jedwabiu</strong> oraz miejscowe tartaki należały do nielicznych zakładów kontynuujących działalność w trudnych warunkach wojennych. Znaczna część przemysłu włókienniczego zmagała się z przestojami i brakiem surowców.</p><p>Historia rady z 1917 roku przypomina, że <strong>Tomaszów Mazowiecki</strong> był miastem znacznie bardziej różnorodnym, niż może się dziś wydawać. Bez zrozumienia tej wielokulturowości trudno opowiedzieć jego dzieje.</p><h3>1918 – Pierwsze tygodnie niepodległości. Wolność nie kończy politycznych sporów</h3><p><strong>11 listopada 1918 roku w Tomaszowie powstała Rada Delegatów Robotniczych, a dzień później dotychczasowa Rada Miejska przekazała jej władzę.</strong> Wydarzenia te rozgrywały się niemal równocześnie z rozbrajaniem niemieckiego garnizonu i przejmowaniem kontroli nad miastem. Zakończenie okupacji nie oznaczało bowiem natychmiastowego powstania jednolitego systemu administracyjnego. Przed lokalnymi działaczami stanęło pytanie, kto powinien kierować Tomaszowem i w jaki sposób rozwiązywać jego najpilniejsze problemy.</p><p>Nowe władze musiały zmierzyć się z trudną sytuacją gospodarczą, bezrobociem, zaopatrzeniem mieszkańców i narastającymi napięciami społecznymi. Ścierały się różne wizje samorządu oraz relacji pomiędzy pracownikami a właścicielami zakładów przemysłowych. W mieście, którego gospodarka opierała się na fabrykach i pracy robotników, kwestie te miały szczególnie duże znaczenie.</p><p><strong>12 grudnia 1918 roku</strong>, po interwencji komisarza rządowego na powiat brzeziński, władzę ponownie przejęła Rada Miejska. Dopiero kilka miesięcy później odbyły się wybory samorządowe w nowych realiach politycznych.</p><p><strong>9 marca 1919 roku tomaszowianie wybrali 28 radnych i 14 zastępców radnych.</strong> Przewodniczącym rady został <strong>Karol Kotarski</strong>, natomiast prezydentem miasta <strong>Stanisław Gruszczyński</strong>. Rozpoczynał się kolejny etap organizowania samorządu w niepodległej Polsce.</p><p>Pierwsze miesiące wolności nie były więc czasem pozbawionym sporów. Pokazały natomiast, że niepodległość wymaga budowania instytucji, zdolnych do podejmowania decyzji i ponoszenia odpowiedzialności za los mieszkańców.</p><h3>2018 – Archiwum Państwowe przypomina Tomaszów u progu niepodległości</h3><p><strong>13 listopada 2018 roku Archiwum Państwowe w Piotrkowie Trybunalskim opublikowało internetową wystawę „Tomaszów Mazowiecki u progu niepodległości”.</strong> Materiał przygotowany przez tomaszowski oddział Archiwum stał się interesującym świadectwem codzienności miasta w okresie I wojny światowej oraz pierwszych miesięcy odzyskanej wolności. Nie ograniczał się do patriotycznych uroczystości i fotografii żołnierzy, lecz przypominał dokumenty dotyczące gospodarki, administracji oraz życia społecznego.</p><p>Szczególnie ciekawe są informacje o zmianach granic miasta. <strong>W 1915 roku niemieckie władze okupacyjne znacznie powiększyły obszar administracyjny Tomaszowa</strong>, zwiększając jego powierzchnię z <strong>486,9 hektara do 1895 hektarów</strong>. Oznaczało to niemal czterokrotne powiększenie miasta.</p><p>Do Tomaszowa włączono między innymi Starzyce, Nieborów, Gustek, Michałówek, Nowy Port i Brzustówkę. W rezultacie tych zmian <strong>Pilica znalazła się w granicach administracyjnych miasta</strong>, co miało duże znaczenie dla jego dalszego rozwoju przestrzennego.</p><p>Archiwalne dokumenty pozwalają spojrzeć na Tomaszów z perspektywy codziennych decyzji, które nie zawsze trafiają do popularnych opracowań historycznych. Dzisiejszy układ dzielnic, granic i terenów przemysłowych nie powstał jednorazowo. Był rezultatem kolejnych procesów gospodarczych i administracyjnych, często zachodzących w warunkach dalekich od stabilizacji.</p><p>Wystawa przypomina również, jak ważną rolę odgrywają <strong>archiwa państwowe</strong>. Bez przechowywanych w nich dokumentów wiele faktów z lokalnej historii pozostałoby jedynie fragmentem rodzinnych wspomnień lub całkowicie zniknęłoby ze zbiorowej pamięci.</p><h3>2026 – Muzyka filmowa w MCK Tkacz. Tomaszów wraca do wielkich melodii kina</h3><p><strong>Dzisiaj, 13 listopada 2026 roku, o godzinie 18.00 w MCK Tkacz przy ulicy Niebrowskiej 50 odbędzie się koncert muzyki filmowej.</strong> Organizatorzy zapowiadają podróż przez melodie, które dla wielu słuchaczy stały się częścią osobistych wspomnień. To repertuar, w którym muzyka nie jest jedynie dodatkiem do obrazu, lecz często pozostaje w pamięci znacznie dłużej niż sam film.</p><p>W programie znalazły się między innymi <strong>„Moon River”</strong> ze „Śniadania u Tiffany’ego”, <strong>„Somewhere”</strong> z „West Side Story” oraz <strong>„Over the Rainbow”</strong> z „Czarnoksiężnika z Oz”. Zabrzmi również tango <strong>„Por una Cabeza”</strong>, kojarzone z filmem „Zapach kobiety”. Nie zabraknie polskich przebojów filmowych, takich jak <strong>„Miłość ci wszystko wybaczy”, „Już nie zapomnisz mnie” i „Na pierwszy znak”</strong>.</p><p>Koncert poprowadzi <strong>Rafał Songan</strong>, pomysłodawca wydarzenia i autor jego scenariusza. <strong>Wstęp jest bezpłatny, ale obowiązują wejściówki</strong>, które można odebrać w Miejskim Centrum Kultury przy placu Kościuszki 18 oraz w MCK Tkacz. Dostępność wejściówek warto sprawdzić bezpośrednio przed koncertem.</p><p>Wydarzenie ma interesujące historyczne odniesienie. Dokładnie <strong>86 lat temu Walt Disney zaprezentował „Fantazję”</strong>, film dowodzący, że muzyka może być pełnoprawnym bohaterem opowieści ekranowej. Dzisiejszy koncert jest kolejnym potwierdzeniem, że melodie stworzone dla kina potrafią funkcjonować niezależnie od filmowego obrazu i nadal wzbudzać emocje kolejnych pokoleń. b</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[„Świeżak na dwóch kołach” w Tomaszowie. Bezpłatne spotkanie dla początkujących motocyklistów]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57520,swiezak-na-dwoch-kolach-w-tomaszowie-bezplatne-spotkanie-dla-poczatkujacych-motocyklistow</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57520,swiezak-na-dwoch-kolach-w-tomaszowie-bezplatne-spotkanie-dla-poczatkujacych-motocyklistow</guid>
            <pubDate>Thu, 12 Nov 2026 22:03:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-swiezak-na-dwoch-kolach-w-tomaszowie-bezplatne-spotkanie-dla-poczatkujacych-motocyklistow-1794517529.jpg</url>
                        <title>„Świeżak na dwóch kołach” w Tomaszowie. Bezpłatne spotkanie dla początkujących motocyklistów</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57520,swiezak-na-dwoch-kolach-w-tomaszowie-bezplatne-spotkanie-dla-poczatkujacych-motocyklistow</link>
                    </image><description>Pierwszy motocykl, pierwsze kilometry i pierwsze spotkanie z rzeczywistością, która potrafi być równie fascynująca, co bezlitosna. Bo motocyklowa przygoda to nie tylko zapach benzyny, pomruk silnika i wiatr pod kaskiem. To również wiedza, odpowiedzialność i umiejętności, których nie da się kupić razem z maszyną. W Tomaszowie Mazowieckim powstała inicjatywa „Świeżak na dwóch kołach”, skierowana do tych, którzy dopiero rozpoczynają swoją przygodę z motocyklami. Pierwsze spotkanie odbędzie się 26 listopada o godzinie 18.00 w restauracji Advena. Wstęp jest bezpłatny.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Każdy kiedyś był świeżakiem</h2><p>Nie ma znaczenia, czy dosiadasz niewielkiej Yamahy, starej Hondy, potężnego Harleya-Davidsona, czy dopiero przeglądasz ogłoszenia, zastanawiając się nad zakupem pierwszego motocykla. Każdy kiedyś zaczynał. Każdy popełniał błędy, zadawał pytania i próbował odróżnić dobrą radę od motocyklowych legend przekazywanych z pokolenia na pokolenie.</p><p><strong>Właśnie z myślą o takich osobach powstał projekt „Świeżak na dwóch kołach”.</strong> Jego pomysłodawcy chcą stworzyć przestrzeń, w której początkujący motocykliści będą mogli spotkać ludzi z doświadczeniem, porozmawiać o swoich obawach i uzyskać praktyczne wskazówki.</p><p>Bez zadęcia, popisywania się liczbą koni mechanicznych i udowadniania, kto szybciej pokona zakręt. Zamiast tego będzie rozmowa o tym, co rzeczywiście ma znaczenie, kiedy człowiek wsiada na motocykl i rusza w drogę.</p><p>To szczególnie cenna inicjatywa, ponieważ <strong>motocykl nie wybacza wielu błędów, które za kierownicą samochodu mogłyby zakończyć się jedynie chwilą zdenerwowania</strong>. Doświadczenie innych może pomóc takich sytuacji uniknąć.</p><h2>Od mechaniki po bezpieczeństwo. O czym będą rozmawiać motocykliści?</h2><p>Program spotkania obejmuje zagadnienia, z którymi wcześniej czy później zetknie się każdy użytkownik jednośladu.</p><p>Jednym z tematów będzie <strong>podstawowa obsługa techniczna motocykla</strong>. Jak kontrolować stan maszyny? Na co zwracać uwagę przed wyjazdem? Które czynności można bezpiecznie wykonać samodzielnie, a kiedy lepiej skorzystać z pomocy mechanika?</p><p>Nie zabraknie rozmowy o <strong>bezpieczeństwie i technice jazdy</strong>. Motocykl wymaga od kierującego przewidywania, koncentracji i świadomości własnych ograniczeń. Początkujący dowiedzą się, na jakie zagrożenia zwracać uwagę i w jaki sposób stopniowo doskonalić swoje umiejętności.</p><p>Osobne miejsce poświęcone zostanie wyposażeniu motocyklisty. Kask, kurtka, rękawice, spodnie czy buty nie powinny być wyłącznie elementem efektownego wizerunku. <strong>Ich podstawowym zadaniem jest ochrona zdrowia i życia.</strong> Uczestnicy porozmawiają o tym, czym kierować się podczas zakupów i czy najdroższe produkty zawsze okazują się najlepszym wyborem.</p><p>W planach są również zagadnienia dotyczące ubezpieczeń, awarii i nieprzewidzianych sytuacji w trasie. Bo nawet najlepiej przygotowana wyprawa może przynieść niespodzianki, niekoniecznie te przyjemne.</p><h2>Motocykl to także ludzie</h2><p>Jest jeszcze jeden wymiar tego przedsięwzięcia, być może równie ważny jak techniczne porady.</p><p>Motocykliści od lat tworzą środowisko, w którym wspólna pasja potrafi łączyć ludzi niezależnie od wieku, zawodu czy zasobności portfela. Na parkingu podczas motocyklowego zlotu profesor może rozmawiać z mechanikiem, przedsiębiorca z uczniem, a właściciel zabytkowego motocykla z kimś, kto właśnie kupił swoją pierwszą maszynę.</p><p>Łączy ich coś, czego trudno doświadczyć zza szyby samochodu – szczególny rodzaj wolności, ale również świadomość, że na drodze warto móc liczyć na drugiego człowieka.</p><p><strong>„Świeżak na dwóch kołach” ma być właśnie takim miejscem: bez oceniania, wyśmiewania niewiedzy i dzielenia uczestników na lepszych oraz gorszych.</strong></p><p>Co ważne, nie trzeba nawet posiadać własnego motocykla. Zaproszenie skierowane jest także do osób, które dopiero rozważają rozpoczęcie motocyklowej przygody.</p><h2>Pierwsze spotkanie już 26 listopada</h2><p>Inauguracyjne spotkanie odbędzie się <strong>w czwartek, 26 listopada 2026 roku, o godzinie 18.00, w restauracji Advena przy ul. gen. Grota-Roweckiego 44 w Tomaszowie Mazowieckim</strong>.</p><p>Udział jest całkowicie bezpłatny, jednak liczba miejsc została ograniczona.</p><p>Osoby zainteresowane powinny zaznaczyć opcję „Wezmę udział” przy wydarzeniu na Facebooku albo skontaktować się za pośrednictwem profili <strong>MaxiParts lub Garaż Rudego</strong>. Organizatorzy przewidzieli także możliwość kontaktu telefonicznego.</p><p>Przygotowano również dodatkową atrakcję. Ci, którzy przyjadą na spotkanie własnym motocyklem, mogą liczyć na specjalną niespodziankę.</p><h2>Pasja zaczyna się od pierwszego kilometra</h2><p>W filmie „Easy Rider” motocykl był symbolem wolności i poszukiwania własnej drogi. Rzeczywistość początkującego motocyklisty jest zazwyczaj mniej romantyczna. Zamiast bezkresnych amerykańskich szos pojawiają się pytania o napięcie łańcucha, ciśnienie w oponach, hamowanie na mokrej nawierzchni czy wybór pierwszego kasku.</p><p>Ale właśnie od takich drobiazgów zaczyna się wielka przygoda.</p><p>Dobrze, że w Tomaszowie Mazowieckim są ludzie, którzy chcą dzielić się swoją wiedzą. Bo choć motocyklista często podróżuje samotnie, wcale nie musi samodzielnie zdobywać wszystkich doświadczeń.</p><p><strong>Najważniejsze, żeby po każdym wyjeździe wracać bezpiecznie do domu. A przy okazji mieć coraz więcej powodów, by ponownie przekręcić kluczyk w stacyjce.</strong></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Trzynaście medali, cztery złota i jeden potrójny triumf. I LO błyszczało podczas powiatowej olimpiady]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57519,trzynascie-medali-cztery-zlota-i-jeden-potrojny-triumf-i-lo-blyszczalo-podczas-powiatowej-olimpiady</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57519,trzynascie-medali-cztery-zlota-i-jeden-potrojny-triumf-i-lo-blyszczalo-podczas-powiatowej-olimpiady</guid>
            <pubDate>Thu, 12 Nov 2026 21:10:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-trzynascie-medali-cztery-zlota-i-jeden-potrojny-triumf-i-lo-blyszczalo-podczas-powiatowej-olimpiad-1794514379.jpg</url>
                        <title>Trzynaście medali, cztery złota i jeden potrójny triumf. I LO błyszczało podczas powiatowej olimpiady</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57519,trzynascie-medali-cztery-zlota-i-jeden-potrojny-triumf-i-lo-blyszczalo-podczas-powiatowej-olimpiady</link>
                    </image><description>Cztery złote, sześć srebrnych i trzy brązowe medale. Trzynaście miejsc na podium i jeden zawodnik, który aż trzykrotnie sięgał po złoto. Reprezentacja I Liceum Ogólnokształcącego im. Jarosława Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim znakomicie zaprezentowała się podczas VI Olimpiady Powiatu Tomaszowskiego w Lekkiej Atletyce. W Spale, gdzie od dziesięcioleci kształtują się kariery największych polskich sportowców, tomaszowscy licealiści udowodnili, że ambicja, talent i sportowy charakter nie są zarezerwowane wyłącznie dla zawodowców. Bohaterem zawodów został Jan Batorski, który dwukrotnie zwyciężał indywidualnie, a następnie poprowadził szkolną sztafetę do kolejnego triumfu.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h3>Spała znów stała się stolicą młodzieżowej lekkoatletyki</h3><p>4 listopada 2026 roku hala lekkoatletyczna Centralnego Ośrodka Sportu – Ośrodka Przygotowań Olimpijskich w Spale wypełniła się młodymi zawodnikami, ich opiekunami i sportowymi emocjami. Na starcie <strong>VI Olimpiady Powiatu Tomaszowskiego Dzieci i Młodzieży Szkolnej w Lekkiej Atletyce</strong> stanęło ponad 600 uczniów reprezentujących 34 szkoły z Tomaszowa Mazowieckiego i gmin powiatu tomaszowskiego.</p><p>Nie był to więc zwykły szkolny sprawdzian sprawności fizycznej. Na bieżni i w konkurencjach technicznych spotkali się młodzi ludzie, którzy chcieli udowodnić, że godziny treningów, wysiłek i konsekwencja mają swój wymierny rezultat. A sport, jak wiadomo, nie rozdaje medali za dobre chęci. Tutaj trzeba było być szybszym, skoczyć dalej albo pchnąć kulę mocniej niż rywale.</p><p>W tej licznej stawce znakomicie odnalazła się reprezentacja tomaszowskiego <strong>I Liceum Ogólnokształcącego im. Jarosława Dąbrowskiego</strong>, kończąc zawody z dorobkiem trzynastu medali. To jeden z tych wyników, które warto zapisać w szkolnej kronice nie tylko cyframi, ale również nazwiskami młodych sportowców.</p><h3>Jan Batorski. Trzy starty, trzy złote medale</h3><p>Jeżeli podczas zawodów ktoś zasłużył na szczególne wyróżnienie, to bez wątpienia <strong>Jan Batorski</strong>. Reprezentant I LO aż trzykrotnie stanął na najwyższym stopniu podium, demonstrując wszechstronność i znakomite przygotowanie biegowe.</p><p>Najpierw zwyciężył w biegu na <strong>200 metrów</strong>, a następnie okazał się najlepszy również na dystansie <strong>400 metrów</strong>. To dwa różne wyzwania. Pierwsze wymaga szybkości i dynamiki, drugie także umiejętnego rozłożenia sił oraz wytrzymałości. Batorski poradził sobie z obydwoma.</p><p>Na tym jednak nie poprzestał. Trzeci złoty medal zdobył w <strong>sztafecie chłopców 4 × 200 metrów</strong>, wspólnie z Bartłomiejem Bernatem, Julianem Mordaką i Damianem Piwowarskim.</p><p>W sporcie indywidualnym każdy odpowiada przede wszystkim za własny wynik. Sztafeta jest już inną opowieścią. Tutaj nawet największy talent potrzebuje partnerów, a końcowy sukces staje się rezultatem wspólnego wysiłku. Złoty występ czwórki z I LO pokazał, że tomaszowska szkoła dysponuje nie tylko znakomitymi indywidualnościami, lecz także silnym zespołem.</p><p><strong>Trzy złote medale Jana Batorskiego były najbardziej spektakularnym indywidualnym osiągnięciem reprezentacji I LO podczas olimpiady.</strong></p><h3>Roksana Polak ze złotem. Dziewczęta również pokazały klasę</h3><p>Czwarte złoto dla tomaszowskiego liceum wywalczyła <strong>Roksana Polak</strong>, triumfując w biegu na <strong>800 metrów</strong>. To dystans, na którym sama szybkość nie wystarcza. Potrzeba jeszcze wytrzymałości, odpowiedniego tempa i umiejętności zachowania sił na decydującą część biegu.</p><p>Sukces Roksany był znakomitym dopełnieniem złotego dorobku szkoły, ale na tym osiągnięcia dziewcząt się nie zakończyły.</p><p><strong>Zofia Marszałek</strong> zdobyła srebrny medal na dystansie 200 metrów, natomiast <strong>Aleksandra Surowiec</strong> zajęła drugie miejsce w biegu na 800 metrów. Na podium stanęły również przedstawicielki konkurencji technicznych. <strong>Jagna Wrońska</strong> wywalczyła srebro w skoku w dal, a <strong>Zuzanna Świnoga</strong> zajęła drugie miejsce w pchnięciu kulą.</p><p>Kolejny srebrny medal przypadł <strong>sztafecie dziewcząt 4 × 200 metrów</strong>, w której pobiegły Nela Cymeran, Hanna Lisiczko, Małgorzata Machnicka i Maja Swarbuła.</p><p>Warto zatrzymać się przy tym wyniku. Sztafeta to nie tylko cztery indywidualne biegi połączone w jedną konkurencję. To również zaufanie, współpraca i wspólna odpowiedzialność za rezultat. Drugie miejsce w powiatowej rywalizacji było cennym osiągnięciem całego zespołu.</p><h3>Sześć srebrnych medali i trzy brązowe. Każdy zasługuje na uznanie</h3><p>Na srebrnej liście medalistów znalazł się także <strong>Wiktor Kałużny</strong>, który zajął drugie miejsce w biegu na 400 metrów. Tym samym licealiści mieli swoich przedstawicieli na dwóch najwyższych stopniach podium tej konkurencji – złoto zdobył Jan Batorski, a srebro Wiktor Kałużny.</p><p>Brązowe medale wywalczyli natomiast <strong>Marcel Mochola</strong> w biegu na 1500 metrów, <strong>Bartłomiej Bernat</strong> na dystansie 200 metrów oraz <strong>Nela Cymeran</strong> w biegu na 60 metrów.</p><p>Dla Bernata i Cymeran oznaczało to po dwa miejsca na podium. Bartłomiej do indywidualnego brązu dołożył złoto w sztafecie chłopców, natomiast Nela, oprócz trzeciego miejsca w sprincie, współtworzyła srebrną sztafetę dziewcząt.</p><p>W efekcie dorobek I LO objął niemal całe spektrum lekkoatletycznej rywalizacji: od krótkich sprintów, przez biegi średnie i dłuższe dystanse, po skok w dal, pchnięcie kulą i sztafety. To świadectwo różnorodności sportowych talentów rozwijanych w tomaszowskim liceum.</p><h3>Trzynaście medali I LO. Pełna lista medalistów</h3><p><strong>Złote medale – 4</strong></p><ul><li data-list-item-id="e8b3f6377249dfd04b88b6421dec5b77c">Jan Batorski – bieg na 200 m</li><li data-list-item-id="e84f76d849ea376319877e7bd13a13a18">Jan Batorski – bieg na 400 m</li><li data-list-item-id="e1b2d71cb058bb478608b69e5711301d7">Roksana Polak – bieg na 800 m</li><li data-list-item-id="ed5f2d1d6cd278659fef2f843ab91ae3a">Sztafeta chłopców 4 × 200 m – Jan Batorski, Bartłomiej Bernat, Julian Mordaka, Damian Piwowarski</li></ul><p><strong>Srebrne medale – 6</strong></p><ul><li data-list-item-id="eb70f3f60eb7ec1d2c6230b07b0857264">Wiktor Kałużny – bieg na 400 m</li><li data-list-item-id="ef4d93fffacc17b65a99a2b046d37c77a">Zofia Marszałek – bieg na 200 m</li><li data-list-item-id="eaaa45c9efd54efabdfb8f9b0b62c1f06">Aleksandra Surowiec – bieg na 800 m</li><li data-list-item-id="eebcb4269318032b58165b24d5c06033a">Jagna Wrońska – skok w dal</li><li data-list-item-id="e171b6fc50ddd69cf17de44ee37c9dfbd">Zuzanna Świnoga – pchnięcie kulą</li><li data-list-item-id="e57585ca53ad3286a781ff26a11984fca">Sztafeta dziewcząt 4 × 200 m – Nela Cymeran, Hanna Lisiczko, Małgorzata Machnicka, Maja Swarbuła</li></ul><p><strong>Brązowe medale – 3</strong></p><ul><li data-list-item-id="ed015c4814fb51358a0fccbcb68455490">Marcel Mochola – bieg na 1500 m</li><li data-list-item-id="e23b745b79299b598e04c1842fa1cbb13">Bartłomiej Bernat – bieg na 200 m</li><li data-list-item-id="eb0f98b7b8e73fb993a5be9e101dd4c36">Nela Cymeran – bieg na 60 m</li></ul><h3>Za każdym medalem stoją ludzie, których nie widać na podium</h3><p>Sportowe sukcesy mają swoich bohaterów, ale rzadko są dziełem przypadku. Za każdym dobrym rezultatem stoją systematyczne ćwiczenia, codzienna praca, motywacja i umiejętność pokonywania własnych ograniczeń. Dlatego wśród autorów sukcesu I LO nie może zabraknąć nauczycieli wychowania fizycznego.</p><p>Szkoła podkreśliła rolę <strong>Marka Grabolusa i Pauliny Krawczyk</strong>, którzy odpowiadali za przygotowanie i wspieranie reprezentacji podczas zawodów.</p><p>Na uznanie zasługują również uczniowie, którzy reprezentowali liceum, choć tym razem nie zakończyli startów na podium. Byli to Sandra Gawłowska, Kornelia Lamecka, Nikola Sołysiak, Oliwier Kaczor, Tymon Ćwiertnia, Michał Szymańczyk, Konstanty Jurewicz, Filip Marczewski oraz Jan Kwarciany.</p><p>Bo przecież sport szkolny nie może być wyłącznie fabryką medali. Jego istotą pozostaje również uczenie wytrwałości, szacunku dla rywala, umiejętności przegrywania i odwagi, by po niepowodzeniu stanąć na starcie kolejny raz.</p><h3>W Spale rodzą się sportowe marzenia</h3><p>VI Olimpiada Powiatu Tomaszowskiego została zorganizowana przez <strong>Powiat Tomaszowski, Powiatowy Szkolny Związek Sportowy oraz COS–OPO Spała</strong>. Gospodarzem wydarzenia był starosta tomaszowski Dariusz Kowalczyk, a olimpiada odbywała się pod honorowym patronatem wojewody łódzkiego Doroty Ryl i marszałek województwa łódzkiego Joanny Skrzydlewskiej.</p><p>Miejsce rywalizacji miało szczególne znaczenie. Spała od pokoleń kojarzy się z polskim sportem wyczynowym, przygotowaniami do wielkich imprez i pracą zawodników, dla których biało-czerwone barwy są najwyższym wyróżnieniem. Dla młodych ludzi możliwość występu w takim miejscu może być czymś więcej niż udziałem w kolejnych szkolnych zawodach.</p><p>Nie każdy z uczestników listopadowej olimpiady zostanie kiedyś zawodowym sportowcem. Nie każdy wystartuje w mistrzostwach Polski, Europy czy na igrzyskach olimpijskich. Ale każdy ma szansę wynieść z takiego wydarzenia doświadczenie, które przyda mu się również poza bieżnią.</p><p><strong>Trzynaście medali I LO to powód do dumy dla szkoły, zawodników, nauczycieli i ich rodzin.</strong> To także przypomnienie, że w Tomaszowie Mazowieckim nie brakuje młodych ludzi, którzy potrafią zamieniać ambicję w konkretne osiągnięcia.</p><p>A Jan Batorski? Trzy złote medale zdobyte jednego dnia to wynik, obok którego trudno przejść obojętnie. Być może 4 listopada 2026 roku w Spale oglądaliśmy jeden z pierwszych ważnych rozdziałów jego sportowej historii.</p><p><strong>Dzisiaj są medale powiatowej olimpiady. Co przyniesie jutro, pokażą kolejne starty. Jedno jest pewne: tomaszowscy licealiści już udowodnili, że potrafią walczyć o najwyższe cele.</strong></p><p>&nbsp; &nbsp;</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Czerniewice na podium mistrzostw Polski w bilardzie. Liliana Pasik ze złotem, Julia Włodarczyk z brązem]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57518,czerniewice-na-podium-mistrzostw-polski-w-bilardzie-liliana-pasik-ze-zlotem-julia-wlodarczyk-z-brazem</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57518,czerniewice-na-podium-mistrzostw-polski-w-bilardzie-liliana-pasik-ze-zlotem-julia-wlodarczyk-z-brazem</guid>
            <pubDate>Thu, 12 Nov 2026 20:57:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-czerniewice-na-podium-mistrzostw-polski-w-bilardzie-liliana-pasik-ze-zlotem-julia-wlodarczyk-z-bra-1794513645.jpg</url>
                        <title>Czerniewice na podium mistrzostw Polski w bilardzie. Liliana Pasik ze złotem, Julia Włodarczyk z brązem</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57518,czerniewice-na-podium-mistrzostw-polski-w-bilardzie-liliana-pasik-ze-zlotem-julia-wlodarczyk-z-brazem</link>
                    </image><description>Błękitne sukno, biała bila, dziewięć kolorowych kul i cisza, w której niemal słychać bicie serca. Tutaj nie wygrywa najsilniejszy. Zwycięża ten, kto potrafi zachować zimną krew, przewidzieć kilka ruchów naprzód i wykonać decydujące uderzenie wtedy, gdy ręce mają prawo zadrżeć. Właśnie w takiej dyscyplinie niewielkie Czerniewice pokazały całej Polsce, że wielki sport nie musi rodzić się w wielkich miastach. Liliana Pasik została mistrzynią Polski młodzików w bilardzie, Julia Włodarczyk zdobyła brązowy medal, a Julia Przeorska zakończyła rywalizację na piątym miejscu. Wszystkie trzy reprezentują UKS Promyk Czerniewice.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Kielce zdobyte. Złoto i brąz jadą do Czerniewic</h2><p>Sobota, 7 listopada 2026 roku, zapisze się złotymi zgłoskami w historii <strong>UKS Promyk Czerniewice</strong>. Podczas rozegranych w Kielcach <strong>Mistrzostw Polski Młodzików w bilardzie, w odmianie 9-bil</strong>, reprezentantki klubu z powiatu tomaszowskiego udowodniły, że potrafią skutecznie rywalizować z najlepszymi młodymi zawodnikami w kraju.</p><p>W turnieju wystartowało 27 bilardzistów, a rywalizacja odbywała się we wspólnej kategorii dziewcząt i chłopców. Nie było więc osobnego, łatwiejszego szlaku do medalu. Wszyscy walczyli o te same miejsca, a na końcu turniejowej drogi czekał jeden tytuł mistrza Polski.</p><p><strong>Liliana Pasik sięgnęła po złoto, Julia Włodarczyk wywalczyła brąz, natomiast Julia Przeorska została sklasyfikowana na piątym miejscu.</strong> Trzy zawodniczki jednego klubu w najlepszej ósemce krajowego czempionatu! Trudno o bardziej przekonujący dowód, że w Czerniewicach dzieje się coś sportowo wyjątkowego.</p><h2>Finał jak z dobrego filmu. Liliana Pasik nie zawiodła</h2><p>Sportowe kino uwielbia takie scenariusze. Finał, wyrównana walka i rozstrzygnięcie, które przychodzi dopiero w ostatniej partii. Tym razem jednak nie był to kolejny film z serii <i>Rocky</i>, lecz prawdziwe mistrzostwa Polski. A w roli głównej wystąpiła młoda bilardzistka z Czerniewic.</p><p><strong>Liliana Pasik pokonała w finale Antoniego Dąbrowicza z UKS Snikers Rękoraj 3:2</strong>, zdobywając tytuł mistrzyni Polski młodzików. Zwycięstwo minimalne w liczbach, ale ogromne pod względem sportowego znaczenia.</p><p>Droga do finału również nie była spacerem. W ćwierćfinale Liliana wygrała 3:1 z klubową koleżanką Julią Przeorską. W półfinale czekał na nią Leon Zakrzewski z KTS Lutnia Konstantynów Łódzki. Ten pojedynek zakończył się zwycięstwem zawodniczki Promyka 3:2. W decydującym spotkaniu znów potrzebowała pięciu partii, by pokonać rywala.</p><p>Dwa niezwykle wyrównane pojedynki w najważniejszej części turnieju i dwa zwycięstwa. <strong>Tak zdobywa się mistrzostwo Polski — nie tylko umiejętnościami technicznymi, lecz także odpornością psychiczną.</strong> W bilardzie jeden nieprecyzyjny ruch potrafi przekreślić efekt kilku wcześniejszych, znakomitych zagrań.</p><h2>Julia Włodarczyk z brązem. Julia Przeorska w krajowej czołówce</h2><p>Liliana nie była jedyną bohaterką kieleckich mistrzostw. <strong>Julia Włodarczyk</strong> również pokazała, że należy do ścisłej krajowej czołówki młodzików. W ćwierćfinale pokonała Bartosza Wieczorka z UKS Miłek Wiślica 3:1, zapewniając sobie miejsce w strefie medalowej.</p><p>W półfinale jej rywalem został Antoni Dąbrowicz. Tym razem zawodnik z Rękoraja zwyciężył 3:1, a Julia zakończyła turniej z <strong>brązowym medalem mistrzostw Polski</strong>. Na najniższym stopniu podium znalazł się również Leon Zakrzewski.</p><p>Na szczególne wyróżnienie zasługuje także <strong>Julia Przeorska</strong>. Piąte miejsce w Polsce to wynik, który w wielu klubach uznano by za największe osiągnięcie sezonu. W Kielcach drogę do półfinału zamknęła jej własna koleżanka klubowa, późniejsza mistrzyni kraju. Taki właśnie bywa sport — czasami największą przeszkodą na drodze do medalu okazuje się ktoś, z kim na co dzień wspólnie się trenuje.</p><h2>Bilard to szachy rozgrywane kijem</h2><p>Kto widzi w bilardzie jedynie wbijanie kul do łuz, nie dostrzega jego prawdziwego piękna. <strong>Odmiana 9-bil</strong> jest grą precyzji, geometrii i taktyki. Przypomina szachy, tyle że zamiast figur po planszy przemieszczają się kule, a każdy ruch musi uwzględniać prawa fizyki.</p><p>Zawodnicy korzystają z dziewięciu ponumerowanych kul oraz białej bili rozgrywającej. Przy każdym standardowym uderzeniu biała bila musi najpierw trafić kulę o najniższym numerze pozostającą na stole. Nie oznacza to jednak konieczności wbijania kul kolejno. <strong>Legalne wbicie dziewiątki oznacza wygranie partii</strong>, nawet jeżeli nastąpi w wyniku prawidłowej kombinacji z inną kulą.</p><p>Dlatego bilard wymaga umiejętności planowania kilku zagrań naprzód, kontroli siły uderzenia i przewidywania położenia białej bili. Tu przypadek może pomóc, ale nie zastąpi umiejętności.</p><h2>Od czerwcowego finału do listopadowego złota</h2><p>Sukces Liliany Pasik nie pojawił się znikąd. Już <strong>21 czerwca 2026 roku podczas Międzywojewódzkich Mistrzostw Młodzików w Srocku</strong> reprezentantka Promyka dotarła do finału, w którym przegrała z Mikołajem Dąbrowiczem z Rękoraja. Julia Włodarczyk zajęła wówczas piąte miejsce.</p><p>Pięć miesięcy później obie zawodniczki zrobiły kolejny krok. Liliana zamieniła finałową porażkę na mistrzostwo Polski, a Julia piąte miejsce na brązowy medal. To wymowny obraz sportowego rozwoju.</p><p>Zresztą <strong>UKS Promyk Czerniewice</strong> od dłuższego czasu buduje swoją pozycję w młodzieżowym bilardzie. We wrześniu 2026 roku podczas Mistrzostw Polski Uczniowskich Klubów Sportowych w Gdańsku drużyna dziewcząt w składzie Liliana Pasik, Julia Włodarczyk, Julia Przeorska i Martyna Kielan obroniła tytuł mistrzowski zdobyty rok wcześniej w Łodzi. Julia Włodarczyk wywalczyła tam również indywidualne srebro w kategorii pupilek.</p><p>To już nie pojedynczy błysk talentu. To seria wyników, za którą stoi regularna praca i konsekwentnie rozwijane umiejętności.</p><h2>Małe miejscowości też wychowują wielkich mistrzów</h2><p>W sporcie łatwo zachwycać się wielkimi stadionami, wielomilionowymi budżetami i zawodnikami znanymi z telewizyjnych transmisji. Znacznie trudniej dostrzec codzienną pracę wykonywaną z dala od fleszy i kamer.</p><p>A przecież sport zaczyna się właśnie tam — podczas treningów, od powtarzania tych samych uderzeń, od nauki przegrywania i powracania do stołu po nieudanych zagraniach.</p><p>Sukces bilardzistek z Czerniewic prowokuje również pytania o przyszłość lokalnego szkolenia. Warto porozmawiać z trenerem Promyka o tym, jak organizowane są treningi, skąd wziął się pomysł na rozwijanie bilardu w niewielkiej miejscowości, jak wygląda przygotowanie młodych zawodników do najważniejszych turniejów i czego klub potrzebuje, aby kolejne pokolenia mogły podążać drogą obecnych medalistek.</p><p>Bo dwa medale mistrzostw Polski to nie tylko powód do gratulacji. To również argument, aby dostrzec i wspierać sport, który nie zawsze zajmuje pierwsze strony gazet.</p><p><strong>Liliana Pasik — złoto. Julia Włodarczyk — brąz. Julia Przeorska — piąte miejsce.</strong> Trzy nazwiska, jeden klub i wielki sukces niewielkich Czerniewic.</p><p>W bilardzie o zwycięstwie decyduje ostatnia prawidłowo wbita dziewiątka. W Czerniewicach można jednak odnieść wrażenie, że to dopiero pierwsze uderzenia w znacznie dłuższej, niezwykle interesującej sportowej historii.</p><p>Weryfikacja redakcyjna: Wyniki finału, półfinałów i klasyfikację końcową potwierdzają oficjalne dokumenty Polskiego Związku Bilardowego.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Mundur zobowiązuje. Młodzi kadeci z ZSP nr 8 w Tomaszowie Mazowieckim złożyli uroczyste ślubowanie]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57517,mundur-zobowiazuje-mlodzi-kadeci-z-zsp-nr-8-w-tomaszowie-mazowieckim-zlozyli-uroczyste-slubowanie</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57517,mundur-zobowiazuje-mlodzi-kadeci-z-zsp-nr-8-w-tomaszowie-mazowieckim-zlozyli-uroczyste-slubowanie</guid>
            <pubDate>Thu, 12 Nov 2026 20:31:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-mundur-zobowiazuje-mlodzi-kadeci-z-zsp-nr-8-w-tomaszowie-mazowieckim-zlozyli-uroczyste-slubowanie-1794512096.jpg</url>
                        <title>Mundur zobowiązuje. Młodzi kadeci z ZSP nr 8 w Tomaszowie Mazowieckim złożyli uroczyste ślubowanie</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57517,mundur-zobowiazuje-mlodzi-kadeci-z-zsp-nr-8-w-tomaszowie-mazowieckim-zlozyli-uroczyste-slubowanie</link>
                    </image><description>Mundur to nie tylko charakterystyczny strój, dystynkcje i wojskowy krok. To przede wszystkim odpowiedzialność, dyscyplina i gotowość do działania, kiedy inni potrzebują pomocy. 10 listopada 2026 roku, w przeddzień Narodowego Święta Niepodległości, uczniowie klas pierwszych o profilu mundurowym Zespołu Szkół Ponadpodstawowych nr 8 w Tomaszowie Mazowieckim złożyli uroczyste ślubowanie. Dla młodych ludzi był to symboliczny początek drogi, która być może zaprowadzi ich kiedyś do służby w Policji lub innych formacjach mundurowych.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h3>Pierwszy stopień, pierwsze zobowiązanie</h3><p>W murach szkoły przy ulicy Nadrzecznej odbyła się uroczystość, podczas której pierwszoklasiści stanęli przed szkolnym sztandarem, aby wypowiedzieć słowa ślubowania. Towarzyszyli im nauczyciele, rodzice, przedstawiciele władz samorządowych oraz zaproszeni goście.</p><p>Najważniejszym momentem ceremonii było nadanie uczniom <strong>stopni młodszego kadeta</strong>. Insygnia wręczali wspólnie <strong>mł. insp. Przemysław Mazurkiewicz, Komendant Powiatowy Policji w Tomaszowie Mazowieckim, oraz Agnieszka Dziedzic, dyrektor ZSP nr 8</strong>.</p><p>Nie zabrakło również powodów do dumy dla starszych kolegów. Uczniowie klas drugich otrzymali awanse na stopień kadeta, będące symbolicznym potwierdzeniem kolejnego etapu ich szkolnej edukacji mundurowej.</p><p>Dla rodziców była to zapewne chwila szczególna. Jeszcze niedawno odprowadzali swoje dzieci do szkoły podstawowej, dziś patrzyli, jak w mundurach składają zobowiązania, których znaczenie wykracza poza szkolną codzienność.</p><h3>Mundur nie czyni bohatera</h3><p>Historia zna wiele przykładów ludzi, dla których mundur był symbolem honoru i poświęcenia. Zna również takie, które przypominają, że sam mundur nie jest jeszcze gwarancją właściwej postawy. Dlatego edukacja młodzieży zainteresowanej służbami mundurowymi nie może sprowadzać się wyłącznie do ćwiczeń z musztry, poznawania regulaminów czy zdobywania kolejnych oznaczeń.</p><p><strong>Najważniejsza pozostaje nauka odpowiedzialności za drugiego człowieka, poszanowania prawa, umiejętności współpracy oraz podejmowania właściwych decyzji w trudnych sytuacjach.</strong></p><p>Klasy mundurowe działające w ZSP nr 8 stanowią jedną z możliwości przygotowania młodzieży do przyszłej drogi zawodowej. Współpraca szkoły z tomaszowską Policją pozwala uczniom bliżej poznawać specyfikę służby oraz wymagania stawiane funkcjonariuszom.</p><p>Trzeba jednak pamiętać, że szkolny stopień kadeta nie jest jeszcze stopniem służbowym. Droga do policyjnego munduru wymaga ukończenia odpowiedniej procedury rekrutacyjnej, spełnienia wymagań i przejścia profesjonalnego szkolenia.</p><h3>Ślubowanie w przeddzień Niepodległości</h3><p>Data uroczystości nadała wydarzeniu dodatkowy, symboliczny wymiar. <strong>10 listopada, na dzień przed 108. rocznicą odzyskania przez Polskę niepodległości</strong>, młodzież deklarowała przywiązanie do wartości, które powinny towarzyszyć każdemu człowiekowi podejmującemu służbę publiczną.</p><p>Patriotyzm nie musi przecież oznaczać wyłącznie wielkich słów wypowiadanych podczas narodowych uroczystości. Bywa obecny również w codziennym wykonywaniu obowiązków, uczciwości, szacunku do innych i gotowości do niesienia pomocy.</p><p>Dla pierwszoklasistów z tomaszowskiej „Ósemki” listopadowe ślubowanie było dopiero początkiem. Przed nimi kolejne lata nauki, zdobywania umiejętności, budowania charakteru i sprawdzania własnych możliwości.</p><p><strong>Bo mundur można założyć w kilka chwil. Na zaufanie, które powinien budzić, pracuje się przez całe życie.</strong></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Trzy nagrody Sejmiku dla powiatu tomaszowskiego. Doceniono strażników lokalnych tradycji]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57516,trzy-nagrody-sejmiku-dla-powiatu-tomaszowskiego-doceniono-straznikow-lokalnych-tradycji</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57516,trzy-nagrody-sejmiku-dla-powiatu-tomaszowskiego-doceniono-straznikow-lokalnych-tradycji</guid>
            <pubDate>Thu, 12 Nov 2026 20:11:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-trzy-nagrody-sejmiku-dla-powiatu-tomaszowskiego-doceniono-straznikow-lokalnych-tradycji-1794511189.png</url>
                        <title>Trzy nagrody Sejmiku dla powiatu tomaszowskiego. Doceniono strażników lokalnych tradycji</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57516,trzy-nagrody-sejmiku-dla-powiatu-tomaszowskiego-doceniono-straznikow-lokalnych-tradycji</link>
                    </image><description>Kultura nie zawsze mieszka w wielkich teatrach, monumentalnych muzeach i salach koncertowych, w których blask kryształowych żyrandoli odbija się od wypolerowanych instrumentów. Czasami jej prawdziwe serce bije w niewielkiej wiejskiej świetlicy, w drewnianej chałupie pamiętającej XIX wiek albo wśród ludzi, którzy śpiewają pieśni zasłyszane jeszcze od swoich dziadków. I właśnie takim ludziom 4 listopada 2026 roku oddano hołd w Filharmonii Łódzkiej. Wśród 31 laureatów Nagród Sejmiku Województwa Łódzkiego w dziedzinie kultury znalazło się aż troje reprezentantów powiatu tomaszowskiego. To Nikodem Chmielewski, Etnocentrum Ziemi Łódzkiej w Kierzu oraz Zespół „Kalina” z Wąwału.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>Jest w tej historii coś szczególnie pięknego. W czasach, gdy kultura coraz częściej bywa utożsamiana z wielkimi widowiskami, marketingiem i liczbą sprzedanych biletów, wojewódzkie wyróżnienia trafiły również do tych, którzy swoją codzienną pracą ocalają od zapomnienia świat naszych przodków. Świat drewnianych chałup, pieców chlebowych, ludowych melodii i opowieści przekazywanych z pokolenia na pokolenie.</p><p>To świat, który tak sugestywnie opisywał <strong>Władysław Stanisław Reymont w „Chłopach”</strong>. Pełen pracy, obrzędów, śpiewu i przywiązania do ziemi. Dzisiaj coraz trudniej odnaleźć go w autentycznej postaci. Tym większego znaczenia nabierają ludzie, którzy nie pozwalają, aby stał się wyłącznie literackim wspomnieniem.</p><h2>Filharmonia Łódzka oddała głos strażnikom regionalnej pamięci</h2><p><strong>4 listopada 2026 roku w Filharmonii Łódzkiej odbyła się uroczysta gala Nagród i Odznaczeń Sejmiku Województwa Łódzkiego.</strong> Wyróżniono artystów, animatorów kultury, regionalistów, zespoły folklorystyczne oraz instytucje zajmujące się ochroną dziedzictwa.</p><p>O rangę tegorocznej edycji najlepiej pytają liczby. Do Sejmiku wpłynęły <strong>54 wnioski, przyznano 31 nagród, a na wszystkie wyróżnienia w dziedzinie kultury przeznaczono łącznie 250 tysięcy złotych</strong>. Nagrody przyznawane są od 2016 roku. Podczas tej samej uroczystości 13 osób i instytucji otrzymało również Odznaki Honorowe za Zasługi dla Województwa Łódzkiego.</p><p>– To nie nagroda sprawia, że państwa praca jest ważna, ona już ma swoją wartość – podkreślała podczas uroczystości Małgorzata Grabarczyk, przewodnicząca Sejmiku Województwa Łódzkiego.</p><p>Wśród wyróżnionych znaleźli się przedstawiciele największych ośrodków kulturalnych regionu, ale również niewielkich miejscowości. Dla mieszkańców powiatu tomaszowskiego szczególne znaczenie mają trzy nazwiska i nazwy zapisane na tegorocznej liście laureatów.</p><h2>Etnocentrum w Kierzu. Drewniana chałupa, która nie pozwala zapomnieć</h2><p>Być może najbardziej niezwykłą historię spośród tomaszowskich laureatów opowiada <strong>Etnocentrum Ziemi Łódzkiej w Kierzu, w gminie Lubochnia</strong>. Jego sercem jest drewniana chałupa wybudowana w 1890 roku przez rodzinę Kopciów w pobliskiej Brenicy.</p><p>Przetrwała zmieniające się epoki, dwie wojny światowe i przemiany polskiej wsi. Z biegiem lat zmieniał się również jej wygląd. Dawne słomiane poszycie zastąpiono dachówką. Dopiero dzięki pasji <strong>Michała Adama Pająka</strong>, etnografa i prezesa stowarzyszenia Etnocentrum Ziemi Łódzkiej, budynek otrzymał szansę na nowe życie.</p><p>Pająk kupił zabytkową chałupę, którą następnie przeniesiono, deska po desce, do Kierza. W 2025 roku ponownie nakryto ją strzechą, tym razem wykonaną z trwalszej trzciny. Ale samo uratowanie budynku nie było końcem przedsięwzięcia. Stało się początkiem czegoś znacznie ważniejszego.</p><p><strong>Etnocentrum nie jest bowiem wyłącznie zbiorem dawnych przedmiotów. To miejsce, w którym historia ponownie staje się częścią codziennego doświadczenia.</strong></p><p>Odbywają się tu warsztaty dawnych rzemiosł, tradycyjnego zduństwa i renowacji zabytkowych mebli. Uczestnicy poznają techniki budowania pieców, odnawiania drewnianych sprzętów i wykonywania ludowych ozdób. W lipcu 2025 roku w zajęciach poświęconych dawnym rzemiosłom uczestniczyło około 50 osób, także spoza województwa łódzkiego.</p><p>– Chciałem powrócić do dawnych zawodów, bo ludzie się tym interesują i dopytują o bednarza, zduna czy młynarza – mówił Michał Adam Pająk w materiale Urzędu Marszałkowskiego.</p><p>Szczególnie wymownym wydarzeniem było sierpniowe spotkanie pod hasłem <strong>„Chleb, który łączy pokolenia”</strong>. Do Kierza przyjechały Emilia Krakowska i Magdalena Wołłejko, pamiętne Jagna i Józka z ekranizacji „Chłopów” w reżyserii Jana Rybkowskiego. Były wspomnienia z filmowego planu, muzyka ludowa i tradycyjny wypiek chleba.</p><p>Trudno o piękniejsze spotkanie literatury z rzeczywistością. Reymontowska opowieść wróciła do wiejskiej zagrody, do zapachu świeżego chleba i rozmów ludzi, dla których tradycja nie jest muzealnym eksponatem.</p><p>To właśnie największa zasługa twórców Etnocentrum. <strong>Nie tylko chronią materialne ślady przeszłości, ale przywracają im sens i społeczną użyteczność.</strong></p><h2>„Kalina” z Wąwału. Gdy ludowa pieśń nie chce zamilknąć</h2><p>Drugie wyróżnienie trafiło do <strong>Zespołu „Kalina” z Wąwału</strong>, działającego na terenie gminy Tomaszów Mazowiecki.</p><p>To przykład kultury, która wyrasta z lokalnej wspólnoty i pozostaje z nią związana. Nie potrzebuje wielkiej scenografii ani kosztownych dekoracji. Jej najważniejszym instrumentem jest ludzki głos, a siłą – przywiązanie do regionalnych tradycji.</p><p>„Kalina” uczestniczy w wydarzeniach folklorystycznych, koncertach i uroczystościach organizowanych w gminie. W lipcu 2026 roku zespół wystąpił podczas koncertu muzyki ludowej w Smardzewicach, nad Zalewem Sulejowskim, wspólnie z innymi przedstawicielami miejscowego ruchu folklorystycznego, w tym „Smardzewianami”, „Ciebłowianami” i zespołem „Sami Swoi” z Twardej.</p><p>Wcześniej artyści z Wąwału uświetniali również wydarzenia okolicznościowe, w tym gminne uroczystości Złotych Godów.</p><p>Takie koncerty mają znaczenie wykraczające daleko poza sam występ. Dawna pieśń, powtarzana przez kolejne pokolenia, staje się jednym z niewielu ocalałych pomostów pomiędzy światem naszych dziadków a współczesnością.</p><p>Reymont wiedział, że wieś nie żyje samą pracą. Żyje również muzyką, obrzędem, wspólnym świętowaniem. Dzisiaj wiele z tych tradycji ustępuje miejsca kulturze masowej. Dlatego działalność takich zespołów jak „Kalina” jest czymś więcej niż artystycznym hobby. <strong>To społeczna praca na rzecz zachowania lokalnej tożsamości.</strong></p><h2>Nikodem Chmielewski. Muzyka jako dziedzictwo, nie tylko rozrywka</h2><p>Trzecim laureatem związanym z naszym powiatem został <strong>Nikodem Chmielewski, mieszkaniec gminy Lubochnia</strong>. W oficjalnym wykazie nagrodzonych przedstawiono go jako muzyka, instruktora i animatora kultury, pielęgnującego muzyczne dziedzictwo regionu.</p><p>Te trzy określenia dobrze pokazują znaczenie jego działalności. Muzyk wykonuje i interpretuje utwory, instruktor przekazuje wiedzę oraz umiejętności, a animator pomaga tworzyć przestrzeń, w której kultura może się rozwijać.</p><p>W przypadku regionalnego dziedzictwa muzycznego jest to szczególnie ważne. Wiele dawnych melodii funkcjonowało przez dziesięciolecia bez zapisu nutowego. Przekazywano je ze słuchu, podczas rodzinnych uroczystości, lokalnych zabaw i spotkań.</p><p>Kiedy odchodzą ludzie pamiętający dawny repertuar, wraz z nimi może zniknąć część muzycznej historii regionu. Dlatego <strong>pielęgnowanie tradycji muzycznych jest również formą ochrony pamięci zbiorowej</strong>.</p><p>Nagroda dla Nikodema Chmielewskiego stanowi uznanie właśnie dla tak rozumianej aktywności artystycznej i społecznej.</p><h2>Trzy nagrody i jedna wspólna opowieść</h2><p>Na pierwszy rzut oka działalność Etnocentrum, zespołu „Kalina” i Nikodema Chmielewskiego może wydawać się odmienna. Jedni przywracają do życia zabytkową zagrodę, inni pielęgnują ludową pieśń, jeszcze inni przekazują muzyczne umiejętności i tradycje.</p><p>Łączy ich jednak wspólny mianownik: <strong>przekonanie, że dziedzictwo kulturowe nie może istnieć wyłącznie na kartach książek, w archiwach i muzealnych gablotach</strong>.</p><p>Potrzebuje ludzi, którzy potrafią je ożywić.</p><p>Trzy Nagrody Sejmiku Województwa Łódzkiego przyznane reprezentantom powiatu tomaszowskiego są niewątpliwym powodem do dumy. Pokazują również, że wartościowe przedsięwzięcia kulturalne nie muszą rodzić się w wielkich miastach.</p><p>Czasami wystarczy pomysł, cierpliwość, ogromna pasja i grupa ludzi przekonanych, że to, co pozostawili nam przodkowie, zasługuje na ocalenie.</p><p>W „Chłopach” Reymonta przemijanie wpisane było w nieustanny rytm przyrody i ludzkiego życia. Kolejne pokolenia przychodziły i odchodziły, ale wspólnota trwała dzięki obyczajom, pracy i pamięci.</p><p>Dzisiaj ten naturalny przekaz tradycji nie jest już oczywisty. Wymaga świadomego wysiłku, zaangażowania i ludzi gotowych poświęcić mu swój czas.</p><p><strong>Dlatego nagrody dla Wąwału, Kierza i Nikodema Chmielewskiego mają znaczenie większe niż sama uroczystość w Filharmonii Łódzkiej. Są przypomnieniem, że prawdziwa kultura nie kończy się wraz z ostatnim akordem koncertu. Trwa tak długo, jak długo znajdują się ludzie, którzy chcą ją przekazywać następnym pokoleniom.</strong></p><p>&nbsp;</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Z tomaszowskiego lodu na światowe areny. Bródka wierzy w polskich panczenistów i młode pokolenie]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57515,z-tomaszowskiego-lodu-na-swiatowe-areny-brodka-wierzy-w-polskich-panczenistow-i-mlode-pokolenie</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57515,z-tomaszowskiego-lodu-na-swiatowe-areny-brodka-wierzy-w-polskich-panczenistow-i-mlode-pokolenie</guid>
            <pubDate>Thu, 12 Nov 2026 19:21:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-z-tomaszowskiego-lodu-na-swiatowe-areny-brodka-wierzy-w-polskich-panczenistow-i-mlode-pokolenie-1794508635.png</url>
                        <title>Z tomaszowskiego lodu na światowe areny. Bródka wierzy w polskich panczenistów i młode pokolenie</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57515,z-tomaszowskiego-lodu-na-swiatowe-areny-brodka-wierzy-w-polskich-panczenistow-i-mlode-pokolenie</link>
                    </image><description>W piątek, 13 listopada, w Pekinie rozpocznie się nowy sezon Pucharu Świata w łyżwiarstwie szybkim. Polscy panczeniści przystępują do rywalizacji z dużymi nadziejami, a wśród zawodników, którzy mogą walczyć o najwyższe lokaty, znajdują się reprezentanci tomaszowskiej Pilicy. Zbigniew Bródka, mistrz olimpijski z Soczi, wskazuje na Władimira Semirunnija, Damiana Żurka i Marka Kanię. Liczy również na młode pokolenie, które coraz odważniej dobija się do drzwi światowej elity. Czy po olimpijskich emocjach nadszedł czas na kolejny rozdział polskiego łyżwiarstwa?</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>Jeszcze niedawno w <strong>Arenie Lodowej w Tomaszowie Mazowieckim</strong> rozbrzmiewał charakterystyczny szum łyżew przecinających lodową taflę. Podczas październikowych mistrzostw Polski zawodnicy walczyli nie tylko o krajowe medale, lecz także o miejsca w reprezentacji na najważniejsze międzynarodowe zawody. Teraz rywalizacja przenosi się do Pekinu, na obiekt pamiętający zimowe igrzyska olimpijskie w 2022 roku. To właśnie tam rozpocznie się kolejna odsłona zmagań najlepszych panczenistów świata.</p><p>Dla kibiców z Tomaszowa Mazowieckiego ten sezon będzie miał szczególne znaczenie. <strong>Władimir Semirunnij, Damian Żurek, Karolina Bosiek i Szymon Kwapisz</strong>, reprezentujący KS Pilica Tomaszów Mazowiecki, znaleźli się w składzie polskiej ekipy na inauguracyjne zawody. Każdy z nich ma własne cele, doświadczenia i sportowe ambicje. Łączy ich jednak miejsce, które na łyżwiarskiej mapie Polski odgrywa coraz ważniejszą rolę — tomaszowska Arena Lodowa.</p><h2>Po igrzyskach życie zaczyna się od nowa</h2><p>Zbigniew Bródka doskonale wie, jak smakuje olimpijski sukces. W Soczi w 2014 roku dokonał czegoś, co wcześniej wydawało się niemal nieosiągalne. Zdobył złoty medal na dystansie 1500 metrów, zapisując jedną z najpiękniejszych kart w historii polskich sportów zimowych. Dziś, jako członek zarządu Polskiego Związku Łyżwiarstwa Szybkiego, przygląda się swoim następcom i przekonuje, że pierwszy sezon po igrzyskach to szczególny moment w karierze każdego zawodnika.</p><p>– Doskonale pamiętam sezon tuż po igrzyskach olimpijskich w Soczi. To właśnie wtedy postawiłem sobie za cel szukania alternatyw, aby jak najlepiej przygotować się do kolejnej wielkiej imprezy – powiedział Bródka w rozmowie z Polską Agencją Prasową.</p><p>Jego słowa nie są wyłącznie wspomnieniem dawnych sukcesów. To również przypomnienie, że sportowy rozwój nie przebiega po linii prostej. Po wielkich triumfach przychodzą okresy poszukiwań, po rozczarowaniach konieczność odbudowania pewności siebie. A czasami trzeba zmienić sposób trenowania, by ponownie odnaleźć właściwy rytm.</p><p><strong>Sezon 2026/2027 będzie dla polskiej reprezentacji pierwszym pełnym sezonem po igrzyskach w Mediolanie i Cortinie d'Ampezzo.</strong> To czas sprawdzania nowych rozwiązań, budowania formy i przygotowań do kolejnego olimpijskiego cyklu, którego finałem będą igrzyska w 2030 roku.</p><h2>Tomaszowska Pilica ma swoich bohaterów</h2><p>Jednym z najważniejszych nazwisk pozostaje <strong>Władimir Semirunnij</strong>, zawodnik KS Pilica Tomaszów Mazowiecki, który podczas tegorocznych igrzysk olimpijskich zdobył srebrny medal na dystansie 10 000 metrów. W marcu dołożył do tego brązowy medal wielobojowych mistrzostw świata w Heerenveen. Jego sportowa droga jest dowodem, jak wiele może zmienić determinacja, konsekwencja i odpowiednio wykorzystany talent.</p><p>Podczas październikowych mistrzostw Polski w Tomaszowie Mazowieckim Semirunnij pokazał, że nie zamierza spoczywać na laurach. Zwyciężył na 5000 metrów, ustanawiając rekord toru, a następnie sięgał po kolejne krajowe tytuły. W Pekinie będzie jednym z zawodników, na których polscy kibice zwrócą szczególną uwagę.</p><p>Inną historię pisze <strong>Damian Żurek</strong>. Sprinter tomaszowskiej Pilicy podczas igrzysk olimpijskich dwukrotnie znalazł się tuż za podium, zajmując czwarte miejsca na 500 i 1000 metrów. Dla sportowca, który przyjeżdża na najważniejszą imprezę czterolecia z medalowymi ambicjami, taki rezultat potrafi boleć bardziej niż odległa lokata. Ale właśnie z podobnych doświadczeń rodzi się czasem największa motywacja.</p><p>W gronie czołowych sprinterów pozostaje również <strong>Marek Kania</strong>, mający za sobą udane starty w zawodach Pucharu Świata i sukcesy mistrzowskie. Na polskich torach pokazał już, że potrafi wygrywać z wymagającymi rywalami. Teraz musi ponownie potwierdzić swoją klasę na arenie międzynarodowej.</p><p>Nie można zapominać o <strong>Karolinie Bosiek</strong>, która w październiku triumfowała w Tomaszowie Mazowieckim na dystansie 1500 metrów, ani o młodym Szymonie Kwapiszu. Dla tego ostatniego udział w rywalizacji z najlepszymi panczenistami świata może być kolejnym ważnym etapem sportowego dojrzewania.</p><h2>Młodość nie zamierza czekać na swoją kolej</h2><p>Bródka zwraca uwagę, że polska kadra przechodzi zmianę pokoleniową. Zawodnicy, którzy jeszcze niedawno odnosili sukcesy w kategoriach juniorskich, otrzymują możliwość regularnego ścigania się z seniorami. A to zupełnie inny świat — większe prędkości, większa presja i rywale, dla których setne części sekundy decydują o medalach.</p><p>Jedną z najbardziej interesujących postaci jest <strong>20-letnia Wiktoria Dąbrowska</strong>. Reprezentantka Korony Wilanów podczas niedawnych mistrzostw Polski w Tomaszowie Mazowieckim zdobyła trzy medale: złote na 500 i 1000 metrów oraz srebrny na 1500 metrów. Wcześniej z powodzeniem rywalizowała w juniorskim Pucharze Świata.</p><p>Jej wyniki pokazują, że zmiana pokoleniowa nie musi oznaczać wyłącznie okresu cierpliwego zbierania doświadczeń. Młodość potrafi przecież zaskakiwać. Nie zna jeszcze wszystkich ograniczeń, które doświadczenie czasem podpowiada starszym zawodnikom. Bywa niecierpliwa, odważna i gotowa ryzykować.</p><p>Bródka widzi w Dąbrowskiej zawodniczkę zdolną do sprawienia niespodzianki. Jej występy w Pekinie będą jednym z ciekawszych sprawdzianów dla odmłodzonej reprezentacji.</p><h2>Pekin otworzy i zamknie najważniejszy rozdział sezonu</h2><p>Inauguracja Pucharu Świata odbędzie się <strong>13–15 listopada 2026 roku w Pekinie</strong>. Następnie panczeniści przeniosą się do japońskiego Obihiro, a w grudniu będą rywalizować w holenderskim Heerenveen i norweskim Stavanger. Po nowym roku zaplanowano kolejne zawody w amerykańskim Salt Lake City i kanadyjskim Calgary.</p><p>Najważniejsza impreza sezonu odbędzie się jednak ponownie w stolicy Chin. <strong>Mistrzostwa świata w łyżwiarstwie szybkim zaplanowano na 25–28 lutego 2027 roku.</strong></p><p>Dlatego listopadowe zawody będą czymś więcej niż walką o pierwsze punkty Pucharu Świata. Polacy otrzymają okazję, by poznać warunki panujące na obiekcie, na którym kilka miesięcy później rozstrzygnie się rywalizacja o tytuły mistrzowskie.</p><p>– To właśnie ze względu na mistrzostwa świata nasi reprezentanci w Chinach, oprócz walki o jak najlepsze lokaty w PŚ, powinni również zebrać cenne doświadczenie, które może zaowocować w najważniejszej imprezie sezonu – podkreślił Bródka.</p><h2>Z Tomaszowa na podium świata?</h2><p>Łyżwiarstwo szybkie jest dyscypliną bezlitosną. Nie wybacza chwili dekoncentracji, błędu na wirażu ani źle rozłożonych sił. Czasami o zwycięstwie decydują ułamki sekund, których nie sposób dostrzec gołym okiem. Sportowa historia Zbigniewa Bródki przypomina jednak, że właśnie w takiej rywalizacji rodzą się najbardziej niezwykłe triumfy.</p><p>Dla Tomaszowa Mazowieckiego rozpoczynający się sezon ma jeszcze jeden wymiar. Sukcesy zawodników Pilicy pokazują, że miejscowe łyżwiarstwo nie jest jedynie elementem sportowej tradycji miasta, ale żywą częścią międzynarodowej rywalizacji. Arena Lodowa staje się miejscem, z którego prowadzi droga na najważniejsze tory świata.</p><p><strong>W Pekinie nie wszyscy Polacy będą walczyć o medale. Dla jednych celem jest podium, dla innych awans do silniejszej grupy lub poprawienie rekordu życiowego.</strong> Ale każdy z tych startów może mieć znaczenie w perspektywie kolejnych miesięcy i lat.</p><p>Bo wielkie sportowe historie rzadko zaczynają się od fanfar. Częściej od codziennych treningów, zmęczenia, upadków i kolejnych prób. Od pierwszego odepchnięcia łyżwą, pierwszego wirażu i pierwszej mety przekroczonej o ułamek sekundy szybciej niż poprzednio.</p><p>A potem przychodzi dzień, w którym świat zaczyna zapamiętywać nazwiska.</p><p><strong>Opracowanie: NaszTomaszow.pl na podstawie informacji PAP oraz danych o sezonie łyżwiarskim 2026/2027</strong></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[KO wyraźnie przed PiS, ale bez większości w Sejmie. Nowy sondaż OGB pokazuje polityczny paradoks]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57514,ko-wyraznie-przed-pis-ale-bez-wiekszosci-w-sejmie-nowy-sondaz-ogb-pokazuje-polityczny-paradoks</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57514,ko-wyraznie-przed-pis-ale-bez-wiekszosci-w-sejmie-nowy-sondaz-ogb-pokazuje-polityczny-paradoks</guid>
            <pubDate>Thu, 12 Nov 2026 16:38:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-ko-wyraznie-przed-pis-ale-bez-wiekszosci-w-sejmie-nowy-sondaz-ogb-pokazuje-polityczny-paradoks-1794498803.png</url>
                        <title>KO wyraźnie przed PiS, ale bez większości w Sejmie. Nowy sondaż OGB pokazuje polityczny paradoks</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57514,ko-wyraznie-przed-pis-ale-bez-wiekszosci-w-sejmie-nowy-sondaz-ogb-pokazuje-polityczny-paradoks</link>
                    </image><description>Koalicja Obywatelska z poparciem przekraczającym 37 procent, Prawo i Sprawiedliwość niemal 14 punktów procentowych za nią, a w Sejmie zaledwie cztery ugrupowania. Najnowszy sondaż Ogólnopolskiej Grupy Badawczej (OGB) pokazuje, jak bardzo może zmienić się polska scena polityczna. Paradoks polega jednak na tym, że zdecydowana przewaga w sondażu nie oznacza samodzielnej większości parlamentarnej. Tymczasem aż pięć ugrupowań, na które łącznie wskazuje blisko 18 procent badanych, znalazłoby się poza Sejmem.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>KO prowadzi. PiS traci dystans do największego rywala</h2><p>Gdyby wybory parlamentarne odbyły się na początku listopada 2026 roku, największe poparcie uzyskałaby <strong>Koalicja Obywatelska – 37,07 proc.</strong> Tak wynika z badania Ogólnopolskiej Grupy Badawczej, którego rezultaty opublikowano 12 listopada.</p><p>Na drugim miejscu znalazło się <strong>Prawo i Sprawiedliwość z wynikiem 23,15 proc.</strong> Różnica pomiędzy dwiema największymi formacjami wynosi 13,92 punktu procentowego. Według OGB jest ona większa niż w poprzednim pomiarze, kiedy sięgała około 10,9 punktu.</p><p>Trzecie miejsce zajmuje <strong>Konfederacja, którą popiera 13,34 proc. respondentów</strong>. Czwartą formacją przekraczającą próg wyborczy jest <strong>Konfederacja Korony Polskiej z wynikiem 8,70 proc.</strong></p><p>To oznacza, że według przedstawionego sondażu w Sejmie znalazłyby się tylko cztery ugrupowania. Pozostałe, mimo uzyskania łącznie znaczącego poparcia, nie uczestniczyłyby w podziale mandatów.</p><h2>Pięć partii pod progiem. Niemal 18 procent głosów bez reprezentacji</h2><p>Szczególnie interesująco wygląda sytuacja partii, których wyniki oscylują wokół pięcioprocentowego progu wyborczego. Najbliżej jego przekroczenia znalazł się <strong>Rozwój Plus Mateusza Morawieckiego z poparciem 4,93 proc.</strong> Do osiągnięcia pięciu procent zabrakło mu w badaniu zaledwie 0,07 punktu procentowego.</p><p>Niewiele dalej jest <strong>Nowa Lewica – 4,84 proc.</strong> Kolejne miejsca zajmują Polskie Stronnictwo Ludowe – 3,25 proc., Partia Razem – 3,06 proc. oraz Polska 2050 – 1,66 proc.</p><p>Łącznie ugrupowania te uzyskały <strong>17,74 proc. wskazań respondentów</strong>.</p><p>To istotna liczba. Ordynacja wyborcza sprawia bowiem, że poparcie dla komitetów, które nie przekraczają ustawowego progu, nie przekłada się na mandaty. W konsekwencji partie uczestniczące w ich podziale mogą uzyskać większą reprezentację parlamentarną, niż wynikałoby z prostego przeliczenia ich procentowego poparcia na 460 miejsc.</p><p>Dla mniejszych formacji granica pięciu procent bywa zatem czymś więcej niż statystyczną kreską na wykresie. To granica pomiędzy obecnością w parlamencie a pozostaniem poza nim.</p><h2>219 mandatów dla KO. Do większości zabrakłoby dwunastu</h2><p>Jeszcze ciekawiej wygląda symulacja podziału mandatów przygotowana przez OGB.</p><p>Według przedstawionych wyliczeń <strong>Koalicja Obywatelska uzyskałaby 219 miejsc w Sejmie</strong>, Prawo i Sprawiedliwość – 135, Konfederacja – 64, a Konfederacja Korony Polskiej – 42.</p><p>Do samodzielnej większości w 460-osobowym Sejmie potrzeba co najmniej 231 mandatów. Oznacza to, że <strong>KO, pomimo wyraźnego prowadzenia w sondażu, zabrakłoby 12 posłów do samodzielnego uzyskania większości</strong>.</p><p>Z kolei łączna liczba mandatów przypadających PiS, Konfederacji oraz Konfederacji Korony Polskiej wynosiłaby 241. To większość arytmetyczna, ale nie należy jej automatycznie utożsamiać z politycznym porozumieniem tych ugrupowań.</p><p>Właśnie tutaj ujawnia się zasadnicza różnica pomiędzy popularnością partii a możliwością stworzenia większości parlamentarnej. Wybory wyłaniają posłów, natomiast utworzenie stabilnego zaplecza dla rządu wymaga również politycznych uzgodnień.</p><h2>Donald Tusk komentuje wyniki</h2><p>Do najnowszych danych odniósł się premier Donald Tusk, który w mediach społecznościowych napisał:</p><p><strong>„Nie jest źle, jeszcze sporo pracy przed nami”.</strong></p><p>Krótki komentarz można odczytywać w kontekście dwóch liczb: wysokiego poparcia dla Koalicji Obywatelskiej oraz braku samodzielnej większości w przedstawionej symulacji.</p><p>Nie bez znaczenia pozostają także wyniki ugrupowań, które współtworzą obecne zaplecze rządowe, a w badaniu OGB znalazły się pod progiem wyborczym.</p><h2>Co ten sondaż mówi wyborcom z Tomaszowa Mazowieckiego?</h2><p>Choć badanie ma charakter ogólnopolski, jego wyniki mogą być interesujące również dla mieszkańców <strong>Tomaszowa Mazowieckiego i powiatu tomaszowskiego</strong>. Pokazują bowiem, jak istotne dla przyszłej reprezentacji parlamentarnej mogą okazać się niewielkie różnice poparcia, zwłaszcza w przypadku ugrupowań znajdujących się w pobliżu progu wyborczego.</p><p>Trzeba jednak podkreślić, że ogólnopolskich wyników OGB nie można automatycznie przenosić na lokalne preferencje mieszkańców Tomaszowa. Rzeczywisty podział mandatów zależy również od rezultatów osiąganych w poszczególnych okręgach wyborczych.</p><p><strong>Sondaż nie jest wynikiem wyborów. Jest fotografią politycznych nastrojów w określonym momencie.</strong> A fotografia, nawet bardzo wyraźna, nie daje pewności, jak będzie wyglądać rzeczywistość w dniu głosowania.</p><p>Badanie OGB przeprowadzono metodą CATI, czyli wywiadów telefonicznych wspomaganych komputerowo, <strong>od 26 października do 5 listopada 2026 roku</strong>, na reprezentatywnej próbie 2000 osób.</p><p><i>Źródła: Ogólnopolska Grupa Badawcza (OGB), Stan360, PAP.</i></p><p>Uwaga redakcyjna: Poprawiłem dwie nieścisłości w materiale wyjściowym. Sondaż opublikowano w czwartek 12 listopada 2026 r., a prawidłowy skrót Konfederacji Korony Polskiej to KKP, nie KPP. Komentarz premiera Donalda Tuska został również potwierdzony w doniesieniach prasowych.</p><p>&nbsp;</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Tomaszów pobiegł dla Niepodległej. Biało-czerwone święto sportu z Wandą Panfil]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57513,tomaszow-pobiegl-dla-niepodleglej-bialo-czerwone-swieto-sportu-z-wanda-panfil</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57513,tomaszow-pobiegl-dla-niepodleglej-bialo-czerwone-swieto-sportu-z-wanda-panfil</guid>
            <pubDate>Thu, 12 Nov 2026 16:02:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-tomaszow-pobiegl-dla-niepodleglej-bialo-czerwone-swieto-sportu-z-wanda-panfil-1794496387.png</url>
                        <title>Tomaszów pobiegł dla Niepodległej. Biało-czerwone święto sportu z Wandą Panfil</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57513,tomaszow-pobiegl-dla-niepodleglej-bialo-czerwone-swieto-sportu-z-wanda-panfil</link>
                    </image><description>Nie wszyscy musieli wygrać, by wszyscy mogli poczuć się zwycięzcami. 11 listopada ulice Tomaszowa Mazowieckiego ponownie wypełniły się biało-czerwonymi barwami, sportowymi emocjami i radością wspólnego świętowania. XXI Tomaszowski Bieg Niepodległości zgromadził uczniów, mieszkańców i przedstawicieli różnych środowisk. A wszystko po to, by w 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości pokazać, że patriotyzm ma wiele twarzy. Jedną z nich jest wspólnota budowana przez sport.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>Są takie chwile, kiedy patriotyzm nie potrzebuje wielkich przemówień, pompatycznych deklaracji ani uroczystego ceremoniału. Wystarczą biało-czerwone barwy, odrobina wysiłku i ludzie, którzy chcą być razem. Właśnie taki charakter miał <strong>XXI Tomaszowski Bieg Niepodległości</strong>, który odbył się w środę, 11 listopada 2026 roku, w centrum Tomaszowa Mazowieckiego.</p><p>Po oficjalnych uroczystościach upamiętniających odzyskanie przez Polskę niepodległości przyszedł czas na bardziej dynamiczną odsłonę narodowego święta. Plac Kościuszki stał się miejscem spotkania pokoleń, a sport po raz kolejny okazał się językiem, który potrafi łączyć ludzi niezależnie od wieku, doświadczenia czy codziennych zainteresowań.</p><h3>Rozgrzewka z mistrzynią świata</h3><p>Tegoroczna edycja wydarzenia rozpoczęła się od wspólnej rozgrzewki, którą poprowadziła <strong>Wanda Panfil – mistrzyni świata w maratonie, jedna z najwybitniejszych postaci w historii polskich biegów długodystansowych</strong>.</p><p>Jej obecność nadała wydarzeniu szczególny charakter. Bo choć Tomaszowski Bieg Niepodległości nie jest zawodami, w których najważniejsze pozostają sekundy i rekordy, spotkanie z mistrzynią światowego formatu z pewnością stanowiło dodatkową motywację dla uczestników, szczególnie tych najmłodszych.</p><p>Wanda Panfil doskonale wie, ile wysiłku, konsekwencji i charakteru wymaga pokonywanie kolejnych kilometrów. Wie również, że sport to nie tylko rywalizacja, ale także szkoła wytrwałości, odpowiedzialności i pokonywania własnych słabości. Wartości, które mają znaczenie daleko poza bieżnią czy uliczną trasą.</p><h3>Młodzież nadała tempo</h3><p>Na starcie nie zabrakło przedstawicieli tomaszowskich szkół podstawowych i ponadpodstawowych. <strong>To właśnie młodzież była jedną z najbardziej widocznych grup uczestników tegorocznego biegu</strong>, wnosząc do wydarzenia energię, entuzjazm i ducha sportowej rywalizacji.</p><p>Obok uczniów pojawili się także dorośli mieszkańcy Tomaszowa oraz reprezentanci różnych środowisk lokalnej społeczności. Jedni podeszli do biegu z większymi sportowymi ambicjami, inni potraktowali go jako okazję do aktywnego spędzenia świątecznego popołudnia.</p><p>Choć wydarzenie miało przede wszystkim charakter rekreacyjny, na trasie nie brakowało emocji. Jako pierwszy linię mety przekroczył <strong>uczeń I Liceum Ogólnokształcącego im. Jarosława Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim</strong>. Chwilę później finiszował <strong>uczeń Szkoły Podstawowej nr 11</strong>.</p><p>To właśnie młodzi tomaszowianie zapisali się w historii tegorocznej edycji jako pierwsi uczestnicy, którzy dotarli do mety. Organizatorzy nie podali jednak w opublikowanej relacji ich nazwisk ani uzyskanych czasów.</p><h3>Niepodległość można świętować także w biegu</h3><p><strong>Tomaszowski Bieg Niepodległości od 21 edycji pokazuje, że narodowe święto nie musi ograniczać się do oficjalnych uroczystości.</strong> Pamięć o historii można pielęgnować również poprzez wspólne działanie, spotkanie i aktywność fizyczną.</p><p>Nie oznacza to oczywiście, że sport zastępuje historyczną refleksję. Jest raczej jej dopełnieniem. Bo wolność, którą wywalczyły poprzednie pokolenia, pozwala nam dzisiaj spotykać się, rozwijać pasje, rywalizować i wspólnie cieszyć się z rzeczy pozornie zwyczajnych.</p><p>W tym sensie każdy przebiegnięty kilometr nabiera symbolicznego znaczenia. Nie dlatego, że samo bieganie jest szczególnym aktem patriotyzmu, ale dlatego, że <strong>wspólne świętowanie przypomina o więziach, które tworzą lokalną społeczność</strong>.</p><p>A tych więzi nie da się zbudować wyłącznie podczas oficjalnych ceremonii. Powstają także w codziennych spotkaniach, na szkolnych boiskach, podczas koncertów, społecznych inicjatyw i właśnie takich wydarzeń jak listopadowy bieg.</p><h3>Do zobaczenia za rok!</h3><p>Tegoroczna edycja Tomaszowskiego Biegu Niepodległości przeszła już do historii. Pozostawiła po sobie sportowe emocje, radość uczestników i kolejny rozdział lokalnej tradycji, która łączy pamięć o przeszłości z energią młodego pokolenia.</p><p>Organizatorem wydarzenia było <strong>Miejskie Centrum Kultury w Tomaszowie Mazowieckim</strong>, które podziękowało uczestnikom za liczną obecność i wspólne świętowanie.</p><p>Za rok kolejna odsłona tego wydarzenia – <strong>XXII Tomaszowski Bieg Niepodległości</strong>.</p><p>Bo w tym biegu, choć pierwsi na metę docierają najszybsi, najważniejsze jest coś, czego nie zmierzy żaden stoper. Poczucie, że mimo różnic potrafimy stanąć obok siebie i pobiec w tym samym kierunku.</p><p><strong>Dla Niepodległej. Dla Tomaszowa. Dla nas wszystkich.</strong></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Dla Niepodległej!]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57512,dla-niepodleglej</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57512,dla-niepodleglej</guid>
            <pubDate>Thu, 12 Nov 2026 15:03:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-dla-niepodleglej-1794492518.png</url>
                        <title>Dla Niepodległej!</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57512,dla-niepodleglej</link>
                    </image><description>Pieśnią, wierszem i tańcem wypowiedzieli najpiękniejsze życzenia dla naszej Ojczyzny w Szkole Podstawowej nr12 (Zespół Szkolno-Przedszkolny nr2 w Tomaszowie Maz.) .</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>Uroczystość, która odbyła się 10 listopada, poświęcona była 108 rocznicy odzyskania niepodległości przez Polskę, tym, którzy o nią walczyli i tym, którzy dla niej pracowali. Spotkanie stało się także okazją do wspólnego namysłu nad tym, co dziś dla nas znaczą słowa: wolność, niepodległość, braterstwo, poświęcenie, hołd.</p><p>Uroczystość uświetnili swoją obecnością&nbsp;Wiceprzewodniczący Rady Miejskiej Tomaszowa Mazowieckiego – pan Jarosław Batorski oraz pani Lidia Krasoń – Przewodniczącą Komisji Oświaty, Kultury, Sportu i Rekreacji.&nbsp;</p><p>W programie artystycznym udział wzięli uczniowie z klas: 3a, 4b, 5a, 5b, 7a i 7b przygotowani pod kierunkiem nauczycieli: p. Anety Link, p. Małgorzaty Mąkoszewskiej i p. W. Milczarka.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Wieńce złożone, przemówienia wygłoszone. Książki o tomaszowskich bohaterach wciąż czekają na pieniądze na druk]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57511,wience-zlozone-przemowienia-wygloszone-ksiazki-o-tomaszowskich-bohaterach-wciaz-czekaja-na-pieniadze-na-druk</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57511,wience-zlozone-przemowienia-wygloszone-ksiazki-o-tomaszowskich-bohaterach-wciaz-czekaja-na-pieniadze-na-druk</guid>
            <pubDate>Thu, 12 Nov 2026 14:42:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-wience-zlozone-przemowienia-wygloszone-ksiazki-o-tomaszowskich-bohaterach-wciaz-czekaja-na-pieniad-1794491457.png</url>
                        <title>Wieńce złożone, przemówienia wygłoszone. Książki o tomaszowskich bohaterach wciąż czekają na pieniądze na druk</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57511,wience-zlozone-przemowienia-wygloszone-ksiazki-o-tomaszowskich-bohaterach-wciaz-czekaja-na-pieniadze-na-druk</link>
                    </image><description>11 listopada w Tomaszowie Mazowieckim znów zabrzmiały patriotyczne pieśni, odbyły się uroczyste apele, a pod pomnikami pojawiły się biało-czerwone wiązanki. Przedstawiciele władz miasta i powiatu, organizacji społecznych oraz środowisk politycznych oddali hołd tym, którzy walczyli o niepodległość Polski. Wszystko zgodnie z wieloletnią tradycją. Tymczasem, jak wynika z informacji przekazanych redakcji, gotowe do druku książki poświęcone powstańcom styczniowym i legionistom z ziemi tomaszowskiej wciąż pozostają niewydane. Powód jest prozaiczny: brak pieniędzy. I trudno oprzeć się wrażeniu, że w tej historii coś jednak poważnie zgrzyta.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h3>Kwiaty, sztandary i patriotyczne deklaracje</h3><p>W środę, 11 listopada 2026 roku, Tomaszów Mazowiecki świętował 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości. Uroczystości rozpoczęły się mszą świętą w intencji Ojczyzny w kościele Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski przy ulicy Słowackiego. Złożono kwiaty przy Grobie Nieznanego Żołnierza oraz pod tablicą upamiętniającą marszałka Józefa Piłsudskiego.</p><p>Następnie uczestnicy przeszli na plac Tadeusza Kościuszki, gdzie odbyła się główna część obchodów. Nie zabrakło wojskowego ceremoniału, apelu pamięci i historycznych odniesień. Ostatnim symbolicznym przystankiem był <strong>Pomnik Poległym Legionistom Piłsudskiego przy alei Marszałka Józefa Piłsudskiego</strong>.</p><p>Pod monumentem pojawiły się liczne delegacje reprezentujące Urząd Miasta, Starostwo Powiatowe, środowiska polityczne, organizacje emeryckie oraz Towarzystwo Przyjaciół Tomaszowa Mazowieckiego. Złożono kwiaty, oddano honory.</p><p>I bardzo dobrze. Narodowe Święto Niepodległości zasługuje na godną oprawę, a ci, którzy oddali życie za wolność Polski, na szacunek kolejnych pokoleń.</p><p>Problem zaczyna się jednak wtedy, gdy <strong>pamięć historyczna staje się przede wszystkim elementem kalendarza oficjalnych uroczystości</strong>, a jej codzienne pielęgnowanie przegrywa z innymi wydatkami i samorządowymi priorytetami.</p><p>Bo przecież kwiaty zwiędną. Przemówienia zostaną zapomniane. Delegacje wrócą do swoich obowiązków. Za rok spotkają się prawdopodobnie ponownie w tych samych miejscach.</p><p>A co pozostanie po tegorocznych obchodach?</p><h3>Bohaterowie mają nazwiska. Nie tylko zbiorowe pomniki</h3><p>Historia Tomaszowa Mazowieckiego i okolic jest nierozerwalnie związana z polskimi zrywami niepodległościowymi. Nie zaczęła się w listopadzie 1918 roku. Jej wcześniejsze rozdziały pisali uczestnicy <strong>powstania styczniowego 1863–1864</strong>, ludzie konspiracji i kolejnych organizacji patriotycznych.</p><p>Byli wśród nich przedstawiciele różnych zawodów, środowisk społecznych i wyznań. Miejscowe opracowania historyczne przypominają między innymi Teofila Adamskiego, uczestnika walk w oddziale Jana Szymona Rudowskiego, pochowanego na tomaszowskim cmentarzu przy ulicy Smutnej.</p><p>Wśród powstańców i wspierających ich mieszkańców byli robotnicy, rzemieślnicy, przedstawiciele inteligencji, katolicy, ewangelicy i Żydzi. Ich życiorysy przypominają, że niepodległość nie była własnością jednej partii, jednego środowiska ani jednej grupy społecznej.</p><p>Pół wieku później kolejne pokolenie tomaszowian ruszało do Legionów Polskich. W październiku 1914 roku grupa czternastu miejscowych skautów, kierowana przez Jana Jagmina-Sadowskiego, wyruszyła do I Brygady Legionów.</p><p>Wreszcie nadszedł listopad 1918 roku. <strong>Dla Tomaszowa szczególne znaczenie ma 12 listopada</strong>, kiedy rozbrojono niemiecki garnizon i rozpoczął się nowy rozdział w historii miasta.</p><p>To nie są abstrakcyjne daty z podręcznika. To historia ludzi, którzy chodzili tymi samymi ulicami, mieszkali w tych samych dzielnicach i których potomkowie mogą nadal żyć wśród nas.</p><p>Właśnie dlatego potrzebujemy czegoś więcej niż okolicznościowych wystąpień.</p><p>Potrzebujemy dokumentów, biografii, książek i świadectw. Potrzebujemy wiedzy, która przetrwa dłużej niż jeden listopadowy dzień.</p><h3>Książki są gotowe. Brakuje pieniędzy na ich wydanie</h3><p>Tym bardziej niepokojąco brzmią informacje o opracowaniach historycznych, które mimo zakończenia prac autorskich nadal nie doczekały się publikacji.</p><p>Według informacji przekazanych redakcji przygotowano <strong>książki biograficzne i słowniki poświęcone żołnierzom związanym z powiatem tomaszowskim</strong>, obejmujące uczestników powstania styczniowego oraz Legionów Polskich.</p><p>Powstał również <strong>przewodnik po nagrobkach powstańców styczniowych i legionistów spoczywających na tomaszowskich cmentarzach</strong>.</p><p>Prace opracowano na podstawie materiałów dokumentacyjnych. Jak zapewnia osoba informująca o sprawie, są gotowe i przygotowane do druku.</p><p>Nie mówimy zatem o pomyśle, który być może kiedyś doczeka się realizacji. Mówimy o zakończonej pracy badawczej i wydawniczej, której efekt nie może trafić do bibliotek, szkół i mieszkańców.</p><p>Przeszkodą pozostaje finansowanie. Z przekazanej relacji wynika, że nie udało się pozyskać środków z Urzędu Miasta Tomaszowa Mazowieckiego ani Starostwa Powiatowego, a próby znalezienia prywatnych sponsorów również nie przyniosły rezultatu.</p><p>Nie znamy jednak jeszcze szczegółów ewentualnych wniosków o dofinansowanie, kosztorysów ani stanowisk obu samorządów. Nie można więc na tej podstawie przesądzać, że odmówiono przyznania konkretnych dotacji.</p><p>Nie zmienia to istoty problemu.</p><p><strong>W mieście, w którym z taką starannością pielęgnuje się ceremoniał patriotyczny, istnieją gotowe opracowania mogące ocalić od zapomnienia nazwiska i życiorysy miejscowych bohaterów. A jednak pozostają one poza zasięgiem czytelników.</strong></p><p>To paradoks, którego trudno nie zauważyć.</p><h3>Pamięć historyczna też należy do zadań samorządu</h3><p>Nie chodzi wyłącznie o dobrą wolę urzędników. Warto przypomnieć, że zgodnie z <strong>art. 7 ust. 1 pkt 9 ustawy o samorządzie gminnym</strong> do zadań własnych gminy należą sprawy kultury, w tym działalność instytucji kultury oraz ochrona zabytków i opieka nad zabytkami.</p><p>Podobne obowiązki o charakterze ponadgminnym wskazuje <strong>art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy o samorządzie powiatowym</strong>.</p><p>Oczywiście przepisy te nie oznaczają, że miasto czy powiat mają obowiązek sfinansować każdą publikację historyczną. Wydatkowanie pieniędzy publicznych wymaga odpowiednich podstaw prawnych, procedur i oceny projektów.</p><p>Ale skoro pielęgnowanie lokalnego dziedzictwa mieści się w zadaniach samorządu, to trudno uznać pytanie o możliwość wydania takich książek za nieistotne.</p><p>Czy ktoś z władz miasta i powiatu zapoznał się z przygotowanymi opracowaniami? Czy dokonano oceny ich wartości historycznej? Ile kosztowałoby wydanie choćby niewielkiego nakładu? Czy rozważano współpracę z muzeum, miejską biblioteką, organizacjami społecznymi albo pozyskanie środków z programów zewnętrznych?</p><p>To pytania, na które warto uzyskać konkretne odpowiedzi.</p><p>Nie ma przecież powodu, aby pamięć o bohaterach lokalnej historii ograniczała się do kolejnych rocznic i oficjalnych fotografii.</p><h3>Patriotyzm nie kończy się na ostatnim werblu</h3><p>Łatwo mówić o obowiązku pamięci. Znacznie trudniej zadbać, żeby miała ona trwały wymiar.</p><p>Wydanie słownika biograficznego może nie przynieść takiego rozgłosu jak uroczysta defilada. Nie zgromadzi przed obiektywami aparatów tylu przedstawicieli lokalnej polityki. Nie stanie się zapewne wydarzeniem, które zdominuje samorządowe media społecznościowe.</p><p>Może jednak zrobić coś znacznie cenniejszego.</p><p>Ocalić nazwiska.</p><p>Przywrócić twarze ludziom, których pamięć przez dziesięciolecia zamieniała się w anonimowy napis na kamiennej tablicy.</p><p>Pozwolić uczniom tomaszowskich szkół odkryć, że historia odzyskiwania polskiej niepodległości rozgrywała się również tutaj, nad Pilicą, Wolbórką i Czarną.</p><p>Przewodnik po nagrobkach powstańców i legionistów mógłby stać się znakomitym materiałem edukacyjnym. Nie tylko dla historyków i regionalistów. Również dla nauczycieli, młodzieży oraz mieszkańców zainteresowanych dziejami swoich rodzin.</p><p>To także sposób na przypomnienie, że cmentarz nie jest wyłącznie miejscem pochówku. Jest archiwum ludzkich losów, zapisanym w kamieniu i często coraz trudniejszym do odczytania.</p><h3>11 listopada pamiętamy. A co robimy 12 listopada?</h3><p>Wczoraj Tomaszów Mazowiecki oddał hołd bohaterom niepodległości. Dzisiaj, 12 listopada, przypada kolejna rocznica rozbrojenia niemieckiego garnizonu w naszym mieście.</p><p>To dobry moment, aby postawić pytanie, które powinno wybrzmieć znacznie mocniej niż podczas niejednego okolicznościowego przemówienia.</p><p><strong>Czy naprawdę stać nas na uroczyste upamiętnianie historii, ale nie potrafimy znaleźć sposobu na wydanie książek, które tę historię dokumentują?</strong></p><p>Nie chodzi o przeciwstawianie kwiatów książkom. Jedne i drugie są potrzebne. Chodzi o właściwe proporcje i zrozumienie, że szacunek wobec przeszłości nie powinien kończyć się wraz z zakończeniem oficjalnych obchodów.</p><p>Warto, aby Urząd Miasta, Starostwo Powiatowe, miejscowe instytucje kultury i potencjalni sponsorzy przyjrzeli się możliwości publikacji przygotowanych opracowań. Należałoby zacząć od ich merytorycznej oceny i ustalenia rzeczywistych kosztów druku.</p><p>Być może rozwiązanie okaże się prostsze, niż dziś przypuszczamy.</p><p>Bo przecież <strong>najtrudniejszą pracę — zebranie dokumentów, odtworzenie życiorysów i przygotowanie książek — już wykonano</strong>.</p><p>Pozostało sprawić, aby jej owoce dotarły do mieszkańców.</p><p>Za rok znów będziemy obchodzić Święto Niepodległości. Znów pojawią się poczty sztandarowe, delegacje i wieńce. Znów usłyszymy słowa o bohaterstwie, patriotyzmie oraz obowiązku przekazywania historycznej pamięci kolejnym pokoleniom.</p><p>Dobrze byłoby, gdyby tym razem między jednym a drugim 11 listopada udało się zrobić coś więcej.</p><p><strong>Bo bohaterowie zasługują nie tylko na kwiaty składane pod pomnikami. Zasługują również na to, aby ich nazwiska, czyny i życiorysy nie zginęły w zapomnieniu.</strong></p><h3>&nbsp;</h3> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Exit Eden – „Femmes Fatales” (2024). Niebezpieczne kobiety, piękne głosy i popowe przeboje w metalowym gorsecie]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57509,exit-eden-femmes-fatales-2024-niebezpieczne-kobiety-piekne-glosy-i-popowe-przeboje-w-metalowym-gorsecie</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57509,exit-eden-femmes-fatales-2024-niebezpieczne-kobiety-piekne-glosy-i-popowe-przeboje-w-metalowym-gorsecie</guid>
            <pubDate>Thu, 12 Nov 2026 11:32:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-exit-eden-femmes-fatales-2024-niebezpieczne-kobiety-piekne-glosy-i-popowe-przeboje-w-metalow-1794479685.png</url>
                        <title>Exit Eden – „Femmes Fatales” (2024). Niebezpieczne kobiety, piękne głosy i popowe przeboje w metalowym gorsecie</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57509,exit-eden-femmes-fatales-2024-niebezpieczne-kobiety-piekne-glosy-i-popowe-przeboje-w-metalowym-gorsecie</link>
                    </image><description>Wyobraźmy sobie salon w starym, nieco podupadłym pałacu. Na ścianach ciemne obrazy, w kominku dogasa ogień, a na aksamitnej kanapie siedzą trzy kobiety, które nie wyglądają na osoby potrzebujące czyjejkolwiek pomocy. Jedna mogłaby właśnie opuścić scenę operową, druga rockowy klub, trzecia – gabinet bohatera powieści noir, który za chwilę odkryje, że zakochał się w niewłaściwej osobie. Na stoliku stoi kieliszek wina, gdzieś obok leży czaszka, a zza zamkniętych drzwi dobiega znajoma melodia Pet Shop Boys. Nagle dołączają ciężkie gitary, orkiestra i trzy głosy zamieniające popowy przebój w metalowy spektakl. Tak właśnie wyobrażam sobie świat „Femmes Fatales”, drugiego albumu Exit Eden. To płyta teatralna, prowokacyjna, chwilami przesadnie efektowna, ale niewątpliwie atrakcyjna. Pod koronkami, czernią i czerwienią scenicznych kostiumów kryje się jednak ważniejsze pytanie: czy zespół, który zdobył popularność dzięki cudzym przebojom, potrafi wreszcie przemówić własnym głosem?</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Exit Eden. Trzy wokalistki i nowy rozdział muzycznej historii</h2><p><strong>Exit Eden zadebiutowali w 2017 roku albumem „Rhapsodies in Black”</strong>, proponując pomysł prosty, ale atrakcyjny: znane piosenki popowe ubrać w ciężkie gitary, symfoniczne aranżacje i wielogłosowe harmonie. Nie była to rewolucja. Metal od lat korzystał z repertuaru innych wykonawców, a przeróbki radiowych przebojów dawno przestały zaskakiwać. Jednak połączenie czterech wyrazistych kobiecych głosów nadawało projektowi własny charakter. W pierwszym składzie występowały <strong>Amanda Somerville, Clémentine Delauney, Marina La Torraca i Anna Brunner</strong>. Ich interpretacje piosenek Madonny, Rihanny czy Bonnie Tyler łączyły musicalową teatralność z metalową energią. Lubię takie przedsięwzięcia, choć zawsze podchodzę do nich z pewną ostrożnością. Zbyt często metalowa wersja znanej piosenki okazuje się jedynie oryginałem z cięższymi gitarami. Tymczasem dobra reinterpretacja powinna zmieniać sposób, w jaki słyszymy znajomą melodię, a nie tylko zwiększać liczbę decybeli.</p><p><strong>„Femmes Fatales” ukazał się 12 stycznia 2024 roku nakładem Napalm Records</strong>, po ponad sześciu latach przerwy. Tym razem Exit Eden występują jako trio: <strong>Clémentine Delauney</strong>, znana z Visions of Atlantis, <strong>Anna Brunner</strong>, związana z League of Distortion, oraz <strong>Marina La Torraca</strong> z Phantom Elite. Amanda Somerville nie uczestniczyła już w nagraniach. Najważniejsza zmiana dotyczy jednak repertuaru. Na dwanaście utworów składa się <strong>sześć coverów i sześć autorskich kompozycji</strong>. To istotny krok od efektownego projektu interpretacyjnego w stronę pełnoprawnego zespołu. Za produkcję i miks odpowiadał <strong>Hannes Braun z Kissin’ Dynamite</strong>, a mastering przygotował <strong>Jacob Hansen</strong>. Album brzmi potężnie, nowocześnie i niezwykle czysto. Chwilami nawet zbyt czysto, jakby producent postanowił usunąć z muzyki każdą przypadkową niedoskonałość. Technicznie trudno cokolwiek zarzucić. Pytanie, czy perfekcja zawsze idzie w parze z emocjami.</p><h2>„Femme Fatale”, „It's a Sin” i „Run!”. Kobiety przejmują inicjatywę</h2><p>Otwierający płytę <strong>„Femme Fatale”</strong> jest jednocześnie muzycznym manifestem i deklaracją nowej tożsamości Exit Eden. Ciężkie gitarowe riffy, zdecydowany rytm i monumentalny refren tworzą kompozycję efektowną, choć stylistycznie bliską współczesnemu symfonicznemu metalowi spod znaku Delain czy Beyond the Black. Trzy wokalistki od początku pokazują swoje możliwości. <strong>Anna Brunner</strong> wnosi rockową zadziorność, <strong>Clémentine Delauney</strong> elegancję i operową melodyjność, a <strong>Marina La Torraca</strong> dramatyczną intensywność. Ich głosy różnią się na tyle, że każda może nadać kompozycji własny charakter. Sam tytuł przywołuje figurę kobiety fatalnej, znaną z literatury i kina noir. W powieściach Raymonda Chandlera czy Jamesa M. Caina była ona często symbolem zagrożenia dla świata zdominowanego przez mężczyzn. Exit Eden próbują odwrócić tę perspektywę. Niebezpieczna kobieta nie jest już przedmiotem cudzej fantazji. Sama decyduje o własnej historii. To atrakcyjny pomysł, choć muzycznie utwór pozostaje raczej znakomitym przykładem gatunkowego rzemiosła niż artystyczną rewolucją.</p><p><strong>„It's a Sin” Pet Shop Boys</strong> należy do coverów, które najbardziej mnie przekonują. Oryginał z 1987 roku był opowieścią o poczuciu winy, religijnym wychowaniu i konflikcie pomiędzy osobistymi pragnieniami a narzuconymi normami. Monumentalna elektroniczna produkcja Neila Tennanta i Chrisa Lowe’a posiadała coś z kościelnego dramatu przeniesionego na parkiet dyskoteki. Exit Eden wzmacniają ten charakter ciężkimi gitarami, symfonicznym tłem i wielogłosowym refrenem. Tracą nieco z chłodnej ironii oryginału, ale zyskują dramatyczną intensywność. Zamiast emocji ukrytych za elegancką maską otrzymujemy niemal publiczne wyznanie. <strong>To udana reinterpretacja, która nie niszczy tożsamości pierwowzoru, lecz pokazuje go w innym świetle.</strong></p><p>Jeszcze ciekawszy jest autorski <strong>„Run!” z udziałem Marko Hietali</strong>, dawnego basisty i wokalisty Nightwish. Folkowe instrumenty, dynamiczny rytm i melodyjne partie wokalne tworzą atmosferę przygodowej opowieści. Hietala wnosi charakterystyczną szorstkość, znakomicie kontrastującą z głosami trzech artystek. To nie jest gościnny występ dodany wyłącznie dla promocyjnego efektu. Jego obecność naprawdę wzbogaca kompozycję. Muzyka przywołuje świat nordyckich legend, a chwilami również przygodową fantastykę <strong>J.R.R. Tolkiena</strong>, gdzie wędrówka oznacza nie tylko zmianę miejsca, ale również konieczność zmierzenia się z własnym lękiem. <strong>„Run!” jest jednym z najmocniejszych dowodów, że Exit Eden potrafią tworzyć wartościowy materiał autorski</strong>, niewymagający rozpoznawalnej melodii sprzed kilkudziesięciu lat.</p><h2>„Separate Ways”, „Buried in the Past” i „Désenchantée”. Przeboje w nowym kostiumie</h2><p><strong>„Separate Ways (Worlds Apart)” zespołu Journey</strong> wydaje się wręcz stworzony do metalowej reinterpretacji. Oryginalny przebój posiadał monumentalny refren, wyrazisty klawiszowy motyw i dramatyczną konstrukcję. Exit Eden wzmacniają te elementy ciężkimi gitarami i symfonicznymi aranżacjami. Powstaje utwór efektowny, świetnie zaśpiewany, ale niezaskakujący. To raczej przeniesienie klasycznego amerykańskiego rocka lat osiemdziesiątych na współczesną scenę metalową niż próba odkrycia w piosence nowego znaczenia. Zdecydowanie bardziej interesuje mnie <strong>„Buried in the Past”</strong>, jedna z kompozycji autorskich. Średnie tempo, mocny gitarowy fundament i melodyjny refren tworzą atmosferę osobistej opowieści. Tytuł przywołuje doświadczenia ludzi próbujących uwolnić się od wspomnień, które nieustannie wpływają na ich teraźniejszość. W <strong>„Rebece” Daphne du Maurier</strong> przeszłość funkcjonowała niczym niewidzialny bohater, obecny w każdym pomieszczeniu i każdej rozmowie. Utwór Exit Eden wywołuje podobne skojarzenia, choć jego muzyczna forma pozostaje bardziej bezpośrednia. To solidna kompozycja, pokazująca, że zespół stopniowo odnajduje własny język.</p><p><strong>„Désenchantée” Mylène Farmer</strong> jest natomiast jednym z najbardziej udanych coverów na albumie. Francuski przebój z 1991 roku łączył elektroniczną lekkość z melancholijnym tekstem o rozczarowaniu i zagubieniu. Exit Eden zamieniają go w monumentalną kompozycję symfonicznometalową, zachowując francuski język i charakterystyczną melodię. To właśnie język nadaje nowej wersji szczególną elegancję. Francuszczyzna płynnie współgra z orkiestracyjnymi aranżacjami, a ciężkie gitary wzmacniają emocjonalną intensywność refrenu. Lubię takie przeróbki, ponieważ nie próbują udowodnić, że oryginał był niewystarczająco dobry. Proponują jedynie inną perspektywę. <strong>„Désenchantée” brzmi tak, jakby bohaterka melancholijnego francuskiego filmu znalazła się nagle na scenie wielkiej opery.</strong> Jej historia pozostaje ta sama, ale dekoracje i emocje nabierają większego rozmachu.</p><h2>„Dying in My Dreams”, „Poison” i „Alone”. Między mrokiem a rockową nostalgią</h2><p><strong>„Dying in My Dreams”</strong> jest autorską kompozycją o bardziej mrocznym charakterze. Elektroniczno-symfoniczne tło, zdecydowany rytm i rozbudowany refren tworzą atmosferę niepokoju, ale bez rezygnowania z melodyjności. Największą zaletą pozostaje sposób prowadzenia wokali. Artystki wykorzystują odmienne barwy głosu do budowania emocjonalnego napięcia, choć sama aranżacja nie wychodzi daleko poza współczesną formułę symfonicznego metalu. To utwór dobry, starannie przygotowany, lecz pozbawiony szczególnej oryginalności. Właśnie tutaj zaczynam dostrzegać podstawowy problem albumu: <strong>Exit Eden dysponują wyjątkowym potencjałem wokalnym, ale nie wszystkie własne piosenki oferują równie interesujące pomysły kompozycyjne.</strong></p><p><strong>„Poison” Alice’a Coopera</strong> przenosi słuchacza w świat rockowego hedonizmu końca lat osiemdziesiątych. Oryginał z 1989 roku łączył hardrockową energię z niemal popową melodyjnością. Exit Eden nadają mu monumentalną oprawę, ale zasadniczy charakter piosenki pozostaje niezmieniony. Tematyka niebezpiecznego pożądania i emocjonalnej zależności doskonale pasuje do estetyki femme fatale. Szczególnie dobrze wypada Anna Brunner, której bardziej chropowata barwa wnosi potrzebną rockową zadziorność. Mimo wszystko trudno uznać tę wersję za odkrywczą. Brzmi potężnie, ale nie dorównuje bezpośredniości oryginału Coopera. Podobne zastrzeżenie mam wobec <strong>„Alone” zespołu Heart</strong>. Piosenka rozsławiona przez Ann i Nancy Wilson już w pierwotnej wersji posiadała dramatyczną melodię i monumentalny refren. Exit Eden wzmacniają te cechy wielogłosowymi harmoniami i symfonicznym tłem. Można podziwiać wykonanie, ale trudno odnaleźć nową interpretację emocjonalnego sensu utworu. <strong>Nie każda piękna piosenka zyskuje na dodaniu cięższych gitar i bardziej rozbudowanych aranżacji.</strong></p><h2>„Hold Back Your Fear”, „Kayleigh” i „Elysium”. Własna muzyka kontra wielkie wspomnienia</h2><p><strong>„Hold Back Your Fear” należy do najlepszych autorskich kompozycji na „Femmes Fatales”.</strong> Wyrazista melodia, ciężki gitarowy fundament i refren o naturalnej sile tworzą utwór, który nie sprawia wrażenia zestawu obowiązkowych elementów symfonicznego metalu. Muzyka rozwija się przekonująco, a trzy wokalistki tworzą spójną narrację. Tytułowe powstrzymywanie lęku można odczytać jako próbę odnalezienia odwagi w świecie pełnym zagrożeń. Temat nie jest szczególnie nowy, ale Exit Eden przedstawiają go bez przesadnej teatralności. To ważne osiągnięcie. <strong>„Hold Back Your Fear” nie potrzebuje cudzej melodii, aby zainteresować słuchacza.</strong> Właśnie takich kompozycji oczekiwałbym więcej na kolejnym albumie.</p><p>Największe mieszane uczucia wywołuje u mnie <strong>„Kayleigh” Marillion</strong>. Mam szczególny sentyment do <strong>„Misplaced Childhood” z 1985 roku</strong>, albumu, na którym Fish i jego koledzy stworzyli niezwykłą opowieść o miłości, samotności i emocjonalnym dojrzewaniu. Oryginalna „Kayleigh” była piosenką pełną kruchości. Charakterystyczna gitara Steve’a Rothery’ego, delikatne klawisze Marka Kelly’ego i niepowtarzalny głos Fisha tworzyły atmosferę osobistego wyznania. Exit Eden przenoszą tę muzykę do świata symfonicznego metalu. Gitary są cięższe, aranżacja bardziej rozbudowana, a harmonie wokalne nadają refrenowi niemal operową intensywność. Wszystko brzmi poprawnie, chwilami imponująco. A jednak brakuje mi czegoś zasadniczego – intymności. <strong>Wersja Exit Eden zamienia osobiste wspomnienie w wielki muzyczny spektakl, przez co część emocjonalnej prawdy oryginału zostaje utracona.</strong> Nie twierdzę, że klasycznych piosenek nie należy interpretować na nowo. Historia rocka pełna jest coverów dorównujących pierwowzorom, a niekiedy nawet je przewyższających. Ale „Kayleigh” pokazuje, że czasami mniej naprawdę znaczy więcej.</p><p>Album zamyka autorski <strong>„Elysium”</strong>, którego tytuł przywołuje mitologiczne Pola Elizejskie. Kompozycja rozwija się w średnim tempie, wykorzystując szerokie aranżacje i melodyjny refren. Wokalistki prezentują pełnię swoich możliwości, a całość posiada charakter uroczystego zakończenia. Nie jest to utwór przełomowy, ale dobrze spełnia swoją funkcję. Co ważne, <strong>Exit Eden kończą album własną piosenką, a nie kolejnym coverem</strong>. Ten symboliczny gest doskonale podsumowuje artystyczny kierunek zespołu. Metalowe wersje popowych przebojów mogą być świetną zabawą, ale przyszłość grupy zależy przede wszystkim od jakości autorskiego repertuaru.</p><h2>Clémentine Delauney, Anna Brunner i Marina La Torraca. Trzy głosy, jedna muzyczna osobowość</h2><p><strong>Największą siłą „Femmes Fatales” pozostają trzy znakomite wokalistki.</strong> Clémentine Delauney posiada elegancję i techniczną kontrolę znaną z Visions of Atlantis. Anna Brunner wnosi rockową energię, zadziorność i bardziej szorstką barwę. Marina La Torraca potrafi natomiast łączyć melodyjną subtelność z dramatyczną ekspresją. To trzy odmienne temperamenty, które w najlepszych momentach tworzą przekonującą wspólnotę. Nie zawsze jednak jestem równie zadowolony ze sposobu ich wykorzystania. Produkcja Hannesa Brauna jest potężna i bardzo nowoczesna, ale chwilami sprowadza wokalistki do roli elementów precyzyjnie zaprogramowanego mechanizmu. Głosy układają się w efektowne harmonie, gitary budują rytmiczny ciężar, a orkiestracyjne tło nadaje każdemu refrenowi monumentalny charakter. Wszystko działa znakomicie, ale nie pozostawia wiele miejsca na spontaniczność.</p><p><strong>Chciałbym częściej usłyszeć Exit Eden w bardziej oszczędnych aranżacjach</strong>, pozwalających artystkom prowadzić prawdziwy wokalny dialog. Nie każda piosenka musi brzmieć jak finał musicalu. Czasami jeden dobrze zaśpiewany wers potrafi wywołać silniejsze emocje niż kolejny monumentalny refren. Właśnie dlatego szczególnie cenię „Run!”, „Hold Back Your Fear” i „Désenchantée”. W tych utworach aranżacje posiadają wyraźną osobowość, a wokalistki mogą pokazać coś więcej niż imponującą technikę.</p><h2>Krytycy o „Femmes Fatales”. Między triumfem a przewidywalnością</h2><p><strong>„Femmes Fatales” spotkał się z różnymi ocenami recenzentów</strong>, a największy spór dotyczył jakości autorskiego repertuaru oraz tego, czy metalowe reinterpretacje rzeczywiście wnoszą coś nowego do znanych piosenek. <strong>Jannik Kleemann z niemieckiego metal.de</strong> przyznał albumowi <strong>8/10</strong>, szczególnie doceniając zmianę koncepcji i obecność własnych kompozycji. Zauważył, że covery i autorskie utwory tworzą spójną całość, wyróżniając między innymi „Run!”, „Separate Ways”, „Buried in the Past” i „Hold Back Your Fear”. W podsumowaniu napisał: <strong>„EXIT EDEN haben gezeigt, dass sie keine Eintagsfliege sind”</strong>, czyli „Exit Eden pokazali, że nie są gwiazdą jednego sezonu”. To trafna obserwacja. Zespół nie ograniczył się do powtórzenia pomysłu z debiutu, lecz spróbował rozwinąć własną tożsamość.</p><p>Znacznie bardziej sceptyczny był <strong>recenzent podpisujący się jako lukretion w „The Metal Observer”</strong>, który przyznał wydawnictwu <strong>60%</strong>, opatrując tekst ironicznym tytułem <strong>„Femmes banales”</strong>. Zarzucił płycie przewidywalność części kompozycji, mało wyraziste gitarowe riffy i niewystarczające wykorzystanie wokalnego potencjału trzech artystek. Szczególnie krytycznie ocenił „Kayleigh”, uznając, że metalowa aranżacja nie dorównuje oryginałowi Marillion. Najbardziej przekonał go „Run!” dzięki folkowemu charakterowi i udziałowi Marko Hietali. Z częścią tych uwag trudno mi polemizować. <strong>„Femmes Fatales” jest albumem niezwykle profesjonalnym, ale nie wszystkie jego fragmenty pozostawiają trwałe wrażenie.</strong></p><p>Znacznie bardziej entuzjastycznie wypowiedziała się <strong>Sherry Thomas z „I'm Music Magazine”</strong>, chwaląc wokalne harmonie, symfoniczny rozmach i połączenie własnych piosenek z coverami. Szczególnie doceniła „Separate Ways”, „Kayleigh” i „Run!”. <strong>Christopher Monteiro z portugalskiego „Arte-Factos”</strong> ocenił album na <strong>7/10</strong>, wyróżniając „Run!”, „Separate Ways” i „Désenchantée”. Zwrócił również uwagę na silniejsze niż na debiucie związki repertuaru z muzyką lat osiemdziesiątych. Osobiście znajduję się gdzieś pomiędzy tymi ocenami. Nie zamierzam sprowadzać płyty do efektownej kolekcji coverów, ale nie mogę również uznać jej za pełne artystyczne spełnienie. <strong>Trzy znakomite wokalistki zasługują na równie charakterystyczne kompozycje.</strong></p><h2>Zamiast zakończenia. Czy femme fatale może mieć własną historię?</h2><p>W klasycznych filmach noir kobieta fatalna była często postacią oglądaną oczami mężczyzny – piękną, tajemniczą i niebezpieczną. W <strong>„Podwójnym ubezpieczeniu” Billy’ego Wildera</strong> Phyllis Dietrichson potrafi wykorzystać pożądanie do realizacji własnych celów, ale jej historia pozostaje podporządkowana moralnej logice świata przedstawionego. Exit Eden próbują odwrócić podobny schemat. Ich bohaterki nie chcą być wyłącznie obiektami cudzej fascynacji. Pragną samodzielnie opowiadać własne historie. To atrakcyjny pomysł, którego muzyczna realizacja nie zawsze jest równie przekonująca.</p><p><strong>„Femmes Fatales” nie jest albumem rewolucyjnym ani arcydziełem symfonicznego metalu.</strong> Produkcja jest momentami zbyt gładka, niektóre własne kompozycje pozostają przewidywalne, a część coverów nie wnosi wiele do oryginałów. Jednak „Run!”, „Désenchantée”, „Hold Back Your Fear” i „Femme Fatale” pokazują, że zespół posiada potencjał do stworzenia czegoś bardziej osobistego. Największą wartością pozostaje współpraca trzech wokalistek, których głosy rzeczywiście potrafią tworzyć niezwykłe muzyczne obrazy.</p><p>Powracam myślą do okładki autorstwa fotografa <strong>Stephana Heilemanna</strong>. Trzy kobiety w mrocznym wnętrzu, stare meble, czaszka i teatralna atmosfera. Wszystko sugeruje opowieść o tajemnicy, pokusie i władzy. Jednak najbardziej interesujące jest to, że artystki nie wyglądają, jakby oczekiwały na czyjeś wejście. To one są gospodyniami tego świata, a słuchacz zostaje jedynie zaproszony, aby przez chwilę posłuchać ich historii.</p><p><strong>„Femmes Fatales” nie jest jeszcze albumem, na którym Exit Eden w pełni odnalazły własny język. Jest natomiast dowodem, że trzy znakomite wokalistki nie chcą już wyłącznie opowiadać cudzych historii.</strong></p><p>A to, moim zdaniem, znacznie ważniejsze niż kolejny doskonale zaśpiewany refren.</p><p>Bo prawdziwa femme fatale nie musi nikogo uwodzić, aby udowodnić swoją siłę. Wystarczy, że sama zdecyduje, jaką historię chce opowiedzieć.</p><h3><strong>Ocena końcowa: 8/10</strong></h3><p><strong>„Femmes Fatales” Exit Eden (2024) to efektowny, bardzo dobrze wyprodukowany album symfonicznego i melodyjnego metalu</strong>, łączący sześć autorskich kompozycji z sześcioma metalowymi interpretacjami znanych przebojów. Największym atutem pozostaje współpraca <strong>Clémentine Delauney, Anny Brunner i Mariny La Torraki</strong>, których odmienne barwy tworzą imponujące harmonie.</p><p><strong>Najważniejsze utwory:</strong> „Femme Fatale”, „It's a Sin”, „Run!” z Marko Hietalą, „Separate Ways”, „Buried in the Past”, „Désenchantée”, „Hold Back Your Fear” i „Elysium”.</p><p><strong>Największe zalety:</strong> znakomite wokale, efektowne refreny, udane interpretacje Pet Shop Boys i Mylène Farmer, świetny duet z Marko Hietalą oraz coraz większe znaczenie własnego repertuaru.</p><p><strong>Największe słabości:</strong> przewidywalność części autorskich kompozycji, nadmiernie wygładzona produkcja, ograniczona rola gitar i kilka coverów, które nie dorównują emocjonalnej sile oryginałów.</p><p><strong>Werdykt:</strong> „Femmes Fatales” jest albumem dojrzalszym od „Rhapsodies in Black”, ale nadal pozostaje wydawnictwem stojącym pomiędzy atrakcyjnym projektem interpretacyjnym a zespołem posiadającym własną muzyczną tożsamość. Dla miłośników <strong>Within Temptation, Nightwish, Visions of Atlantis, Delain, Beyond the Black i symfonicznego metalu</strong> to pozycja zdecydowanie godna poznania.</p><p><i>Exit Eden – „Femmes Fatales” (Napalm Records, 12 stycznia 2024). Dwanaście utworów, około 56 minut. Wokal: Clémentine Delauney, Anna Brunner i Marina La Torraca. Gościnnie: Marko Hietala w „Run!”. Produkcja i miks: Hannes Braun. Mastering: Jacob Hansen. Fotografia okładkowa: Stephan Heilemann. Opinie krytyczne: metal.de, The Metal Observer, I'm Music Magazine i Arte-Factos. Literackie porównania, interpretacje oraz ocena 8/10 stanowią autorski komentarz redakcyjny.</i></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[12 listopada 1918 roku. Niemcy mieli karabiny, Polacy – fortel. Tak Tomaszów odzyskał wolność]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57508,12-listopada-1918-roku-niemcy-mieli-karabiny-polacy-fortel-tak-tomaszow-odzyskal-wolnosc</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57508,12-listopada-1918-roku-niemcy-mieli-karabiny-polacy-fortel-tak-tomaszow-odzyskal-wolnosc</guid>
            <pubDate>Thu, 12 Nov 2026 10:51:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-12-listopada-1918-roku-niemcy-mieli-karabiny-polacy-fortel-tak-tomaszow-odzyskal-wolnosc-1794477656.png</url>
                        <title>12 listopada 1918 roku. Niemcy mieli karabiny, Polacy – fortel. Tak Tomaszów odzyskał wolność</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57508,12-listopada-1918-roku-niemcy-mieli-karabiny-polacy-fortel-tak-tomaszow-odzyskal-wolnosc</link>
                    </image><description>Niemieckie karabiny maszynowe w oknach koszar. Uzbrojeni żołnierze, którzy nie zamierzają oddać miasta. Polscy konspiratorzy gotowi do działania i nieistniejąca bateria artyleryjska, która przesądzi o losach niemieckiego garnizonu. To nie scenariusz wojennego filmu, lecz wydarzenia, które 12 listopada 1918 roku rozegrały się w Tomaszowie Mazowieckim. Dokładnie 108 lat temu mieszkańcy miasta odzyskali wolność. Nie bez ryzyka, nie bez strzałów, ale dzięki odwadze, determinacji i fortelowi, który mógł zakończyć się katastrofą.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <section aria-label="Nasz artykuł w skrócie"style="box-sizing:border-box;max-width:100%;margin:26px 0;border:1px solid #ded8cf;border-left:5px solid #a73535;border-radius:14px;overflow:hidden;background:#faf8f3;color:#282b28;font-family:Arial,Helvetica,sans-serif;box-shadow:0 4px 16px rgba(0,0,0,.06);">  <div style="padding:23px 22px 16px;  background:linear-gradient(135deg,#f3eadb,#faf8f3);">    <p style="margin:0 0 10px;color:#826b51;    font-size:12px;font-weight:700;letter-spacing:1.5px;    text-transform:uppercase;">      HISTORIA TOMASZOWA • 108. ROCZNICA    </p>    <h2 style="margin:0 0 13px;color:#253d32;    font-size:clamp(22px,4vw,29px);line-height:1.2;">      Nasz artykuł w skrócie    </h2>    <p style="margin:0;font-size:16px;line-height:1.75;">      <strong>12 listopada 1918 roku Tomaszów Mazowiecki      odzyskał wolność.</strong> Niemcy dysponowali karabinami      maszynowymi, Polacy odpowiedzieli fortelem.      Wydarzenia rozegrały się w koszarach, na ulicach      miasta i na dworcu kolejowym.    </p>  </div>  <div style="display:grid;  grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(min(100%,220px),1fr));  gap:12px;padding:5px 20px 20px;">    <div style="padding:16px;border:1px solid #e4ded4;    border-radius:10px;background:#fff;">      <div style="color:#a73535;font-size:14px;      font-weight:800;margin-bottom:8px;">        11 LISTOPADA      </div>      <p style="margin:0;font-size:14px;line-height:1.65;">        Burmistrz Tadeusz Osiński i Michał Marsfeld-Maćkowiak        doprowadzają do rozbrojenia niemieckiej policji.      </p>    </div>    <div style="padding:16px;border:1px solid #e4ded4;    border-radius:10px;background:#fff;">      <div style="color:#a73535;font-size:14px;      font-weight:800;margin-bottom:8px;">        12 LISTOPADA • GODZ. 8.00      </div>      <p style="margin:0;font-size:14px;line-height:1.65;">        Niemcy grożą użyciem broni. Polacy blefują,        informując o nieistniejącej baterii artyleryjskiej        za Pilicą. Rozpoczynają się negocjacje.      </p>    </div>    <div style="padding:16px;border:1px solid #e4ded4;    border-radius:10px;background:#fff;">      <div style="color:#a73535;font-size:14px;      font-weight:800;margin-bottom:8px;">        OKOŁO POŁUDNIA      </div>      <p style="margin:0;font-size:14px;line-height:1.65;">        W koszarach padają strzały. Członkowie POW        opanowują sytuację i przejmują uzbrojenie        niemieckiego garnizonu.      </p>    </div>    <div style="padding:16px;border:1px solid #e4ded4;    border-radius:10px;background:#fff;">      <div style="color:#a73535;font-size:14px;      font-weight:800;margin-bottom:8px;">        OKOŁO GODZ. 16.00      </div>      <p style="margin:0;font-size:14px;line-height:1.65;">        Po rozbrojeniu żołnierzy ze Spały i naprawieniu        torów niemiecki pociąg odjeżdża w kierunku Koluszek.        Tomaszów jest wolny.      </p>    </div>  </div>  <div style="margin:0 20px 20px;padding:16px 18px;  background:#eaf0e9;border-radius:9px;  border-left:3px solid #416e4a;">    <p style="margin:0;font-size:15px;line-height:1.7;">      <strong style="color:#244b34;">        Warto zapamiętać:      </strong>      Niepodległość Tomaszowa nie była prezentem.      Jej odzyskanie było dziełem miejscowych      konspiratorów, samorządowców, kolejarzy      i mieszkańców miasta.    </p>  </div></section><h3>Wojna się skończyła, ale Niemcy nadal mieli broń</h3><p>Listopad 1918 roku. Europa wychodziła z czteroletniej wojennej rzezi. Upadały cesarstwa, rozpadały się dawne polityczne układy, a narody przez dziesięciolecia pozbawione własnych państw zaczynały pisać nową historię. Polska wracała na mapę Europy.</p><p>Tymczasem <strong>Tomaszów Mazowiecki nadal pozostawał pod niemiecką okupacją</strong>. Miasto, którego potęgę budowały fabryczne kominy, maszyny włókiennicze i przedsiębiorczość mieszkańców, było gospodarczo wyczerpane. Wojna sparaliżowała przemysł. Brakowało pracy, surowców i żywności. Fabryczne hale milczały, a w wielu domach codzienność oznaczała walkę o przetrwanie.</p><p>Wieści z Warszawy i Berlina budziły nadzieję. Nie oznaczały jednak, że niemieccy żołnierze po prostu spakują plecaki i odejdą. W tomaszowskich koszarach nadal znajdował się uzbrojony garnizon. Okupanci dysponowali bronią, a polscy konspiratorzy musieli dopiero przejąć kontrolę nad miastem.</p><p><strong>Wielka historia ogłosiła koniec wojny. Tomaszów musiał jeszcze wywalczyć swój koniec okupacji.</strong></p><p>Pierwszy ruch wykonano 11 listopada. Burmistrz <strong>Tadeusz Osiński</strong> i naczelnik miejscowej policji <strong>Michał Marsfeld-Maćkowiak</strong> doprowadzili do rozbrojenia niemieckich policjantów. Odebraną broń zabezpieczono w magistracie, a klucz do pomieszczenia zabrał burmistrz.</p><p>To był sukces. Ale największe zagrożenie pozostawało za murami koszar.</p><p>Tego samego wieczoru <strong>Roman Tuchowski</strong>, dowodzący tomaszowską kompanią Polskiej Organizacji Wojskowej, rozmawiał z Aleksandrem Kozikowskim o sposobie rozbrojenia Niemców i zabezpieczenia najważniejszych obiektów w mieście.</p><p>Nikt nie mógł zagwarantować, że następnego dnia nie poleje się krew.</p><h3>Karabiny maszynowe w oknach. Tomaszów o krok od tragedii</h3><p>Rankiem 12 listopada mieszkańcy zaczęli gromadzić się w rejonie niemieckiej komendantury przy ówczesnej ulicy Pałacowej 7, dzisiejszej POW, oraz koszar przy ulicy Pilicznej 12 i 14, obecnie Prezydenta Ignacego Mościckiego.</p><p>Nad miastem wisiało napięcie.</p><p>Niemieccy żołnierze nie zamierzali bezwarunkowo ustąpić. W oknach budynków pojawiły się karabiny maszynowe. Polacy nie mogli zbliżyć się do niemieckich pozycji, nie ryzykując otwarcia ognia.</p><p>Wystarczył jeden nerwowy ruch, przypadkowy strzał albo błędnie odczytany rozkaz, aby listopadowy poranek zamienił się w tragedię.</p><p>Około godziny ósmej burmistrz Osiński wezwał do magistratu Michała Marsfelda-Maćkowiaka. Trzeba było znaleźć rozwiązanie, które pozwoli rozbroić garnizon bez szturmowania koszar.</p><p>I wtedy narodził się pomysł godny scenariusza sensacyjnego filmu.</p><p><strong>Marsfeld-Maćkowiak zadzwonił do niemieckiego kapitana Neussa i poinformował go, że za Pilicą znajduje się polska bateria artyleryjska, gotowa rozpocząć ostrzał, jeśli Niemcy podejmą walkę.</strong></p><p>Tyle że żadnej polskiej baterii tam nie było.</p><p>To był blef.</p><p>Wykorzystano jednak bardzo konkretną okoliczność. Drugi brzeg Pilicy, wcześniej znajdujący się pod okupacją austriacką, był już wolny. Niemieckie dowództwo nie mogło szybko sprawdzić, czy Polacy rzeczywiście dysponują artylerią.</p><p>Musiało zdecydować, czy warto ryzykować walkę.</p><p><strong>Fortel z nieistniejącymi armatami zadziałał skuteczniej niż niejedna rzeczywista salwa.</strong></p><p>Niemcy zgodzili się na negocjacje. Ustalono, że oddadzą broń, amunicję i sprzęt wojskowy, zachowując rzeczy osobiste. W zamian otrzymają możliwość bezpiecznego, honorowego opuszczenia miasta.</p><p>Wydawało się, że najgorsze zostało zażegnane.</p><p>Wydawało się.</p><h3>Strzały z koszar. Porozumienie wisiało na włosku</h3><p>Około południa Michał Marsfeld-Maćkowiak udał się do koszar w towarzystwie członków Polskiej Organizacji Wojskowej.</p><p>Na dziedzińcu stała uzbrojona kompania niemieckiego Landsturmu, formacji obrony krajowej. Marsfeld-Maćkowiak przemówił do żołnierzy po niemiecku, wyjaśniając warunki zawartego porozumienia i bezcelowość dalszego oporu.</p><p>Niemcy zaczęli oddawać karabiny.</p><p>Wtedy padły strzały.</p><p>Z okna pierwszego piętra budynku koszarowego ktoś otworzył ogień w kierunku Polaków. Członkowie POW ruszyli do środka. Zanim dotarli na piętro, odezwały się kolejne karabiny ustawione w oknach.</p><p><strong>Kilka chwil wystarczyło, aby pokojowe rozbrajanie niemieckiego garnizonu znalazło się na granicy regularnej walki.</strong></p><p>Polakom udało się jednak opanować sytuację i rozbroić strzelających. Pozostali żołnierze zrezygnowali z oporu. Opuszczali koszary, zabierając ze sobą jedynie osobiste wyposażenie.</p><p>Pod eskortą członków POW, którymi dowodził <strong>Franciszek Ożarski</strong>, kierowano ich na dworzec kolejowy.</p><p>Szefa niemieckiej żandarmerii polowej osobiście odprowadzał <strong>Stanisław Gruszczyński</strong>, działacz Polskiej Partii Socjalistycznej i jedna z ważnych postaci ówczesnego Tomaszowa.</p><p>Ale na dworcu czekał kolejny problem.</p><h3>Pociąg ze Spały nie odjedzie. Kolejarze wkraczają do akcji</h3><p>Na tomaszowskim dworcu znajdował się pociąg z uzbrojonymi żołnierzami niemieckimi, którzy przybyli ze Spały.</p><p>Nie zamierzali podporządkować się żądaniom Polskiej Organizacji Wojskowej. Odmówili oddania broni.</p><p>Sytuacja znów mogła zakończyć się strzelaniną. Tym razem jednak do działania przystąpili ludzie, których bronią nie były karabiny.</p><p><strong>Polscy kolejarze rozkręcili fragment toru, uniemożliwiając odjazd pociągu.</strong></p><p>To był drugi tego dnia fortel. Prosty, skuteczny i wykorzystujący doskonałą znajomość miejscowej infrastruktury.</p><p>Żołnierze, którzy jeszcze chwilę wcześniej mogli liczyć na opuszczenie Tomaszowa z bronią, znaleźli się w pułapce.</p><p>Rozpoczęły się negocjacje. Uczestniczyli w nich między innymi Michał Marsfeld-Maćkowiak i <strong>ksiądz Jan Trzepałko</strong>. Ponownie wykorzystano argument o polskiej artylerii, która rzekomo czekała za Pilicą.</p><p>Niemcy ostatecznie ustąpili.</p><p>Po rozbrojeniu żołnierzy i przywróceniu przejezdności torów, około <strong>godziny 16.00</strong>, pociąg odjechał w kierunku Koluszek.</p><p>To był symboliczny koniec niemieckiej okupacji Tomaszowa Mazowieckiego.</p><p>Jeszcze tego samego dnia Polacy przejęli opuszczone koszary przy ulicy Pilicznej i rozpoczęli organizowanie własnych oddziałów wojskowych.</p><p><strong>12 listopada 1918 roku Tomaszów był wolny od niemieckiego garnizonu.</strong></p><p>Nie potrzebowano wielkiej bitwy. Wystarczyły odwaga, sprawna organizacja, chłodna kalkulacja i gotowość do działania w chwili, gdy historia otworzyła przed mieszkańcami miasta drzwi do niepodległości.</p><h3>Wolność odzyskana. Ale nowa Polska nie oznaczała końca problemów</h3><p>Z dzisiejszej perspektywy łatwo zatrzymać opowieść na odjeżdżającym pociągu. Niemcy opuścili miasto, Polacy zajęli koszary, historia doczekała się szczęśliwego zakończenia.</p><p>Tyle że rzeczywistość była znacznie bardziej skomplikowana.</p><p>W odzyskiwaniu kontroli nad Tomaszowem uczestniczyli nie tylko członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej, ale również <strong>Milicja Ludowa</strong>. Równocześnie zmieniała się miejscowa scena polityczna. Już 11 listopada powstała Rada Delegatów Robotniczych, której następnego dnia Rada Miejska przekazała władzę. Dopiero 12 grudnia, po interwencji komisarza rządowego, władzę ponownie przejęła Rada Miejska.</p><p>Niepodległość nie sprawiła, że zniknęły podziały społeczne, bezrobocie czy głód. Trzeba było odbudować gospodarkę, zorganizować administrację i znaleźć miejsce dla miasta w odradzającym się państwie.</p><p><strong>Wolność okazała się nie końcem historii, ale początkiem kolejnego, równie trudnego rozdziału.</strong></p><p>I właśnie dlatego wydarzenia listopada 1918 roku zasługują na coś więcej niż kilka zdań w rocznicowym kalendarium.</p><h3>Tadeusz Osiński, Michał Maćkowiak, Roman Tuchowski. Niepodległość miała tomaszowskie nazwiska</h3><p>Kiedy mówimy o odzyskaniu niepodległości, zwykle przywołujemy Józefa Piłsudskiego, Romana Dmowskiego czy Ignacego Jana Paderewskiego. Nazwiska wielkich polityków stały się częścią narodowej pamięci.</p><p>Ale Polska nie odrodziła się wyłącznie w warszawskich gabinetach, na konferencjach dyplomatycznych i w sztabach wojskowych.</p><p>Odradzała się również na ulicach prowincjonalnych miast, przy kolejowych semaforach, w magistratach i koszarach.</p><p>W Tomaszowie jej bohaterami byli <strong>Tadeusz Osiński, Michał Marsfeld-Maćkowiak, Roman Tuchowski, Aleksander Kozikowski, Franciszek Ożarski, Stanisław Gruszczyński</strong>. W tamtych wydarzeniach uczestniczyli również ksiądz Jan Trzepałko, członkowie POW i Milicji Ludowej, kolejarze oraz mieszkańcy, których nazwiska nie przetrwały w powszechnej pamięci.</p><p>Nie wszyscy nosili mundury. Nie wszyscy byli zawodowymi żołnierzami. Łączyło ich jednak przekonanie, że pojawiła się szansa, której nie wolno zmarnować.</p><p>Warto przypomnieć szczególnie Romana Tuchowskiego. Wcześniej służył w Legionach Polskich, a po kryzysie przysięgowym 1917 roku trafił do obozu w Szczypiornie. Po powrocie do Tomaszowa działał w konspiracji. W listopadzie 1918 roku stanął wśród organizatorów odzyskania wolności.</p><p>To jedna z tych biografii, w których wielka historia i dzieje rodzinnego miasta spotykają się w jednym punkcie.</p><h3>108 lat później. Czy Tomaszów pamięta własny dzień niepodległości?</h3><p><strong>12 listopada 2026 roku mija dokładnie 108 lat od rozbrojenia niemieckiego garnizonu w Tomaszowie Mazowieckim.</strong></p><p>Dzień wcześniej cała Polska obchodziła Narodowe Święto Niepodległości. Były biało-czerwone flagi, uroczystości, przemówienia i wspomnienia bohaterów narodowej historii.</p><p>Ale Tomaszów ma także własną datę. Własnych bohaterów. Własną opowieść o tym, jak odzyskiwano państwo kawałek po kawałku, miasto po mieście.</p><p>Nie chodzi o tworzenie konkurencyjnego święta. Chodzi o pamięć.</p><p>O świadomość, że za nazwami ulic, starymi budynkami i fragmentami miejskiej przestrzeni kryją się wydarzenia, które decydowały o losach poprzednich pokoleń.</p><p>Że w miejscu, przez które dziś przechodzimy w drodze do pracy, ponad sto lat temu mogli stać uzbrojeni niemieccy żołnierze. Że ktoś podnosił słuchawkę telefonu, wiedząc, iż od kilku wypowiedzianych zdań mogą zależeć ludzkie życia. Że kolejarze potrafili zatrzymać wojskowy transport, odkręcając fragment toru.</p><p>Tak wyglądała historia niepodległości widziana znad Pilicy.</p><p>Bez patetycznych dekoracji. Bez wielkich defilad. Z napięciem, ryzykiem i odpowiedzialnością za miasto.</p><p><strong>12 listopada 1918 roku Tomaszów Mazowiecki nie otrzymał wolności w prezencie. Jego mieszkańcy potrafili wykorzystać historyczną szansę i doprowadzili do rozbrojenia okupantów.</strong></p><p>Niepodległość jest wielkim słowem.</p><p><strong>W Tomaszowie 12 listopada 1918 roku stała się konkretnym czynem.</strong></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[12 listopada w historii. Blef pomógł uwolnić Tomaszów, a lądownik dotarł do komety]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57506,12-listopada-w-historii-blef-pomogl-uwolnic-tomaszow-a-ladownik-dotarl-do-komety</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57506,12-listopada-w-historii-blef-pomogl-uwolnic-tomaszow-a-ladownik-dotarl-do-komety</guid>
            <pubDate>Thu, 12 Nov 2026 10:22:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-12-listopada-w-historii-blef-pomogl-uwolnic-tomaszow-a-ladownik-dotarl-do-komety-1794476437.png</url>
                        <title>12 listopada w historii. Blef pomógł uwolnić Tomaszów, a lądownik dotarł do komety</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57506,12-listopada-w-historii-blef-pomogl-uwolnic-tomaszow-a-ladownik-dotarl-do-komety</link>
                    </image><description>Niepodległość nie wszędzie przyszła 11 listopada. W Tomaszowie Mazowieckim niemieccy żołnierze nadal trzymali broń, a w oknach koszar ustawiono karabiny maszynowe. Dopiero następnego dnia, dzięki determinacji konspiratorów, negocjacjom i fortelowi godnemu wojennego filmu, miasto odzyskało wolność. W tym samym czasie Józef Piłsudski organizował polskie wojsko, a Europa żegnała świat wielkich cesarstw. Co wydarzyło się 12 listopada? Historia tej daty prowadzi przez narodziny polskiego parlamentaryzmu, prześladowania Żydów w nazistowskich Niemczech, dramat wojny w Wietnamie i kosmiczne odkrycia. Są również Genesis, Madonna, Neil Young, wielkie kino i sportowe legendy. Ale dzisiaj szczególne miejsce zajmuje nasza, tomaszowska opowieść o wolności.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <section aria-labelledby="nt-skrot-12"style="width:100%;max-width:880px;margin:28px auto;box-sizing:border-box;padding:clamp(18px,4vw,30px);background:#faf8f3;border:1px solid #e1d9cc;border-left:5px solid #9b2632;border-radius:12px;font-family:Arial,Helvetica,sans-serif;color:#2b2926;line-height:1.65;">  <div style="font-size:12px;font-weight:700;  letter-spacing:1.4px;text-transform:uppercase;  color:#9b2632;margin-bottom:8px;">    NASZTOMASZOW.PL | KALENDARIUM 12 LISTOPADA  </div>  <h2 id="nt-skrot-12"  style="font-family:Georgia,serif;  font-size:clamp(23px,4vw,30px);  line-height:1.25;margin:0 0 14px;  color:#29211d;">    Nasz artykuł w skrócie  </h2>  <p style="font-size:15px;margin:0 0 18px;  color:#514a43;">    <strong>Wolność, wielka polityka, tragedie,    muzyczne legendy i podbój kosmosu.</strong>    Jeden listopadowy dzień przyniósł wydarzenia,    których skutki odczuwamy do dzisiaj.  </p>  <div style="padding:17px 18px;margin-bottom:18px;  background:#fff;border:1px solid #e1d9cc;  border-radius:9px;">    <div style="font-size:12px;font-weight:700;    letter-spacing:1px;color:#9b2632;    margin-bottom:6px;">      NAJWAŻNIEJSZY LOKALNY AKCENT    </div>    <p style="margin:0;font-size:16px;">      <strong>12 LISTOPADA 1918</strong><br>      <strong>Tomaszów Mazowiecki odzyskuje wolność!</strong>      Niemiecki garnizon zostaje rozbrojony.      Pomagają negocjacje, odwaga konspiratorów      i fortel z nieistniejącą polską artylerią.      Około godziny 16 okupanci opuszczają miasto.    </p>  </div>  <div style="border-top:1px solid #ded5c8;  padding-top:15px;">    <p style="margin:0 0 13px;">      <strong style="color:#9b2632;">1918 |</strong>      <strong>Józef Piłsudski</strong> wydaje pierwszy      rozkaz do odradzającego się Wojska Polskiego.      Austria ogłasza republikę.    </p>    <p style="margin:0 0 13px;">      <strong style="color:#9b2632;">1922 |</strong>      <strong>Polska wybiera Senat.</strong>      Odbywają się pierwsze powszechne wybory      do izby wyższej parlamentu II RP.    </p>    <p style="margin:0 0 13px;">      <strong style="color:#9b2632;">1938 |</strong>      <strong>Nazistowskie Niemcy</strong>      wprowadzają kolejne przepisy wykluczające      Żydów z życia gospodarczego.    </p>    <p style="margin:0 0 13px;">      <strong style="color:#9b2632;">1970 |</strong>      <strong>Cyklon Bhola.</strong>      Katastrofa na obszarze dzisiejszego      Bangladeszu pochłania setki tysięcy ofiar.    </p>    <p style="margin:0 0 13px;">      <strong style="color:#9b2632;">2014 |</strong>      <strong>Lądownik Philae</strong>      dociera na powierzchnię komety.      Europejska misja Rosetta zapisuje      nowy rozdział historii kosmosu.    </p>    <p style="margin:0 0 13px;">      <strong style="color:#9b2632;">MUZYKA |</strong>      <strong>Genesis</strong> i      <em>„Nursery Cryme”</em>,      <strong>Madonna</strong> i      <em>„Like a Virgin”</em>,      <strong>Taylor Swift</strong> i      <em>„Red (Taylor's Version)”</em>.      Neil Young kończy 81 lat.    </p>    <p style="margin:0;">      <strong style="color:#9b2632;">SPORT |</strong>      <strong>Nadia Comăneci</strong>      obchodzi 65. urodziny.      Przypominamy też wielki finał      Djokovic–Federer i historyczny      awans Szkocji na EURO.    </p>  </div>  <p style="margin:19px 0 0;padding-top:15px;  border-top:1px solid #ded5c8;  font-family:Georgia,serif;  font-size:16px;font-style:italic;  color:#50443d;">    „Niepodległość jest wielkim słowem.    W Tomaszowie 12 listopada 1918 roku    stała się konkretnym czynem”.  </p>  <div style="margin-top:16px;text-align:right;  font-size:12px;font-weight:700;  color:#9b2632;">    NaszTomaszow.pl – Codziennie blisko Ciebie  </div></section><h2>Czwartek, 12 listopada 2026 roku. Kartka z kalendarza</h2><p>Mamy <strong>czwartek, 12 listopada 2026 roku</strong>, czyli 316. dzień roku. Do sylwestra pozostało <strong>49 dni</strong>. W Tomaszowie Mazowieckim słońce wschodzi około godziny <strong>6.52</strong>, a zachodzi około <strong>15.54</strong>. Dzień trwa zaledwie dziewięć godzin i dwie minuty. Jesień przestaje udawać, że ma jeszcze coś wspólnego z latem. Zmierzch przychodzi niemal natychmiast po zakończeniu pracy, a listopadowe wieczory coraz skuteczniej zatrzymują nas w domach.</p><p>Imieniny obchodzą między innymi <strong>Renata, Witold, Jozafat i Konrad</strong>.</p><p>Na świecie przypada <strong>Światowy Dzień Zapalenia Płuc</strong>, przypominający o chorobie, która pomimo ogromnych postępów medycyny nadal stanowi poważne zagrożenie, zwłaszcza dla małych dzieci, seniorów oraz osób o obniżonej odporności. To okazja do zwrócenia uwagi na znaczenie szczepień, wczesnej diagnostyki i dostępności leczenia.</p><p>Obchodzony jest także <strong>Światowy Dzień Użyteczności (World Usability Day)</strong>. Tegoroczne hasło koncentruje się na projektowaniu zrównoważonej przyszłości z wykorzystaniem etycznej sztucznej inteligencji. Brzmi technicznie? Być może. W istocie chodzi jednak o sprawę niezwykle praktyczną: technologie powinny służyć ludziom, a nie zmuszać ich do nieustannego pokonywania kolejnych barier.</p><p>W kalendarzu liturgicznym wspominany jest <strong>św. Jozafat Kuncewicz</strong>, którego tragiczna śmierć w 1623 roku stała się symbolem sporów religijnych dawnej Rzeczypospolitej.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Kalendarium historyczne</strong></span></h2><h3>403 lata temu (1623). Jozafat Kuncewicz. Gdy religijny spór kończy się morderstwem</h3><p><strong>12 listopada 1623 roku w Witebsku zamordowano Jozafata Kuncewicza</strong>, arcybiskupa połockiego i jednego z najbardziej zdecydowanych zwolenników unii brzeskiej. Była to jedna z najtragiczniejszych odsłon konfliktu religijnego, który od końca XVI wieku narastał na wschodnich ziemiach Rzeczypospolitej. Zwolennicy unii dążyli do połączenia części Kościoła wschodniego z Rzymem przy zachowaniu własnej liturgii i tradycji. Przeciwnicy widzieli w tym zagrożenie dla prawosławnej tożsamości i próbę ograniczenia religijnej niezależności.</p><p>Kuncewicz prowadził zdecydowaną działalność na rzecz umacniania Kościoła unickiego. Jego postawa wywoływała sprzeciw części mieszkańców, a konflikt coraz silniej splatał się z lokalnymi sporami o władzę, świątynie i majątek. Wreszcie doszło do wybuchu przemocy. Duchowny został zabity przez tłum, a jego śmierć stała się wydarzeniem o ogromnym znaczeniu religijnym i politycznym.</p><p>Dla katolików obrządku wschodniego <strong>Jozafat Kuncewicz</strong> stał się męczennikiem. W 1867 roku został kanonizowany. Jego historia przypomina jednak również o ciemniejszej stronie wielowyznaniowej Rzeczypospolitej. Państwo, które często przedstawiamy jako przestrzeń religijnej tolerancji, nie było wolne od dramatycznych konfliktów, szczególnie tam, gdzie wiara stawała się narzędziem walki o wpływy polityczne.</p><h3>108 lat temu (1918). Piłsudski wydaje pierwszy rozkaz. Niepodległość potrzebuje armii</h3><p><strong>12 listopada 1918 roku Józef Piłsudski przystąpił do wykonywania władzy wojskowej</strong>, przekazanej mu dzień wcześniej przez Radę Regencyjną. Około godziny jedenastej przybył do Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, gdzie spotkał się między innymi z generałem Tadeuszem Rozwadowskim. Tego samego dnia wydał pierwszy rozkaz do żołnierzy odradzającej się armii.</p><p>Nie był to wyłącznie ceremonialny dokument. Polska stała przed zadaniem znacznie trudniejszym niż samo ogłoszenie niepodległości. Trzeba było stworzyć jednolite wojsko z ludzi, którzy jeszcze niedawno służyli w różnych armiach, należeli do odmiennych organizacji politycznych i wojskowych, a niekiedy przez lata stali po przeciwnych stronach frontu.</p><p>Piłsudski apelował o przezwyciężenie dawnych podziałów i podporządkowanie osobistych ambicji interesowi państwa. W rozkazie znalazła się deklaracja: <strong>„Z Wami razem ślubuję życie i krew swoją poświęcić na rzecz dobra Ojczyzny”</strong>.</p><p>Były to słowa niezwykle zobowiązujące, wypowiedziane w chwili, gdy odrodzona Rzeczpospolita nie miała jeszcze ustalonych granic ani w pełni zorganizowanego aparatu państwowego. Przed Polakami pozostawały wojny o granice, konflikty wewnętrzne i gigantyczny wysiłek odbudowy gospodarki.</p><p><strong>Niepodległość przestawała być wyłącznie marzeniem kilku pokoleń.</strong> Stawała się rzeczywistym zadaniem politycznym, wojskowym i organizacyjnym.</p><h3>108 lat temu (1918). Austria ogłasza republikę. Świat Habsburgów przechodzi do historii</h3><p><strong>12 listopada 1918 roku w Wiedniu proklamowano republikę</strong>, kończąc epokę monarchicznego ustroju na ziemiach austriackich. Dzień wcześniej cesarz Karol I wycofał się z udziału w sprawowaniu władzy. Nie była to zwykła zmiana politycznej dekoracji. Wraz z monarchią rozpadał się świat, który przez stulecia kształtował historię Europy Środkowej.</p><p><strong>Austro-Węgry</strong> obejmowały ziemie zamieszkane przez Niemców, Węgrów, Polaków, Czechów, Słowaków, Chorwatów i wiele innych narodów. Państwo łączyła dynastyczna tradycja, ale dzieliły aspiracje narodowe, różnice gospodarcze i coraz silniejsze konflikty polityczne. Klęska w I wojnie światowej przyspieszyła proces rozpadu.</p><p>Na gruzach cesarstwa powstawały nowe państwa. Dla Polaków oznaczało to koniec zaboru austriackiego i możliwość budowania własnej państwowości. Nie wszędzie jednak nastąpiło to bez konfliktów. Spór o Lwów i Galicję Wschodnią pokazał, że upadek jednego imperium może otwierać drogę do kolejnych dramatów.</p><p><strong>Koniec Austro-Węgier</strong> nie oznaczał końca historii tej części Europy. Oznaczał jedynie, że odtąd miała być pisana przez innych bohaterów.</p><h3>104 lata temu (1922). Polska wybiera Senat. Demokracja uczy się chodzić</h3><p><strong>12 listopada 1922 roku odbyły się pierwsze w niepodległej Polsce powszechne wybory do Senatu.</strong> Tydzień wcześniej obywatele wybierali posłów do Sejmu. Odrodzona Rzeczpospolita, zaledwie cztery lata po zakończeniu zaborów, budowała podstawy parlamentarnego ustroju państwa.</p><p>Konstytucja marcowa z 1921 roku wprowadziła dwuizbowy parlament, a Senat miał liczyć <strong>111 członków</strong>. Co niezwykle istotne, w wyborach uczestniczyły również kobiety, które prawa wyborcze otrzymały już w listopadzie 1918 roku. Polska znalazła się tym samym w gronie państw stosunkowo wcześnie uznających polityczne prawa kobiet.</p><p>Nie oznaczało to jednak, że życie publiczne stało się spokojne. Wręcz przeciwnie. Scena polityczna była rozdrobniona, partie ostro rywalizowały o władzę, a społeczeństwo dzieliły kwestie gospodarcze, narodowościowe i ustrojowe. Zaledwie kilka tygodni później kraj wstrząsnęło zabójstwo pierwszego prezydenta II Rzeczypospolitej, Gabriela Narutowicza.</p><p><strong>Pierwsze wybory do Senatu w 1922 roku</strong> pokazywały, że nowe państwo potrzebuje nie tylko instytucji wojskowych i administracyjnych, ale także obywatelskiej reprezentacji. Demokracja nie narodziła się w Polsce jako gotowy, doskonale działający mechanizm. Trzeba ją było budować, często metodą bolesnych prób i błędów.</p><h3>88 lat temu (1938). Niemcy odbierają Żydom prawo do prowadzenia interesów. Terror otrzymuje urzędową pieczątkę</h3><p><strong>12 listopada 1938 roku nazistowskie władze Niemiec przyjęły kolejne przepisy usuwające Żydów z życia gospodarczego.</strong> Decyzja zapadła zaledwie dwa dni po pogromach listopadowych, znanych jako noc kryształowa. Płonęły wtedy synagogi, rozbijano witryny sklepowe, niszczono mieszkania, a tysiące ludzi padło ofiarą przemocy i aresztowań.</p><p>Nowe rozporządzenie zakazywało Żydom prowadzenia określonych rodzajów działalności handlowej i rzemieślniczej. Kolejni przedsiębiorcy tracili możliwość samodzielnego utrzymania rodzin, a przejmowanie ich majątku stawało się elementem oficjalnej polityki państwa.</p><p>To jeden z najbardziej przerażających aspektów <strong>historii nazistowskich Niemiec</strong>. Nienawiść nie funkcjonowała już wyłącznie w propagandowych przemówieniach i ulicznych demonstracjach. Została zapisana w przepisach, rozporządzeniach i decyzjach administracyjnych. Państwo z ogromną konsekwencją odbierało wybranej grupie obywateli kolejne prawa.</p><p>W listopadzie 1938 roku Europa otrzymała kolejny sygnał, dokąd prowadzi polityka Adolfa Hitlera. Późniejszy <strong>Holocaust</strong> nie rozpoczął się przecież od komór gazowych. Poprzedzały go lata dyskryminacji, wykluczania i systematycznego pozbawiania ludzi godności.</p><p>Największe zbrodnie nie zawsze zaczynają się od strzałów. Niekiedy ich pierwszym narzędziem staje się urzędowa pieczątka.</p><h3>82 lata temu (1944). „Tirpitz” idzie na dno. Koniec niemieckiego giganta</h3><p><strong>12 listopada 1944 roku brytyjskie bombowce zatopiły niemiecki pancernik „Tirpitz”</strong> w pobliżu norweskiego Tromsø. Okręt, będący bliźniaczą jednostką słynnego „Bismarcka”, przez długi czas stanowił poważne zagrożenie dla alianckich konwojów płynących do północnych portów Związku Radzieckiego.</p><p>Niemcy nie musieli nawet regularnie wysyłać pancernika do walki. Sama możliwość jego pojawienia się zmuszała Brytyjczyków do utrzymywania znacznych sił morskich w gotowości. Okręt był więc nie tylko narzędziem wojny, ale także elementem strategicznej presji.</p><p>Do ostatecznego ataku skierowano ciężkie bombowce <strong>Avro Lancaster</strong>, uzbrojone w potężne bomby „Tallboy”. Ich uderzenia przełamały obronę pancernika i doprowadziły do jego przewrócenia się na bok. Zginęły setki niemieckich marynarzy.</p><p><strong>Zatopienie „Tirpitza”</strong> zakończyło ważny rozdział walk na północnym Atlantyku. Pokazało również, że epoka wielkich pancerników ustępuje przed rozwojem lotnictwa. Potężny okręt, symbol niemieckiej siły morskiej, został zniszczony przez samoloty.</p><h3>72 lata temu (1954). Ellis Island zamyka drzwi. Koniec wielkiej epoki emigracji</h3><p><strong>12 listopada 1954 roku zakończył działalność ośrodek imigracyjny na Ellis Island w Nowym Jorku.</strong> Od 1892 roku przez tę niewielką wyspę przeszło około 12 milionów ludzi przybywających do Stanów Zjednoczonych w poszukiwaniu pracy, bezpieczeństwa i szansy na lepsze życie. Byli wśród nich również liczni emigranci z ziem polskich.</p><p>Dla jednych <strong>Ellis Island</strong> była pierwszym przystankiem na drodze do spełnienia amerykańskiego marzenia. Dla innych miejscem badań lekarskich, przesłuchań i niepewności, czy zostaną wpuszczeni do kraju. Nie wszyscy otrzymywali zgodę na rozpoczęcie nowego życia. Zdarzało się, że urzędnicza decyzja rozdzielała rodziny, które wcześniej wspólnie przebyły ocean.</p><p>Zamknięcie ośrodka nie oznaczało końca migracji do USA. Zamykało jednak epokę, która na trwałe ukształtowała społeczną i kulturową tożsamość Ameryki.</p><p>Dziś wyspa jest miejscem pamięci i muzeum. Przechowuje świadectwa milionów osobistych historii, których nie sposób zamknąć w suchych statystykach.</p><h3>57 lat temu (1969). My Lai. Dziennikarz ujawnia zbrodnię, o której wojsko wolało milczeć</h3><p><strong>12 listopada 1969 roku amerykański dziennikarz Seymour Hersh rozpowszechnił materiał ujawniający masakrę w wietnamskiej wiosce My Lai.</strong> Informacje dotarły do czytelników gazet w kolejnych dniach. Zbrodnia, do której doszło 16 marca 1968 roku, przez wiele miesięcy pozostawała poza powszechną świadomością opinii publicznej.</p><p>Podczas operacji wojskowej amerykańscy żołnierze zabili setki nieuzbrojonych mieszkańców, wśród nich kobiety, dzieci i osoby starsze. Hersh dotarł do świadków i materiałów, które podważały oficjalny obraz wydarzeń. Jego publikacja wywołała ogromny wstrząs w Stanach Zjednoczonych i pogłębiła społeczny sprzeciw wobec wojny w Wietnamie.</p><p><strong>Afera My Lai</strong> stała się jednym z najważniejszych przykładów znaczenia dziennikarstwa śledczego. Pokazała, że komunikaty władz wojskowych nie mogą być traktowane jak niepodważalna prawda, a zbrodnie popełniane przez własną armię wymagają takiej samej oceny jak czyny przeciwnika.</p><p>To także historia odpowiedzialności za wykonywane rozkazy, granic wojskowego posłuszeństwa i praw ludności cywilnej. Pytania, które pojawiły się po ujawnieniu masakry, powracają przy kolejnych konfliktach zbrojnych.</p><p><strong>Seymour Hersh</strong> udowodnił, że pojedynczy dziennikarz potrafi zmusić potężne państwo do zmierzenia się z prawdą, którą jego instytucje próbowały ukryć.</p><h3>56 lat temu (1970). Cyklon Bhola. Setki tysięcy ofiar i katastrofa, która zmieniła historię państwa</h3><p><strong>W nocy z 12 na 13 listopada 1970 roku potężny cyklon Bhola uderzył w wybrzeże ówczesnego Pakistanu Wschodniego</strong>, czyli dzisiejszego Bangladeszu. Towarzysząca mu fala sztormowa zalała nisko położone wyspy, wsie i tereny rolnicze. Tysiące rodzin nie miały dokąd uciekać, a możliwości ostrzegania i ewakuacji były niewystarczające.</p><p>Według szacunków <strong>Światowej Organizacji Meteorologicznej</strong> zginęło od około 300 do 500 tysięcy ludzi. Cyklon Bhola pozostaje najtragiczniejszym znanym cyklonem tropikalnym w historii.</p><p>Ogrom zniszczeń ujawnił słabość instytucji państwowych i niewydolność systemu pomocy. Katastrofa przyspieszyła również przemiany polityczne. Krytyka reakcji władz Pakistanu Zachodniego pogłębiła istniejące już napięcia między obiema częściami państwa.</p><p>Rok później, po wojnie i dramatycznych wydarzeniach politycznych, powstał niepodległy <strong>Bangladesz</strong>. Cyklon nie był jedyną przyczyną tych przemian, ale stał się ważnym katalizatorem społecznego niezadowolenia.</p><p>Katastrofa naturalna zamieniła się w tragedię polityczną i społeczną, ujawniając, jak tragiczne skutki może mieć połączenie biedy, słabej infrastruktury i nieskuteczności władz.</p><h3>46 lat temu (1980). Voyager 1 dociera do Saturna. Ludzkość odkrywa świat pierścieni</h3><p><strong>12 listopada 1980 roku amerykańska sonda Voyager 1 znalazła się najbliżej Saturna.</strong> Był to jeden z najważniejszych momentów programu badania zewnętrznych planet Układu Słonecznego. Urządzenie wykonało fotografie i pomiary, które na nowo ukształtowały wiedzę o strukturze pierścieni, atmosferze planety oraz jej księżycach.</p><p>Szczególną uwagę naukowców przyciągnął <strong>Tytan</strong>, największy księżyc Saturna, otoczony gęstą atmosferą. Jeszcze niedawno podobne obiekty pozostawały dla astronomów przede wszystkim niewielkimi punktami obserwowanymi przez teleskopy. Teraz można było badać je z bliskiej odległości.</p><p><strong>Misja Voyager 1</strong> udowodniła, jak wielki potencjał ma bezzałogowa eksploracja kosmosu. Sonda docierała do miejsc, które dla człowieka pozostawały praktycznie nieosiągalne, przesyłając informacje o światach oddalonych o miliardy kilometrów.</p><p>Podróż nie zakończyła się jednak na Saturnie. Voyager kontynuował lot ku granicom Układu Słonecznego, stając się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli ludzkiej ciekawości.</p><h3>45 lat temu (1981). Columbia wraca w kosmos. Wielkie marzenie o statkach wielokrotnego użytku</h3><p><strong>12 listopada 1981 roku wystartowała misja STS-2 amerykańskiego promu kosmicznego Columbia.</strong> Po raz pierwszy ten sam załogowy orbiter, który wcześniej odbył podróż kosmiczną, został ponownie wykorzystany podczas kolejnej wyprawy.</p><p>Dla NASA był to ważny sprawdzian koncepcji, która miała odmienić transport kosmiczny. Promy projektowano jako statki mogące wielokrotnie startować, wynosić na orbitę załogi i ładunki, a następnie wracać na Ziemię i lądować podobnie jak samoloty.</p><p>Rzeczywistość okazała się jednak bardziej skomplikowana niż początkowe założenia. Przygotowanie promów do kolejnych misji było kosztowne i czasochłonne, a sam program został naznaczony katastrofami Challengera w 1986 roku i Columbii w 2003 roku.</p><p>Mimo tych dramatów <strong>program wahadłowców kosmicznych</strong> przyniósł ogromne osiągnięcia naukowe i techniczne. Lot STS-2 pozostaje jednym z jego najważniejszych kamieni milowych.</p><h3>35 lat temu (1991). Timor Wschodni. Wojsko strzela do ludzi domagających się wolności</h3><p><strong>12 listopada 1991 roku indonezyjskie siły bezpieczeństwa otworzyły ogień do uczestników pokojowej demonstracji na cmentarzu Santa Cruz w Dili</strong>, stolicy Timoru Wschodniego. Zgromadzeni protestowali przeciwko indonezyjskiej okupacji i domagali się prawa do samostanowienia.</p><p>Według wczesnych ustaleń Amnesty International zginęło od 50 do 100 osób, a wiele innych zostało rannych. Późniejsze szacunki liczby ofiar były znacznie wyższe. Wśród świadków znaleźli się również zagraniczni dziennikarze, których relacje i materiały filmowe pomogły zwrócić uwagę świata na tragedię.</p><p><strong>Masakra w Santa Cruz</strong> stała się jednym z symboli walki Timoru Wschodniego o niepodległość. Próba stłumienia pokojowej demonstracji przyniosła odwrotny skutek polityczny – konflikt, przez lata pozostający na marginesie zainteresowania międzynarodowej opinii publicznej, znalazł się w centrum uwagi.</p><p>Niepodległość Timoru Wschodniego została ostatecznie uzyskana w 2002 roku.</p><h3>25 lat temu (2001). Nowy Jork ponownie pogrąża się w żałobie. Katastrofa lotu 587</h3><p><strong>12 listopada 2001 roku samolot Airbus A300 linii American Airlines rozbił się w nowojorskiej dzielnicy Queens</strong>, krótko po starcie z lotniska Kennedy'ego. Zginęło wszystkich 260 pasażerów i członków załogi oraz pięć osób na ziemi.</p><p>Katastrofa wydarzyła się zaledwie dwa miesiące po zamachach z 11 września. Nic więc dziwnego, że pierwsze doniesienia wywołały obawy przed kolejnym atakiem terrorystycznym. Śledztwo wykazało jednak zupełnie inną przyczynę.</p><p>Od samolotu oderwał się statecznik pionowy wskutek nadmiernych obciążeń związanych z gwałtownymi ruchami steru kierunku. Ustalenia amerykańskiej <strong>Narodowej Rady Bezpieczeństwa Transportu</strong> doprowadziły do zmian w szkoleniu pilotów i dyskusji nad bezpieczeństwem konstrukcji lotniczych.</p><p>Historia lotu 587 pokazuje, jak ważne jest oddzielanie przypuszczeń od potwierdzonych faktów. Zwłaszcza wtedy, gdy dramatyczne wydarzenie następuje w atmosferze strachu i społecznego napięcia.</p><h3>12 lat temu (2014). Philae ląduje na komecie. Kosmiczny sukces z nieoczekiwanym zwrotem akcji</h3><p><strong>12 listopada 2014 roku europejski lądownik Philae jako pierwszy w historii wykonał kontrolowane lądowanie na powierzchni komety.</strong> Jego celem było jądro komety 67P/Czuriumow–Gierasimienko. Urządzenie dotarło tam po wieloletniej podróży w ramach misji <strong>Rosetta</strong>, prowadzonej przez Europejską Agencję Kosmiczną.</p><p>Operacja przypominała scenę z filmu science fiction. Lądownik oddzielił się od sondy macierzystej i przez kilka godzin opadał ku nieregularnemu, ciemnemu obiektowi. Kiedy dotknął powierzchni, okazało się jednak, że systemy kotwiczące nie zadziałały zgodnie z planem.</p><p>W słabej grawitacji Philae odbił się od komety, a później jeszcze raz zetknął się z jej powierzchnią, zanim ostatecznie osiadł na niej na stałe. Mimo niespodziewanych problemów przesłał cenne dane naukowe.</p><p>Badania komet mają szczególne znaczenie, ponieważ obiekty te przechowują materię pochodzącą z bardzo wczesnego okresu istnienia Układu Słonecznego.</p><p><strong>Misja Rosetta i lądowanie Philae</strong> pokazały, że ludzkość potrafi już nie tylko obserwować odległe światy, ale również prowadzić bezpośrednie badania ich powierzchni.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Urodzili się tego dnia</strong></span></h2><h3>Auguste Rodin (1840). Rzeźbiarz, który potrafił nadać emocjom kształt</h3><p><strong>12 listopada 1840 roku urodził się Auguste Rodin</strong>, francuski rzeźbiarz, który odmienił oblicze sztuki nowoczesnej. Jego <strong>„Myśliciel”</strong> należy dziś do najbardziej rozpoznawalnych rzeźb świata, ale równie ważne pozostają „Pocałunek” i monumentalna „Brama piekieł”. Rodin odszedł od idealizowania postaci, wydobywając z ludzkiego ciała napięcie, niepokój i emocje.</p><h3>Sun Jat-sen (1866). Człowiek, który pomógł obalić chińskie cesarstwo</h3><p><strong>12 listopada 1866 roku urodził się Sun Jat-sen</strong>, jeden z najważniejszych przywódców chińskiego ruchu republikańskiego. Po rewolucji 1911 roku został pierwszym tymczasowym prezydentem Republiki Chińskiej. Zarówno na Tajwanie, jak i w Chińskiej Republice Ludowej pozostaje ważną postacią historycznej opowieści o przejściu Chin od cesarstwa do nowoczesnego państwa.</p><h3>Grace Kelly (1929). Hollywoodzka gwiazda, która została księżną</h3><p><strong>12 listopada 1929 roku urodziła się Grace Kelly</strong>, amerykańska aktorka i późniejsza księżna Monako. Sławę przyniosły jej między innymi filmy Alfreda Hitchcocka: „Okno na podwórze” i „Złodziej w hotelu”. W 1956 roku poślubiła księcia Rainiera III, rezygnując z kariery filmowej. Jej biografia do dziś przypomina historię z hollywoodzkiego scenariusza, choć rzeczywistość okazała się znacznie bardziej skomplikowana.</p><h3>Ryan Gosling (1980). Aktor, który nie boi się zmieniać ekranowej twarzy</h3><p><strong>12 listopada 1980 roku urodził się Ryan Gosling</strong>, kanadyjski aktor, który potrafił połączyć kino autorskie z wielkimi hollywoodzkimi produkcjami. W „Drive” stworzył niemal milczącą postać kierowcy, a w „La La Land” przypomniał o sile klasycznego musicalu. Jego kariera pokazuje, że współczesny gwiazdor nie musi ograniczać się do jednego ekranowego wizerunku.</p><h3>Anne Hathaway (1982). Od komedii romantycznych do Oscara</h3><p><strong>12 listopada 1982 roku urodziła się Anne Hathaway</strong>, amerykańska aktorka znana z „Diabeł ubiera się u Prady”, „Interstellar” oraz musicalu „Les Misérables”. Za rolę Fantyny w tym ostatnim filmie zdobyła Oscara dla najlepszej aktorki drugoplanowej. Jej występ stał się jednym z najbardziej poruszających momentów współczesnych ekranizacji musicalowych.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Odeszli tego dnia</strong></span></h2><h3>Henryk Mikołaj Górecki (2010). Cisza, która potrafiła poruszyć cały świat</h3><p><strong>12 listopada 2010 roku w Katowicach zmarł Henryk Mikołaj Górecki</strong>, jeden z najwybitniejszych polskich kompozytorów XX wieku. Międzynarodową sławę przyniosła mu <strong>III Symfonia „Symfonia pieśni żałosnych”</strong>, której nagranie z udziałem Dawn Upshaw stało się w latach dziewięćdziesiątych światowym fenomenem.</p><p>Górecki udowodnił, że muzyka współczesna nie musi być hermetycznym językiem zrozumiałym wyłącznie dla specjalistów. Jego utwory, pełne powtórzeń, skupienia i dramatycznej prostoty, potrafiły dotrzeć do słuchaczy znacznie wykraczających poza publiczność sal koncertowych.</p><h3>Stan Lee (2018). Człowiek, który pomógł stworzyć współczesną mitologię</h3><p><strong>12 listopada 2018 roku zmarł Stan Lee</strong>, legendarny scenarzysta, redaktor i współtwórca wielu bohaterów wydawnictwa Marvel. Razem z artystami takimi jak Jack Kirby czy Steve Ditko współtworzył postacie Spider-Mana, Fantastycznej Czwórki i X-Men.</p><p>Sukces tych opowieści polegał między innymi na tym, że superbohaterowie przestali być wyłącznie niezniszczalnymi symbolami. Mieli codzienne problemy, rodzinne dramaty, kompleksy i słabości. Stan Lee pomógł stworzyć język popkultury, którym kino i komiks posługują się do dziś.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Tego dnia w muzyce</strong></span></h2><h3>1971. Genesis i „Nursery Cryme”. Rock progresywny zaczyna opowiadać własne baśnie</h3><p><strong>12 listopada 1971 roku ukazał się „Nursery Cryme”, trzeci album brytyjskiego zespołu Genesis.</strong> To jeden z tych krążków, które z perspektywy lat nabrały znacznie większego znaczenia niż w chwili premiery. Grupa pozostawała jeszcze stosunkowo mało znana, ale jej muzyka zaczynała przyjmować kształt, który w kolejnych latach zapewnił jej miejsce w historii rocka progresywnego.</p><p>Na płycie po raz pierwszy spotkał się klasyczny skład zespołu: <strong>Peter Gabriel, Tony Banks, Mike Rutherford, Steve Hackett i Phil Collins</strong>. Dwaj ostatni muzycy dołączyli po wcześniejszych zmianach personalnych, wnosząc zupełnie nową jakość instrumentalną. Collins nadał kompozycjom wyjątkową rytmiczną swobodę, natomiast Hackett rozwinął gitarową wyobraźnię Genesis.</p><p>Album otwiera monumentalny <strong>„The Musical Box”</strong>, wieloczęściowa kompozycja łącząca pastoralną delikatność z gwałtownymi zmianami tempa i niemal teatralnym finałem. <strong>„The Return of the Giant Hogweed”</strong> to groteskowa opowieść o roślinach dokonujących zemsty na ludzkości, natomiast <strong>„The Fountain of Salmacis”</strong> przenosi słuchacza w świat mitologii greckiej.</p><p>Genesis nie grali jeszcze rocka podporządkowanego radiowym listom przebojów. Budowali długie, wielowątkowe historie muzyczne, w których instrumenty prowadziły własne dialogi, a głos Gabriela stawał się częścią dramaturgii. Ich muzyka przypominała czasem baśń Lewisa Carrolla, czasem mroczne opowiadanie Edgara Allana Poego, a chwilami teatralne przedstawienie, w którym nikt nie zamierza przestrzegać zasad klasycznej narracji.</p><p><strong>„Nursery Cryme”</strong> nie odniósł od razu wielkiego sukcesu komercyjnego. Z czasem został jednak uznany za jedno z fundamentalnych wydawnictw brytyjskiego rocka progresywnego. Bez tej płyty trudno wyobrazić sobie późniejsze „Foxtrot” i „Selling England by the Pound”.</p><p>To album, który po 55 latach nadal potrafi zaskakiwać. Nie tylko muzyczną konstrukcją, ale również niezwykłą wyobraźnią twórców.</p><h3>1977. Sex Pistols na szczycie listy. Punk pokazuje establishmentowi środkowy palec</h3><p><strong>12 listopada 1977 roku album „Never Mind the Bollocks, Here's the Sex Pistols” znajdował się na pierwszym miejscu brytyjskiej listy sprzedaży płyt.</strong> Był to triumf zespołu, który dla wielu przedstawicieli brytyjskiego establishmentu stanowił symbol wszystkiego, co niepożądane: hałasu, buntu, prowokacji i odrzucenia konwenansów.</p><p>Na albumie znalazły się <strong>„Anarchy in the U.K.”</strong>, <strong>„God Save the Queen”</strong> i <strong>„Pretty Vacant”</strong>. Sex Pistols nie byli muzycznymi wirtuozami i nigdy nie próbowali takimi być. Ich siła tkwiła w energii, bezczelności i umiejętności wyrażenia frustracji młodego pokolenia.</p><p>Punk rock wyrastał z kryzysu gospodarczego, bezrobocia i rozczarowania społecznymi obietnicami. Był także reakcją na rozbudowane, często kosztowne widowiska rockowych gigantów. Tam, gdzie rock progresywny potrzebował wielominutowych suit, punk chciał zamknąć swój gniew w kilku akordach.</p><p><strong>Sex Pistols</strong> zmienili historię muzyki nie dlatego, że byli najdoskonalszym zespołem swoich czasów. Zmienili ją, bo udowodnili, że rock wciąż może brzmieć niebezpiecznie.</p><h3>1984. Madonna i „Like a Virgin”. Narodziny globalnej ikony popu</h3><p><strong>12 listopada 1984 roku Madonna wydała drugi album studyjny „Like a Virgin”.</strong> Popkultura właśnie otrzymała płytę, która na długie lata zmieniła sposób budowania kobiecego wizerunku w muzyce popularnej. Artystka przestała być jedynie obiecującą wykonawczynią tanecznych przebojów. Zaczynała świadomie kreować własną legendę.</p><p>Za produkcję odpowiadał <strong>Nile Rodgers</strong>, muzyk znany z grupy Chic, który nadał materiałowi elegancki, rytmiczny charakter. Album przyniósł takie przeboje jak <strong>„Like a Virgin”</strong>, <strong>„Material Girl”</strong>, <strong>„Angel”</strong> i <strong>„Dress You Up”</strong>.</p><p>Sukces płyty nie ograniczał się do sprzedaży. Madonna znakomicie rozumiała rolę telewizji muzycznej, teledysków, mody i publicznej prowokacji. Świadomie przesuwała granice tego, co wolno było powiedzieć i pokazać kobiecie występującej na największych scenach świata.</p><p><strong>„Like a Virgin”</strong> znalazł się na szczycie listy Billboard 200 i stał się jednym z najważniejszych albumów popowych dekady. Madonna pokazała, że gwiazda muzyczna może być jednocześnie wykonawczynią, prowokatorką i sprawną architektką własnej kariery.</p><p>Nie wszyscy ją lubili. Nie wszyscy akceptowali jej estetykę. Ale niemal wszyscy musieli przyznać, że muzyka pop właśnie otrzymała nową królową.</p><h3>2021. Taylor Swift i „Red (Taylor's Version)”. Artystka odzyskuje własne piosenki</h3><p><strong>12 listopada 2021 roku Taylor Swift wydała „Red (Taylor's Version)”, ponownie nagraną wersję albumu z 2012 roku.</strong> Nie była to zwykła reedycja, mająca przypomnieć starsze przeboje. Wydawnictwo stanowiło część szeroko komentowanej próby odzyskania przez artystkę kontroli nad nagraniami i sposobem wykorzystywania jej twórczości.</p><p>Nowa wersja zawierała <strong>30 utworów</strong>, w tym nagrania, które nie znalazły się na pierwotnej płycie. Największe zainteresowanie wzbudziła dziesięciominutowa wersja <strong>„All Too Well”</strong>, przekształcająca osobistą opowieść o rozstaniu w rozbudowany, niemal filmowy monolog.</p><p>Swift pokazała, że starszy materiał może zyskać nowe życie, jeśli artysta potrafi umieścić go w odmiennym kontekście. Projekt miał również ogromne znaczenie dla dyskusji o prawach wykonawców i właścicieli nagrań.</p><p><strong>„Red (Taylor's Version)”</strong> stał się sukcesem komercyjnym, ale przede wszystkim precedensem kulturowym. W epoce streamingu przypomniał, że muzyka jest nie tylko emocją i sztuką, lecz także przedmiotem skomplikowanych relacji prawnych i gospodarczych.</p><h3>1945. Rodzi się Neil Young. Rockowy outsider, który nigdy nie nauczył się kompromisu</h3><p><strong>12 listopada 1945 roku urodził się Neil Young</strong>, jedna z najważniejszych postaci amerykańskiego i kanadyjskiego rocka. Artysta związany z Buffalo Springfield oraz Crosby, Stills, Nash &amp; Young stworzył repertuar swobodnie przemieszczający się między folkiem, country, rockiem gitarowym i surowym brzmieniem, które później stało się inspiracją dla zespołów alternatywnych.</p><p><strong>„Heart of Gold”</strong>, <strong>„Old Man”</strong>, <strong>„Cinnamon Girl”</strong> czy <strong>„Rockin' in the Free World”</strong> należą do najważniejszych utworów jego kariery. Young bywał delikatnym balladzistą, ale potrafił też zamienić gitarę elektryczną w narzędzie niemal fizycznego ataku dźwiękiem.</p><p>Jego twórczość nigdy nie dawała się łatwo zamknąć w jednej formule. Zmiany stylistyczne, polityczne komentarze i gotowość do ryzyka wielokrotnie prowadziły go w rejony, których nie oczekiwali nawet najwierniejsi słuchacze.</p><p>Dzisiaj Young kończy <strong>81 lat</strong>, a jego muzyka pozostaje jednym z najważniejszych punktów odniesienia dla kilku pokoleń rockowych artystów.</p><p>Jest w nim coś z bohatera amerykańskiej literatury drogi. Zawsze trochę obok głównego nurtu, nieufny wobec łatwych odpowiedzi i nieustannie poszukujący własnego brzmienia.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Tego dnia w sporcie</strong></span></h2><h3>1961. Nadia Comăneci. Gimnastyczka, która przekroczyła granice perfekcji</h3><p><strong>12 listopada 1961 roku urodziła się Nadia Comăneci</strong>, rumuńska gimnastyczka, która podczas igrzysk olimpijskich w Montrealu w 1976 roku zapisała się w historii sportu. Jako pierwsza gimnastyczka otrzymała na igrzyskach maksymalną ocenę <strong>10 punktów</strong> za występ na poręczach asymetrycznych.</p><p>Elektroniczna tablica wyników nie była przygotowana na taką notę i pokazała <strong>1.00</strong>, co stało się jedną z najsłynniejszych olimpijskich anegdot. Comăneci zdobyła w Montrealu trzy złote medale, stając się międzynarodową gwiazdą.</p><p>Jej sukcesy zmieniły sposób postrzegania gimnastyki sportowej i wyznaczyły nowy poziom oczekiwań wobec zawodniczek. Dzisiaj kończy <strong>65 lat</strong>, a jej nazwisko nadal pozostaje synonimem niezwykłej sportowej precyzji.</p><h3>2012. Djokovic pokonuje Federera. Tenisowy finał godny legend</h3><p><strong>12 listopada 2012 roku Novak Djokovic pokonał Rogera Federera w finale turnieju ATP World Tour Finals w Londynie.</strong> Serb zwyciężył w dwóch setach, <strong>7:6(6), 7:5</strong>, choć w obu partiach Szwajcar potrafił wypracować przewagę.</p><p>Spotkanie stanowiło kolejny rozdział wielkiej rywalizacji dwóch tenisistów, których pojedynki przez lata wyznaczały najwyższy poziom męskiego tenisa. Federer imponował techniką i płynnością gry, Djokovic znakomitą obroną oraz umiejętnością wygrywania kluczowych punktów.</p><p>Triumf w Londynie potwierdził dominującą pozycję Serba na zakończenie sezonu. Był to jeden z tych meczów, które przypominają, że o mistrzostwie decyduje nie tylko repertuar uderzeń, ale również odporność psychiczna.</p><h3>2020. Szkocja wraca na wielką imprezę. Jedenasty metr od spełnienia marzeń</h3><p><strong>12 listopada 2020 roku rozegrano finały baraży o awans do piłkarskich mistrzostw Europy.</strong> Szkocja zremisowała z Serbią <strong>1:1</strong>, a następnie wygrała serię rzutów karnych <strong>5:4</strong>, zapewniając sobie udział w turnieju finałowym.</p><p>Dla Szkotów był to przełom po ponad dwóch dekadach oczekiwania na występ w wielkiej imprezie reprezentacyjnej. Tego samego dnia historyczny awans wywalczyła <strong>Macedonia Północna</strong>, pokonując Gruzję 1:0. Pozostałe miejsca przypadły Węgrom i Słowacji.</p><p>Finały EURO 2020 rozegrano ostatecznie w 2021 roku, ponieważ pandemia COVID-19 wymusiła przesunięcie turnieju. Dla zakwalifikowanych reprezentacji listopadowy wieczór pozostał datą, w której zakończyło się wieloletnie oczekiwanie.</p><h3>Sport dziś. Liga Narodów wraca na europejskie stadiony</h3><p>W czwartek, <strong>12 listopada 2026 roku</strong>, rozpoczyna się piąta kolejka fazy ligowej <strong>Ligi Narodów UEFA 2026/2027</strong>. Wśród najciekawszych spotkań zaplanowano <strong>Włochy – Francja</strong>, <strong>Anglia – Chorwacja</strong> oraz <strong>Czechy – Hiszpania</strong>. Wszystkie trzy mecze mają rozpocząć się o godzinie <strong>20.45 czasu polskiego</strong>.</p><p>Wcześniej, o godzinie <strong>18.00</strong>, zaplanowano spotkanie <strong>Turcja – Belgia</strong>. Reprezentacja Polski dzisiaj nie gra. Jej najbliższy mecz z Rumunią przewidziano na <strong>sobotę, 14 listopada</strong>.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Tomaszów Mazowiecki – lokalny ślad historii</strong></span></h2><h3>12 listopada 1918 roku. Niemcy trzymają broń, Polacy szykują fortel. Tomaszów czeka na wolność</h3><p><strong>12 listopada 1918 roku Tomaszów Mazowiecki nadal znajdował się pod niemiecką okupacją.</strong> Miasto miało za sobą cztery lata wojny, która boleśnie dotknęła miejscową gospodarkę. Przemysł włókienniczy, przez dziesięciolecia będący motorem rozwoju Tomaszowa, zmagał się z brakiem surowców, ograniczeniami produkcji i rosnącym bezrobociem. Mieszkańcy odczuwali niedostatki żywności i niepewność jutra.</p><p>Wieści o klęsce Niemiec i wydarzeniach w Warszawie budziły nadzieję, ale w tomaszowskich koszarach nadal stacjonowali uzbrojeni żołnierze. Samo zakończenie wojny nie oznaczało, że okupanci dobrowolnie opuszczą miasto.</p><p>Pierwsze działania podjęto już 11 listopada. <strong>Burmistrz Tadeusz Osiński oraz naczelnik policji Michał Marsfeld-Maćkowiak</strong> doprowadzili do oddania broni przez niemieckich policjantów. Uzbrojenie zabezpieczono w magistracie, ograniczając możliwość zbrojnego oporu ze strony okupacyjnych funkcjonariuszy.</p><p>Wieczorem miejscowi konspiratorzy z <strong>Polskiej Organizacji Wojskowej</strong>, kierowanej przez <strong>Romana Tuchowskiego</strong>, przygotowywali plan rozbrojenia garnizonu i przejęcia kontroli nad najważniejszymi punktami miasta.</p><p>Nie było jednak pewności, czy Niemcy podporządkują się żądaniom Polaków. Szczególnie niebezpieczna pozostawała sytuacja w koszarach.</p><h3>Niemieckie karabiny maszynowe w oknach. Jedna decyzja mogła kosztować życie wielu ludzi</h3><p>Rankiem mieszkańcy zaczęli gromadzić się w rejonie niemieckiej komendantury przy ulicy Pałacowej 7, dzisiejszej POW, oraz koszar przy ulicy Pilicznej 12 i 14, obecnie Prezydenta Ignacego Mościckiego.</p><p>Sytuacja była napięta. Niemieccy żołnierze nie zamierzali ustępować, a w oknach budynków ustawili karabiny maszynowe. Wystarczył jeden nieprzemyślany rozkaz, aby próba przejęcia miasta zamieniła się w krwawą bitwę.</p><p>Około godziny ósmej burmistrz Osiński wezwał do magistratu <strong>Michała Marsfelda-Maćkowiaka</strong>. Trzeba było znaleźć sposób na rozbrojenie garnizonu bez szturmowania koszar. Niemcy dysponowali uzbrojeniem, którego użycie w zabudowanej części Tomaszowa mogło doprowadzić do tragedii.</p><p>Wtedy pojawił się pomysł przypominający scenę z wojennego filmu. <strong>Marsfeld-Maćkowiak zadzwonił do niemieckiego kapitana Neussa i poinformował go, że po drugiej stronie Pilicy stoi polska bateria artyleryjska</strong>, gotowa rozpocząć ostrzał niemieckich pozycji.</p><p>Problem polegał na tym, że żadnej baterii tam nie było.</p><p>Był to świadomy blef, wykorzystujący niepewność okupantów i brak możliwości szybkiego sprawdzenia sytuacji. Niemieckie dowództwo musiało zdecydować, czy ryzykować walkę z przeciwnikiem, którego rzeczywistych sił nie znało.</p><p><strong>Fortel z nieistniejącą artylerią zadziałał.</strong></p><p>Niemcy zgodzili się rozpocząć negocjacje. Ustalono, że żołnierze przekażą broń, amunicję i sprzęt wojskowy, zachowując rzeczy osobiste. W zamian otrzymają możliwość bezpiecznego opuszczenia Tomaszowa.</p><p>Porozumienie nie gwarantowało jednak, że rozbrajanie przebiegnie bez incydentów.</p><h3>Strzały w koszarach. Rozbrajanie Niemców nie przebiegało spokojnie</h3><p>Około południa <strong>Michał Marsfeld-Maćkowiak</strong> przybył do koszar w towarzystwie członków Polskiej Organizacji Wojskowej. Na dziedzińcu stała uzbrojona kompania niemieckiego Landsturmu. Żołnierze zaczęli oddawać broń, ale nie wszyscy zamierzali podporządkować się porozumieniu.</p><p>Z piętra budynku padły strzały w kierunku Polaków. Po chwili odezwały się również karabiny ustawione w oknach. Sytuacja mogła wymknąć się spod kontroli, ale konspiratorzy szybko przystąpili do rozbrajania stawiających opór żołnierzy.</p><p>Ostatecznie udało się zapobiec przekształceniu zajścia w regularną bitwę. Niemców wyprowadzano z koszar, a polskie oddziały przejmowały kolejne punkty w mieście.</p><p>Eskortą części żołnierzy dowodził <strong>Franciszek Ożarski</strong>. Szefa niemieckiej żandarmerii polowej odprowadzał natomiast na dworzec <strong>Stanisław Gruszczyński</strong>, działacz tomaszowskiej Polskiej Partii Socjalistycznej.</p><p>Wydarzenia pokazują, jak niewiele brakowało do tragedii. Gdyby niemiecki opór okazał się silniejszy, rozbrojenie garnizonu mogło kosztować życie wielu mieszkańców.</p><h3>Pociąg ze Spały, rozkręcone tory i ostatni odjazd okupantów</h3><p>Ostatni akt wydarzeń rozegrał się na tomaszowskim dworcu kolejowym. Stał tam pociąg z uzbrojonymi niemieckimi żołnierzami, którzy przybyli ze <strong>Spały</strong>. Nie zamierzali oddawać broni, mimo żądań Polskiej Organizacji Wojskowej.</p><p>Wtedy do działania przystąpili <strong>polscy kolejarze</strong>. Rozkręcili fragment toru, uniemożliwiając pociągowi odjazd. Był to przykład wykorzystania lokalnych możliwości i znajomości infrastruktury kolejowej.</p><p>Do negocjacji włączyli się między innymi Marsfeld-Maćkowiak oraz <strong>ksiądz Jan Trzepałko</strong>. Ponownie pojawiła się groźba użycia polskiej artylerii, której Niemcy nie byli w stanie zlokalizować.</p><p>Ostatecznie zgodzili się na rozbrojenie. Po przywróceniu przejezdności torów, około <strong>godziny 16.00</strong>, pociąg z opuszczającymi miasto żołnierzami odjechał w kierunku Koluszek.</p><p>Jeszcze tego samego dnia Polacy zajęli opuszczone koszary i rozpoczęli organizowanie własnych oddziałów wojskowych.</p><p><strong>12 listopada 1918 roku Tomaszów Mazowiecki był wolny.</strong></p><p>Nie dzięki jednemu uroczystemu przemówieniu. Nie dlatego, że ktoś przysłał z Warszawy rozkaz. Wolność przyszła jako rezultat konkretnych działań mieszkańców, którzy potrafili wykorzystać historyczny moment.</p><h3>Niepodległość miała w Tomaszowie własnych bohaterów. Warto przypominać ich nazwiska</h3><p>W opowieściach o odzyskiwaniu niepodległości zazwyczaj dominują wielcy politycy, generałowie i przywódcy narodowi. <strong>Józef Piłsudski, Roman Dmowski, Ignacy Jan Paderewski</strong> – ich nazwiska na trwałe weszły do podręczników. Ale każde polskie miasto miało również swoich organizatorów wolności. Ludzi, którzy nie trafiali na pierwsze strony gazet, a mimo to odegrali istotną rolę w przełomowych wydarzeniach.</p><p>W Tomaszowie byli to między innymi <strong>Tadeusz Osiński, Michał Marsfeld-Maćkowiak, Roman Tuchowski, Aleksander Kozikowski, Franciszek Ożarski i Stanisław Gruszczyński</strong>. Byli również kolejarze, konspiratorzy i mieszkańcy, których nazwisk dzisiaj często już nie znamy.</p><p>Ich historia pokazuje, że niepodległość nie zawsze wymagała wielkiej bitwy i setek poległych. Czasem najważniejszym orężem okazywały się determinacja, dobra organizacja, znajomość przeciwnika i gotowość do podjęcia ryzyka.</p><p>Nie znaczy to oczywiście, że po opuszczeniu miasta przez Niemców wszystkie problemy zniknęły. Przeciwnie. Przed Tomaszowem pozostawały gospodarcza odbudowa, walka z bezrobociem, społeczne napięcia i konieczność odnalezienia się w realiach nowego państwa.</p><h3>108 lat później. Czy Tomaszów pamięta o własnej dacie niepodległości?</h3><p><strong>12 listopada 2026 roku mija dokładnie 108 lat od rozbrojenia niemieckiego garnizonu i odzyskania wolności przez Tomaszów Mazowiecki.</strong> To data, która powinna zajmować szczególne miejsce w lokalnej pamięci historycznej.</p><p>Nie stanowi konkurencji dla obchodzonego dzień wcześniej Narodowego Święta Niepodległości. Przeciwnie, jest jego naturalnym dopełnieniem. Pokazuje, że wielka historia Polski składała się z tysięcy lokalnych wydarzeń, decyzji i ludzkich dramatów.</p><p>Warto więc przy okazji kolejnych rocznic przypominać nie tylko nazwiska bohaterów ogólnopolskich, ale również tych, którzy działali tutaj, nad Pilicą. Którzy znali tomaszowskie ulice, miejscowe fabryki i kolejowe bocznice. Którzy wiedzieli, gdzie znajdują się niemieckie koszary i jak można doprowadzić do ich rozbrojenia.</p><p>Niepodległość nie była abstrakcyjnym pojęciem. Miała konkretne nazwiska, adresy, godziny i decyzje.</p><p><strong>12 listopada 1918 roku Tomaszów nie otrzymał wolności w prezencie. Jego mieszkańcy sami zorganizowali jej odzyskanie.</strong></p><p>Historia 12 listopada ma wiele twarzy. Są w niej wielkie polityczne przemiany, dramaty ludzi pozbawianych praw, przełomowe odkrycia naukowe i muzyka, która nie starzeje się wraz ze swoimi twórcami. Jest wreszcie Tomaszów Mazowiecki – miasto, którego mieszkańcy w listopadzie 1918 roku potrafili wykorzystać historyczną szansę.</p><p><strong>Niepodległość jest wielkim słowem. W Tomaszowie 12 listopada 1918 roku stała się konkretnym czynem.</strong></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Remont ul. Farbiarskiej w Tomaszowie Mazowieckim]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57505,remont-ul-farbiarskiej-w-tomaszowie-mazowieckim</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57505,remont-ul-farbiarskiej-w-tomaszowie-mazowieckim</guid>
            <pubDate>Wed, 11 Nov 2026 17:31:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-remont-ul-farbiarskiej-w-tomaszowie-mazowieckim-1794474267.jpg</url>
                        <title>Remont ul. Farbiarskiej w Tomaszowie Mazowieckim</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57505,remont-ul-farbiarskiej-w-tomaszowie-mazowieckim</link>
                    </image><description>Remont ul. Farbiarskiej w Tomaszowie Mazowieckim. Gdzie jest bezpieczeństwo i kto odpowiada za organizację ruchu?</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>Remont ulicy Farbiarskiej w Tomaszowie Mazowieckim. Gdzie jest bezpieczeństwo i kto odpowiada za organizację ruchu?</p><p><strong>Remont drogi to nie tylko koparki, ciężki sprzęt i nowa nawierzchnia. To również obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa kierowcom, pieszym, pracownikom budowlanym oraz mieszkańcom sąsiednich nieruchomości. Tymczasem sytuacja na remontowanej ulicy Farbiarskiej w Tomaszowie Mazowieckim budzi poważne wątpliwości. Pytania dotyczą zarówno oznakowania prowadzonych robót, jak i organizacji ruchu, która – zamiast ułatwiać życie mieszkańcom – może skutecznie odcinać ich od własnych domów.</strong></p><h2>Roboty trwają. A gdzie znaki ostrzegawcze?</h2><p>Na <strong>ulicy Farbiarskiej w Tomaszowie Mazowieckim</strong> prowadzone są roboty drogowe realizowane przez firmę <strong>PEUP z Piotrkowa Trybunalskiego na zlecenie Powiatu Tomaszowskiego</strong>.</p><p>Na zdjęciach wykonanych 11 listopada 2026 roku widać pracującą koparkę, ustawione zapory drogowe oraz ograniczenia przejazdu. Nie widać natomiast odpowiedniego oznakowania ostrzegającego kierowców o zbliżaniu się do miejsca prowadzenia robót. Oczywiście fotografie nie muszą obejmować całego odcinka drogi, dlatego ostateczna ocena wymaga sprawdzenia oznakowania w terenie i porównania go z zatwierdzonym projektem czasowej organizacji ruchu.</p><p>Wątpliwości budzi przede wszystkim brak widocznych na fotografiach znaków <strong>A-14 „roboty na drodze”</strong>, ostrzegającego o prowadzonych pracach, oraz <strong>A-12c „zwężenie jezdni – lewostronne”</strong>. Pojawia się również pytanie o znak <strong>B-33 „ograniczenie prędkości”</strong>, jeżeli jego zastosowanie przewidziano w zatwierdzonej organizacji ruchu.</p><p>Rzecz jasna, nie chodzi o ustawianie znaków dla samych znaków. Ich zadaniem jest odpowiednio wczesne ostrzeganie kierowców, umożliwienie im dostosowania prędkości i przygotowanie do zmieniających się warunków jazdy. Szczególnie tam, gdzie obok poruszających się samochodów pracują ciężkie maszyny budowlane.</p><p><strong>Same zapory drogowe nie zastępują prawidłowo zaprojektowanego i wykonanego oznakowania robót.</strong> Kierowca nie powinien dowiadywać się o zagrożeniu dopiero w chwili, gdy znajdzie się niemal przed łyżką koparki.</p><h2>Kto odpowiada za bezpieczeństwo na Farbiarskiej?</h2><p>W tym miejscu pojawia się zasadnicze pytanie o zakres odpowiedzialności poszczególnych instytucji.</p><p>Zgodnie z przepisami <strong>Prawa o ruchu drogowym organem zarządzającym ruchem na drogach powiatowych jest starosta</strong>. Do jego kompetencji należy między innymi zatwierdzanie projektów organizacji ruchu. Z kolei zarządcą drogi powiatowej jest zarząd powiatu, który odpowiada za zadania wynikające z ustawy o drogach publicznych.</p><p>Istotną rolę odgrywa również Policja. Właściwy organ Policji opiniuje projekty organizacji ruchu w przypadkach przewidzianych przepisami, a do ustawowych zadań funkcjonariuszy należy kontrola ruchu drogowego i reagowanie na zagrożenia bezpieczeństwa.</p><p>Nie można także pomijać odpowiedzialności wykonawcy robót, który powinien realizować powierzone mu obowiązki zgodnie z przepisami, dokumentacją oraz zatwierdzoną organizacją ruchu.</p><p><strong>Czy projekt czasowej organizacji ruchu dla ulicy Farbiarskiej został prawidłowo zatwierdzony? Czy uzyskał wymagane opinie? Czy oznakowanie ustawione w terenie odpowiada temu, które przedstawiono w dokumentacji?</strong></p><p>I wreszcie – kto sprawdził, czy przyjęte rozwiązania rzeczywiście zapewniają bezpieczeństwo uczestnikom ruchu?</p><p>Bo przecież między zatwierdzeniem projektu a jego prawidłowym wdrożeniem istnieje zasadnicza różnica. Dokument może być bez zarzutu, a rzeczywistość na drodze – zupełnie inna.</p><h2>Posesja numer 18. Sześć godzin bez dostępu do własnego domu?</h2><p>To jednak nie koniec wątpliwości związanych z organizacją ruchu w tym rejonie Tomaszowa Mazowieckiego.</p><p><strong>Jeszcze poważniejsze zastrzeżenia budzi sytuacja mieszkańców posesji numer 18.</strong></p><p>Przy ulicy Zachodniej znajduje się parking, na którym ustawiono znaki <strong>B-1 „zakaz ruchu w obu kierunkach”</strong> wraz z tabliczkami informującymi, że ograniczenie obowiązuje od godziny 23.00 do 5.00. Dodatkowo w tym czasie zamykane są szlabany.</p><p>Z przekazanych informacji wynika, że w konsekwencji zastosowanych rozwiązań mieszkańcy posesji numer 18 zostają w godzinach nocnych pozbawieni możliwości wjazdu i wyjazdu samochodem. Nie zapewniono im alternatywnej drogi dojazdowej. Co więcej, według tych samych informacji nie mają również możliwości swobodnego dotarcia do nieruchomości pieszo.</p><p>Jeżeli tak wygląda sytuacja w rzeczywistości, oznacza to, że <strong>przez sześć godzin każdej nocy mieszkańcy mogą być całkowicie odcięci od swoich domów</strong>.</p><p>Trudno uznać taki stan rzeczy za prawidłowo zorganizowaną komunikację. Trudno również zrozumieć, w jaki sposób przygotowywano rozwiązania drogowe, skoro – jak wynika z przedstawionej sytuacji – nie uwzględniono jednej z najbardziej podstawowych potrzeb mieszkańców: możliwości dotarcia do własnej nieruchomości.</p><p>Nie chodzi przecież wyłącznie o wygodę. Co stanie się w przypadku nagłego zachorowania, konieczności wezwania pogotowia ratunkowego, interwencji straży pożarnej albo potrzeby pilnego opuszczenia domu? Czy służby ratunkowe mają zapewniony dostęp do posesji? Czy istnieje procedura awaryjnego otwierania szlabanów?</p><p><strong>Droga do domu nie może zamieniać się nocą w drogę donikąd.</strong></p><h2>Kto przewidział takie rozwiązanie? A kto sprawdził jego konsekwencje?</h2><p>Ograniczenia ruchu w czasie remontów są nieuniknione. Mieszkańcy doskonale to rozumieją. Potrafią zaakceptować utrudnienia, hałas, objazdy i czasową zmianę codziennych przyzwyczajeń. Nie oznacza to jednak, że można pomijać ich podstawowe potrzeby.</p><p>Powstaje więc pytanie, czy zarządca drogi, projektant czasowej organizacji ruchu oraz podmioty odpowiedzialne za funkcjonowanie parkingu przy ulicy Zachodniej przewidziały rozwiązania umożliwiające mieszkańcom posesji numer 18 całodobowy dostęp do nieruchomości.</p><p>Czy wcześniej poinformowano ich o ograniczeniach? Czy przeanalizowano możliwość wyznaczenia alternatywnego dojścia lub dojazdu? Czy zapewniono dostęp służbom ratunkowym? A może przyjęto, że od godziny 23.00 do 5.00 mieszkańcy po prostu nie będą potrzebowali wychodzić z domu ani do niego wracać?</p><p><strong>Organizacja ruchu powinna służyć ludziom. Nie może sprowadzać się do ustawienia znaków, zamknięcia szlabanów i pozostawienia mieszkańców samych z problemem.</strong></p><p>Szczególnie że ograniczenia w dostępie do nieruchomości mogą mieć konsekwencje znacznie poważniejsze niż zwykłe niedogodności komunikacyjne.</p><h2>Bezpieczeństwo nie może istnieć wyłącznie na papierze</h2><p>Nikt rozsądny nie kwestionuje potrzeby remontowania dróg. Przeciwnie – poprawa infrastruktury jest konieczna, a mieszkańcy Tomaszowa Mazowieckiego od lat oczekują modernizacji wielu ulic. Jednak <strong>każda inwestycja powinna być realizowana z poszanowaniem bezpieczeństwa uczestników ruchu i praw mieszkańców</strong>.</p><p>Odpowiednie oznakowanie prowadzonych robót, zabezpieczenie miejsca pracy ciężkiego sprzętu, czytelne ostrzeganie o zwężeniach jezdni oraz zapewnienie bezpiecznego przejazdu i przejścia to nie przejaw szczególnej troski. To standard, którego należy wymagać od podmiotów odpowiedzialnych za organizację ruchu.</p><p>Podobnie powinno być z dostępem do nieruchomości. Nawet jeżeli czasowe ograniczenia są konieczne ze względów technicznych lub bezpieczeństwa, trzeba odpowiednio wcześnie przewidzieć ich konsekwencje i – w granicach istniejących możliwości – zapewnić mieszkańcom rozwiązania alternatywne.</p><p><strong>Mieszkańcy mają prawo oczekiwać, że zarządca drogi będzie dbał nie tylko o terminowe wykonanie inwestycji, ale również o bezpieczeństwo i warunki życia w trakcie jej realizacji.</strong></p><p>Nie wystarczy odebrać robót po zakończeniu remontu. Trzeba jeszcze zadbać o to, co dzieje się podczas ich prowadzenia.</p><h2>Siedem pytań, na które mieszkańcy powinni otrzymać odpowiedź</h2><p>W związku z sytuacją na ulicach Farbiarskiej i Zachodniej zasadne jest skierowanie do <strong>Starostwa Powiatowego w Tomaszowie Mazowieckim, zarządcy drogi oraz właściwych jednostek Policji</strong> następujących pytań:</p><ol><li data-list-item-id="ec03f944a9da99b082ee322cf0e5ce46b">Kiedy i przez jaki organ zatwierdzono projekt czasowej organizacji ruchu obowiązujący podczas remontu ulicy Farbiarskiej?</li><li data-list-item-id="e612b2ee37d3c14af2a93a8465dbdb30c">Czy projekt uzyskał wszystkie wymagane prawem opinie, w tym opinię właściwego organu Policji, jeżeli była ona wymagana?</li><li data-list-item-id="ec38ca52d82ad572599bc2b720a723c85">Czy oznakowanie i zabezpieczenie miejsca robót odpowiadają zatwierdzonemu projektowi czasowej organizacji ruchu?</li><li data-list-item-id="ea4bfb816b3a2f9e3e09555d2311116d1">Dlaczego na fotografiach wykonanych 11 listopada nie widać odpowiedniego oznakowania ostrzegawczego? Czy znaki informujące o robotach drogowych, zwężeniu jezdni i ewentualnym ograniczeniu prędkości ustawiono w wymaganych miejscach?</li><li data-list-item-id="e8ac0abc419f44d83924ad223c7eb59c9">Czy przeprowadzono kontrolę prawidłowości oznakowania i zabezpieczenia robót? Jeśli tak, kiedy, przez kogo i z jakim wynikiem?</li><li data-list-item-id="e2afc78184dd53cd61655af022761529f">Na jakiej podstawie wprowadzono rozwiązania, które – według przekazanych informacji – uniemożliwiają mieszkańcom posesji numer 18 dostęp do nieruchomości w godzinach od 23.00 do 5.00?</li><li data-list-item-id="ef869c1e82feb043abcb25ea0f0ce0d7a">Czy przewidziano rozwiązanie zapewniające mieszkańcom całodobowy dostęp do posesji, w tym możliwość interwencji służb ratunkowych?</li></ol><p>Na te pytania powinny paść konkretne odpowiedzi. Najlepiej poparte dokumentami, wynikami kontroli oraz wskazaniem osób i instytucji odpowiedzialnych za przyjęte rozwiązania.</p><p>Nie chodzi o szukanie winnych za wszelką cenę. Chodzi o ustalenie, czy wszystko zostało przygotowane i wykonane zgodnie z prawem, zasadami bezpieczeństwa oraz elementarnym rozsądkiem.</p><p><strong>Bo bezpieczeństwo na drogach nie powinno być jedynie zapisem w dokumentacji, pieczątką pod projektem czy podpisem pod decyzją. Powinno być widoczne w rzeczywistości – szczególnie tam, gdzie pracują koparki, poruszają się samochody i mieszkają ludzie.</strong></p><p><strong>A jeśli pomiędzy urzędowym projektem a codziennym życiem mieszkańców powstała przepaść, ktoś powinien wreszcie odpowiedzieć na pytanie, kto ją stworzył i kto zamierza ją zasypać.</strong></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Wojewoda stwierdziła wygaśnięcie mandatu pisowskiej radnej Pauliny Sochy]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57491,wojewoda-stwierdzila-wygasniecie-mandatu-pisowskiej-radnej-pauliny-sochy</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57491,wojewoda-stwierdzila-wygasniecie-mandatu-pisowskiej-radnej-pauliny-sochy</guid>
            <pubDate>Tue, 10 Nov 2026 22:25:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-wojewoda-stwierdzila-wygasniecie-mandatu-pisowskiej-radnej-pauliny-sochy-1794317092.png</url>
                        <title>Wojewoda stwierdziła wygaśnięcie mandatu pisowskiej radnej Pauliny Sochy</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57491,wojewoda-stwierdzila-wygasniecie-mandatu-pisowskiej-radnej-pauliny-sochy</link>
                    </image><description>W samorządowej polityce można przegłosować budżet, sprzedaż nieruchomości, zmianę statutu, a nawet najbardziej kontrowersyjną uchwałę. Nie można jednak przegłosować obowiązywania ustawy. Tymczasem w Tomaszowie Mazowieckim przez wiele miesięcy trwał spór, w którym na jednej szali znalazły się przepisy antykorupcyjne, a na drugiej stanowisko części radnych broniących mandatu Pauliny Sochy. 6 listopada 2026 roku wojewoda łódzka Dorota Ryl wydała zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie jej mandatu. Dziewięć stron uzasadnienia to nie tylko analiza prawna. To również dokument, który stawia niewygodne pytania o sposób funkcjonowania tomaszowskiego samorządu, polityczną odpowiedzialność i granice lojalności.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <div style="max-width:850px; margin:25px auto; padding:24px 26px; background:#f7faf8; border:1px solid #dce8df; border-left:6px solid #bf252d; border-radius:10px; font-family:Arial,Helvetica,sans-serif; color:#26332c; line-height:1.65; box-sizing:border-box;">  <div style="font-size:12px; font-weight:700; letter-spacing:1.5px; color:#227342; text-transform:uppercase; margin-bottom:6px;">    NASZTOMASZOW.PL | SAMORZĄD POD LUPĄ  </div>  <h2 style="font-size:23px; line-height:1.3; margin:0 0 16px; color:#183d29;">    Nasz artykuł w telegraficznym skrócie  </h2>  <p style="margin:0 0 12px;">    <strong>Decyzja wojewody.</strong>    6 listopada 2026 roku wojewoda łódzka Dorota Ryl wydała zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnej powiatowej Pauliny Sochy.  </p>  <p style="margin:0 0 12px;">    <strong>Powód?</strong>    Według wojewody radna naruszyła ustawowy zakaz zarządzania działalnością gospodarczą prowadzoną z wykorzystaniem mienia powiatu. Sprawa dotyczy jej pracy na stanowisku dyrektora finansowego – głównej księgowej Tomaszowskiego Centrum Zdrowia.  </p>  <p style="margin:0 0 12px;">    <strong>Dokumenty zamiast deklaracji.</strong>    Podpisywanie planów finansowych, nadzór nad finansami, zatwierdzanie dokumentów i reprezentowanie TCZ – te czynności wojewoda uznała za dowody wykonywania funkcji zarządczych.  </p>  <p style="margin:0 0 12px;">    <strong>Dwie sprzeczne oceny.</strong>    Rada Powiatu uznała, że radna nie zarządzała działalnością TCZ. Tymczasem opinia prawna przekazana przez Zarząd Powiatu wskazywała na naruszenie ustawowego zakazu.  </p>  <p style="margin:0 0 12px;">    <strong>Rada nie wygasiła mandatu.</strong>    Mimo wezwania wojewody uchwała nie uzyskała wymaganej większości. Ostatecznie interweniował organ nadzoru.  </p>  <p style="margin:0;">    <strong>Sprawa nie musi być zakończona.</strong>    Zarządzenie można zaskarżyć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w ciągu 30 dni od doręczenia.  </p>  <div style="margin-top:19px; padding:14px 16px; background:#fff; border-left:4px solid #227342; border-radius:5px; font-size:16px; font-weight:700; color:#183d29;">    Prawo nie podlega głosowaniu. Polityczna większość nie może uchylić ustawowego zakazu.  </div>  <div style="margin-top:15px; font-size:12px; color:#68766d;">    Źródło: Zarządzenie zastępcze Wojewody Łódzkiego z 6 listopada 2026 r., PNIK-I.4131.164.2026.  </div></div><h2>Prawo nie potrzebuje większości głosów</h2><p>George Orwell w „Folwarku zwierzęcym” pokazał mechanizm, w którym zasady potrafią zmieniać znaczenie w zależności od tego, komu mają służyć. Nie trzeba jednak sięgać do literackiej dystopii, żeby dostrzec problem, przed którym stanął samorząd powiatu tomaszowskiego. Wystarczy przeczytać <strong>zarządzenie zastępcze wojewody łódzkiego z 6 listopada 2026 roku, znak PNIK-I.4131.164.2026</strong>.</p><p>Dokument rozpoczyna się bez wielkich słów, bez politycznych deklaracji i bez miejsca na interpretacyjne fajerwerki. Wojewoda Dorota Ryl, działając na podstawie art. 85a ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym, <strong>stwierdza wygaśnięcie mandatu radnej Rady Powiatu w Tomaszowie Mazowieckim Pauliny Sochy</strong>.</p><p>Przyczyną jest, w ocenie organu nadzoru, naruszenie art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym, zabraniającego radnym między innymi zarządzania działalnością gospodarczą prowadzoną z wykorzystaniem mienia powiatu, w którym sprawują mandat.</p><p>Sprawa dotyczy zatrudnienia Pauliny Sochy w <strong>Tomaszowskim Centrum Zdrowia sp. z o.o.</strong>, czyli spółce, której jedynym wspólnikiem jest Powiat Tomaszowski. Od 5 lutego 2025 roku radna pełniła obowiązki dyrektora do spraw finansowych, a miesiąc później objęła stanowisko <strong>dyrektora do spraw finansowych – głównej księgowej</strong>.</p><p>To ważne rozróżnienie. Sam fakt zatrudnienia radnego w spółce nie oznacza automatycznie naruszenia zakazu. Kluczowe jest to, jakie czynności wykonuje, czy zarządza działalnością przedsiębiorcy i czy działalność ta wykorzystuje majątek samorządu.</p><p>Wojewoda uznała, że w tym przypadku ustawowe przesłanki zostały spełnione.</p><h2>Dwie opinie, jeden powiat. Która wersja była wygodniejsza?</h2><p>Najbardziej zastanawiający fragment uzasadnienia nie dotyczy jednak samego zatrudnienia radnej. Dotyczy zachowania powiatowych instytucji, które na podstawie dokumentów potrafiły dojść do zasadniczo odmiennych wniosków.</p><p>21 kwietnia 2026 roku <strong>Rada Powiatu w Tomaszowie Mazowieckim</strong> przyjęła uchwałę nr XLII/220/2026. W jej uzasadnieniu uznano, że Tomaszowskie Centrum Zdrowia rzeczywiście prowadzi działalność gospodarczą z wykorzystaniem majątku powiatu, jednak Paulina Socha nie zarządzała tą działalnością i nie występowała jako przedstawiciel ani pełnomocnik spółki w jej prowadzeniu.</p><p>A teraz informacja, która zasługuje na szczególną uwagę.</p><p><strong>Tego samego dnia, 21 kwietnia, Zarząd Powiatu przekazał wojewodzie opinię prawną, z której wynikało, że Paulina Socha, będąc zatrudnioną na wskazanych stanowiskach w TCZ, naruszyła zakaz określony w art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym.</strong></p><p>Trudno przejść nad tym do porządku dziennego.</p><p>Rada Powiatu przedstawiała stanowisko korzystne dla radnej. Zarząd Powiatu przesyłał opinię prawną prowadzącą do przeciwnego wniosku. Oba dokumenty trafiły do organu nadzoru.</p><p>Nie oznacza to oczywiście, że autorzy jednego z nich działali w złej wierze. Oznacza jednak, że mieszkańcy mają prawo zapytać, dlaczego w tak fundamentalnej sprawie nie udało się wypracować spójnej interpretacji, jakie argumenty przeważyły wśród radnych i czy wszystkie dostępne opinie potraktowano z jednakową powagą.</p><p><strong>W samorządzie prawo nie powinno być dekoracją, którą ustawia się na pierwszym planie podczas uroczystej sesji, a odsuwa na bok wtedy, gdy zaczyna komplikować polityczne rachunki.</strong></p><h2>Podpisy, przelewy, plany finansowe. Wojewoda sprawdziła, co kryło się za nazwą stanowiska</h2><p>Sedno rozstrzygnięcia znalazło się na kolejnych stronach dokumentu. Wojewoda nie poprzestała na analizie nazwy stanowiska, regulaminu organizacyjnego czy deklaracji o podporządkowaniu prezesowi spółki. Sięgnęła do rzeczywistych czynności wykonywanych przez Paulinę Sochę.</p><p>A katalog ten jest obszerny.</p><p>Z dokumentacji wynika, że do obowiązków dyrektora finansowego należały między innymi <strong>wykonywanie dyspozycji środkami pieniężnymi, kontrasygnowanie dokumentów mogących powodować zobowiązania majątkowe, sporządzanie planów finansowych i nadzór nad ich realizacją, rozliczanie dotacji, kontrole wewnętrzne oraz nadzorowanie podległych pracowników</strong>.</p><p>Wojewoda przeanalizowała również konkretne dokumenty. Radna zatwierdzała wnioski urlopowe i dotyczące opieki nad dzieckiem, akceptowała dokumenty związane z zatrudnieniem i świadczeniami zdrowotnymi, zatwierdzała zestawienia płac, występowała w imieniu spółki do ZUS, podpisywała zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu.</p><p><strong>Wspólnie z prezesem zarządu podpisała także plan finansowy Tomaszowskiego Centrum Zdrowia na 2025 rok.</strong></p><p>To już nie jest wyłącznie abstrakcyjna dyskusja o tym, czy słowo „dyrektor” oznacza zarządzanie. To analiza konkretnych uprawnień i czynności, które organ nadzoru uznał za przesądzające o charakterze wykonywanej pracy.</p><p>Wojewoda odwołała się przy tym do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym wyroku z 14 marca 2023 roku, sygn. III OSK 933/22. Wynika z niego, że zarządzanie działalnością przedsiębiorcy nie musi oznaczać zasiadania w jego zarządzie. Może obejmować również samodzielne wykonywanie określonych czynności zarządczych przez osoby zajmujące stanowiska kierownicze.</p><p>Innymi słowy, dla zastosowania ustawowego zakazu ważniejsze od tabliczki na drzwiach gabinetu mogą okazać się <strong>rzeczywisty zakres odpowiedzialności, kompetencje i podejmowane decyzje</strong>.</p><h2>Po obu stronach stołu. Radna i przedstawicielka spółki</h2><p>Jest jeszcze jeden wątek, którego w publicystycznej analizie tej sprawy pominąć nie wolno.</p><p>Z dokumentów przywołanych przez wojewodę wynika, że Paulina Socha uczestniczyła w 2025 roku w dziesięciu posiedzeniach Rady Nadzorczej TCZ. Brała również udział w Zgromadzeniu Wspólników 30 czerwca 2025 roku, podczas którego przedstawiała informacje dotyczące finansów spółki.</p><p>Na tym jednak nie koniec.</p><p>Wojewoda ustaliła, że <strong>Paulina Socha występowała w imieniu Tomaszowskiego Centrum Zdrowia również podczas sesji Rady Powiatu</strong>: 17 czerwca i 16 grudnia 2025 roku oraz 16 lutego 2026 roku.</p><p>I właśnie tutaj pojawia się zasadniczy problem.</p><p>Radny powiatowy jest przedstawicielem mieszkańców. Ma nie tylko podejmować uchwały, ale również sprawować funkcję kontrolną wobec działalności organów powiatu. Dyrektor finansowy spółki ma natomiast obowiązek dbać o interesy gospodarcze podmiotu, w którym jest zatrudniony.</p><p>Te role nie muszą oznaczać osobistej nieuczciwości. Mogą jednak prowadzić do sprzeczności interesów, którym ustawodawca postanowił zapobiegać.</p><p>Wojewoda napisała wprost:</p><p><strong>„Prowadzi to do konfliktu interesów”.</strong></p><p>To jedno z najważniejszych zdań całego uzasadnienia.</p><p>Bo jak oddzielić obowiązek niezależnego kontrolowania spółki od obowiązku zawodowego reprezentowania jej interesów? Gdzie kończy się lojalność pracownika wobec pracodawcy, a zaczyna powinność radnego wobec wyborców? Czy wystarczy deklaracja, że ostateczne decyzje podejmował prezes?</p><p>Właśnie na takie sytuacje odpowiadają przepisy antykorupcyjne. Ich zadaniem jest nie tylko reagowanie na rzeczywiste nadużycia, lecz także ograniczanie okoliczności, które mogłyby podważać zaufanie mieszkańców do bezstronności osób pełniących funkcje publiczne.</p><p><strong>Trzeba przy tym wyraźnie podkreślić: zarządzenie wojewody nie jest stwierdzeniem popełnienia przestępstwa korupcyjnego ani dowodem osiągnięcia przez radną nieuprawnionych korzyści. Dotyczy naruszenia ustawowego zakazu łączenia określonej działalności z mandatem.</strong> Mylenie tych dwóch kwestii byłoby równie nieuczciwe, jak lekceważenie ustaleń organu nadzoru.</p><h2>Dziewięciu za, dziesięciu przeciw. Czy większość może rozstrzygnąć o obowiązywaniu przepisu?</h2><p>Ta historia ma również wymiar polityczny.</p><p>2 czerwca 2026 roku wojewoda wezwała Radę Powiatu do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu Pauliny Sochy. Radni zajęli się sprawą podczas sesji 24 czerwca.</p><p><strong>Za przyjęciem uchwały zagłosowało dziewięciu radnych, przeciw dziesięciu, a troje wstrzymało się od głosu. Paulina Socha nie uczestniczyła w głosowaniu.</strong></p><p>Uchwała nie została podjęta.</p><p>Podczas obrad radna przekonywała, że nie podejmowała samodzielnych decyzji zarządczych, a wszystkie kluczowe decyzje dotyczące działalności spółki należały do prezesa. Powoływała się również na konsultacje prawne, które miały potwierdzać dopuszczalność łączenia funkcji.</p><p>Były to argumenty wymagające rozważenia i radna miała prawo je przedstawiać. Tak samo jak ma prawo kwestionować stanowisko wojewody przed sądem administracyjnym.</p><p>Ale wynik głosowania rodzi inne pytanie.</p><p><strong>Czy rada, która otrzymuje wezwanie organu nadzoru oparte na określonej interpretacji ustawy, może uznać sprawę za zakończoną tylko dlatego, że zabrakło większości do podjęcia uchwały?</strong></p><p>Odpowiedź przynosi mechanizm przewidziany w art. 85a ustawy o samorządzie powiatowym. Jeżeli właściwy organ nie wykonuje obowiązku stwierdzenia wygaśnięcia mandatu, wojewoda może, po przeprowadzeniu przewidzianej prawem procedury, wydać zarządzenie zastępcze.</p><p>Przewodniczący Rady Powiatu poinformował wojewodę 1 lipca, że projekt uchwały nie uzyskał wymaganej większości. 26 października wojewoda powiadomiła Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zamiarze podjęcia dalszych czynności, a <strong>6 listopada wydała zarządzenie zastępcze</strong>.</p><p>To ważna lekcja ustrojowa. Demokratyczny mandat daje uprawnienia, ale nie znosi ograniczeń wynikających z ustawy. Głosowanie może rozstrzygnąć o przyjęciu uchwały. Nie rozstrzyga jednak o tym, czy ustawowy zakaz w ogóle istnieje.</p><h2>Wybory dają mandat. Nie zwalniają z obowiązków</h2><p>Podczas czerwcowej sesji Paulina Socha przypominała, że jej mandat pochodzi od wyborców, a nie od wojewody. Według relacji z obrad wskazywała, że poparło ją 605 mieszkańców.</p><p>To argument politycznie zrozumiały. Każdy mandat jest wyrazem zaufania określonej części wspólnoty. Jednak w demokratycznym państwie prawnym pochodzenie mandatu od wyborców nie oznacza jego bezwarunkowości.</p><p>Radny otrzymuje od mieszkańców prawo ich reprezentowania. Jednocześnie przyjmuje obowiązek przestrzegania przepisów określających zasady sprawowania funkcji publicznej.</p><p>Tak samo zresztą działa wiele innych ograniczeń dotyczących osób pełniących funkcje publiczne. Nie są one karą za polityczną aktywność, lecz mają chronić interes wspólnoty i zapobiegać konfliktom, w których prywatna lub zawodowa zależność mogłaby wpływać na wykonywanie publicznego mandatu.</p><p>Warto przypomnieć, że <strong>Tomaszowskie Centrum Zdrowia nie jest zwyczajną prywatną spółką, funkcjonującą poza samorządem</strong>. Powiat Tomaszowski jest jej jedynym wspólnikiem, a spółka prowadzi działalność z wykorzystaniem powiatowego majątku. Wojewoda wskazała między innymi nieruchomości przy ulicach Wilczej 29/31 oraz Mościckiego 3.</p><p>Odpowiedzialność za sposób funkcjonowania TCZ, jego finanse i relacje z samorządem ma zatem wymiar publiczny. Tym bardziej uzasadnione jest pytanie o przejrzystość ról pełnionych przez osoby, które jednocześnie uczestniczą w życiu spółki i samorządu.</p><h2>To jeszcze nie ostatnie słowo. Ale pytania już nie znikną</h2><p>Trzeba zachować prawną precyzję. <strong>Zarządzenie zastępcze wojewody nie jest prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego.</strong> Dokument zawiera pouczenie o możliwości jego zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, za pośrednictwem wojewody, w terminie 30 dni od doręczenia.</p><p>To oznacza, że sprawa może jeszcze znaleźć swój dalszy ciąg przed sądem, który oceni legalność zarządzenia. Nie należy więc przedstawiać stanowiska organu nadzoru jako ostatecznie potwierdzonego przez wymiar sprawiedliwości.</p><p>Nie zmienia to jednak znaczenia samego dokumentu.</p><p>Przez wiele miesięcy w powiecie tomaszowskim toczył się spór, w którym przedstawiano odmienne interpretacje prawa, gromadzono opinie, przesyłano kolejne dokumenty i prowadzono dyskusje. Organ nadzoru przeanalizował materiał, wskazał konkretne czynności radnej i uznał, że wystąpiła ustawowa przesłanka wygaśnięcia mandatu.</p><p><strong>Rada Powiatu nie podjęła uchwały, do której wzywała ją wojewoda. Ostatecznie organ nadzoru zastosował przewidziane ustawą zarządzenie zastępcze.</strong></p><p>Pozostaje jednak kwestia, której nie rozstrzygnie żadna liczba paragrafów. Kwestia jakości lokalnej demokracji i zaufania do jej instytucji.</p><p>Czy radni dyskutujący o mandacie koleżanki kierowali się wyłącznie przekonaniem co do właściwej interpretacji prawa? Jak wyjaśnić mieszkańcom rozbieżność między stanowiskiem Rady Powiatu a opinią prawną przekazaną przez Zarząd Powiatu? Czy zebrany materiał został rzetelnie przeanalizowany przez wszystkich uczestników głosowania? I czy powiat wyciągnie z tej sprawy wnioski dotyczące zasad łączenia funkcji publicznych ze stanowiskami w samorządowych spółkach?</p><p>Nie znamy odpowiedzi na wszystkie te pytania. Znamy natomiast treść zarządzenia wojewody.</p><p>A ono pokazuje rzecz fundamentalną: <strong>granica między interesem publicznym a zawodową lojalnością nie może pozostawać niewidoczna tylko dlatego, że jej dostrzeżenie jest politycznie niewygodne.</strong></p><p>Samorząd to nie prywatny klub, w którym członkowie ustalają reguły zależnie od układu głosów. To część państwa działająca w granicach prawa, niezależnie od tego, kto akurat dysponuje większością.</p><p>I dlatego pytanie, które pozostaje po lekturze dziewięciu stron uzasadnienia, dotyczy czegoś więcej niż mandatu jednej radnej.</p><p><strong>Czy tomaszowska Rada Powiatu potrafi oddzielić polityczną solidarność od obowiązku bezstronnego stosowania prawa?</strong></p><p>Odpowiedź na nie jest ważna nie tylko dla Pauliny Sochy i pozostałych radnych. Jest ważna przede wszystkim dla mieszkańców, którzy powierzając samorządowcom mandat, mają prawo oczekiwać, że interes publiczny nie będzie jedynie hasłem ze składanej na początku kadencji przysięgi.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[„Wielcy wracają”, a rzeczywistość sama pisze im skecze. Kabaret Skeczów Męczących przyjedzie do Tomaszowa]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57498,wielcy-wracaja-a-rzeczywistosc-sama-pisze-im-skecze-kabaret-skeczow-meczacych-przyjedzie-do-tomaszowa</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57498,wielcy-wracaja-a-rzeczywistosc-sama-pisze-im-skecze-kabaret-skeczow-meczacych-przyjedzie-do-tomaszowa</guid>
            <pubDate>Tue, 10 Nov 2026 22:13:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-wielcy-wracaja-a-rzeczywistosc-sama-pisze-im-skecze-kabaret-skeczow-meczacych-przyjedzie-do-toma-1794345335.webp</url>
                        <title>„Wielcy wracają”, a rzeczywistość sama pisze im skecze. Kabaret Skeczów Męczących przyjedzie do Tomaszowa</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57498,wielcy-wracaja-a-rzeczywistosc-sama-pisze-im-skecze-kabaret-skeczow-meczacych-przyjedzie-do-tomaszowa</link>
                    </image><description>W Polsce kabareciarze mają coraz trudniejsze zadanie. Nie dlatego, że zabrakło tematów do żartów. Przeciwnie – rzeczywistość produkuje ich tyle, że nawet najbardziej utalentowani scenarzyści mogą nie nadążać. Polityka, urzędy, życie społeczne i nasze codzienne przyzwyczajenia dostarczają materiału, którego nie powstydziłby się sam Stanisław Bareja. W piątek, 20 listopada, o godzinie 18.00 w Tomaszowie Mazowieckim wystąpi Kabaret Skeczów Męczących. Artyści przyjadą z nowym programem „Wielcy wracają”.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Bareja by tego nie wymyślił? A jednak!</h2><p>Gdyby Sławomir Mrożek żył i próbował dziś pisać kolejne dramaty absurdu, być może wystarczyłoby mu codziennie włączyć telewizor. Nie musiałby wymyślać nowych bohaterów. Politycy, urzędnicy, internetowi eksperci i samozwańczy zbawcy narodu skutecznie wyręczają dramaturgów. Co więcej, robią to bez honorarium i często zupełnie nieświadomie.</p><p><strong>Kabaret Skeczów Męczących</strong>, który 20 listopada pojawi się w tomaszowskiej „Samochodówce”, od lat doskonale odnajduje się w tej osobliwej przestrzeni między komedią a społecznym komentarzem. Jego twórcy nie potrzebują wymyślnych dekoracji ani skomplikowanych scenariuszy. Wystarczy kilka celnych dialogów, odpowiednio zbudowana postać i sytuacja, w której widz z lekkim zakłopotaniem rozpoznaje własnego sąsiada, znajomego albo kogoś z pierwszych stron gazet.</p><p>I właśnie na tym polega siła dobrego kabaretu. Śmiejemy się z fikcyjnych bohaterów, choć doskonale wiemy, że spotkaliśmy ich już gdzieś wcześniej. Niekiedy nawet głosowaliśmy na nich w wyborach.</p><h2>Wielcy wracają. Ale nie po to, by odcinać kupony od popularności</h2><p><strong>„Wielcy wracają” to nowy program Kabaretu Skeczów Męczących</strong>, przygotowany po trasie „Jeszcze nigdy nie było tak dobrze”. Tym razem artyści postanowili sięgnąć do własnej historii i przypomnieć publiczności charakterystyczne postacie, które przez lata zdobywały sympatię widzów.</p><p>Nie będzie to jednak zwyczajna powtórka dawnych numerów, odkurzonych niczym stare rekwizyty wyciągnięte z teatralnego magazynu. Bohaterowie powrócą w nowych odsłonach, skonfrontowani z rzeczywistością, która zdążyła się zmienić. Choć trudno jednoznacznie stwierdzić, czy na lepsze.</p><p>Twórcy zapowiadają <strong>premierowe skecze, aktualne tematy oraz humor bez taryfy ulgowej</strong>. Znane postacie mają otrzymać nowe historie, a współczesne społeczne i polityczne absurdy – odpowiednią kabaretową oprawę.</p><p>To interesujący pomysł. Powroty znanych bohaterów bywają przecież ryzykowne. Kino przekonało nas o tym wielokrotnie, gdy kolejne części dawnych przebojów bardziej przypominały próbę odzyskania utraconej popularności niż rzeczywistą potrzebę opowiedzenia nowej historii. KSM zapowiada jednak coś innego: nie sentymentalną podróż do czasów świetności, lecz próbę odpowiedzi na pytanie, jak dobrze znane postacie poradziłyby sobie w dzisiejszym świecie.</p><p>A ten, trzeba przyznać, dostarcza wyjątkowo wdzięcznego materiału.</p><h2>Ponad dwie dekady śmiechu i celnych obserwacji</h2><p><strong>Kabaret Skeczów Męczących powstał w Kielcach w 2003 roku</strong>. Jego skład tworzą Karol Golonka, Marcin Szczurkiewicz, Michał Tercz i Jarosław Sadza.</p><p>Przez ponad dwie dekady artyści wypracowali rozpoznawalny styl, oparty na wyrazistych postaciach, dynamicznych dialogach i obserwacji polskiej codzienności. Występowali na największych festiwalach kabaretowych, uczestniczyli w ogólnopolskich trasach, a także współtworzyli telewizyjne widowiska, w tym „Klinikę Skeczów Męczących”.</p><p>Ich humor bywa dosadny, niekiedy złośliwy, często polityczny, ale przede wszystkim opiera się na mechanizmie dobrze znanym z najlepszych polskich komedii: człowiek próbuje zachować powagę w sytuacji, która dawno przestała być poważna.</p><p>Wystarczy przypomnieć kino Barei, w którym absurd nie był jedynie zabawnym dodatkiem do opowieści. Stawał się sposobem opisywania rzeczywistości. Śmiech pozwalał powiedzieć więcej niż najbardziej rozbudowany komentarz polityczny.</p><p>Oczywiście nie każdy kabaretowy żart musi mieć ambicje społecznej diagnozy. Czasami wystarczy zwyczajna, dobrze opowiedziana historia. Jednak <strong>najlepszy humor zaczyna się tam, gdzie pod warstwą śmiechu kryje się coś jeszcze – rozpoznanie naszych słabości, przyzwyczajeń i narodowych osobliwości.</strong></p><h2>Tomaszów też potrafi dostarczyć inspiracji</h2><p>Nie trzeba zresztą szukać absurdów wyłącznie na warszawskich salonach politycznych. Wystarczy przyjrzeć się lokalnej rzeczywistości, w której wielkie ambicje spotykają się z niewielkimi możliwościami, a sprawy proste potrafią zamieniać się w wielomiesięczne procedury.</p><p>Bywa, że mieszkańcy czekają na rozwiązanie problemu, urzędnicy przygotowują kolejne wyjaśnienia, a wszystko kończy się informacją, że sprawa wymaga jeszcze dodatkowej analizy.</p><p>To przecież gotowy scenariusz. I to bez konieczności dopisywania puenty.</p><p><strong>Tomaszowska publiczność z pewnością znajdzie w nowym programie KSM wiele sytuacji znajomych</strong>, choć niekoniecznie takich, z których wypada się śmiać podczas oficjalnych uroczystości. Kabaret ma jednak tę przewagę nad urzędową konferencją prasową, że nikt nie musi udawać, iż wszystko przebiega zgodnie z planem.</p><p>A poza tym śmiech, nawet kiedy jest nieco gorzki, bywa znacznie lepszą odpowiedzią na absurdy codzienności niż kolejna internetowa awantura.</p><h2>Kabaret Skeczów Męczących w Tomaszowie. Kiedy, gdzie i za ile?</h2><p><strong>Występ Kabaretu Skeczów Męczących odbędzie się w piątek, 20 listopada 2026 roku, o godzinie 18.00</strong>, w Hali Sportowej Zespołu Szkół Ponadpodstawowych nr 3 przy ulicy Legionów 47 w Tomaszowie Mazowieckim, czyli w popularnej „Samochodówce”.</p><p>Producentem wydarzenia jest <strong>Eskander</strong>. Zgodnie z informacjami serwisu KupBilecik widowisko potrwa około 90 minut, bez zaplanowanej przerwy.</p><p><strong>Bilety są nadal dostępne w sprzedaży internetowej.</strong> Ceny zaczynają się od 120 zł, do których mogą zostać doliczone opłaty serwisowe. W serwisie eBilet najtańsza oferta wynosi 128,90 zł, z uwzględnieniem obowiązkowych opłat. Ostateczna cena zależy od sprzedawcy i wybranego miejsca.</p><p>Do występu pozostało dziesięć dni.</p><p>Warto więc zarezerwować piątkowy wieczór, szczególnie jeśli zamiast kolejnej politycznej dyskusji, internetowej kłótni czy telewizyjnego serialu chcemy zobaczyć ludzi, którzy z opowiadania o naszych narodowych przywarach uczynili własną specjalność.</p><p>Bo jest w tym wszystkim pewien paradoks. <strong>Idziemy na kabaret, żeby odpocząć od rzeczywistości, a na scenie spotykamy ją ponownie.</strong> Tyle że tym razem możemy się z niej śmiać bez żadnych konsekwencji.</p><p>I może właśnie dlatego dobry kabaret wciąż jest nam potrzebny.</p><p>&nbsp;</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Nie wszystko musi być głośne, żeby poruszać serca. Kraina Łagodności zabrzmi w Tomaszowie]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57497,nie-wszystko-musi-byc-glosne-zeby-poruszac-serca-kraina-lagodnosci-zabrzmi-w-tomaszowie</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57497,nie-wszystko-musi-byc-glosne-zeby-poruszac-serca-kraina-lagodnosci-zabrzmi-w-tomaszowie</guid>
            <pubDate>Tue, 10 Nov 2026 22:03:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-nie-wszystko-musi-byc-glosne-zeby-poruszac-serca-kraina-lagodnosci-zabrzmi-w-tomaszowie-1794344736.webp</url>
                        <title>Nie wszystko musi być głośne, żeby poruszać serca. Kraina Łagodności zabrzmi w Tomaszowie</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57497,nie-wszystko-musi-byc-glosne-zeby-poruszac-serca-kraina-lagodnosci-zabrzmi-w-tomaszowie</link>
                    </image><description>W świecie, w którym muzyka coraz częściej próbuje przekrzyczeć samą siebie, istnieją jeszcze artyści przekonani, że kilka akordów gitary i dobrze dobrane słowa potrafią powiedzieć więcej niż potężna ściana dźwięku. W niedzielę, 15 listopada, o godzinie 17.00 w MCK Tkacz w Tomaszowie Mazowieckim wystąpi zespół Wszystkiego Najlepszego. Przed nami spotkanie z piosenką poetycką, balladą i folkiem. Z muzyką, która nie domaga się uwagi za wszelką cenę, lecz cierpliwie czeka, aż ktoś zechce jej naprawdę posłuchać.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Kraina Łagodności. Tam, gdzie słowa mają znaczenie</h2><p>Są takie piosenki, których nie sposób zmierzyć liczbą odtworzeń, miejscem na listach przebojów czy popularnością w mediach społecznościowych. Ich prawdziwą wartość odkrywamy znacznie później. Kiedy po latach wracają niespodziewanie, przywołując zapomniane twarze, miejsca i emocje. Kiedy wystarcza kilka dźwięków, aby człowiek na moment zatrzymał się w codziennym biegu.</p><p><strong>Właśnie z takiego świata wywodzi się zespół Wszystkiego Najlepszego</strong>, od lat związany z nurtem określanym mianem Krainy Łagodności. To muzyczne terytorium, którego granic nie wyznaczają ani gatunkowe definicje, ani przemijające mody. Spotykają się tutaj poezja, akustyczne brzmienia, folkowa swoboda i szczególna wrażliwość na ludzkie sprawy.</p><p>Miłośnicy <strong>Starego Dobrego Małżeństwa, Wolnej Grupy Bukowina czy Marka Grechuty</strong> z pewnością odnajdą w tej twórczości bliską sobie atmosferę. Nie oznacza to jednak artystycznego naśladownictwa. Wszystkiego Najlepszego przez lata wypracowało własny język muzyczny, oparty na melodyjności, wielogłosowych harmoniach i tekstach, które pozostawiają słuchaczowi przestrzeń do osobistej interpretacji.</p><p>To piosenki, których nie trzeba rozbierać na części pierwsze, aby je zrozumieć. Wystarczy słuchać. Niekiedy również zaśpiewać razem z wykonawcami.</p><h2>Od studenckich festiwali do własnej muzycznej opowieści</h2><p>Historia zespołu prowadzi nas do czasów, gdy piosenka studencka i turystyczna była czymś znacznie więcej niż repertuarem wykonywanym przy ognisku. Stanowiła swoistą wspólnotę ludzi poszukujących w muzyce autentyczności, humoru, refleksji i emocjonalnej bliskości.</p><p><strong>Wszystkiego Najlepszego zdobywało nagrody na festiwalach Yapa, Bakcynalia, Bazuna i Danielka</strong>, a także podczas innych przeglądów piosenki studenckiej i poetyckiej. Utwory takie jak „Taradajka”, „Jesienne oczekiwanie”, „Łapka niedźwiadka” czy „Aniołowie biali” trafiły do śpiewników i repertuaru kolejnych pokoleń miłośników tego gatunku.</p><p>Po latach przerwy zespół powrócił do intensywnej działalności koncertowej i wydawniczej. W 2017 roku ukazał się album <strong>„Na przekór przyszłej korekcie”</strong>, zawierający odświeżone nagrania zarejestrowane przed laty w Studenckim Radiu Żak. Dwa lata później światło dzienne ujrzeli <strong>„Wygnani Poeci”</strong>, a w 2023 roku muzycy zaprezentowali kolejną płytę – <strong>„Małe miasteczka”</strong>.</p><p>Ten ostatni tytuł nabiera w Tomaszowie szczególnego znaczenia. Bo przecież małe i średnie miasta mają swoje własne, niepowtarzalne historie. Ulice, które pamiętają więcej niż niejeden kronikarz. Ludzi, których losy nigdy nie trafią na pierwsze strony gazet. Miłości, rozstania i powroty, rozgrywające się z dala od wielkomiejskiego zgiełku.</p><p>A przecież właśnie z takich pozornie zwyczajnych historii rodzi się niekiedy najpiękniejsza poezja.</p><h2>Poezja nie jest martwym językiem</h2><p>Siłą Wszystkiego Najlepszego pozostaje umiejętność łączenia literatury z muzyką bez popadania w przesadną wzniosłość. W ich twórczości nie brakuje melancholii, ale jest również miejsce na pogodny uśmiech, autoironię i zwyczajną radość życia.</p><p>Z zespołem współpracowali autorzy tekstów, wśród których znaleźli się <strong>Adam Ziemianin, Aleksandra Bacińska, Krystyna Bernd i Krzysztof Kasperczyk</strong>. Ważną postacią grupy jest jej założyciel, gitarzysta, kompozytor i autor tekstów <strong>Maciej Rzeźnikowski</strong>.</p><p>To właśnie słowo stanowi punkt wyjścia do muzycznej opowieści. Nie jest przypadkowym dodatkiem do melodii ani pretekstem do popisów wokalnych.</p><p>W czasach, gdy piosenki coraz częściej przypominają produkty o krótkim terminie przydatności, takie podejście może wydawać się niemal staroświeckie. Ale być może właśnie dlatego pozostaje potrzebne.</p><p>Bo dobra poezja, podobnie jak dobra muzyka, nie ma daty ważności.</p><h2>Dziewięćdziesiąt minut poza codziennym pośpiechem</h2><p>Podczas tomaszowskiego koncertu publiczność usłyszy kompozycje z trzech autorskich albumów grupy. Organizatorzy zapowiadają również <strong>nowe, premierowe utwory, które nie zostały jeszcze wydane na płytach</strong>.</p><p>Występ potrwa około 90 minut. Można spodziewać się charakterystycznych dla zespołu wielogłosowych aranżacji, akustycznych brzmień, opowieści między piosenkami i bezpośredniego kontaktu z publicznością.</p><p>Nie będzie to zatem wyłącznie sentymentalna podróż do czasów studenckich festiwali. Wszystkiego Najlepszego nadal komponuje, nagrywa i poszukuje nowych muzycznych historii. I właśnie w tym tkwi siła zespołu, który nie zamierza żyć wyłącznie dawnymi sukcesami.</p><p><strong>Koncert odbędzie się w niedzielę, 15 listopada 2026 roku, o godzinie 17.00 w Miejskim Centrum Kultury Tkacz przy ulicy Niebrowskiej 50 w Tomaszowie Mazowieckim.</strong> Bilety dostępne są w cenach od 70 zł, do których mogą zostać doliczone opłaty serwisowe. Można je kupić za pośrednictwem serwisu <a href="https://www.kupbilecik.pl/pl/event/220022/tomaszow-mazowiecki/wszystkiego-najlepszego">KupBilecik</a>.</p><p>Listopad nie jest miesiącem szczególnie łaskawym dla naszych nastrojów. Dni stają się coraz krótsze, wieczory coraz dłuższe, a codzienność nie zawsze dostarcza powodów do optymizmu. Może więc warto choć na półtorej godziny zamienić pośpiech na refleksję, ekran telefonu na koncertową scenę, a wszechobecny hałas na kilka prostych, pięknie zaśpiewanych słów?</p><p><strong>Bo nie wszystko musi być głośne, żeby poruszać serca. Czasem najwięcej mówi muzyka, która potrafi być cicho.</strong></p><p>Weryfikacja redakcyjna: termin, miejsce, cena i program koncertu zostały potwierdzone w serwisie biletowym. Historia zespołu, dyskografia i nazwiska twórców są zgodne z jego oficjalną stroną.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Duchy Dickensa, miłość w cieniu PRL i nocne Igrzyska Śmierci. Listopad pełen filmowych emocji w tomaszowskim Heliosie]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57496,duchy-dickensa-milosc-w-cieniu-prl-i-nocne-igrzyska-smierci-listopad-pelen-filmowych-emocji-w-tomaszowskim-heliosie</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57496,duchy-dickensa-milosc-w-cieniu-prl-i-nocne-igrzyska-smierci-listopad-pelen-filmowych-emocji-w-tomaszowskim-heliosie</guid>
            <pubDate>Tue, 10 Nov 2026 21:57:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-duchy-dickensa-milosc-w-cieniu-prl-i-nocne-igrzyska-smierci-listopad-pelen-filmowych-emocji-w-toma-1794344326.png</url>
                        <title>Duchy Dickensa, miłość w cieniu PRL i nocne Igrzyska Śmierci. Listopad pełen filmowych emocji w tomaszowskim Heliosie</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57496,duchy-dickensa-milosc-w-cieniu-prl-i-nocne-igrzyska-smierci-listopad-pelen-filmowych-emocji-w-tomaszowskim-heliosie</link>
                    </image><description>Johnny Depp jako legendarny skąpiec, Arkadiusz Jakubik w roli Jacka Kuronia, Stanisław Wokulski uwikłany w miłość, której nie sposób kupić za żadne pieniądze, i Katniss Everdeen ponownie stająca do walki o życie. Listopadowy repertuar kina Helios w Tomaszowie Mazowieckim przypomina dobrze skomponowaną filmową antologię. Jest w nim miejsce na historię, romantyczne uniesienia, grozę, dziecięcą fantazję i pierwsze zapowiedzi Bożego Narodzenia. A także na noc, podczas której sen będzie ostatnią rzeczą, o jakiej pomyślą widzowie.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Scrooge powraca. Johnny Depp spotka duchy Bożego Narodzenia</h2><p>Są historie, które nie starzeją się nawet wtedy, gdy zmienia się świat. <strong>„Opowieść wigilijna” Charlesa Dickensa</strong> należy do tej szczególnej kategorii literackich dzieł, które przeżyły swoich autorów, kolejne pokolenia czytelników i niezliczone próby przeniesienia na ekran.</p><p>Tym razem do świata wiktoriańskiego Londynu zaprasza <strong>„Ebenezer Scrooge. Opowieść wigilijna”</strong>, z Johnnym Deppem w roli głównej. Aktor, który przez lata przyzwyczaił widzów do bohaterów ekscentrycznych, niejednoznacznych i nie zawsze sympatycznych, wciela się w człowieka, dla którego pieniądze stały się ważniejsze od drugiego człowieka.</p><p>Scrooge ma wszystko, co można kupić. Nie ma jednak tego, czego nie znajdzie w żadnym bankowym sejfie: serdeczności, przyjaźni i zwyczajnej ludzkiej radości. Boże Narodzenie uważa za niepotrzebny sentymentalizm, a współczucie za kosztowną słabość.</p><p>Do czasu.</p><p>W wigilijną noc odwiedza go duch dawnego wspólnika, a później trzy zjawy prowadzące przez przeszłość, teraźniejszość i przyszłość. Ta osobliwa podróż staje się rozrachunkiem z życiem, którego nie da się już przeliczyć na monety.</p><p><strong>Film w reżyserii Ti Westa wejdzie na ekrany 13 listopada.</strong> Obok Deppa zobaczymy między innymi Ruperta Grinta. W opowieści, którą Dickens napisał w 1843 roku, najważniejsza pozostaje jednak myśl boleśnie aktualna: człowiek może mieć pełne kieszenie i jednocześnie dramatycznie puste życie.</p><h2>„Nasza rewolucja”. Miłość, której nie złamały więzienie i stan wojenny</h2><p>Zupełnie inne emocje przynosi <strong>„Nasza rewolucja”</strong>, film opowiadający o Jacku i Grażynie Kuroniach. To kino, w którym wielka historia nie jest jedynie dekoracją dla losów bohaterów. Wdziera się do ich mieszkania, rozdziela rodzinę, odbiera poczucie bezpieczeństwa i stawia pytania, na które nie ma łatwych odpowiedzi.</p><p>Jacek Kuroń należał do najbardziej rozpoznawalnych postaci demokratycznej opozycji w czasach PRL. Człowiek charyzmatyczny, bezkompromisowy, gotowy płacić wysoką cenę za swoje przekonania. Grażyna była nie tylko jego żoną, ale również partnerką w działalności opozycyjnej, osobą o niezwykłej determinacji i własnej odwadze.</p><p>Ich mieszkanie stawało się miejscem spotkań, rozmów i planowania działań, które dla komunistycznej władzy stanowiły zagrożenie. Inwigilacja, represje, więzienie i wieloletnie rozłąki były codziennością, a nie fabularnym wymysłem scenarzysty.</p><p><strong>W rolach głównych występują Arkadiusz Jakubik i Magdalena Popławska.</strong> Za kamerą stanął Piotr Domalewski.</p><p>To opowieść o cenie wolności, ale również o czymś znacznie bardziej intymnym. O miłości, która musi zmierzyć się nie z banalnymi nieporozumieniami, lecz z machiną państwa totalitarnego.</p><p>Film wchodzi do repertuaru <strong>11 listopada</strong>, w Narodowe Święto Niepodległości. Trudno o bardziej wymowny termin dla historii ludzi, którzy przez lata walczyli o demokratyczną Polskę.</p><h2>Wokulski, świąteczna miłość i twarz, która stała się przekleństwem</h2><p>Listopadowy repertuar nie kończy się na dwóch premierach. Na ekranie pojawia się także <strong>„Lalka”</strong>, kolejna filmowa interpretacja powieści Bolesława Prusa.</p><p>Stanisław Wokulski, człowiek sukcesu, przedsiębiorca i romantyk uwięziony w epoce pozytywizmu, ponownie próbuje zdobyć serce Izabeli Łęckiej. Historia dobrze znana kolejnym pokoleniom czytelników pozostaje fascynującym studium społecznych podziałów, ludzkich ambicji i miłości, która potrafi zamienić rozsądek w bezradnego obserwatora.</p><p>Bo Wokulski, podobnie jak wielu bohaterów wielkiej literatury, przegrywa nie dlatego, że nie potrafi walczyć. Przegrywa, ponieważ próbuje wygrać coś, co nigdy nie było przedmiotem uczciwej gry.</p><p>Zupełnie inną atmosferę proponuje <strong>„Przepis na Święta”</strong>. Polska komedia romantyczna opowiada historię Idy, młodej kobiety marzącej o własnej cukierni. Spotkanie z Piotrem, dyrektorem banku, uruchamia lawinę wydarzeń, których żadne z nich nie potrafi przewidzieć. Tym bardziej że mężczyzna niespodziewanie dowiaduje się o istnieniu dziesięcioletniego syna.</p><p>Będą więc rodzinne komplikacje, uczuciowe zawirowania i atmosfera świątecznych wypieków. Czyli wszystko to, co kino romantyczne lubi najbardziej.</p><p>Dla widzów poszukujących historii bliższych codzienności przygotowano <strong>„Jak żyć, żeby nie zwariować”</strong>. Główna bohaterka, Anka, musi odbudować swoje życie po zdradzie męża i finansowych problemach. Zamiast jednak pogrążyć się w rozpaczy, podejmuje walkę o własną przyszłość.</p><p>Miłośnicy mocniejszych wrażeń mogą natomiast wybrać <strong>„Clayface”</strong>. To historia Matta Hagena, którego hollywoodzka kariera zostaje brutalnie przerwana przez oszpecenie twarzy. Świat, w którym wygląd bywa cenniejszy niż talent, okazuje się miejscem wyjątkowo okrutnym. A granica pomiędzy ludzką tragedią a horrorem zaczyna niebezpiecznie się zacierać.</p><h2>Dzieci przejmują ekran. Kot Prot, zbuntowane skarpetki i Świnka Peppa</h2><p>Najmłodsi widzowie również nie mają powodów do narzekania. <strong>„Kot Prot”</strong> zabiera dzieci do świata wyobraźni, w którym zdrowy rozsądek często przegrywa z fantazją, a zwykły dzień potrafi przemienić się w serię niezwykłych wydarzeń.</p><p>Tytułowy bohater, znany z charakterystycznego kapelusza i talentu do wprowadzania zamieszania, tym razem próbuje pomóc rodzeństwu, Gabby i Sebastianowi, odnaleźć radość w nowym mieście.</p><p>W repertuarze znalazły się także <strong>„Niesamowite przygody skarpetek 4. Do roboty!”</strong>. Bohaterowie, którzy dawno udowodnili, że życie skarpetki nie musi ograniczać się do pralki i szuflady, tym razem spróbują sił w kuchni, na koncertowej scenie oraz przy budowaniu robotów.</p><p>A ponieważ Boże Narodzenie zbliża się nieuchronnie, w kinie pojawi się również <strong>„Świąteczna zabawa z Peppą”</strong>. Specjalne seanse zaplanowano na 14 i 15 listopada, a także na kolejny weekend, 21 i 22 listopada. W tomaszowskim Heliosie rozpoczną się o godzinie 10.30.</p><p>Będą świąteczne przygody sympatycznej świnki i jej rodziny, wspólna zabawa oraz konkursy z nagrodami. Dla najmłodszych to okazja, by rozpocząć odliczanie do Gwiazdki nieco wcześniej.</p><h2>Jedna noc, cztery filmy. Katniss Everdeen powraca do Panem</h2><p>Piątek, <strong>13 listopada</strong>, dla miłośników filmowej adrenaliny może okazać się wyjątkowo długi. O godzinie <strong>22.00 tomaszowski Helios rozpocznie Maraton Igrzysk Śmierci</strong>, podczas którego widzowie obejrzą cztery filmy z popularnej serii opartej na powieściach Suzanne Collins.</p><p>Najpierw powrót do brutalnego świata Panem i początków walki Katniss Everdeen. Później „W pierścieniu ognia”, a następnie obie części „Kosogłosa”.</p><p>Cała noc z historią, w której rozrywka staje się narzędziem politycznej przemocy, a telewizyjne widowisko służy podtrzymywaniu społecznego strachu.</p><p>Trudno nie dostrzec w tej opowieści czegoś więcej niż fantastycznej przygody. Collins stworzyła przecież wizję świata, w którym władza kontroluje obywateli nie tylko siłą, ale także za pomocą obrazów, emocji i starannie reżyserowanego spektaklu.</p><p>Maraton zakończy się w sobotę, 14 listopada, około godziny 7.55. Wydarzenie poprzedzi zaplanowaną na 20 listopada premierę filmu <strong>„Igrzyska śmierci: Wschód słońca w dniu dożynek”</strong>.</p><h2>Jane Austen na wielkim ekranie. A potem wieczór tylko dla pań</h2><p>Poniedziałek, <strong>16 listopada</strong>, będzie należał do miłośników klasycznej literatury. W ramach cyklu <strong>Kino Konesera</strong> o godzinie 18.00 zaplanowano projekcję filmu <strong>„Rozważna i romantyczna”</strong>, najnowszej ekranizacji powieści Jane Austen.</p><p>Historia rodziny Dashwoodów, której śmierć ojca odbiera dotychczasowe bezpieczeństwo finansowe, to opowieść o miłości, społecznych konwenansach i dramatycznych wyborach. Austen, podobnie jak Dickens czy Prus, doskonale wiedziała, że pieniądze mają ogromną władzę nad ludzkim losem. Ale nie zawsze potrafią zapewnić szczęście.</p><p>Dwa dni później, w środę <strong>18 listopada o godzinie 18.00</strong>, odbędzie się kolejna odsłona <strong>Kina Kobiet</strong>. Tym razem z filmem „Przepis na Święta”. Tradycyjnie przed projekcją przygotowano atrakcje, konkursy i nagrody.</p><p>To propozycja dla tych, którzy od kinowego wieczoru oczekują nie tylko filmu, ale również okazji do spotkania i wspólnej zabawy.</p><h2>Listopad pod znakiem wielkich historii</h2><p>Trudno znaleźć jeden wspólny mianownik dla wszystkich listopadowych propozycji Heliosa. I może właśnie na tym polega ich siła.</p><p>Dickens przypomni, że nigdy nie jest za późno na przemianę. Historia Kuroniów pokaże, jak wiele potrafi kosztować wierność własnym przekonaniom. Prus ponownie zapyta o granice miłości i ambicji. Austen zabierze widzów do świata, w którym uczucia muszą zmagać się z hierarchią społeczną. A Suzanne Collins udowodni, że fantastyka potrafi być przenikliwym komentarzem do mechanizmów władzy.</p><p>Między tym wszystkim znajdzie się miejsce na dziecięcy śmiech, odrobinę filmowej grozy i pierwsze świąteczne wzruszenia.</p><p><strong>Bilety na listopadowe seanse dostępne są w kasach kin Helios, aplikacji mobilnej oraz na stronie </strong><a href="http://www.helios.pl"><strong>www.helios.pl</strong></a><strong>.</strong> Sieć zachęca do wcześniejszych zakupów w ramach oferty „Wcześniej kupujesz, więcej zyskujesz”.</p><p>Warto również pamiętać, że przy tomaszowskim kinie prowadzone są prace na parkingu, co czasowo ogranicza liczbę dostępnych miejsc.</p><p>Listopad może być szary, chłodny i deszczowy. Ale kiedy gasną światła sali kinowej, pogoda za oknem naprawdę przestaje mieć znaczenie.</p><p>Terminy i godziny lokalnych wydarzeń zweryfikowane w oficjalnym repertuarze kina Helios w Tomaszowie Mazowieckim oraz na stronach organizatora.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Wieczorny przegląd: rozmowy Ukraina–Rosja, zarzuty o dywersję i decyzje rządu. Tomaszów przed Świętem Niepodległości]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57495,wieczorny-przeglad-rozmowy-ukraina-rosja-zarzuty-o-dywersje-i-decyzje-rzadu-tomaszow-przed-swietem-niepodleglosci</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57495,wieczorny-przeglad-rozmowy-ukraina-rosja-zarzuty-o-dywersje-i-decyzje-rzadu-tomaszow-przed-swietem-niepodleglosci</guid>
            <pubDate>Tue, 10 Nov 2026 21:36:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-wieczorny-przeglad-rozmowy-ukraina-rosja-zarzuty-o-dywersje-i-decyzje-rzadu-tomaszow-przed-swiete-1794343858.png</url>
                        <title>Wieczorny przegląd: rozmowy Ukraina–Rosja, zarzuty o dywersję i decyzje rządu. Tomaszów przed Świętem Niepodległości</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57495,wieczorny-przeglad-rozmowy-ukraina-rosja-zarzuty-o-dywersje-i-decyzje-rzadu-tomaszow-przed-swietem-niepodleglosci</link>
                    </image><description>Wtorek, 10 listopada 2026 roku, przyniósł wydarzenia, które po raz kolejny przypomniały, jak mocno bezpieczeństwo Polski związane jest z sytuacją za jej granicami. W Abu Zabi rozpoczęły się pierwsze od dziewięciu miesięcy bezpośrednie rozmowy przedstawicieli Ukrainy i Rosji przy udziale Stanów Zjednoczonych. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego ujawniła zatrzymanie dwóch osób podejrzanych o szpiegostwo i dywersję na rzecz Moskwy, a Rządowe Centrum Bezpieczeństwa ostrzegało mieszkańców Lubelszczyzny przed zagrożeniem związanym z rosyjskim atakiem powietrznym. W Warszawie rząd przyjął projekty zmian w prawie karnym i energetyce jądrowej, a także zapowiedział pomoc poszkodowanym w krakowskiej tragedii. Tymczasem Tomaszów Mazowiecki przygotowuje się do jutrzejszych obchodów Święta Niepodległości. Będą uroczystości wojskowe, bieg uliczny i zmiany w komunikacji miejskiej.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>&nbsp;Abu Zabi. Cztery godziny rozmów o zakończeniu wojny. Czy to początek rzeczywistego przełomu?</h2><p>Przez ostatnie miesiące wojna w Ukrainie przypominała coraz bardziej ponury mechanizm, w którym kolejne ofensywy, ataki rakietowe i polityczne deklaracje następowały po sobie, nie przybliżając stron do rozwiązania konfliktu. We wtorek pojawiła się przynajmniej próba przerwania tego cyklu.</p><p><strong>10 listopada w Abu Zabi rozpoczęły się pierwsze od lutego bezpośrednie negocjacje Ukrainy i Rosji prowadzone przy pośrednictwie Stanów Zjednoczonych.</strong> Pierwsza runda trwała blisko cztery godziny. To najważniejsze międzynarodowe wydarzenie mijającego dnia, choć na razie znacznie łatwiej mówić o wznowieniu dialogu niż o realnych perspektywach pokoju.</p><p>Delegacji ukraińskiej przewodniczył Rustem Umerow, natomiast rosyjskiej Władimir Miedinski. Stany Zjednoczone reprezentowali między innymi Steve Witkoff i Jared Kushner.</p><p>Rozmowy koncentrowały się na gwarancjach bezpieczeństwa, kwestiach humanitarnych, wymianie jeńców oraz powrocie ukraińskich cywilów i dzieci przetrzymywanych przez Rosję.</p><p>Prezydent Wołodymyr Zełenski określił przebieg spotkania jako konstruktywny i merytoryczny. Amerykański sekretarz stanu Marco Rubio również pozytywnie ocenił pierwszą rundę. Nie oznacza to jednak, że uzgodniono warunki zakończenia wojny.</p><h3>Najtrudniejsze sprawy pozostają nierozwiązane</h3><p>Rosja nadal domaga się ustępstw terytorialnych ze strony Ukrainy oraz ograniczenia jej przyszłych możliwości wojskowych i integracji z NATO.</p><p>Kijów odrzuca warunki, które oznaczałyby rezygnację z suwerenności i pozostawienie kraju bez wiarygodnych gwarancji bezpieczeństwa.</p><p>Właśnie tutaj zaczyna się prawdziwy problem.</p><p>Można podpisać dokument o zawieszeniu broni. Można nawet wyznaczyć linię rozgraniczenia wojsk. Znacznie trudniej stworzyć mechanizm, który uniemożliwi ponowne rozpoczęcie działań zbrojnych.</p><p>Stany Zjednoczone rozważają rozwiązania nawiązujące do gwarancji bezpieczeństwa wynikających z art. 5 Traktatu Północnoatlantyckiego. Nie przedstawiono jednak wiążącego porozumienia określającego zasady ich uruchamiania i egzekwowania.</p><p><strong>Rozmowy mają być kontynuowane w środę, 11 listopada.</strong> Strony zapowiadają dalsze negocjacje, ale nie ustaliły terminu zakończenia wojny.</p><h3>Polska nie może być tylko obserwatorem</h3><p>Dla Warszawy stawką jest znacznie więcej niż zakończenie walk za wschodnią granicą.</p><p>Każde porozumienie wpływające na obecność NATO w Europie Środkowo-Wschodniej może mieć znaczenie dla bezpieczeństwa Polski, państw bałtyckich i całej wschodniej flanki Sojuszu.</p><p>Rosja wielokrotnie domagała się ograniczenia obecności wojskowej NATO w tej części kontynentu. Państwa europejskie sprzeciwiają się rozwiązaniom, które podważałyby ich suwerenne prawo do decydowania o własnym bezpieczeństwie.</p><p>To także temat ważny dla Tomaszowa Mazowieckiego – miasta, w którym stacjonuje 25. Brygada Kawalerii Powietrznej i którego otoczenie gospodarcze związane jest również z przemysłem obronnym.</p><p>Nie ma informacji, aby dzisiejsze rozmowy dotyczyły bezpośrednio tomaszowskiego garnizonu. Jednak ich ewentualne skutki strategiczne mogą dotyczyć całych Sił Zbrojnych RP.</p><p>W dyplomacji, podobnie jak w szachach, nie wystarczy dostrzec następny ruch. Trzeba przewidzieć także ten, który przeciwnik wykona dopiero później.</p><h2>Rosyjska dywersja w Polsce. ABW ujawnia sprawę dwóch podejrzanych</h2><p>Wtorkowy komunikat Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego pokazał, że zagrożenie rosyjskimi działaniami nie ogranicza się do frontu ukraińskiego.</p><p><strong>ABW poinformowała o zatrzymaniu dwóch obywateli Ukrainy podejrzanych o szpiegostwo i dywersję na zlecenie rosyjskich służb specjalnych.</strong></p><p>Zatrzymania przeprowadzili funkcjonariusze łódzkiej delegatury Agencji 3 listopada w Mińsku Mazowieckim. Informację o sprawie upubliczniono jednak dopiero dzisiaj, dlatego jest to nowa wiadomość, a nie nowe wtorkowe zatrzymanie.</p><p>Według ustaleń ABW podejrzani prowadzili rozpoznanie infrastruktury krytycznej i obiektów wojskowych na terenie Polski.</p><p>Mieli również uczestniczyć w podpalaniu samochodów. Przed dokonaniem tych czynów zmieniano numery rejestracyjne pojazdów na przypominające oznaczenia stosowane przez ukraińskie wojsko.</p><p>Śledczy badają, czy działanie to miało służyć skierowaniu podejrzeń na stronę ukraińską.</p><p>Za wykonywane zadania mężczyźni mieli otrzymywać wynagrodzenie, między innymi w kryptowalutach.</p><p>Prokurator przedstawił im zarzuty na podstawie <strong>art. 130 § 1 i § 7 Kodeksu karnego</strong>. Za zarzucane czyny grozi od dziesięciu lat do dożywotniego pozbawienia wolności.</p><p>Obaj zostali tymczasowo aresztowani na trzy miesiące.</p><h3>Dlaczego ta sprawa ma znaczenie dla naszego regionu?</h3><p>Postępowanie prowadzi łódzki wydział zamiejscowy Prokuratury Krajowej, a w działaniach uczestniczyła delegatura ABW w Łodzi.</p><p>To sprawa szczególnie interesująca dla województwa łódzkiego, choć dotychczasowy komunikat nie wskazuje, aby podejrzani wykonywali konkretne zadania na terenie Tomaszowa Mazowieckiego.</p><p>Nie należy więc sugerować takich powiązań bez dowodów.</p><p>Trzeba natomiast zauważyć, że <strong>ochrona infrastruktury krytycznej i obiektów wojskowych</strong> dotyczy również naszego regionu. W Tomaszowie funkcjonuje garnizon wojskowy, a na terenie powiatu znajdują się przedsiębiorstwa związane z obronnością.</p><p>Szczególnej uwagi wymaga również mechanizm dezinformacji. Podpalenie samochodu, które z pozoru wygląda na działanie jednej grupy narodowościowej, może w rzeczywistości stanowić element operacji służb obcego państwa.</p><p>Nie wolno jednak na podstawie zarzutów wobec dwóch konkretnych osób obciążać odpowiedzialnością całej społeczności ukraińskiej.</p><p>O winie podejrzanych zdecyduje sąd. Śledztwo pozostaje rozwojowe.</p><h2>Alert RCB na Lubelszczyźnie. Polska podniosła gotowość obrony powietrznej</h2><p>Wtorek przyniósł jeszcze jeden sygnał pokazujący, jak blisko polskiej granicy toczy się wojna.</p><p><strong>O godz. 10.20 Rządowe Centrum Bezpieczeństwa wysłało ostrzeżenie do mieszkańców części województwa lubelskiego</strong> w związku z rosyjskim atakiem powietrznym na Ukrainę.</p><p>Poinformowano o podniesieniu gotowości polskiego systemu obrony powietrznej. Alert dotyczył między innymi powiatów włodawskiego, chełmskiego, łęczyńskiego i lubartowskiego.</p><p>Sytuacja została następnie wyjaśniona. O godz. 10.55 RCB przekazało, że atak się zakończył i <strong>nie występuje zagrożenie na terytorium Polski</strong>.</p><p>To ważna aktualizacja. Nie można przedstawiać porannego alertu jako ostrzeżenia nadal obowiązującego wieczorem.</p><p>Tego rodzaju działania służb pokazują, że procedury monitorowania przestrzeni powietrznej muszą działać niezależnie od tego, czy ostatecznie dojdzie do naruszenia polskiego terytorium.</p><p>Alert nie obejmował powiatu tomaszowskiego.</p><h2>Polska po tragedii w Krakowie. Premier zapowiada pomoc rodzinom i zmiany w przepisach</h2><p>W Warszawie wtorkowe posiedzenie Rady Ministrów rozpoczęło się od minuty ciszy poświęconej ofiarom sobotniego ataku w Krakowie.</p><p><strong>Premier Donald Tusk zapowiedział ponadstandardową pomoc państwa dla rodzin zabitych, rannych policjantów i pozostałych poszkodowanych.</strong></p><p>Szef rządu dziękował funkcjonariuszom, ratownikom i osobom postronnym, które pomagały podczas tragedii.</p><p>Przypomnijmy, że 7 listopada 24-letni mężczyzna otworzył ogień do przypadkowych osób w centrum Krakowa. Zginęło sześć osób, kilkanaście zostało rannych. W mieszkaniu rodzinnym podejrzanego w Ostrowcu Świętokrzyskim odnaleziono ciała trzech kolejnych osób.</p><p>Napastnik zmarł 9 listopada w szpitalu.</p><p>Śledztwo nadal trwa. Prokuratura bada motywy działania i możliwość udziału innych osób.</p><h3>Czy zmienią się zasady dostępu do broni?</h3><p>Premier zapowiedział pilny przegląd przepisów dotyczących posiadania broni palnej.</p><p>Szczególną uwagę zwrócono na zasady badań psychologicznych i kontrolowania osób mających pozwolenia na broń.</p><p>Nie oznacza to jeszcze wprowadzenia nowych obowiązków.</p><p>Obecne zasady reguluje ustawa z 21 maja 1999 roku o broni i amunicji. Jej ewentualna nowelizacja będzie wymagała przeprowadzenia odpowiedniej procedury legislacyjnej.</p><p>Ważne, aby dyskusja nie ograniczyła się do emocjonalnej reakcji na tragedię. Potrzebna będzie analiza, czy obowiązujące przepisy były prawidłowo stosowane i czy istniały sygnały pozwalające wcześniej rozpoznać zagrożenie.</p><h2>Rząd przyjął projekt surowszych kar. Atak samochodem na funkcjonariusza ma być wyraźnie objęty przepisami</h2><p>Podczas tego samego posiedzenia Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji Kodeksu karnego i Kodeksu wykroczeń.</p><p>Projekt dotyczy między innymi <strong>zaostrzenia odpowiedzialności za ataki na funkcjonariuszy publicznych</strong>, również w sytuacjach, gdy niebezpiecznym narzędziem staje się samochód.</p><p>Rząd chce doprecyzować przepisy dotyczące czynnej napaści, tak aby obejmowały one zachowania bezpośrednio zagrażające życiu funkcjonariusza, nawet bez użycia tradycyjnie rozumianej broni.</p><p>Za takie przestępstwo miałaby grozić kara od roku do dziesięciu lat więzienia.</p><p>Drugą częścią zmian są nowe sankcje za organizowanie nielegalnego przekraczania granicy, szczególnie w celach zarobkowych i w warunkach zagrażających życiu ludzi.</p><p>Za organizowanie nielegalnego przekroczenia granicy dla korzyści majątkowej lub osobistej projekt przewiduje od roku do dziesięciu lat pozbawienia wolności. Jeżeli proceder naraża życie lub zdrowie wielu osób, kara może wynosić od dwóch do dwunastu lat, a gdy jego następstwem jest śmierć człowieka – od trzech do dwudziestu lat.</p><p><strong>To dopiero projekt przyjęty przez rząd, nie nowe obowiązujące przepisy.</strong></p><p>Przed jego wejściem w życie konieczne będzie zakończenie prac parlamentarnych, podpis prezydenta i ogłoszenie ustawy.</p><h2>Trybunał Konstytucyjny. Nowy regulamin, stary spór o legalność</h2><p>W Warszawie doszło dzisiaj także do kolejnego etapu konfliktu wokół Trybunału Konstytucyjnego.</p><p>Zgromadzenie sędziów zwołane przez Annę Korwin-Piotrowską przyjęło uchwałę dotyczącą zmian w regulaminie TK.</p><p>Nowe rozwiązania mają zwiększać udział sędziów w zarządzaniu sprawami Trybunału, w tym w opiniowaniu sprawozdań finansowych i organizowaniu jego pracy.</p><p>Premier Donald Tusk poinformował o publikacji uchwały w dzienniku urzędowym.</p><p>Sprawa nie jest jednak wolna od kontrowersji.</p><p>Od końca października trwa konflikt dotyczący kierownictwa Trybunału i legalności działań części sędziów. Grupa ośmiu sędziów uznaje działania Anny Korwin-Piotrowskiej, natomiast siedmiu pozostałych kwestionuje ich zgodność z obowiązującymi przepisami.</p><p>To nie jest wyłącznie spór personalny.</p><p>Art. 194 Konstytucji RP określa zasady powoływania sędziów Trybunału, natomiast art. 197 odsyła do ustawy regulującej organizację i tryb postępowania przed TK.</p><p>Znaczenie ma zarówno legalność obsady organu, jak i sposób podejmowania decyzji przez jego sędziów.</p><p><strong>Publikacja uchwały nie usuwa automatycznie wszystkich wątpliwości prawnych.</strong> Jednocześnie same zarzuty jednej strony nie mogą zastępować rzetelnej analizy ustawowej i konstytucyjnej.</p><p>Dla obywateli najważniejsze jest to, czy Trybunał będzie mógł bezstronnie i skutecznie rozpoznawać sprawy dotyczące ich praw.</p><h2>Polski atom. Rząd chce przyspieszyć inwestycje i lepiej chronić podwykonawców</h2><p>Rada Ministrów przyjęła we wtorek projekt kolejnej nowelizacji przepisów dotyczących budowy elektrowni jądrowych.</p><p>Celem jest uproszczenie procedur administracyjnych, przyspieszenie przygotowania inwestycji oraz zwiększenie bezpieczeństwa współpracy między inwestorem i wykonawcami.</p><p><strong>Projekt przewiduje między innymi możliwość składania części specjalistycznej dokumentacji w języku angielskim za zgodą prezesa Państwowej Agencji Atomistyki.</strong></p><p>Ma to ograniczyć konieczność tłumaczenia rozbudowanych materiałów technicznych, przy zachowaniu prawa organów do zażądania tłumaczenia.</p><p>Ważną zmianą jest również ochrona podwykonawców. Spółka Polskie Elektrownie Jądrowe miałaby w określonych przypadkach odpowiadać za bezpośrednie regulowanie należności za wykonane roboty.</p><p>To szczególnie istotne przy inwestycjach angażujących wiele firm.</p><h3>Szansa także dla polskich przedsiębiorstw</h3><p>Pierwsza polska elektrownia jądrowa ma powstać na Pomorzu. Nie jest to inwestycja zlokalizowana w powiecie tomaszowskim.</p><p>Nie oznacza to jednak, że pozostanie bez wpływu na przemysł w innych częściach Polski.</p><p>Projekty jądrowe wymagają dostaw konstrukcji, urządzeń, systemów automatyki, usług logistycznych i zaplecza technicznego.</p><p>Dla przedsiębiorców z regionu łódzkiego może to być potencjalny kierunek rozwoju, pod warunkiem spełnienia odpowiednich wymagań jakościowych i certyfikacyjnych.</p><p>Dzisiaj nie ogłoszono jednak żadnego konkretnego zamówienia dla firmy z Tomaszowa Mazowieckiego.</p><h2>Pentagon. Polska i USA rozmawiają o bazach i współpracy obronnej</h2><p>Ważnym wydarzeniem wtorku było również spotkanie ministra obrony narodowej Władysława Kosiniaka-Kamysza z amerykańskim sekretarzem obrony Pete'em Hegsethem.</p><p>Rozmowy odbyły się w Pentagonie.</p><p>Przedmiotem spotkania były między innymi amerykańskie bazy wojskowe, obecność żołnierzy USA w Polsce i współpraca przemysłów obronnych obu państw.</p><p>Hegseth złożył kondolencje w związku z tragedią w Krakowie i podkreślał znaczenie Polski dla NATO.</p><p>Amerykańska strona zapowiedziała pogłębianie współpracy przemysłowej. Wśród omawianych rozwiązań pojawiła się deklaracja intencji dotycząca zwiększenia skali i tempa wspólnych przedsięwzięć.</p><p>Na tym etapie nie należy jednak utożsamiać zapowiedzi współpracy z podpisaniem konkretnych kontraktów na uzbrojenie.</p><p>Dla Tomaszowa znaczenie mają przede wszystkim możliwe konsekwencje dotyczące rozwoju Sił Zbrojnych RP i polskiego przemysłu obronnego. Nie potwierdzono jednak decyzji odnoszących się bezpośrednio do 25. Brygady Kawalerii Powietrznej czy przedsiębiorstw naszego powiatu.</p><h2>Cieśnina Ormuz. Stany Zjednoczone apelują do sojuszników, ale chętnych do działania brakuje</h2><p>Poza Europą nadal jednym z najważniejszych punktów napięcia pozostaje rejon Zatoki Perskiej.</p><p>Amerykański sekretarz stanu Marco Rubio zaapelował podczas rozmów z partnerami z G7 o większe zaangażowanie państw sojuszniczych w ochronę żeglugi przez cieśninę Ormuz.</p><p>To jeden z najważniejszych szlaków transportu ropy naftowej i gazu.</p><p>Według Rubio państwa, których gospodarki korzystają z bezpiecznej żeglugi w tym regionie, powinny w większym stopniu uczestniczyć w zapewnieniu tej ochrony.</p><p>Część europejskich partnerów uzależnia jednak szersze zaangażowanie od ograniczenia działań wojennych.</p><p>Nie przedstawiono dzisiaj porozumienia oznaczającego trwałe rozwiązanie problemu.</p><p>W praktyce oznacza to dalszą niepewność na rynku surowców energetycznych. Dla polskich kierowców i przedsiębiorców konsekwencje mogą być pośrednie, ale realne, jeśli wzrosną koszty transportu i ubezpieczenia dostaw.</p><h2>Paliwa od środy. Benzyna nieco droższa, diesel tańszy</h2><p>Ministerstwo Energii opublikowało nowe maksymalne ceny paliw obowiązujące <strong>11 i 12 listopada 2026 roku</strong>.</p><p>W porównaniu z wtorkiem limit dla benzyny wzrośnie, natomiast dla oleju napędowego spadnie.</p><figure class="table"><table><thead><tr><th>Paliwo</th><th>Limit 10 listopada</th><th>Limit 11–12 listopada</th></tr></thead><tbody><tr><td>Benzyna Pb95</td><td>6,04 zł/l</td><td><strong>6,10 zł/l</strong></td></tr><tr><td>Benzyna Pb98</td><td>6,67 zł/l</td><td><strong>6,70 zł/l</strong></td></tr><tr><td>Olej napędowy</td><td>7,74 zł/l</td><td><strong>7,66 zł/l</strong></td></tr></tbody></table></figure><p>Przy tankowaniu 50 litrów benzyny Pb95 maksymalny koszt wzrośnie o trzy złote, natomiast w przypadku takiej samej ilości oleju napędowego spadnie o cztery złote.</p><p>To stawki maksymalne, a nie jednolite obowiązkowe ceny na wszystkich stacjach.</p><p>Mechanizm funkcjonuje w ramach programu „Ceny Paliwa Niżej”, który obejmuje również obniżony VAT i akcyzę. Zgodnie z obecnymi przepisami pakiet ma obowiązywać do końca 2026 roku.</p><p>Dla firm transportowych z regionu tomaszowskiego większe znaczenie od pojedynczej korekty będzie miała stabilność cen w kolejnych tygodniach.</p><h2>Łódzkie. Fałszywe zaświadczenia szkolne, 24 przeszukania i kolejne zatrzymania</h2><p>Wojewódzka Komenda Policji w Łodzi opublikowała dzisiaj informacje o kolejnym etapie śledztwa dotyczącego wystawiania fikcyjnych zaświadczeń o nauce i legitymacji szkolnych.</p><p><strong>Policjanci wspólnie ze Strażą Graniczną przeszukali 24 lokalizacje na terenie sześciu województw.</strong></p><p>Zatrzymano 27-letnią kobietę i 26-letniego mężczyznę podejrzanych o podżeganie członków zorganizowanej grupy do wystawiania dokumentów poświadczających nieprawdę.</p><p>Dokumenty miały być wykorzystywane głównie na rzecz cudzoziemców.</p><p>Działania przeprowadzono 5 listopada, ale komunikat podsumowujący ich wyniki pojawił się 10 listopada. Postępowanie nadzoruje Prokuratura Okręgowa w Sieradzu.</p><p>Śledczy zabezpieczyli dokumentację, telefony, komputery i nośniki danych. Według policji proceder miał przynosić podejrzanym stałe korzyści majątkowe.</p><p>Za zarzucane przestępstwa może im grozić do piętnastu lat pozbawienia wolności.</p><p>Sprawa ma charakter rozwojowy.</p><p>Nie chodzi tutaj wyłącznie o fałszowanie dokumentów szkolnych. Policja bada również możliwe skutki finansowe dla instytucji publicznych i systemu ubezpieczeń.</p><h2>Tomaszów. Przed nami 108. rocznica odzyskania niepodległości. Uroczystości, wojsko i bieg uliczny</h2><p>Najważniejszą informacją praktyczną dla mieszkańców Tomaszowa Mazowieckiego pozostają przygotowania do obchodów Narodowego Święta Niepodległości.</p><p><strong>W środę, 11 listopada, mieszkańcy uczczą 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości.</strong></p><p>Program uroczystości przewiduje rozpoczęcie obchodów o godz. 9.30 mszą świętą w intencji Ojczyzny w kościele Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski przy ulicy Słowackiego.</p><p>O godz. 11.00 uroczystości przeniosą się na plac Kościuszki. Zaplanowano inscenizację historyczną, Apel Pamięci, defiladę wojskową oraz złożenie kwiatów pod Pomnikiem Poległych Legionistów Piłsudskiego.</p><p>O godz. 12.30 wystartuje <strong>XXI Tomaszowski Bieg Niepodległości</strong>.</p><p>To wydarzenia zapowiedziane na jutro, nie te, które już odbyły się we wtorek.</p><h3>Uwaga na zamknięcia ulic i objazdy MZK</h3><p>Od godz. <strong>11.30 do 13.30</strong> zaplanowano zamknięcie dla ruchu placu Kościuszki i alei Piłsudskiego.</p><p>Zmieni się również organizacja komunikacji miejskiej.</p><p>Autobusy MZK będą kursować według rozkładu obowiązującego w niedziele i święta, a część kursów linii <strong>1, 2, 3, 4, 5, 7, 33, 34 i 39</strong> zostanie skierowana na trasy objazdowe.</p><p>Z obsługi czasowo wyłączone będą między innymi przystanki przy placu Kościuszki, alei Piłsudskiego oraz wybrane przystanki na ulicach Jana Pawła II i Legionów.</p><p>Dla części kursów zostanie uruchomiony przystanek tymczasowy przy ulicy Jerozolimskiej.</p><p>Warto sprawdzić szczegółowy rozkład przed podróżą. Dotyczy to zwłaszcza osób starszych, pasażerów jadących do centrum i tych, którzy planują korzystać z autobusów w czasie biegu.</p><h2>Seniorzy rozmawiali o współpracy. Miasto opublikowało podsumowanie spotkania</h2><p>We wtorek Urząd Miasta poinformował również o spotkaniu przedstawicieli tomaszowskich organizacji senioralnych.</p><p>Wydarzenie odbyło się w poniedziałek, 9 listopada.</p><p>W rozmowach uczestniczyli przedstawiciele organizacji pozarządowych i grup nieformalnych działających na rzecz starszych mieszkańców.</p><p>Poruszano kwestie bieżących potrzeb seniorów, wymieniano doświadczenia i omawiano możliwości wspólnych działań.</p><p>Spotkanie zorganizowano w ramach wieloletniego programu <strong>„Aktywni Seniorzy – ASY” na lata 2026–2030</strong>, w części dotyczącej partycypacji społecznej osób starszych.</p><p>To ważna inicjatywa, ale jej rzeczywiste znaczenie będzie zależało od tego, co wyniknie z rozmów.</p><p>Starzenie się społeczeństwa nie jest odległą prognozą. Jest procesem, który już wpływa na funkcjonowanie opieki zdrowotnej, pomocy społecznej, transportu i lokalnych usług.</p><p>Dlatego warto zapytać nie tylko o integracyjne spotkania, lecz także o praktyczne potrzeby tomaszowskich seniorów: dostępność transportu, opiekę nad osobami niesamodzielnymi, wsparcie opiekunów rodzinnych i przeciwdziałanie samotności.</p><h2>Literatura i sport. Tomaszowianka Joanna Kordula w bibliotece, Arena Lodowa szykuje kolejne zawody</h2><p>Wśród wtorkowych publikacji miejskich znalazła się relacja ze spotkania z pochodzącą z Tomaszowa pisarką Joanną Kordulą.</p><p>Autorka powieści „Dobranoc” i „Coś mi się śniło” spotkała się z czytelnikami w Miejskiej Bibliotece Publicznej.</p><p>Rozmowa dotyczyła przyjaźni, miłości, dorastania i decyzji, które potrafią wpływać na całe dorosłe życie.</p><p>Nie zabrakło wspomnień o dawnym Tomaszowie. Jak wynika z relacji biblioteki, spotkanie zgromadziło liczne grono czytelników.</p><p>Samo wydarzenie odbyło się 5 listopada, a miasto opublikowało podsumowanie dopiero dzisiaj.</p><h3>Arena Lodowa wraca do sportowego rytmu</h3><p>Miejski portal podsumował również PGE Puchar Polski w łyżwiarstwie szybkim, który odbył się w dniach 7–8 listopada.</p><p>Jednym z najważniejszych wyników dla gospodarzy było niedzielne zwycięstwo Natalii Jabrzyk z KS Pilica Tomaszów Mazowiecki na dystansie 1000 metrów. Zawodniczka uzyskała czas 1:21,02.</p><p>Dzisiaj nie odbył się kolejny dzień tych zawodów. Opublikowano ich podsumowanie.</p><p>Jednocześnie Arena Lodowa zapowiedziała kolejne wydarzenie: <strong>21 listopada odbędą się Zawody Kontrolne w Łyżwiarstwie Szybkim</strong> na dystansach 500, 1000, 1500 i 3000 metrów.</p><p>Tomaszów pozostaje więc ważnym miejscem krajowej rywalizacji panczenistów.</p><h2>Farbiarska od piątku z ograniczeniami. Kierowcy muszą przygotować nowe trasy</h2><p>Choć miasto ogłosiło tę informację w poniedziałek, w przededniu święta warto przypomnieć o kolejnych utrudnieniach drogowych.</p><p><strong>Od 13 listopada zaplanowano wyłączenie z ruchu odcinka ulicy Farbiarskiej pomiędzy Zgorzelicką a ulicą ks. Stanisława Grada.</strong></p><p>Utrudnienia są związane z rozbudową drogi.</p><p>Przejezdność skrzyżowania Farbiarskiej i Zgorzelickiej ma zostać zachowana dla określonych kierunków ruchu.</p><p>To istotna informacja dla mieszkańców tej części miasta oraz przedsiębiorców.</p><p>Przy planowaniu dojazdów należy uwzględnić nową organizację ruchu. Nie należy jednak mylić przyszłego zamknięcia Farbiarskiej z zakończonym według harmonogramu 9 listopada okresem zamknięcia przejazdu kolejowego na Kolejowej.</p><p>Nie udało się potwierdzić osobnego, aktualnego komunikatu gwarantującego pełną przejezdność Kolejowej po zakończeniu prac.</p><h2>Dzień przed 11 listopada. Niepodległość nie jest tylko datą w kalendarzu</h2><p>Jutro przypada 108. rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości.</p><p>10 listopada 1918 roku Józef Piłsudski wrócił do Warszawy z internowania w Magdeburgu. Dzień później Rada Regencyjna przekazała mu władzę wojskową.</p><p>W rzeczywistości odbudowa państwa była procesem znacznie dłuższym, wymagającym wysiłku dyplomatów, żołnierzy, polityków i całego społeczeństwa.</p><p>Niepodległości nie otrzymano w prezencie.</p><p>Trzeba było ją wywalczyć, a następnie obronić.</p><p>Po 108 latach Polska znajduje się w zupełnie innej sytuacji. Jest członkiem NATO i Unii Europejskiej. Ma własne instytucje demokratyczne i znacznie większe możliwości gospodarcze niż państwo odradzające się w 1918 roku.</p><p>Ale dzisiejsze wydarzenia pokazują, że bezpieczeństwo i suwerenność nadal wymagają pracy.</p><p>Rosyjskie działania dywersyjne, wojna w Ukrainie i trudne negocjacje dotyczące przyszłości europejskiego bezpieczeństwa nie pozwalają traktować tych wartości jako czegoś zagwarantowanego raz na zawsze.</p><p>Z drugiej strony niepodległość nie sprowadza się wyłącznie do wojska i polityki zagranicznej.</p><p>Jest również prawem obywatela do sprawiedliwego sądu, bezpieczeństwa na ulicy, dostępu do informacji i możliwości kontrolowania decyzji władz.</p><p>W tym sensie dyskusja o Trybunale Konstytucyjnym, działania ABW i lokalne decyzje samorządowe dotyczą tego samego fundamentu – jakości polskiego państwa.</p><p>W „Przedwiośniu” Stefana Żeromskiego wielka obietnica odrodzonej ojczyzny zderzała się z rzeczywistością, która daleka była od wyobrażeń o szklanych domach. Żeromski nie kwestionował wartości niepodległości. Pytał raczej, co Polacy zamierzają z nią zrobić.</p><p>To pytanie pozostaje aktualne.</p><p>Możemy każdego roku organizować uroczyste akademie, defilady i patriotyczne koncerty.</p><p>Możemy z dumą przypominać bohaterów listopada 1918 roku.</p><p>Ale miarą szacunku wobec ich wysiłku powinno być również to, jak funkcjonuje współczesna Polska.</p><p><strong>Czy potrafi chronić swoich obywateli? Czy tworzy prawo zrozumiałe i sprawiedliwe? Czy racjonalnie wydaje publiczne pieniądze? Czy szanuje tych, którzy mają inne poglądy?</strong></p><p>To pytania bardziej wymagające niż odśpiewanie hymnu.</p><p>A jednak właśnie one decydują o tym, czy niepodległość jest żywą wartością, czy wyłącznie historycznym wspomnieniem.</p><p>Wtorek, 10 listopada 2026 roku, zakończył się bez przełomu w rozmowach dotyczących Ukrainy. Polska otrzymała kolejne ostrzeżenie o działalności rosyjskich służb, a rząd podjął decyzje, których skutki będziemy oceniać dopiero po wejściu nowych przepisów w życie.</p><p>W Tomaszowie mieszkańcy przygotowują się do jutrzejszych uroczystości.</p><p><strong>I może właśnie w tym tkwi najważniejsza myśl przed Świętem Niepodległości: wolność nie polega wyłącznie na posiadaniu własnego państwa. Polega również na odpowiedzialności za to, jakie to państwo jest.</strong></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Hiszpański Irizar kontra polski Solaris. 16,45 mln zł różnicy w przetargu na autobusy. Ale jest podatkowy haczyk]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57494,hiszpanski-irizar-kontra-polski-solaris-16-45-mln-zl-roznicy-w-przetargu-na-autobusy-ale-jest-podatkowy-haczyk</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57494,hiszpanski-irizar-kontra-polski-solaris-16-45-mln-zl-roznicy-w-przetargu-na-autobusy-ale-jest-podatkowy-haczyk</guid>
            <pubDate>Tue, 10 Nov 2026 21:18:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-hiszpanski-irizar-kontra-polski-solaris-16-45-mln-zl-roznicy-w-przetargu-na-autobusy-ale-jest-poda-1794342416.png</url>
                        <title>Hiszpański Irizar kontra polski Solaris. 16,45 mln zł różnicy w przetargu na autobusy. Ale jest podatkowy haczyk</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57494,hiszpanski-irizar-kontra-polski-solaris-16-45-mln-zl-roznicy-w-przetargu-na-autobusy-ale-jest-podatkowy-haczyk</link>
                    </image><description>Trzynaście autobusów elektrycznych, siedem stacji ładowania i kontrakt wart dziesiątki milionów złotych. Tomaszów Mazowiecki wreszcie poznał oferty producentów, którzy chcą dostarczyć nowy tabor dla lokalnej komunikacji. Hiszpański Irizar zaproponował 38,23 mln zł, Solaris – 54,69 mln zł. Różnica jest ogromna. Tyle że w tej finansowej układance pojawia się jeszcze jeden bohater: podatek VAT. A on może zmniejszyć przewagę Hiszpanów niemal o połowę. Kto rzeczywiście ma większe szanse na wygraną i ile ostatecznie zapłacą samorządy?</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <section style="max-width:900px;margin:25px auto;border:1px solid #d8e9e0;border-radius:15px;overflow:hidden;background:#fff;box-shadow:0 5px 20px rgba(0,0,0,.08);font-family:Arial,Helvetica,sans-serif;color:#172b3d;">  <div style="background:linear-gradient(115deg,#123448,#087d49);padding:23px 25px;color:white;">    <div style="font-size:13px;font-weight:700;letter-spacing:2px;color:#c5f7d8;margin-bottom:8px;">      ⚡ NASZTOMASZOW.PL    </div>    <h2 style="margin:0;font-size:clamp(22px,4vw,29px);line-height:1.3;color:white;">      Nasz artykuł w elektryzującym skrócie    </h2>    <p style="margin:10px 0 0;color:#e2f5eb;font-size:15px;line-height:1.6;">      Dwa koncerny, trzynaście elektrobusów i miliony złotych różnicy. Kto wygra tomaszowski przetarg?    </p>  </div>  <div style="padding:23px;">    <div style="display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(215px,1fr));gap:12px;">      <div style="background:#eef8f2;border-left:5px solid #159653;border-radius:8px;padding:18px;">        <div style="font-size:14px;font-weight:700;color:#17633c;">IRIZAR E-MOBILITY</div>        <div style="font-size:clamp(24px,4vw,30px);font-weight:800;color:#087b44;margin:9px 0;">38,23 mln zł</div>        <div style="font-size:13px;color:#52665d;">Oferta hiszpańskiego producenta</div>      </div>      <div style="background:#f1f4f8;border-left:5px solid #284a71;border-radius:8px;padding:18px;">        <div style="font-size:14px;font-weight:700;color:#29496e;">SOLARIS BUS & COACH</div>        <div style="font-size:clamp(24px,4vw,30px);font-weight:800;color:#243f66;margin:9px 0;">54,69 mln zł</div>        <div style="font-size:13px;color:#596779;">Oferta producenta z Bolechowa</div>      </div>    </div>    <div style="margin-top:15px;text-align:center;background:#142e44;border-radius:9px;padding:16px;color:white;">      <div style="font-size:13px;letter-spacing:1px;">RÓŻNICA MIĘDZY PODANYMI OFERTAMI</div>      <div style="font-size:clamp(25px,5vw,35px);font-weight:800;margin-top:5px;">        16,45 mln zł      </div>    </div>    <div style="margin-top:16px;border:1px solid #f1c5c5;border-left:5px solid #cf2937;background:#fff5f5;border-radius:8px;padding:18px;">      <div style="font-size:19px;font-weight:800;color:#a91f2b;margin-bottom:8px;">        ⚠ VAT może zmienić rachunek!      </div>      <p style="margin:0;font-size:15px;line-height:1.7;">        Jeżeli do całej kwoty Irizara trzeba doliczyć <strong>23% VAT</strong>, cena porównawcza wzrośnie do <strong>47,02 mln zł</strong>, a przewaga nad Solarisem zmaleje do <strong>7,66 mln zł</strong>.        To jedynie symulacja. Sposób rozliczenia podatku wymaga potwierdzenia.      </p>    </div>    <div style="padding:18px 2px 5px;font-size:15px;line-height:1.75;">      <p style="margin:0 0 11px;">        <strong>🚌 Co kupuje samorząd?</strong><br>        13 autobusów elektrycznych – 12 dla Tomaszowa Mazowieckiego i jeden dla Lubochni – oraz 7 stacji ładowania.      </p>      <p style="margin:0 0 11px;">        <strong>💰 Ile przygotowano pieniędzy?</strong><br>        Budżet zamawiającego wynosi <strong>48,42 mln zł brutto</strong>.      </p>      <p style="margin:0 0 11px;">        <strong>📊 Co zdecyduje o wyborze?</strong><br>        Cena to 60% punktacji. Pozostałe 40% przypada na parametry techniczne i gwarancje.      </p>      <p style="margin:0;">        <strong>⚖ Czy znamy zwycięzcę?</strong><br>        <strong>Nie!</strong> Trwa ocena ofert. Niższa podana cena nie oznacza jeszcze podpisania umowy.      </p>    </div>    <div style="margin-top:18px;padding:15px 17px;background:#eaf5ee;border-radius:8px;border-left:4px solid #159653;font-size:15px;line-height:1.65;">      <strong>⚡ Najważniejsze pytanie:</strong><br>      Ile naprawdę będzie kosztować oferta Irizara i czy o wyborze wykonawcy zdecydują miliony złotych oszczędności, czy również parametry techniczne?    </div>    <p style="margin:15px 0 0;font-size:12px;line-height:1.5;color:#667580;">      Źródło kwot ofert: TransInfo, 10.11.2026 r. Dane wymagają potwierdzenia w oficjalnej dokumentacji przetargowej.    </p>  </div>  <div style="padding:12px 23px;background:#f2f5f6;border-top:1px solid #e3e9eb;text-align:right;font-size:12px;font-weight:700;color:#087b44;">    NaszTomaszow.pl | Codziennie blisko Ciebie  </div></section><h2>Dwie oferty i ponad 16 milionów różnicy. Rynek powiedział: sprawdzam</h2><p>W wielkich samorządowych inwestycjach przychodzi taki moment, kiedy kończy się czas zapowiedzi, konferencji prasowych i efektownych wizualizacji. Zaczynają przemawiać liczby. Bez emocji, bez politycznych dekoracji, za to z dokładnością do ostatniego grosza.</p><p>Dla <strong>Tomaszowa Mazowieckiego</strong> takim momentem był 9 listopada 2026 roku. Po przesunięciu pierwotnego terminu otwarto oferty w przetargu <strong>WRI.271.1.3.2026.ZP</strong>, dotyczącym zakupu 13 autobusów elektrycznych oraz siedmiu stacji ładowania.</p><p>Do rywalizacji stanęło dwóch producentów. Z informacji opublikowanych 10 listopada przez branżowy portal TransInfo wynika, że <strong>Irizar e-mobility z Hiszpanii zaproponował 38 231 352 zł, natomiast Solaris Bus &amp; Coach – 54 685 800 zł.</strong></p><p>Różnica wynosi dokładnie <strong>16 454 448 zł</strong>.</p><p>To nie jest kwota, którą można zgubić gdzieś pomiędzy załącznikami do budżetu. Za takie pieniądze samorząd mógłby sfinansować kilka istotnych przedsięwzięć infrastrukturalnych. Nic dziwnego, że propozycja Hiszpanów natychmiast przyciąga uwagę.</p><p>Tym bardziej że zamawiający przeznaczył na realizację zamówienia <strong>48 418 003,47 zł brutto</strong>. Oferta Solarisa przekracza tę kwotę o blisko 6,27 mln zł. Irizar, przynajmniej na pierwszy rzut oka, mieści się w finansowych ramach z dużym zapasem.</p><p>Ale właśnie tutaj zaczyna się najciekawsza część tej historii.</p><h2>VAT, czyli prawie dziewięć milionów, które mogą zmienić rachunek</h2><p>W opisywanym przez TransInfo zestawieniu ofert ceny podano w złotych, bez jednoznacznego rozróżnienia wartości netto i brutto. Tymczasem przy zagranicznym dostawcy <strong>sposób rozliczenia podatku VAT może mieć zasadnicze znaczenie dla porównania ofert</strong>.</p><p>Rozważmy dwa scenariusze.</p><p>W pierwszym <strong>38,23 mln zł Irizara jest ostateczną kwotą brutto</strong>, niewymagającą dodatkowego doliczenia podatku przez zamawiającego. Wówczas przewaga Hiszpanów nad Solarisem wynosi wspomniane 16,45 mln zł, a różnica między ich ofertą a budżetem zamówienia przekracza 10,18 mln zł.</p><p>W drugim scenariuszu kwota przedstawiona przez Irizara nie obejmuje podatku, który na potrzeby porównania ofert powinien doliczyć zamawiający. Przy założeniu zastosowania stawki 23 procent do całej wartości otrzymujemy <strong>47 024 562,96 zł</strong>.</p><p>A to oznacza zupełnie inny obraz finansowy.</p><p><strong>Przewaga Irizara nad Solarisem maleje do 7 661 237,04 zł.</strong> Z kolei różnica między wyliczoną wartością propozycji hiszpańskiego producenta a kwotą przewidzianą przez miasto wynosi już tylko <strong>1 393 440,51 zł</strong>.</p><p>Nie ponad dziesięć milionów. Niespełna półtora.</p><p>To wyłącznie symulacja, nie potwierdzona cena ostateczna. Nie wiadomo bowiem, czy w tomaszowskim postępowaniu występuje obowiązek doliczenia VAT przez zamawiającego, a jeżeli tak, to od jakiej części wartości dostawy i według jakich zasad. Sama zagraniczna siedziba producenta nie przesądza o sposobie opodatkowania.</p><p>Nie można więc dzisiaj ogłaszać, że <strong>Irizar zaoszczędzi Tomaszowowi ponad 16 milionów złotych</strong>. Nie ma jeszcze wystarczających podstaw do takiego wniosku.</p><h2>Prawo nie pozostawia swobody w porównywaniu cen</h2><p>Sprawa ma bardzo konkretny wymiar prawny.</p><p><strong>Art. 225 ustawy z 11 września 2019 roku – Prawo zamówień publicznych</strong> stanowi, że jeżeli wybór oferty prowadziłby do powstania obowiązku podatkowego po stronie zamawiającego, do ceny przedstawionej przez wykonawcę dolicza się odpowiednią kwotę podatku VAT na potrzeby zastosowania kryterium ceny lub kosztu.</p><p>Wykonawca powinien ponadto poinformować o powstaniu takiego obowiązku, określić towary lub usługi, których on dotyczy, wskazać ich wartość bez podatku oraz właściwą, według swojej wiedzy, stawkę VAT.</p><p>Sens przepisu jest prosty: <strong>oferty mają być porównywane na równych zasadach</strong>, niezależnie od sposobu podatkowego rozliczenia dostawcy.</p><p>Nie chodzi więc o księgowy drobiazg, lecz o regułę, która może wpłynąć na punktację, a w konsekwencji na wybór wykonawcy.</p><p>Jeżeli dokumentacja Irizara przewiduje rozliczenie podatku po stronie zamawiającego, magistrat musi ten fakt prawidłowo uwzględnić. Jeżeli nie – nie wolno automatycznie powiększać ceny tylko dlatego, że producent ma siedzibę w Hiszpanii.</p><p><strong>Odpowiedź znajduje się w dokumentach ofertowych.</strong> I właśnie dlatego ich treść ma dziś większą wartość informacyjną niż najbardziej efektowna wizualizacja nowego autobusu.</p><h2>Punkty za cenę, gwarancję i... pochyloną szybę</h2><p>Byłoby jednak zbyt proste, gdyby o wyniku tego postępowania decydowała wyłącznie cena.</p><p>W tomaszowskim przetargu <strong>kryterium finansowe stanowi 60 procent oceny</strong>, a pozostałe 40 procent przypada na gwarancje oraz parametry techniczne pojazdów.</p><p>Znaczenie mają między innymi pojemność akumulatorów, długość gwarancji, parametry napędu i efektywność energetyczna. Istotne są również wymagania konstrukcyjne, które już wcześniej wzbudzały zainteresowanie branżowych dziennikarzy.</p><p>TransInfo zwracało uwagę na kryteria premiujące boczne przeszklenia, osłony nadkoli poprawiające aerodynamikę oraz odpowiednie pochylenie przedniej szyby. Za każde z tych rozwiązań przewidziano dodatkowy punkt.</p><p>Dlaczego to interesujące?</p><p>Ponieważ podobne elementy konstrukcyjne występują w <strong>Irizarze ie tram</strong>, pojeździe stylistycznie nawiązującym do nowoczesnego tramwaju. Jego futurystyczna sylwetka przywodzi na myśl komunikację miejską przyszłości, choć technicznie pozostaje on autobusem.</p><p>Nie wiadomo jednak, czy właśnie ten model został zaoferowany Tomaszowowi.</p><p>Powstaje również pytanie, czy wszystkie punktowane rozwiązania mają porównywalne znaczenie dla kosztów użytkowania pojazdów. Aerodynamika niewątpliwie może wpływać na zużycie energii, ale samorząd powinien przede wszystkim kupować autobusy niezawodne, funkcjonalne i ekonomiczne w wieloletniej eksploatacji.</p><p><strong>Sam fakt uwzględnienia nietypowych rozwiązań technicznych nie dowodzi faworyzowania producenta.</strong> Taką ocenę można byłoby formułować dopiero po szczegółowej analizie specyfikacji, jej uzasadnienia i rzeczywistych parametrów ofert.</p><p>Warto natomiast pytać, czy każdy punkt przyznawany za określoną konstrukcję przekłada się na wymierną korzyść dla pasażerów lub operatora.</p><h2>Polski Solaris? Niezupełnie tak, jak mogłoby się wydawać</h2><p>Jest w tej rywalizacji jeszcze jeden interesujący paradoks.</p><p>Solaris to marka powstała w Polsce, związana z Bolechowem pod Poznaniem. Od lat należy do najbardziej rozpoznawalnych producentów autobusów miejskich w Europie. Pojazdy tej marki projektowane i produkowane są w Polsce.</p><p>Jednak <strong>od 2018 roku Solaris należy do hiszpańskiej grupy CAF</strong>.</p><p>Formalnie nie mamy więc prostego pojedynku polskiego kapitału z hiszpańskim. Mamy konkurencję dwóch przedsiębiorstw o silnych hiszpańskich powiązaniach, z których jedno posiada w Polsce zaplecze produkcyjne i wieloletnią historię.</p><p>Dla Tomaszowa nie jest to zresztą marka obca. MZK realizował już zakup dwóch elektrycznych Solarisów Urbino 12 Electric wraz z infrastrukturą ładowania.</p><p>Obecne zamówienie to jednak przedsięwzięcie o zupełnie innej skali. <strong>Dwanaście autobusów ma obsługiwać Tomaszów Mazowiecki, a jeden Gminę Lubochnia.</strong></p><p>Przed producentami stoi więc nie tylko zadanie dostarczenia nowoczesnych pojazdów. Chodzi również o zapewnienie zaplecza technicznego, dostępności części, sprawnego serwisu i odpowiedniego wsparcia w wieloletnim użytkowaniu.</p><p>Autobus nie jest przecież dekoracją miejskiej ulicy. Ma codziennie wyjeżdżać z zajezdni, przewozić pasażerów i wracać bez awarii. Także zimą, kiedy warunki eksploatacji elektrycznego taboru bywają szczególnie wymagające.</p><h2>Ponad 28 milionów z Unii. A pozostałe koszty?</h2><p>Skala całego przedsięwzięcia uzasadnia szczególne zainteresowanie jego finansami.</p><p>Z informacji opublikowanych przez Urząd Miasta wynika, że <strong>wartość projektu „Transport niskoemisyjny/bezemisyjny” wynosi 48 437 290,98 zł</strong>, natomiast wkład Funduszy Europejskich określono na <strong>28 073 935,96 zł</strong>.</p><p>Projekt obejmuje nie tylko autobusy, ale również siedem mobilnych, podwójnych ładowarek oraz elementy systemu informacji pasażerskiej. Jest realizowany w partnerstwie Tomaszowa Mazowieckiego i Lubochni.</p><p>Warto przy tym odróżnić wartość całego projektu od kwoty przeznaczonej na konkretny przetarg. Nie są to pojęcia tożsame.</p><p>Dofinansowanie unijne nie oznacza również, że samorządy mogą przestać interesować się kosztami. Przeciwnie. Każda duża inwestycja powinna być analizowana nie tylko przez pryzmat ceny zakupu, lecz także przyszłych wydatków.</p><p>Bo <strong>autobus elektryczny kosztuje również po podpisaniu umowy</strong>. Trzeba go ładować, serwisować, ubezpieczać, utrzymywać odpowiednią infrastrukturę i planować przyszłą kondycję baterii.</p><p>Ostateczny rachunek wystawią więc nie tylko dostawcy, ale również kolejne lata eksploatacji.</p><h2>Magistrat ma kilka pytań do wyjaśnienia</h2><p>Po publikacji zestawienia ofert najważniejsze stają się kwestie, których same liczby nie rozstrzygają.</p><p>Przede wszystkim należy ustalić, <strong>czy cena Irizara została przedstawiona jako kwota obejmująca wszystkie obciążenia podatkowe</strong>, czy też zamawiający będzie zobowiązany doliczyć VAT dla celów porównania propozycji. Konieczne jest także poznanie parametrów zaoferowanych pojazdów, długości gwarancji oraz rzeczywistej punktacji obu producentów.</p><p>Istotne będzie również wyjaśnienie, jak miasto zamierza postąpić, jeżeli oferta najwyżej oceniona okaże się droższa od środków przeznaczonych na zamówienie.</p><p>Nie można pominąć pytania o ewentualne dodatkowe wyjaśnienia ofert i ostateczny harmonogram realizacji inwestycji, której termin otwarcia przesuwano już wcześniej.</p><p><strong>Prawo zamówień publicznych wymaga przejrzystości, uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców.</strong> Przy kontrakcie tej wartości mieszkańcy mają pełne prawo poznać nie tylko nazwisko zwycięzcy, ale również zrozumiałe uzasadnienie jego wyboru.</p><h2>Miliony na stole. Zwycięzcy jeszcze nie ma</h2><p>Na razie jeden wniosek wydaje się oczywisty: <strong>Irizar przedstawił znacznie niższą kwotę niż Solaris</strong>. Nawet w symulowanym wariancie doliczenia 23-procentowego VAT do całej wartości hiszpańskiej oferty różnica pozostaje wielomilionowa.</p><p>Ale przetarg nie jest licytacją, w której wygrywa ten, kto pierwszy pokaże najniższą liczbę.</p><p>Jest procedurą, w której każda złotówka, każdy punkt i każdy zapis specyfikacji powinny mieć swoje uzasadnienie.</p><p>Tomaszów Mazowiecki stoi przed jedną z największych inwestycji taborowych ostatnich lat. Od jej wyniku zależeć będzie wygląd i funkcjonowanie miejskiej komunikacji przez długi czas.</p><p>Dla pasażerów najważniejsze pozostanie to, czy nowe autobusy będą wygodne, niezawodne i punktualne. Dla podatników – czy samorząd zapłaci za nie rozsądną cenę.</p><p><strong>Dziś znamy dwóch pretendentów. Znamy kwoty z opublikowanego zestawienia. Nie znamy jeszcze rozstrzygnięcia.</strong></p><p>A pomiędzy 38 a 54 milionami złotych wciąż stoi pytanie, na które trzeba odpowiedzieć, zanim będzie można mówić o rzeczywistych oszczędnościach.</p><p><strong>Ile naprawdę kosztuje oferta Irizara – i jaką cenę ostatecznie przyjmie do oceny Tomaszów Mazowiecki?</strong>&nbsp;</p><p>&nbsp;</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Tomaszów Mazowiecki zaprasza na obchody 108. rocznicy odzyskania niepodległości]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57493,tomaszow-mazowiecki-zaprasza-na-obchody-108-rocznicy-odzyskania-niepodleglosci</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57493,tomaszow-mazowiecki-zaprasza-na-obchody-108-rocznicy-odzyskania-niepodleglosci</guid>
            <pubDate>Tue, 10 Nov 2026 19:56:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-tomaszow-mazowiecki-zaprasza-na-obchody-108-rocznicy-odzyskania-niepodleglosci-1794337133.jpg</url>
                        <title>Tomaszów Mazowiecki zaprasza na obchody 108. rocznicy odzyskania niepodległości</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57493,tomaszow-mazowiecki-zaprasza-na-obchody-108-rocznicy-odzyskania-niepodleglosci</link>
                    </image><description>Uroczystości religijne, historyczne, sportowe i muzyczne złożą się na lokalne obchody 108. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości. Program obejmuje wydarzenia 11 i 14 listopada, a jego kulminacją będą wspólne spotkania mieszkańców.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Dwa dni patriotycznych wydarzeń</h2><p>Tomaszów Mazowiecki przygotował rozbudowany program obchodów <strong>108. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości</strong>. Na plakacie promującym wydarzenie pojawiają się biało-czerwone barwy, tłumy uczestników marszu, biegacze oraz koncert orkiestry, co podkreśla wspólnotowy i wielowymiarowy charakter święta. To zapowiedź obchodów, które mają połączyć pamięć historyczną z aktywnym udziałem mieszkańców.</p><p>Program rozpisano na <strong>11 oraz 14 listopada 2026 roku</strong>. Organizatorzy stawiają na różnorodne formy uczestnictwa, dzięki czemu w wydarzenia mogą włączyć się zarówno osoby ceniące uroczysty wymiar święta, jak i ci, którzy wolą rodzinne spotkania, aktywność sportową czy koncertową oprawę patriotyczną.</p><h2>11 listopada: msza, inscenizacja, bieg i marsz</h2><p>Obchody rozpoczną się 11 listopada o godzinie 9.30 uroczystą mszą świętą w intencji Ojczyzny w kościele pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski przy ulicy Słowackiego. To tradycyjny punkt programu, który dla wielu uczestników stanowi symboliczny początek narodowego świętowania.</p><p>O godzinie 11.00 zaplanowano inscenizację historyczną oraz oficjalne uroczystości na Placu Tadeusza Kościuszki. Według zapowiedzi odbędą się tam między innymi apel pamięci i salwa honorowa, a także defilada Kompanii Honorowej Wojska Polskiego. Taki program ma przypomnieć o znaczeniu odzyskanej niepodległości i ofierze tych, którzy walczyli o wolną Polskę.</p><p>Następnie o 12.30 wystartuje <strong>XXI Bieg Niepodległości</strong>, który od lat pozostaje jedną z najbardziej angażujących form lokalnego świętowania. Zwieńczeniem dnia ma być udział w Marszu Niepodległości w Warszawie, zaplanowanym na godzinę 14.00 przy Rondzie Romana Dmowskiego. Plakat pokazuje, że organizatorzy chcą połączyć lokalny wymiar uroczystości z ogólnopolskim przeżywaniem tego święta.</p><h2>14 listopada: patriotyczny finał z muzyką</h2><p>Druga część obchodów odbędzie się 14 listopada o godzinie 15.30 w kościele świętej Jadwigi Królowej przy ulicy Warszawskiej. W programie znalazł się <strong>Koncert Pieśni Patriotycznych</strong>, który ma nadać rocznicowym wydarzeniom uroczysty i artystyczny finał.</p><p>Na scenie wystąpią goście specjalni: Katarzyna Zawada oraz Grzegorz Wilk. Towarzyszyć im będzie Tomaszowska Orkiestra Symfoniczna pod dyrekcją Kamila Wrony, a także Chór Artis Gaudium pod kierownictwem Katarzyny Goljat. Taki skład zapowiada wydarzenie o wysokim poziomie artystycznym, łączące klasyczne brzmienie z emocjonalnym repertuarem patriotycznym.</p><h2>Wspólnota, pamięć i lokalna tożsamość</h2><p>Plakat nie jest jedynie harmonogramem wydarzeń. To również czytelny komunikat o tym, że obchody niepodległości mają integrować mieszkańców wokół wspólnych wartości. Wizerunki rodzin, młodzieży, uczestników marszu i muzyków budują obraz święta otwartego, wielopokoleniowego i silnie zakorzenionego w lokalnej tożsamości.</p><p>Organizatorzy zachęcają do udziału w całym programie, od oficjalnych uroczystości po koncertowy finał. Dla mieszkańców Tomaszowa Mazowieckiego może to być okazja nie tylko do uczczenia ważnej rocznicy, ale też do wspólnego przeżywania historii w nowoczesnej, angażującej formule.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Bezrobocie w Tomaszowie. Statystyki idą w dół, ale ponad dwa tysiące osób wciąż tkwi w pułapce bez pracy]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57492,bezrobocie-w-tomaszowie-statystyki-ida-w-dol-ale-ponad-dwa-tysiace-osob-wciaz-tkwi-w-pulapce-bez-pracy</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57492,bezrobocie-w-tomaszowie-statystyki-ida-w-dol-ale-ponad-dwa-tysiace-osob-wciaz-tkwi-w-pulapce-bez-pracy</guid>
            <pubDate>Tue, 10 Nov 2026 14:45:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-bezrobocie-w-tomaszowie-statystyki-ida-w-dol-ale-ponad-dwa-tysiace-osob-wciaz-tkwi-w-pulapce-bez-p-1794319879.png</url>
                        <title>Bezrobocie w Tomaszowie. Statystyki idą w dół, ale ponad dwa tysiące osób wciąż tkwi w pułapce bez pracy</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57492,bezrobocie-w-tomaszowie-statystyki-ida-w-dol-ale-ponad-dwa-tysiace-osob-wciaz-tkwi-w-pulapce-bez-pracy</link>
                    </image><description>Piętnaście osób mniej w rejestrze bezrobotnych. Niby dobra wiadomość. Można odnotować, dopisać do tabeli, pokazać na wykresie i z satysfakcją zamknąć sprawozdanie. Problem w tym, że za tą niewielką poprawą kryje się znacznie mniej optymistyczny obraz tomaszowskiego rynku pracy. Ponad dwa tysiące mieszkańców powiatu pozostaje długotrwale bezrobotnych, przeszło 1300 nie posiada kwalifikacji zawodowych, a zaledwie co siódmy zarejestrowany ma prawo do zasiłku. Najnowszy raport Powiatowego Urzędu Pracy w Tomaszowie Mazowieckim za październik 2026 roku przypomina, że między urzędową statystyką a codziennym życiem człowieka poszukującego zatrudnienia rozciąga się przestrzeń, której nie sposób opisać jednym procentem.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <section style="max-width:850px; margin:25px auto; padding:24px; background:#f8faf9; border:1px solid #dce6df; border-left:6px solid #b71923; border-radius:12px; font-family:Arial,Helvetica,sans-serif; color:#202c27; line-height:1.6; box-sizing:border-box;">  <div style="font-size:12px; font-weight:700; letter-spacing:2px; color:#237345; text-transform:uppercase;">    NaszTomaszow.pl | Lokalny rynek pracy  </div>  <h3 style="font-size:25px; line-height:1.25; margin:9px 0 16px; color:#172c21;">    Nasz artykuł <span style="color:#b71923;">w skrócie</span>  </h3>  <p style="font-size:16px; margin-bottom:18px;">    <strong>Bezrobocie w powiecie tomaszowskim lekko spada, ale statystyki nie dają powodów do świętowania.</strong>    Ponad połowa zarejestrowanych pozostaje długotrwale bez pracy.  </p>  <div style="display:grid; grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(180px,1fr)); gap:12px; margin:20px 0;">    <div style="background:#fff; border:1px solid #e2e9e4; padding:16px; border-radius:8px;">      <div style="font-size:31px; font-weight:800; color:#b71923;">3677</div>      <div style="font-size:14px;">bezrobotnych na koniec października 2026 r.</div>    </div>    <div style="background:#fff; border:1px solid #e2e9e4; padding:16px; border-radius:8px;">      <div style="font-size:31px; font-weight:800; color:#b71923;">55,2%</div>      <div style="font-size:14px;">bezrobotnych to osoby długotrwale pozostające bez pracy</div>    </div>    <div style="background:#fff; border:1px solid #e2e9e4; padding:16px; border-radius:8px;">      <div style="font-size:31px; font-weight:800; color:#237345;">1327</div>      <div style="font-size:14px;">osób bez kwalifikacji zawodowych</div>    </div>    <div style="background:#fff; border:1px solid #e2e9e4; padding:16px; border-radius:8px;">      <div style="font-size:31px; font-weight:800; color:#b71923;">13,6%</div>      <div style="font-size:14px;">zarejestrowanych ma prawo do zasiłku</div>    </div>  </div>  <p style="font-size:15px; margin:15px 0;">    <strong>Bilans października:</strong> 15 bezrobotnych mniej niż we wrześniu, ale 108 więcej niż rok wcześniej. Od początku roku urząd pozyskał 1089 ofert pracy i objął różnymi formami aktywizacji 877 osób.  </p>  <div style="border-top:1px solid #d5dfd8; padding-top:16px; margin-top:18px;">    <p style="margin:0; font-size:17px; font-weight:700; color:#193e29;">      Najważniejsze pytanie nie brzmi, ilu ludzi zniknęło z urzędowych rejestrów. Brzmi: ilu naprawdę odzyskało pracę i ekonomiczną samodzielność?    </p>  </div>  <div style="font-size:12px; color:#63746a; margin-top:17px;">    Źródło: Powiatowy Urząd Pracy w Tomaszowie Mazowieckim,    „Lokalny rynek pracy – październik 2026”.  </div></section><h2>Piętnaście osób mniej. Powód do optymizmu czy statystyczna kosmetyka?</h2><p style="text-align:justify;">Według dokumentu przekazanego 4 listopada do Biura Rady Powiatu Tomaszowskiego, na koniec października 2026 roku w <strong>Powiatowym Urzędzie Pracy w Tomaszowie Mazowieckim zarejestrowanych było 3677 bezrobotnych</strong>. To o 15 osób mniej niż miesiąc wcześniej. Różnica niewielka, ale jednak ze znakiem dodatnim dla rynku pracy.</p><p style="text-align:justify;">Wystarczy jednak zmienić perspektywę, by obraz przestał wyglądać tak korzystnie. W porównaniu z październikiem ubiegłego roku liczba bezrobotnych <strong>wzrosła o 108 osób</strong>. Jeszcze w październiku 2025 roku w rejestrach figurowało 3569 mieszkańców powiatu.</p><p style="text-align:justify;">Warto przyjrzeć się również dynamice ostatnich miesięcy. W lutym 2026 roku liczba bezrobotnych osiągnęła 4020 osób, następnie stopniowo malała, by w lipcu spaść do 3603. Później ponownie wzrosła. Październik przyniósł niewielką korektę, ale nie powrót do ubiegłorocznego poziomu.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Stopa bezrobocia w powiecie tomaszowskim wynosiła według części opisowej raportu 8,9 proc. na koniec września 2026 roku.</strong> W tym samym czasie wskaźnik dla województwa łódzkiego wynosił 6,4 proc., a dla całej Polski 5,8 proc.</p><p style="text-align:justify;">Różnica jest znacząca. Tomaszowski rynek pracy wypada gorzej zarówno na tle regionu, jak i kraju. I choć sam wskaźnik nie tłumaczy wszystkich lokalnych uwarunkowań gospodarczych, trudno uznać go za powód do samozadowolenia.</p><h2>Ponad dwa tysiące ludzi w pułapce bezrobocia</h2><p style="text-align:justify;">Najbardziej niepokojąca informacja znajduje się jednak nie na głównym wykresie, lecz w tabelach pokazujących strukturę bezrobocia.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Aż 2031 osób, czyli 55,2 proc. wszystkich zarejestrowanych bezrobotnych, stanowią osoby długotrwale bezrobotne.</strong></p><p style="text-align:justify;">To więcej niż połowa.</p><p style="text-align:justify;">Jeszcze mocniej przemawia inna liczba. <strong>918 mieszkańców powiatu pozostaje bez pracy od ponad dwóch lat.</strong> Kolejnych 740 osób szuka zatrudnienia od roku do dwóch lat. Łącznie daje to 1658 osób, które nie pracują przynajmniej od dwunastu miesięcy.</p><p style="text-align:justify;">Trzeba zaznaczyć, że ustawowa kategoria osoby długotrwale bezrobotnej i podział według nieprzerwanego czasu pozostawania bez pracy nie są tożsame. Nie zmienia to jednak zasadniczej wymowy danych.</p><p style="text-align:justify;">Miesiąc bez zatrudnienia bywa przejściowym problemem. Rok staje się poważnym życiowym wyzwaniem. Dwa lata potrafią zmienić wszystko: sytuację materialną rodziny, relacje społeczne, poczucie własnej wartości, a przede wszystkim wiarę, że jeszcze można wrócić do zawodowej normalności.</p><p style="text-align:justify;">Długotrwałe bezrobocie jest szczególnie trudne do przezwyciężenia. Z czasem dezaktualizują się umiejętności, słabną kontakty zawodowe, a pracodawcy nie zawsze chcą dawać szansę osobom z wieloletnią przerwą w zatrudnieniu.</p><p style="text-align:justify;">Powstaje mechanizm przypominający błędne koło. Brak pracy utrudnia zdobycie pracy. Im dłużej trwa bezczynność zawodowa, tym trudniejszy staje się powrót.</p><p style="text-align:justify;">I właśnie tutaj powinien koncentrować się wysiłek instytucji odpowiedzialnych za lokalny rynek pracy.</p><h2>Praca nie tylko dla młodych. Najliczniejsza grupa to osoby w średnim wieku</h2><p style="text-align:justify;">Wbrew obiegowym opiniom problem bezrobocia nie dotyczy przede wszystkim młodzieży wchodzącej na rynek pracy.</p><p style="text-align:justify;">Z październikowych danych wynika, że <strong>najliczniejszą grupę bezrobotnych stanowią osoby w wieku od 45 do 54 lat – 954 mieszkańców powiatu</strong>. Niewiele mniej, bo 947 osób, znajduje się w przedziale 35–44 lata.</p><p style="text-align:justify;">Łącznie to 1901 osób. Ponad połowa wszystkich zarejestrowanych.</p><p style="text-align:justify;">Mówimy więc przede wszystkim o ludziach w wieku największej aktywności zawodowej. Często mających doświadczenie, obowiązki rodzinne, kredyty, dzieci na utrzymaniu i konkretne oczekiwania wobec stabilności zatrudnienia.</p><p style="text-align:justify;">W rejestrach znajduje się także 1015 osób powyżej 50. roku życia oraz 816 osób, które nie ukończyły 30 lat.</p><p style="text-align:justify;">Warto spojrzeć na poziom wykształcenia. <strong>1327 bezrobotnych nie posiada kwalifikacji zawodowych</strong>, a 605 osób nie ma doświadczenia zawodowego. Ponadto 919 zarejestrowanych legitymuje się wykształceniem zasadniczym zawodowym, 905 – gimnazjalnym, podstawowym lub niższym, a 441 ukończyło studia wyższe.</p><p style="text-align:justify;">Ten ostatni wynik przypomina, że dyplom uczelni nie jest automatyczną przepustką do zatrudnienia. Z drugiej strony brak formalnych kwalifikacji nie musi oznaczać braku umiejętności. Może jednak poważnie ograniczać możliwości znalezienia pracy odpowiadającej wymaganiom współczesnych pracodawców.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Tomaszowski rynek pracy potrzebuje nie tylko nowych ofert, ale także skutecznego dopasowania kompetencji mieszkańców do rzeczywistych potrzeb gospodarki.</strong></p><h2>Tomaszów na pierwszym miejscu. Ale problem dotyczy całego powiatu</h2><p style="text-align:justify;">Najwięcej osób bezrobotnych mieszka oczywiście w samym Tomaszowie Mazowieckim. Na koniec października było ich <strong>2176</strong>, w tym 1044 kobiety.</p><p style="text-align:justify;">To niemal 60 proc. wszystkich bezrobotnych w powiecie.</p><p style="text-align:justify;">Niepokoi także struktura miejskiego bezrobocia. Spośród zarejestrowanych tomaszowian aż 1213 stanowią osoby długotrwale bezrobotne, a 795 nie posiada kwalifikacji zawodowych.</p><p style="text-align:justify;">Poza miastem najwięcej zarejestrowanych bezrobotnych mieszka w gminie Tomaszów Mazowiecki – 332 osoby. W Ujeździe jest ich 256, w Lubochni 214, a w Czerniewicach 133.</p><p style="text-align:justify;">Mniejsze liczby odnotowano w Inowłodzu – 123 osoby, Rokicinach – 115, Rzeczycy – 113, Będkowie – 73, Żelechlinku – 72 i Budziszewicach – 70.</p><p style="text-align:justify;">Sama liczba bezrobotnych nie jest oczywiście miarą kondycji gospodarczej poszczególnych gmin. Aby dokonać takiej oceny, należałoby uwzględnić również liczbę mieszkańców aktywnych zawodowo, strukturę demograficzną czy dostępność miejsc pracy.</p><p style="text-align:justify;">Dane pokazują jednak wyraźnie, że <strong>problem bezrobocia nie kończy się na administracyjnych granicach Tomaszowa Mazowieckiego</strong>. W mniejszych miejscowościach dochodzą do niego niekiedy dodatkowe bariery: konieczność dojazdów, ograniczenia komunikacyjne czy mniejsza liczba pracodawców w najbliższym otoczeniu.</p><h2>Z urzędu wychodzą. Ale nie wszyscy do pracy</h2><p style="text-align:justify;">Szczególnie interesujące są dane pokazujące przepływ osób przez rejestry Powiatowego Urzędu Pracy.</p><p style="text-align:justify;">W październiku <strong>zarejestrowało się 370 bezrobotnych, natomiast wyrejestrowano 385 osób</strong>. Bilans odpowiada wspomnianemu spadkowi bezrobocia o 15 osób.</p><p style="text-align:justify;">Problem w tym, że wyrejestrowanie nie musi oznaczać znalezienia zatrudnienia.</p><p style="text-align:justify;">Spośród 385 osób, które opuściły ewidencję, <strong>261 podjęło pracę</strong>. Pozostałe 124 zostały wyrejestrowane z innych powodów, których październikowe zestawienie szczegółowo nie przedstawia.</p><p style="text-align:justify;">To ważne rozróżnienie. Urzędowa statystyka maleje również wtedy, gdy ktoś przestaje spełniać warunki rejestracji lub zostaje wykreślony z ewidencji z przyczyn niezwiązanych z podjęciem zatrudnienia.</p><p style="text-align:justify;">Jeszcze bardziej zastanawia inna informacja. Spośród 370 osób, które w październiku zgłosiły się do urzędu, tylko 83 zarejestrowały się po raz pierwszy. <strong>Pozostałe 287 osób rejestrowało się już wcześniej.</strong></p><p style="text-align:justify;">To blisko 78 proc. miesięcznego napływu bezrobotnych.</p><p style="text-align:justify;">Tak wysoki udział ponownych rejestracji powinien skłaniać do pytania o trwałość zatrudnienia i powody powrotów do ewidencji. Sam raport nie pozwala ustalić, ilu z tych mieszkańców utraciło niedawno pracę, a ilu wróciło do urzędu po innej przerwie w rejestracji.</p><p style="text-align:justify;">Nie można jednak przejść obojętnie obok faktu, że dla zdecydowanej większości nowo zarejestrowanych nie jest to pierwsze spotkanie z bezrobociem.</p><h2>Tylko co siódmy bezrobotny ma prawo do zasiłku</h2><p style="text-align:justify;">Wśród wielu liczb zawartych w raporcie jedna zasługuje na szczególną uwagę.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Prawo do zasiłku dla bezrobotnych posiada zaledwie 500 osób</strong>, czyli 13,6 proc. wszystkich zarejestrowanych.</p><p style="text-align:justify;">Pozostałe 3177 osób nie ma uprawnień do tego świadczenia.</p><p style="text-align:justify;">Nie oznacza to oczywiście, że każdy z tych mieszkańców pozostaje bez jakichkolwiek środków do życia. Część może korzystać z innych form wsparcia lub pomocy rodziny. Raport nie przedstawia jednak ich sytuacji dochodowej.</p><p style="text-align:justify;">Skala zjawiska pozostaje mimo wszystko wymowna.</p><p style="text-align:justify;">Bezrobocie nie jest przecież wyłącznie kategorią ekonomiczną. Ma także wymiar społeczny. Ogranicza samodzielność, może pogłębiać wykluczenie i zwiększać zależność od pomocy najbliższych.</p><p style="text-align:justify;">W tej perspektywie liczba osób uprawnionych do zasiłku mówi równie wiele jak stopa bezrobocia.</p><h2>Ponad tysiąc ofert i 877 zaktywizowanych. Co z tego wynika?</h2><p style="text-align:justify;">Powiatowy Urząd Pracy nie pozostaje bezczynny. Przeciwnie – przedstawione w raporcie zestawienie działań aktywizacyjnych jest obszerne.</p><p style="text-align:justify;">Od początku 2026 roku <strong>PUP pozyskał 1089 ofert pracy, w tym 356 miejsc aktywizacji zawodowej</strong>. W różnych formach subsydiowanego wsparcia zaktywizowano łącznie 877 osób.</p><p style="text-align:justify;">Największą grupę stanowili uczestnicy staży – 344 osoby. Pracami interwencyjnymi objęto 209 osób, a pracami społecznie użytecznymi 106 mieszkańców. Kolejne 72 osoby uruchomiły własną działalność gospodarczą dzięki jednorazowym środkom na ten cel.</p><p style="text-align:justify;">W ramach wyposażenia lub doposażenia stanowisk pracy wsparcie dotyczyło 60 osób. Na szkolenia i przekwalifikowania skierowano 33 mieszkańców, natomiast 19 osób podjęło pracę przy wykorzystaniu bonu na zasiedlenie.</p><p style="text-align:justify;">Dodatkowo ze środków PFRON sześć osób z niepełnosprawnościami znalazło zatrudnienie na wyposażonych stanowiskach pracy, a pięć uruchomiło działalność gospodarczą.</p><p style="text-align:justify;">To działania, których znaczenia nie sposób kwestionować. Dla człowieka pozostającego bez zatrudnienia staż, szkolenie albo dotacja na własną firmę mogą okazać się początkiem całkowicie nowego rozdziału życia.</p><p style="text-align:justify;">Trzeba jednak pamiętać, że nie wszystkie wykazane formy aktywizacji rozpoczęły się w 2026 roku. Wśród 344 uczestników staży znajduje się 109 osób, które zaczęły je rok wcześniej. Podobnie w przypadku prac interwencyjnych – spośród 209 objętych nimi osób aż 138 podjęło pracę w 2025 roku.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Liczba zaktywizowanych nie jest więc równoznaczna z liczbą nowych, trwałych miejsc pracy utworzonych w bieżącym roku.</strong></p><p style="text-align:justify;">To ważne, bo o rzeczywistej skuteczności programów nie powinno decydować wyłącznie to, ile osób z nich skorzystało. Równie istotne jest to, ilu uczestników utrzymało zatrudnienie po zakończeniu finansowania.</p><h2>Ponad 12 milionów złotych. Pieniądze są, pytanie o rezultaty</h2><p style="text-align:justify;">Tomaszowski urząd dysponuje znaczącymi środkami przeznaczonymi na różne instrumenty rynku pracy.</p><p style="text-align:justify;">W raporcie wymieniono między innymi <strong>6,48 mln zł z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus</strong>, 2,27 mln zł z Funduszu Pracy, ponad 1,91 mln zł z dwóch naborów Rezerwy Ministra, 603,5 tys. zł z PFRON oraz 941,5 tys. zł z Krajowego Funduszu Szkoleniowego.</p><p style="text-align:justify;">Łącznie wskazane pule wynoszą <strong>ponad 12,2 mln zł</strong>.</p><p style="text-align:justify;">Trzeba jednak zachować precyzję. Kwoty te dotyczą różnych źródeł i celów finansowania. Wśród nich znajdują się środki zarezerwowane na zobowiązania z 2025 roku oraz pieniądze przeznaczone na kształcenie ustawiczne. Nie jest to więc kwota, którą można wprost utożsamiać z wydatkami na tworzenie nowych miejsc pracy w 2026 roku.</p><p style="text-align:justify;">Sam raport nie przedstawia również pełnego rozliczenia wykorzystania tych funduszy ani trwałości efektów poszczególnych działań.</p><p style="text-align:justify;">Właśnie dlatego obok pytania o wielkość pozyskanych środków powinno pojawić się drugie, być może ważniejsze: <strong>ile osób dzięki tym pieniądzom rzeczywiście wróciło na rynek pracy na dłużej?</strong></p><p style="text-align:justify;">Nie chodzi o podważanie sensu aktywizacji. Chodzi o ocenę jej skuteczności. Publiczne pieniądze powinny być rozliczane nie tylko na podstawie liczby podpisanych umów i przeprowadzonych szkoleń, ale również rzeczywistych rezultatów społecznych.</p><h2>Cudzoziemcy na tomaszowskim rynku pracy</h2><p style="text-align:justify;">Osobnym, interesującym elementem raportu są dane dotyczące zatrudniania cudzoziemców.</p><p style="text-align:justify;">Od początku roku zarejestrowano <strong>375 oświadczeń o powierzeniu pracy cudzoziemcom</strong>. Najwięcej dotyczyło obywateli Białorusi – 162, następnie Ukrainy – 133 oraz Mołdawii – 80.</p><p style="text-align:justify;">Pracodawcy dokonali również <strong>1164 powiadomień o powierzeniu wykonywania pracy obywatelom Ukrainy</strong>. Rozpatrzono 95 wniosków o zezwolenie na pracę sezonową i wydano 69 zezwoleń.</p><p style="text-align:justify;">Na koniec października w ewidencji bezrobotnych znajdowało się 61 cudzoziemców.</p><p style="text-align:justify;">Należy pamiętać, że liczba oświadczeń i powiadomień nie jest tożsama z liczbą unikalnych pracowników ani liczbą aktualnie obsadzonych stanowisk.</p><p style="text-align:justify;">Dane pokazują jednak, że lokalny rynek pracy funkcjonuje również dzięki zatrudnianiu osób spoza Polski. Tym bardziej interesujące byłoby zestawienie zapotrzebowania przedsiębiorców na pracowników z kwalifikacjami i oczekiwaniami mieszkańców figurujących w rejestrach bezrobotnych.</p><h2>Rynek pracy potrzebuje czegoś więcej niż optymistycznych wykresów</h2><p style="text-align:justify;">Październikowy raport Powiatowego Urzędu Pracy jest dokumentem statystycznym, ale można czytać go także jako opowieść o kondycji lokalnej społeczności.</p><p style="text-align:justify;">Z jednej strony mamy setki osób podejmujących zatrudnienie, uruchamiających działalność gospodarczą, korzystających ze szkoleń, staży i różnych form wsparcia. To realne działania i konkretne szanse.</p><p style="text-align:justify;">Z drugiej – ponad dwa tysiące długotrwale bezrobotnych, znaczną grupę mieszkańców bez kwalifikacji zawodowych oraz tysiące osób, którym nie przysługuje zasiłek.</p><p style="text-align:justify;">Nie są to dwa odrębne światy. To dwa oblicza tego samego powiatu.</p><p style="text-align:justify;">Warto więc zapytać, jaką strategię przyjmują władze powiatu i kierownictwo urzędu, by ograniczyć przede wszystkim bezrobocie długotrwałe. Ilu uczestników staży otrzymuje później zatrudnienie? Jak wiele firm powstałych dzięki dotacjom nadal funkcjonuje po roku lub dwóch latach? Czy organizowane szkolenia odpowiadają rzeczywistemu zapotrzebowaniu lokalnych przedsiębiorców? Jakie rezultaty przynosi pomoc skierowana do osób po pięćdziesiątce?</p><p style="text-align:justify;">Na te pytania przedstawione zestawienie nie daje pełnej odpowiedzi.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Spadek liczby bezrobotnych o 15 osób jest informacją pozytywną. Nie powinien jednak przesłaniać faktu, że w porównaniu z ubiegłym rokiem bezrobocie wzrosło, a ponad połowa zarejestrowanych mieszkańców powiatu należy do kategorii długotrwale bezrobotnych.</strong></p><p style="text-align:justify;">Za każdym numerem w urzędowej ewidencji kryje się przecież człowiek. Jego doświadczenie, ambicje, rodzinne zobowiązania i często coraz trudniejsza walka o zawodową stabilizację.</p><p style="text-align:justify;">I choć wykresy można wygładzić, tabelki uporządkować, a sprawozdania oprawić w elegancką szatę graficzną, rzeczywistości nie da się zamknąć w arkuszu kalkulacyjnym.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Bo prawdziwą miarą sukcesu lokalnej polityki zatrudnienia nie jest liczba osób wykreślonych z rejestru. Jest nią liczba mieszkańców, którzy znaleźli pracę, potrafią ją utrzymać i odzyskali ekonomiczną samodzielność.</strong></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Joanna Kordula gościła w miejskiej bibliotece. Spotkanie z pisarką i tomaszowianką]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57490,joanna-kordula-goscila-w-miejskiej-bibliotece-spotkanie-z-pisarka-i-tomaszowianka</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57490,joanna-kordula-goscila-w-miejskiej-bibliotece-spotkanie-z-pisarka-i-tomaszowianka</guid>
            <pubDate>Tue, 10 Nov 2026 13:21:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-joanna-kordula-goscila-w-miejskiej-bibliotece-spotkanie-z-pisarka-i-tomaszowianka-1794313388.jpg</url>
                        <title>Joanna Kordula gościła w miejskiej bibliotece. Spotkanie z pisarką i tomaszowianką</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57490,joanna-kordula-goscila-w-miejskiej-bibliotece-spotkanie-z-pisarka-i-tomaszowianka</link>
                    </image><description>Joanna Kordula była gościem Miejskiej Biblioteki Publicznej w Tomaszowie Mazowieckim. Spotkanie autorskie odbyło się w czytelni, gdzie pisarka odpowiadała na pytania prowadzącej.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Tomaszowianka na spotkaniu autorskim</h2><p>Tym razem w bibliotecznej czytelni znalazły się nie tylko książki, lecz także ich autorka. <strong>Joanna Kordula, pisarka i tomaszowianka, gościła w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Tomaszowie Mazowieckim.</strong> O wydarzeniu poinformował miejski portal, podkreślając związek autorki z miastem.</p><p>To właśnie lokalny akcent wyróżnia tę wizytę. Spotkanie z osobą pochodzącą z tego samego miasta pozwala spojrzeć na literaturę nie tylko przez pryzmat nazwiska na okładce, ale również ludzi związanych z Tomaszowem.</p><h2>Rozmowa w bibliotecznej czytelni</h2><p>Z opisu fotografii towarzyszącej miejskiej informacji wynika, że spotkanie miało formę rozmowy. Joanna Kordula odpowiadała na pytania prowadzącej, a miejscem wydarzenia była czytelnia biblioteki.</p><p>Spotkania autorskie dają możliwość poznania twórcy poza samym tekstem książki. Rozmowa może przybliżać jego warsztat, inspiracje czy drogę do publikacji. <strong>Udostępniony materiał nie wskazuje jednak, jakie konkretnie wątki poruszono podczas wizyty Joanny Korduli.</strong></p><h2>Co wiadomo o wydarzeniu?</h2><p>Miejska informacja potwierdza wizytę pisarki w bibliotece, ale w przekazanym fragmencie nie ma daty spotkania, tytułów omawianych książek ani wypowiedzi autorki. Nie można więc na tej podstawie przedstawiać wydarzenia jako premiery konkretnej publikacji lub przypisywać pisarce określonych deklaracji.</p><p>Najważniejszym potwierdzonym elementem pozostaje spotkanie z lokalną autorką — i obecność tomaszowskiej twórczości w przestrzeni miejskiej biblioteki.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Seniorzy rozmawiali o potrzebach i współpracy. Spotkanie organizacji w tomaszowskim magistracie]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57489,seniorzy-rozmawiali-o-potrzebach-i-wspolpracy-spotkanie-organizacji-w-tomaszowskim-magistracie</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57489,seniorzy-rozmawiali-o-potrzebach-i-wspolpracy-spotkanie-organizacji-w-tomaszowskim-magistracie</guid>
            <pubDate>Tue, 10 Nov 2026 13:17:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-seniorzy-rozmawiali-o-potrzebach-i-wspolpracy-spotkanie-organizacji-w-tomaszowskim-magistracie-1794313169.jpg</url>
                        <title>Seniorzy rozmawiali o potrzebach i współpracy. Spotkanie organizacji w tomaszowskim magistracie</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57489,seniorzy-rozmawiali-o-potrzebach-i-wspolpracy-spotkanie-organizacji-w-tomaszowskim-magistracie</link>
                    </image><description>Przedstawiciele tomaszowskich organizacji senioralnych spotkali się 9 listopada w Urzędzie Miasta. Rozmawiali o potrzebach osób starszych, sprawdzonych rozwiązaniach i wspólnych działaniach. Miejski komunikat nie podaje jednak szczegółów planowanych inicjatyw.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Organizacje senioralne przy jednym stole</h2><p>Jakie wsparcie oferują seniorom poszczególne organizacje i co mogą zrobić wspólnie? Tych kwestii dotyczyło spotkanie, które odbyło się <strong>9 listopada 2026 roku w Urzędzie Miasta w Tomaszowie Mazowieckim</strong>. Zgodnie z informacją opublikowaną przez magistrat uczestniczyli w nim członkowie zarządów i delegaci tomaszowskich organizacji senioralnych.</p><p>Do udziału zaproszono przedstawicieli organizacji pozarządowych oraz grup nieformalnych działających na rzecz osób starszych. Reprezentanci przedstawiali swoje podmioty, opowiadali o oferowanym wsparciu i najważniejszych wydarzeniach związanych z prowadzoną działalnością.</p><h2>Potrzeby seniorów i pomysły na współpracę</h2><p>Według miejskiego komunikatu podczas spotkania omówiono aktualne potrzeby środowiska seniorów. Uczestnicy wymieniali się dobrymi praktykami, przedstawiali sprawdzone rozwiązania i rozmawiali o planie wspólnych działań.</p><p>Dla starszych mieszkańców Tomaszowa znaczenie ma przede wszystkim to, czy współpraca organizacji przełoży się na dostępne wsparcie oraz możliwość udziału w lokalnych inicjatywach. Wymiana doświadczeń może pomóc organizatorom wykorzystać rozwiązania, które sprawdziły się już w innych grupach. <strong>Komunikat nie wymienia jednak konkretnych potrzeb zgłoszonych podczas rozmów ani przedsięwzięć, które miałyby zostać wspólnie zrealizowane.</strong></p><h2>Spotkanie w ramach programu „Aktywni Seniorzy – Asy”</h2><p>Wydarzenie zorganizowano w ramach realizacji umowy nr WZ/33/ASY/PIII/2026 o dofinansowanie zadania publicznego z Programu wieloletniego na rzecz Osób Starszych „Aktywni Seniorzy – Asy” na lata 2026–2030.</p><p>Jak podaje Urząd Miasta, spotkanie było związane z edycją programu na 2026 rok i jego trzecim priorytetem: <strong>„Partycypacja społeczna osób starszych”</strong>. Chodzi o uczestnictwo seniorów w życiu społecznym, w tym możliwość przedstawiania własnych potrzeb i współtworzenia kierowanych do nich działań.</p><h2>Co wiadomo o kolejnych krokach?</h2><p>Opublikowana 10 listopada informacja urzędu opisuje tematykę spotkania, ale nie zawiera listy uczestniczących organizacji, kwoty dofinansowania ani harmonogramu dalszych działań. Nie wskazuje również, czy rozmowy zakończyły się przyjęciem konkretnych ustaleń.</p><p>Na podstawie dostępnego komunikatu można więc mówić o wymianie doświadczeń i rozmowie o współpracy, nie zaś o ogłoszeniu nowej oferty dla seniorów. Z punktu widzenia mieszkańców kolejną istotną informacją będą szczegóły: jakie inicjatywy powstaną, kto będzie za nie odpowiadał i jak będzie można wziąć w nich udział.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[RavenHill. Tam, gdzie katedrę zamieniono w zakład dla obłąkanych]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57488,ravenhill-tam-gdzie-katedre-zamieniono-w-zaklad-dla-oblakanych</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57488,ravenhill-tam-gdzie-katedre-zamieniono-w-zaklad-dla-oblakanych</guid>
            <pubDate>Tue, 10 Nov 2026 11:00:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-ravenhill-tam-gdzie-katedre-zamieniono-w-zaklad-dla-oblakanych-1794305245.png</url>
                        <title>RavenHill. Tam, gdzie katedrę zamieniono w zakład dla obłąkanych</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57488,ravenhill-tam-gdzie-katedre-zamieniono-w-zaklad-dla-oblakanych</link>
                    </image><description>Kamelot zabierają słuchaczy do RavenHill – fikcyjnego zakładu psychiatrycznego w dawnej katedrze, gdzie rozgrywa się historia o pamięci i poszukiwaniu tożsamości. Album „Dark Asylum” imponuje rozmachem i melodyjnością, choć nie zawsze zaskakuje.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <section style="max-width:850px;margin:30px auto;overflow:hidden;background:#f6f4f1;border:1px solid #ded8d1;border-left:6px solid #217a45;border-radius:13px;box-shadow:0 6px 22px rgba(0,0,0,.11);font-family:Arial,Helvetica,sans-serif;color:#292725;line-height:1.75;">  <!-- NAGŁÓWEK -->  <header style="padding:25px 28px;background:linear-gradient(120deg,#17171c 0%,#30212f 58%,#54252d 100%);color:#fff;">    <div style="font-size:12px;font-weight:700;letter-spacing:1.8px;text-transform:uppercase;color:#d5bd8d;margin-bottom:9px;">      ♪ NASZTOMASZOW.PL | RECENZJE MUZYCZNE    </div>    <h2 style="margin:0;font-size:28px;line-height:1.25;font-weight:800;color:#fff;">      Muzyka w skrócie    </h2>    <p style="margin:9px 0 0;font-size:17px;color:#edd8d9;font-weight:600;">      Kamelot – Dark Asylum    </p>    <div style="width:82px;height:3px;background:#c9a36d;margin-top:18px;"></div>  </header>  <!-- TREŚĆ -->  <div style="padding:24px 28px;">    <p style="margin:0 0 15px;">      <strong>„Dark Asylum” (2026)</strong> to czternasty album      studyjny <strong>Kamelot</strong>, wydany przez      <strong>Napalm Records</strong>. Piętnaście kompozycji      tworzy mroczną opowieść o fikcyjnym zakładzie      <strong>RavenHill</strong>, w którym pamięć, lęk,      szaleństwo i pragnienie wolności splatają się      w historię poszukiwania własnej tożsamości.    </p>    <p style="margin:0 0 15px;">      <strong>Jak brzmi album?</strong>      To połączenie <strong>symfonicznego power metalu,      progresywnych elementów, gotyckiej atmosfery</strong>      i monumentalnych refrenów.      Potężne gitarowe riffy <strong>Thomasa Youngblooda</strong>      spotykają się z rozbudowanymi aranżacjami      i znakomitym wokalem <strong>Tommy'ego Karevika</strong>.    </p>    <p style="margin:0 0 15px;">      <strong>Najważniejsze utwory:</strong>      „Ashen World”, „Dark Asylum”, „Sanctuary”,      „One Last Masquerade”, „Godlike Alchemy”,      „The Sleeping Mind” i „Cassandra's Disease”.      Wśród gości pojawiają się między innymi      <strong>Tobias Sammet, Clémentine Delauney      i Ignacia Fernández</strong>.    </p>    <p style="margin:0 0 15px;">      <strong>Co zachwyca?</strong>      Wokalna forma Karevika, teatralna dramaturgia,      melodyjne refreny, dopracowana produkcja      <strong>Saschy Paetha</strong> i spójny koncept albumu.      <strong>Co rozczarowuje?</strong>      Powtarzalność części aranżacji, przewidywalność      niektórych melodii i brak większego      artystycznego ryzyka.    </p>    <p style="margin:0 0 19px;">      <strong>Werdykt:</strong>      „Dark Asylum” nie dorównuje przełomowym      <strong>„Karmie”, „Epice” czy „The Black Halo”</strong>,      ale pokazuje, że Kamelot nadal potrafią tworzyć      efektowny, melodyjny i emocjonalnie angażujący      <strong>symphonic metal</strong>.    </p>    <!-- CYTAT REDAKCYJNY -->    <blockquote style="margin:0 0 20px;padding:16px 19px;background:#eae5df;border-left:4px solid #8b3847;border-radius:0 8px 8px 0;color:#40343b;font-size:16px;font-style:italic;line-height:1.65;">      „Najgroźniejsze więzienia nie zawsze mają kraty.      Czasami budujemy je sami – z przyzwyczajeń,      oczekiwań i wspomnień o dawnej wielkości”.    </blockquote>    <!-- OCENA -->    <div style="display:flex;flex-wrap:wrap;justify-content:space-between;align-items:center;gap:14px;background:#21232b;border-radius:9px;padding:17px 20px;">      <div>        <div style="font-size:11px;text-transform:uppercase;letter-spacing:1.4px;font-weight:700;color:#d3b98e;">          OCENA REDAKCYJNA        </div>        <div style="font-size:16px;font-weight:700;color:#fff;margin-top:4px;">          Kamelot – Dark Asylum        </div>      </div>      <div style="font-size:33px;font-weight:800;color:#fff;white-space:nowrap;">        8<span style="font-size:18px;color:#c8bbae;">/10</span>      </div>    </div>    <footer style="margin-top:16px;font-size:12px;color:#738075;">      NaszTomaszow.pl – Codziennie blisko Ciebie    </footer>  </div></section><p><strong>Kamelot od ponad trzech dekad należą do zespołów, które traktują metal jak odmianę muzycznego teatru.</strong> Nie chodzi wyłącznie o symfoniczne aranżacje, monumentalne refreny i gitarowe popisy. Najważniejsza jest umiejętność opowiadania historii. „Epica” i „The Black Halo” korzystały z inspiracji „Faustem” Goethego, zamieniając filozoficzny dramat o ludzkich pragnieniach, pokusach i cenie poznania w dwuczęściowe metalowe widowisko. „Silverthorn” opowiadał o winie i rodzinnej tragedii, natomiast „Haven” przedstawiał rzeczywistość pełną społecznych napięć i zagrożeń. <strong>„Dark Asylum” rozwija tę tradycję</strong>, wprowadzając słuchacza do RavenHill – fikcyjnego zakładu psychiatrycznego mieszczącego się w dawnej katedrze. Religia, nauka, pamięć i szaleństwo splatają się tutaj w jedną opowieść. Bohater wędruje przez kolejne pomieszczenia, próbując rozpoznać własną tożsamość i oddzielić rzeczywistość od iluzji. Thomas Youngblood tłumaczył, że album przedstawia drogę od psychicznego uwięzienia do możliwego ocalenia. Tommy Karevik zwracał natomiast uwagę na napięcie pomiędzy lękiem a nadzieją, chaosem a spokojem oraz destrukcją a uzdrowieniem.</p><p>Sam pomysł natychmiast przywołuje mi <strong>„Lot nad kukułczym gniazdem” Kena Keseya</strong>. W tamtej powieści zakład psychiatryczny stawał się obrazem świata, w którym granica pomiędzy troską o człowieka a sprawowaniem nad nim kontroli okazuje się niebezpiecznie cienka. Można również pomyśleć o „Wyspie tajemnic” Martina Scorsesego, gdzie wspomnienia, trauma i poczucie winy stopniowo podważają wiarygodność obserwowanej rzeczywistości. Kamelot nie opowiadają oczywiście tych samych historii. RavenHill posiada własną, gotycką symbolikę. Bardziej interesuje mnie jednak pytanie, które kryje się pod teatralnymi dekoracjami: <strong>czy człowiek może uwolnić się z więzienia zbudowanego z własnych wspomnień?</strong> To temat znacznie poważniejszy niż standardowe metalowe opowieści o demonach i mrocznych zamkach.</p><p>Za produkcję odpowiada ponownie <strong>Sascha Paeth</strong>, od lat związany z brzmieniem Kamelot, natomiast miksem i masteringiem zajął się <strong>Jacob Hansen</strong>. W składzie zespołu występują <strong>Tommy Karevik, Thomas Youngblood, Oliver Palotai, Sean Tibbetts i Alex Landenburg</strong>. Już sama obsada zapewnia niezwykle wysoki poziom wykonawczy, lecz w przypadku Kamelot techniczna doskonałość dawno przestała być zaskoczeniem. Istotniejsze jest to, jak muzycy wykorzystują własne możliwości. „Dark Asylum” pozostaje albumem wyraźnie melodyjnym, opartym na ciężkich gitarach, symfonicznych aranżacjach i wielkich refrenach. Nie wraca w pełni do rozbudowanych, progresywnych konstrukcji z czasów Roya Khana. Zamiast nich oferuje bardziej zwarte kompozycje, nastawione na natychmiastowy efekt. Przyznam, że podchodzę do tego rozwiązania z mieszanymi uczuciami. Lubię Kamelot najbardziej wtedy, gdy pozwalają muzyce rozwijać się nieoczekiwanie, kiedy dramatyczny nastrój wynika z kompozycji, a nie wyłącznie z imponującej produkcji.</p><h2>„Sanctorium”, „Ashen World” i „Dark Asylum”. Pierwsze drzwi prowadzą do ciemności</h2><p>Album otwiera krótkie <strong>„Sanctorium”</strong>, pełniące funkcję teatralnego prologu. To moment, w którym słuchacz symbolicznie przekracza bramę RavenHill. Nie chodzi jeszcze o prezentację wielkich gitarowych tematów, lecz o zbudowanie atmosfery. Kamelot doskonale rozumieją znaczenie podobnych wprowadzeń. Już na wcześniejszych albumach potrafili wykorzystywać krótkie instrumentalne fragmenty jako element dramaturgii większej całości. Tutaj prolog stanowi zapowiedź muzycznej podróży, w której pozornie niewielkie szczegóły mają prowadzić do kolejnych odkryć.</p><p><strong>„Ashen World”</strong> natychmiast przywraca właściwą metalową energię. Szybki gitarowy riff, intensywna praca podwójnej stopy perkusji i efektowne aranżacje tworzą kompozycję, która mogłaby znaleźć się na jednym z bardziej dynamicznych albumów zespołu. <strong>Thomas Youngblood</strong> prowadzi gitarę zdecydowanie, a <strong>Alex Landenburg</strong> nadaje muzyce rytmiczną siłę. Najważniejszy pozostaje jednak <strong>Tommy Karevik</strong>, którego wokal posiada imponującą kontrolę i melodyjną swobodę. Jego głos nie jest tak ciemny ani tak romantycznie melancholijny jak wokal Roya Khana, ale ma niezwykłą zdolność budowania napięcia bez utraty przejrzystości melodii. W kompozycji pojawia się również <strong>Ignacia Fernández</strong>, wprowadzająca agresywne, ekstremalne partie wokalne. Ten kontrast nie jest niczym nowym w historii Kamelot, ale nadal pozostaje skutecznym sposobem urozmaicania muzycznego widowiska.</p><p><strong>Utwór tytułowy „Dark Asylum”</strong> należy do najbardziej przekonujących fragmentów wydawnictwa. Gitary, syntezatory i perkusja tworzą tutaj atmosferę wyraźnie bliższą progresywnemu metalowi, a kolejne partie prowadzą do niezwykle efektownego refrenu. To kompozycja, w której Kamelot przypominają, dlaczego przez lata zdobywali uznanie również wśród słuchaczy zainteresowanych bardziej ambitną odmianą power metalu. Nie chodzi o techniczną komplikację dla samej komplikacji. Najważniejsze jest odpowiednie połączenie dramaturgii i melodyjności. Karevik śpiewa z wyjątkową intensywnością, a instrumentaliści potrafią podporządkować własną wirtuozerię konstrukcji utworu. Właśnie takiego Kamelot chciałbym słyszeć częściej – zespołu potężnego, ale niepróbującego imponować rozmiarem każdej aranżacji.</p><h2>„Sanctuary”, „Nocte Veritas” i „One Last Masquerade”. Maski, demony i wielki teatr</h2><p><strong>„Sanctuary”</strong> wprowadza kolejny rozdział opowieści, a zarazem pokazuje charakterystyczną dla współczesnego Kamelot skłonność do łączenia odmiennych sposobów wokalnej ekspresji. Obok Tommy’ego Karevika pojawiają się <strong>Clémentine Delauney z Visions of Atlantis</strong> oraz ponownie <strong>Ignacia Fernández</strong>. Delikatniejsze, niemal operowe partie Delauney kontrastują z agresywnymi wokalami Fernández, tworząc muzyczny obraz wewnętrznego konfliktu. Można wyobrazić sobie, że oba głosy reprezentują różne siły oddziałujące na bohatera historii – jedną próbującą go uspokoić, drugą pogłębiającą chaos. Nie traktuję tego jednak jako dosłownego podziału ról, ponieważ album pozostawia wiele miejsca własnej interpretacji. Muzycznie „Sanctuary” opiera się na potężnym refrenie i charakterystycznych symfonicznych ornamentach. To utwór efektowny, ale pokazujący również słabość współczesnego stylu grupy: niemal każda emocja otrzymuje tutaj monumentalną oprawę, przez co trudniej odróżnić prawdziwą kulminację od kolejnego świetnie zaprojektowanego refrenu.</p><p>Krótkie <strong>„Nocte Veritas”</strong> pełni funkcję kolejnego łącznika. Sam łaciński tytuł przywołuje motyw prawdy ukrytej w ciemności. Nie należy oczywiście oczekiwać od tego fragmentu samodzielnego muzycznego dramatu. Jest raczej częścią narracyjnej architektury płyty, chwilą zawieszenia przed następnym wydarzeniem. A wydarzeniem tym okazuje się <strong>„One Last Masquerade”</strong>, w którym gościnnie występuje <strong>Tobias Sammet</strong>, lider Avantasia. Trudno o bardziej naturalne połączenie. Kamelot i Avantasia od lat poruszają się w podobnym świecie: monumentalnych melodii, literackiej fantastyki, operowego rozmachu i heavy metalowych riffów. Sammet posiada głos o innej barwie niż Karevik, bardziej charakterystyczny i nieco szorstki, dzięki czemu ich duet zachowuje wyrazisty charakter.</p><p>„One Last Masquerade” przywołuje skojarzenia z <strong>„Maskaradą” Edgara Allana Poego</strong>, w której bohaterowie próbują ukryć się przed nieuchronnością śmierci za przepychem balu i teatralnymi kostiumami. W świecie RavenHill maska może oznaczać coś jeszcze bardziej osobistego: fałszywą tożsamość, którą człowiek przyjmuje, aby przetrwać. Muzycznie kompozycja jest jednym z najbardziej przebojowych momentów albumu. Współpraca Karevika i Sammeta nie stanowi jedynie atrakcyjnego dodatku promocyjnego. Ich głosy naprawdę dobrze się uzupełniają, a refren posiada charakter znany z najlepszych nagrań Avantasia. Przyznam jednak, że wolałbym, aby pod tymi wszystkimi efektownymi melodiami pojawiało się nieco więcej muzycznego ryzyka. Kamelot potrafią przewidywalność zamienić w zaletę, ale nie zawsze powinni z tej umiejętności korzystać.</p><h2>„Ivy, My Dear”, „Godlike Alchemy” i „The Sleeping Mind”. Pomiędzy czułością a szaleństwem</h2><p><strong>„Ivy, My Dear”</strong> przynosi wyciszenie. Po serii monumentalnych kompozycji pojawia się spokojniejsza, bardziej romantyczna ballada. Kamelot od dawna potrafili tworzyć podobne utwory, czego najlepszymi przykładami pozostają „Wander”, „Abandoned” czy „Don't You Cry”. Problem polega na tym, że wraz z upływem lat grupa coraz częściej korzysta z dobrze znanych rozwiązań. „Ivy, My Dear” jest piosenką starannie wykonaną i melodyjną, ale trudno odnaleźć w niej emocjonalną głębię tamtych klasyków. Karevik śpiewa znakomicie, aranżacja pozostaje elegancka, lecz całość nie wywołuje równie silnego wrażenia. To jeden z momentów, kiedy <strong>„Dark Asylum” pokazuje różnicę pomiędzy doskonałym rzemiosłem a prawdziwym artystycznym olśnieniem</strong>.</p><p>Znacznie bardziej przekonujący jest <strong>„Godlike Alchemy”</strong>, oparty na wyrazistym gitarowym brzmieniu i niezwykle efektownym refrenie. Karevik wykorzystuje wysokie rejestry, pokazując imponującą skalę oraz kontrolę nad głosem. To jeden z tych utworów, w których największa siła Kamelot ujawnia się niemal natychmiast. <strong>Thomas Youngblood</strong> nie musi tworzyć przesadnie skomplikowanych riffów, aby nadać kompozycji charakter. Wystarczy zdecydowany gitarowy motyw, odpowiednio prowadzona perkusja i melodia, która pozostaje w pamięci. Tytułowa alchemia może przywoływać próbę przemiany ludzkiej natury, ale jeszcze bardziej interesuje mnie muzyczny aspekt tego pomysłu. Kamelot próbują zamieniać stosunkowo proste elementy w coś monumentalnego. Czasami udaje im się to doskonale.</p><p><strong>„The Sleeping Mind (Orphic Paradigm)”</strong> jest jednym z najcięższych i najbardziej dynamicznych fragmentów albumu. Szybka perkusja, intensywne gitarowe riffy i niemal progresywna organizacja rytmu pokazują zespół, którego nie można sprowadzić wyłącznie do symfonicznych refrenów. Tytuł przywołuje oczywiście Orfeusza, postać greckiej mitologii, która próbowała przekroczyć granicę pomiędzy światem żywych i umarłych. W RavenHill podobna podróż może oznaczać zejście w głąb własnej świadomości. Muzycznie kompozycja wyróżnia się energią, której chwilami brakuje bardziej teatralnym nagraniom. <strong>To jeden z najmocniejszych dowodów, że Kamelot nadal potrafią grać pełnokrwisty power metal</strong>, nie ograniczając się do orkiestracyjnych dekoracji.</p><h2>„Kaleidoscope”, „Enigma” i „Cassandra’s Disease”. Piękne obrazy, których nie zawsze można dotknąć</h2><p><strong>„Kaleidoscope”</strong> jest niemal podręcznikowym przykładem współczesnego stylu Kamelot. Monumentalne chóry, rozbudowane syntezatory, ciężkie gitary i efektowny refren tworzą muzykę widowiskową, ale bardzo dobrze znaną słuchaczom zespołu. Sam tytuł doskonale opisuje sposób organizowania aranżacji. Kolejne elementy przesuwają się względem siebie, tworząc nowe wzory z tych samych kolorów. Najciekawsza pozostaje zmienność dynamiki oraz sposób, w jaki muzycy rozwijają instrumentalne partie. Mimo to odnoszę wrażenie, że kompozycja byłaby jeszcze lepsza, gdyby zrezygnowano z części symfonicznych ozdobników. Kiedy każda melodia zostaje otoczona monumentalną produkcją, słuchacz przestaje dostrzegać różnicę pomiędzy tym, co naprawdę wyjątkowe, a tym, co jedynie efektowne.</p><p><strong>„Enigma (Think of Me)”</strong> ponownie kieruje muzykę w stronę gotyckiego romantyzmu. Spokojniejsza atmosfera i bardziej osobista ekspresja Tommy’ego Karevika przypominają, że jego największym atutem pozostaje nie tylko wokalna siła, lecz także umiejętność budowania melancholijnego nastroju. Nie jest to jednak kompozycja dorównująca najlepszym balladom z okresu Roya Khana. Melodia ma swój urok, ale rozwija się przewidywalnie. Znacznie ciekawszy pozostaje <strong>„Cassandra’s Disease”</strong>, odwołujący się do jednej z najbardziej tragicznych postaci greckiej mitologii. Kasandra potrafiła przewidywać przyszłość, ale została przeklęta w taki sposób, że nikt nie wierzył jej przepowiedniom. To motyw znakomicie pasujący do albumu poświęconego psychologicznemu zniewoleniu. Co bowiem może być bardziej przerażające od sytuacji, kiedy człowiek zna prawdę, ale nie potrafi przekonać do niej własnego otoczenia?</p><p>W „Kasandrze” Christy Wolf antyczna bohaterka staje się symbolem jednostki, której świadomość pozostaje w konflikcie z oficjalnym obrazem rzeczywistości. Kamelot wykorzystują podobny motyw w znacznie bardziej baśniowej i metalowej formie. Muzyka posiada mroczną, niepokojącą atmosferę, a subtelniejsze partie instrumentalne kontrastują z ciężkimi gitarami. <strong>„Cassandra’s Disease” należy do najbardziej interesujących kompozycji drugiej części albumu</strong>, ponieważ jej siła wynika nie tylko z melodyjności, ale również z wyjątkowo spójnego połączenia nastroju, tytułu i muzycznej dramaturgii.</p><h2>„Beneath the Moon”, „The Puppet King” i „Sanctum Requiem”. Droga ku wyjściu z ciemności</h2><p><strong>„Beneath the Moon (Tunglið)”</strong> jest jednym z najbardziej zaskakujących fragmentów „Dark Asylum”. Zamiast typowej metalowej kompozycji otrzymujemy kameralną, niemal folkową miniaturę z udziałem <strong>Rannveig Sif Sigurðardóttir, Sólveig Sary Leupold i Lei-Sophie Fischer</strong>. Islandzkie brzmienie języka i delikatniejsze instrumentarium tworzą atmosferę odmienną od reszty albumu. To moment, w którym RavenHill przestaje przypominać monumentalną gotycką budowlę, a zaczyna kojarzyć się z zimnym, północnym krajobrazem. Można odnaleźć tutaj coś z muzyki nordyckiego folku, ale również odległe echo wcześniejszej twórczości Kamelot, kiedy zespół chętniej pozwalał sobie na subtelne, niemal akustyczne chwile. Szczególnie interesujący pozostaje powrót Rannveig Sif Sigurðardóttir, której głos pojawił się już na „The Fourth Legacy” z 1999 roku. To piękny szczegół dla słuchaczy pamiętających starsze nagrania grupy.</p><p><strong>„The Puppet King”</strong> przywraca zdecydowany metalowy charakter. Tytułowy król marionetek przywołuje obrazy manipulacji, utraty kontroli oraz władzy sprawowanej nad ludzką świadomością. W świecie RavenHill może oznaczać zarówno konkretnego prześladowcę, jak i wewnętrzne mechanizmy rządzące człowiekiem. Muzycznie kompozycja opiera się na ciężkim, dynamicznym brzmieniu i charakterystycznej dla Kamelot melodyjności. To utwór skuteczny, choć nie należący do największych osiągnięć albumu. Zespół pokazuje ogromne doświadczenie kompozycyjne, ale trudno oprzeć się wrażeniu, że podobne rozwiązania wykorzystywał już wielokrotnie.</p><p>Całość zamyka <strong>„Sanctum Requiem”</strong>, instrumentalny epilog przywracający bardziej refleksyjną atmosferę. Fortepian i delikatniejsze aranżacje pozwalają wyciszyć muzykę po serii monumentalnych kompozycji. To zakończenie trafne z punktu widzenia konceptualnej opowieści. Bohater opuszcza kolejne pomieszczenia RavenHill, ale album nie musi udzielać jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy rzeczywiście odzyskał wolność. Właśnie taka niepewność wydaje mi się znacznie ciekawsza niż triumfalne zakończenie, w którym wszystkie konflikty zostają rozwiązane jednym wielkim refrenem. <strong>„Dark Asylum” kończy się w sposób pozwalający słuchaczowi samodzielnie dopowiedzieć ostatni rozdział historii.</strong></p><h2>Tommy Karevik i Thomas Youngblood. Dwaj architekci współczesnego Kamelot</h2><p>Historia Kamelot jest nierozerwalnie związana z <strong>Royem Khanem</strong>, którego głos i sposób interpretacji odegrały fundamentalną rolę w stworzeniu najważniejszych albumów grupy. „Karma”, „Epica”, „The Black Halo” i „Ghost Opera” należą do wydawnictw, do których wracam z ogromną przyjemnością. Nie ukrywam, że przez wiele lat właśnie ten okres uważałem za artystyczny szczyt zespołu. Khan posiadał wyjątkową umiejętność łączenia mroku, romantyzmu i teatralnej ekspresji. Nie potrzebował nieustannie śpiewać z maksymalną siłą. Potrafił nadać prostym frazom dramatyczne znaczenie, a jego charakterystyczna barwa sprawiała, że muzyka posiadała niemal literacki wymiar.</p><p><strong>Tommy Karevik</strong> reprezentuje inny temperament. Jego głos jest jaśniejszy, bardziej współczesny, a techniczna kontrola niemal imponująca. Na „Dark Asylum” potwierdza, że należy do najważniejszych wokalistów współczesnego symfonicznego power metalu. Potrafi śpiewać delikatnie, prowadzić monumentalne refreny i wykorzystywać wysokie rejestry bez utraty melodyjnej przejrzystości. Szczególnie dobrze wypada w „Dark Asylum”, „Godlike Alchemy” i „The Sleeping Mind”. Nie próbuję jednak rozstrzygać, który z wokalistów jest lepszy. To porównanie podobne do zestawiania dwóch znakomitych aktorów grających tę samą rolę. Każdy nadaje jej własny charakter, a ostateczna ocena zależy również od tego, jakiej interpretacji oczekujemy.</p><p><strong>Thomas Youngblood</strong> pozostaje natomiast najważniejszym architektem muzycznej tożsamości zespołu. Jego gitarowe riffy nie są wyłącznie technicznymi popisami. Mają budować napięcie, nadawać kompozycjom ciężar i współpracować z wokalem. <strong>Oliver Palotai</strong> odpowiada za rozbudowane aranżacje klawiszowe, <strong>Sean Tibbetts</strong> zapewnia basowy fundament, a <strong>Alex Landenburg</strong> prowadzi perkusję z ogromną precyzją. Problem współczesnego Kamelot nie wynika z niedostatków wykonawczych. Muzycy prezentują najwyższy poziom. Pytanie brzmi raczej, czy nie znaleźli się w sytuacji zespołu, który tak doskonale opanował własny język, że coraz trudniej mu powiedzieć coś naprawdę nowego.</p><h2>Krytycy o „Dark Asylum”. Jedni słyszą wielki powrót, inni tylko doskonałą produkcję</h2><p><strong>„Dark Asylum” spotkał się z bardzo zróżnicowanym przyjęciem krytyków</strong>, co w przypadku Kamelot nie jest zaskoczeniem. Zespół od lat porusza się pomiędzy melodyjnym power metalem, symfonicznym rozmachem i niemal popową konstrukcją refrenów. Dla jednych to dowód wyjątkowej umiejętności łączenia różnych stylistyk. Dla innych – oznaka stopniowego ograniczania artystycznego ryzyka.</p><p><strong>Sebastian Kessler z niemieckiego „Metal Hammer”</strong> przyznał albumowi <strong>5,5/7</strong>, podkreślając jego teatralny charakter i ogromną melodyjność. Nazwał Kamelot <strong>„formidable Geschichtenerzähler”</strong>, czyli znakomitymi opowiadaczami historii. Szczególnie wysoko ocenił „Ashen World”, „Dark Asylum” i „Sanctuary”, zwracając uwagę na połączenie ciężkiego metalu, operowych wokali i monumentalnych refrenów. Zastrzegł jednak, że niektóre kompozycje, szczególnie „Kaleidoscope” i „Enigma (Think of Me)”, pozostawiają pewien niedosyt. To opinia bliska mojej. Album posiada ogromną siłę, ale nie wszystkie jego fragmenty wyróżniają się indywidualnością.</p><p><strong>David E. Gehlke z „Blabbermouth”</strong> ocenił płytę na <strong>7,5/10</strong>, wskazując na konsekwencję zespołu w rozwijaniu własnego stylu. W podsumowaniu napisał: <strong>„you don't mess with a winning formula”</strong> – zwycięskiej formuły się nie zmienia. Krytyk docenił wokal Tommy’ego Karevika, ale bardziej sceptycznie odniósł się do ballady „Ivy, My Dear” i niektórych ekstremalnych partii wokalnych. Zwrócił również uwagę, że Kamelot stali się zespołem zdolnym zaoferować bardzo szerokiej publiczności odpowiednią mieszankę ciężaru, melodii i symfonicznej efektowności. To cenna obserwacja, choć można ją traktować zarówno jako pochwałę, jak i subtelne zastrzeżenie.</p><p>Znacznie bardziej entuzjastyczny był <strong>Itay Gilad z „Distorted Sound Magazine”</strong>, który przyznał „Dark Asylum” <strong>8/10</strong>. Uznał wydawnictwo za jeden z najlepszych albumów Kamelot od dłuższego czasu, szczególnie wysoko oceniając formę wokalną Karevika, utwór tytułowy, „The Sleeping Mind” i „Kaleidoscope”. Krytyk zauważył jednak, że końcowa część płyty posiada nieco słabszą dramaturgię. To również zarzut uzasadniony. Po efektownym początku album stopniowo traci część energii, choć nadal zawiera interesujące kompozycje.</p><p>Bardziej surową ocenę wystawił <strong>Thomas z serwisu „The Metal Crypt”</strong>, przyznając płycie <strong>2,5/5</strong>. Krytyk dostrzegł kilka udanych nagrań, ale uznał, że współczesny Kamelot coraz częściej powtarzają własne pomysły. Z kolei <strong>Mykhailo Pervushyn na Sputnikmusic</strong> ocenił album na <strong>3/5</strong>, a jego recenzję opatrzono wymownym hasłem <strong>„Reduce, reuse, recycle”</strong> – ogranicz, wykorzystaj ponownie, przetwórz. To ironiczne podsumowanie zarzutu, że muzycy stworzyli płytę opartą na dobrze znanych schematach.</p><p>Rozumiem ten punkt widzenia. <strong>„Dark Asylum” nie jest albumem, który zmienia reguły symfonicznego metalu.</strong> Nie oferuje też równie wyrazistej artystycznej przemiany jak „The Black Halo” w połowie pierwszej dekady XXI wieku. Ale nie mogę zgodzić się z opinią, że jest to wydawnictwo pozbawione wartości. „Dark Asylum”, „Godlike Alchemy”, „The Sleeping Mind”, „One Last Masquerade” czy „Cassandra’s Disease” dowodzą, że Kamelot nadal potrafią pisać bardzo dobre kompozycje. Problem polega na czymś innym: <strong>grupa coraz rzadziej zaskakuje, nawet wtedy, gdy zachwyca.</strong></p><h2>„Dark Asylum”. Między symfoniczną doskonałością a artystyczną rutyną</h2><p>Wielu wykonawców po trzydziestu latach działalności znajduje się w trudnej sytuacji. Z jednej strony publiczność oczekuje charakterystycznego brzmienia i rozpoznawalnych melodii. Z drugiej krytycy domagają się nieustannych eksperymentów, nowych rozwiązań i artystycznej odwagi. Nie sposób spełnić obu oczekiwań jednocześnie. <strong>Kamelot wybrali drogę konsekwentnego rozwijania własnego stylu</strong>, zamiast radykalnego poszukiwania nowej tożsamości. To decyzja zrozumiała, ale posiadająca określoną cenę.</p><p>„Dark Asylum” brzmi niezwykle profesjonalnie. Produkcja Saschy Paetha zapewnia potężne, szerokie brzmienie, a miks Jacoba Hansena pozwala odpowiednio wyeksponować wokal, gitary i instrumenty klawiszowe. Gościnne występy Tobiasza Sammeta, Clémentine Delauney, Ignacii Fernández oraz wokalistek związanych z bardziej folkową estetyką wzbogacają muzyczną paletę. Nie są jedynie ozdobą ani listą nazwisk wykorzystywanych w materiałach promocyjnych. Nadają poszczególnym utworom odmienne barwy i pozwalają rozwijać teatralną narrację.</p><p>Jednocześnie nie sposób nie zauważyć powtarzalności części kompozycji. <strong>Spokojniejsza zwrotka, narastające napięcie, wielki refren, gitarowe solo i powrót melodii</strong> – ten schemat pojawia się na albumie wielokrotnie. Kamelot wykorzystują go znakomicie, ale nie zawsze potrafią zaskoczyć sposobem prowadzenia muzycznej opowieści. Największe emocje wywołują więc fragmenty, w których pozwalają sobie na odejście od sprawdzonego modelu. „Beneath the Moon” z nordyckim charakterem, mroczne „Cassandra’s Disease” czy bardziej dynamiczne „The Sleeping Mind” pokazują, że zespół nadal posiada potencjał do poszerzania własnego języka.</p><p>Przyznam, że chciałbym usłyszeć na kolejnej płycie więcej takich momentów. Nie potrzebuję powrotu Roya Khana ani próby ponownego nagrania „The Black Halo”. Tamten rozdział został zamknięty i właśnie dlatego pozostaje tak ważny. Oczekuję raczej muzyki, w której doświadczenie zespołu pozwoli mu podejmować większe ryzyko, a nie jedynie doskonalić rozwiązania znane od lat.</p><h2>Zamiast zakończenia. Kto naprawdę jest więźniem RavenHill?</h2><p>W <strong>„Procesie” Franza Kafki</strong> Józef K. zostaje oskarżony przez niezrozumiały system, którego reguł nie potrafi poznać. W „Locie nad kukułczym gniazdem” Kena Keseya instytucja powołana do sprawowania opieki staje się narzędziem podporządkowania jednostki. W „Portrecie Doriana Graya” Oscara Wilde’a człowiek próbuje ukryć przed światem konsekwencje własnych wyborów. <strong>„Dark Asylum” Kamelot można umieścić gdzieś pomiędzy tymi opowieściami.</strong> RavenHill jest miejscem, w którym człowiek nie wie już, czy walczy z otoczeniem, własnymi wspomnieniami, czy może z obrazem samego siebie.</p><p>To interesujący pomysł na album koncepcyjny. Szczególnie dlatego, że Kamelot nie próbują przedstawiać szaleństwa jako efektownego kostiumu. W centrum znajduje się pytanie o możliwość odzyskania własnej tożsamości. Oczywiście muzyka nadal korzysta z teatralnej przesady, monumentalnych chórów i gotyckich dekoracji. Ale pod nimi kryje się temat bliski każdemu, kto choć raz próbował zrozumieć własne decyzje, pogodzić się z przeszłością albo uwolnić od wspomnień, które zbyt długo wpływały na jego życie.</p><p>Nie wszystko mnie tutaj przekonuje. <strong>„Dark Asylum” ma znakomity początek, bardzo dobry środek i nieco słabszą końcówkę.</strong> Część ballad nie dorównuje dawnym osiągnięciom zespołu, a niektóre refreny sprawiają wrażenie zbyt starannie zaprojektowanych, aby pozostawić miejsce na naturalną emocję. Są jednak chwile, w których Kamelot przypominają o swojej wielkości. „Dark Asylum” imponuje dramaturgią, „Godlike Alchemy” melodyjną siłą, „The Sleeping Mind” metalową energią, „One Last Masquerade” znakomitym duetem, a „Cassandra’s Disease” atmosferą, której próżno szukać w bardziej konwencjonalnych fragmentach wydawnictwa.</p><p>Powracam myślą do okładki autorstwa <strong>Petera Sallaia</strong>. Kobieta z zasłoniętymi oczami, otoczona krukami i łańcuchami, stoi w mrocznej przestrzeni przypominającej gotycką świątynię. Nie widzi świata, który ją otacza. Być może dlatego, że ktoś odebrał jej możliwość patrzenia. A może dlatego, że dopiero w ciemności będzie potrafiła zobaczyć prawdę o sobie.</p><p>Ten obraz doskonale podsumowuje artystyczny zamysł albumu.</p><p><strong>„Dark Asylum” nie jest muzycznym arcydziełem na miarę „The Black Halo”. Nie jest również świadectwem twórczej bezradności.</strong> To płyta zespołu, który doskonale zna własne możliwości i nadal potrafi wykorzystywać je z imponującą skutecznością, ale coraz rzadziej pozwala sobie na nieprzewidywalność.</p><p>Być może właśnie dlatego historia RavenHill posiada jeszcze jedno, niezamierzone znaczenie. Jej bohater próbuje wydostać się z miejsca, które ogranicza jego wolność. Podobnie Kamelot stoją dziś przed pytaniem, czy potrafią opuścić muzyczną przestrzeń zbudowaną przez własne wcześniejsze sukcesy.</p><p>Nie muszą burzyć całej katedry.</p><p>Wystarczyłoby otworzyć kilka zamkniętych drzwi.</p><p><strong>Bo najgroźniejsze więzienia nie zawsze mają kraty. Czasami budujemy je sami – z przyzwyczajeń, oczekiwań i wspomnień o dawnej wielkości.</strong></p><h3>Ocena końcowa: 8/10</h3><p><strong>„Dark Asylum” Kamelot (2026) to bardzo dobry, niezwykle profesjonalnie zrealizowany album symfonicznego power metalu</strong>, łączący monumentalne aranżacje, ciężkie gitarowe riffy, gotycką atmosferę i charakterystyczną melodyjność zespołu. Piętnaście utworów tworzy muzyczną opowieść o psychologicznym uwięzieniu, poszukiwaniu tożsamości i nadziei na ocalenie.</p><p><strong>Najważniejsze kompozycje:</strong> „Ashen World”, „Dark Asylum”, „Sanctuary”, „One Last Masquerade”, „Godlike Alchemy”, „The Sleeping Mind (Orphic Paradigm)”, „Cassandra’s Disease” i „Beneath the Moon (Tunglið)”.</p><p><strong>Największe zalety:</strong> znakomita forma Tommy’ego Karevika, efektowne gitarowe partie Thomasa Youngblooda, dopracowana produkcja, interesujący koncept RavenHill i gościnne występy Clémentine Delauney, Ignacii Fernández, Tobiasza Sammeta oraz pozostałych zaproszonych artystek.</p><p><strong>Największe słabości:</strong> powtarzalność konstrukcji części utworów, przewidywalne refreny, nierówny poziom ballad i niewystarczająco odważne wykorzystanie progresywnego potencjału zespołu.</p><p><strong>Werdykt:</strong> <strong>„Dark Asylum” nie dorównuje artystycznej sile „Karmy”, „Epiki” i „The Black Halo”</strong>, ale pozostaje jednym z bardziej interesujących wydawnictw Kamelot z okresu Tommy’ego Karevika. To album dla miłośników <strong>Avantasia, Epiki, Nightwish, Seventh Wonder, Symphony X i współczesnego symfonicznego power metalu</strong>. Nie przynosi rewolucji, ale potwierdza, że Kamelot nadal należą do najważniejszych przedstawicieli gatunku.</p><p><i>Dane albumu: Kamelot – „Dark Asylum”, Napalm Records, 28 sierpnia 2026. Czternasty album studyjny, 15 utworów, około 51 minut. Produkcja: Sascha Paeth i Kamelot. Miks i mastering: Jacob Hansen. Okładka: Peter Sallai. Przywołane opinie krytyczne pochodzą z „Metal Hammer”, Blabbermouth, „Distorted Sound Magazine”, „The Metal Crypt” i Sputnikmusic. Literackie odniesienia, interpretacje oraz ocena 8/10 stanowią autorski komentarz redakcyjny.</i></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Trzynaście nowych domów w Zaborowie. Gmina kończy procedurę, ale pytania o drogi i infrastrukturę pozostają]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57487,trzynascie-nowych-domow-w-zaborowie-gmina-konczy-procedure-ale-pytania-o-drogi-i-infrastrukture-pozostaja</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57487,trzynascie-nowych-domow-w-zaborowie-gmina-konczy-procedure-ale-pytania-o-drogi-i-infrastrukture-pozostaja</guid>
            <pubDate>Tue, 10 Nov 2026 10:42:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-trzynascie-nowych-domow-w-zaborowie-gmina-konczy-procedure-ale-pytania-o-drogi-i-infrastrukture-po-1794304749.png</url>
                        <title>Trzynaście nowych domów w Zaborowie. Gmina kończy procedurę, ale pytania o drogi i infrastrukturę pozostają</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57487,trzynascie-nowych-domow-w-zaborowie-gmina-konczy-procedure-ale-pytania-o-drogi-i-infrastrukture-pozostaja</link>
                    </image><description>Trzynaście budynków jednorodzinnych, infrastruktura techniczna i droga dojazdowa. W Zaborowie Drugim przygotowywana jest kolejna inwestycja mieszkaniowa, która może zmienić charakter części miejscowości. Wójt Gminy Tomaszów Mazowiecki poinformował o zakończeniu postępowania dowodowego poprzedzającego wydanie decyzji środowiskowej. To ważny moment administracyjnej procedury, ale nie oznacza jeszcze zgody na realizację przedsięwzięcia. Co więcej, nie jest to pierwszy projekt takiej skali planowany w Zaborowie.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <div style="max-width:850px;margin:24px auto;padding:24px 26px;background:#f5f9f6;border-left:5px solid #17804a;border-radius:8px;box-shadow:0 3px 14px rgba(0,0,0,.08);font-family:Arial,Helvetica,sans-serif;color:#20342b;line-height:1.65;">  <h3 style="margin:0 0 16px;font-size:23px;color:#136b3c;line-height:1.3;">    🏡 Nasz artykuł w skrócie  </h3>  <p style="margin:0 0 12px;">    <strong>13 nowych domów w Zaborowie.</strong>    Planowana inwestycja obejmuje budynki jednorodzinne,    drogę dojazdową oraz infrastrukturę techniczną    na działkach nr <strong>444/1, 445/2 i 929</strong>.  </p>  <p style="margin:0 0 12px;">    <strong>Procedura zbliża się do rozstrzygnięcia.</strong>    Gmina Tomaszów Mazowiecki poinformowała    o zakończeniu postępowania dowodowego.    <span style="color:#bc2833;font-weight:bold;">      Decyzja środowiskowa nie została jeszcze wydana.    </span>  </p>  <p style="margin:0 0 12px;">    <strong>Drogi, woda i ścieki.</strong>    Kluczowe pytania dotyczą obsługi komunikacyjnej,    zaopatrzenia w wodę, odprowadzania ścieków    oraz wpływu zabudowy na najbliższe otoczenie.  </p>  <p style="margin:0 0 12px;">    <strong>To nie pierwsza taka inwestycja.</strong>    W marcu 2025 roku wydano decyzję środowiskową    dla odrębnego przedsięwzięcia obejmującego    15 domów w Zaborowie Drugim.  </p>  <p style="margin:0;">    <strong>Mieszkańcy mogą sprawdzić dokumenty.</strong>    Strony postępowania mają prawo zapoznać się    z materiałami i wypowiedzieć się przed    wydaniem decyzji.  </p>  <div style="margin-top:19px;padding-top:13px;border-top:1px solid #c9dbcf;font-size:15px;font-weight:bold;color:#136b3c;">    NaszTomaszow.pl — Codziennie blisko Ciebie  </div></div><p>Wieś zmienia się często niemal niezauważalnie. Najpierw na polu pojawia się geodeta, później podział nieruchomości, droga dojazdowa, przyłącza i fundamenty. Tam, gdzie jeszcze niedawno rozciągała się otwarta przestrzeń, z czasem wyrasta kolejny rząd domów. Przybywa mieszkańców, samochodów, nowych potrzeb i oczekiwań wobec infrastruktury. Tak właśnie może wyglądać kolejny rozdział historii <strong>Zaborowa Drugiego w gminie Tomaszów Mazowiecki</strong>.</p><p>Tym razem chodzi o przedsięwzięcie obejmujące <strong>13 budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z infrastrukturą techniczną i drogą dojazdową</strong>. Inwestycję zaplanowano na działkach ewidencyjnych <strong>444/1, 445/2 i 929, obręb 0020 Zaborów</strong>.</p><h3>Dokumenty zebrane. Decyzji jeszcze nie ma</h3><p>W Biuletynie Informacji Publicznej 8 listopada 2026 roku, o godzinie 20.30, opublikowano zawiadomienie oznaczone numerem <strong>RŚ.6220.12.2026</strong>. Dokument sporządzony 3 listopada informuje o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.</p><p>Pierwsze obwieszczenie dotyczące wszczęcia postępowania pojawiło się już w sierpniu. Teraz procedura wkroczyła w etap, w którym zgromadzone materiały, w tym opinie właściwych organów, mogą stać się podstawą ostatecznego rozstrzygnięcia.</p><p><strong>Nie oznacza to jednak, że inwestor otrzymał decyzję środowiskową, a tym bardziej pozwolenie na budowę.</strong> Zakończenie zbierania dowodów nie przesądza o treści przyszłej decyzji ani o ewentualnych warunkach realizacji przedsięwzięcia.</p><p>Właśnie te warunki mogą okazać się najważniejsze dla mieszkańców.</p><h3>Trzynaście domów to nie tylko trzynaście dachów</h3><p>Z perspektywy inwestora sprawa może wydawać się stosunkowo prosta: powstaną domy, droga umożliwiająca dojazd oraz niezbędne instalacje. Z perspektywy sąsiadów katalog pytań jest jednak znacznie dłuższy.</p><p><strong>Skąd będzie dostarczana woda? Jak rozwiązano odprowadzanie ścieków? Co stanie się z wodami opadowymi? Jakie parametry będzie miała droga dojazdowa i czy istniejący układ komunikacyjny poradzi sobie z dodatkowym ruchem?</strong></p><p>Trzynaście domów nie oznacza przecież wyłącznie trzynastu nowych adresów. To również codzienne dojazdy do pracy i szkoły, ruch pojazdów odbierających odpady, dostawy, a wcześniej wielomiesięczna obecność sprzętu budowlanego.</p><p>Istotne są także kwestie ochrony gleby, stosunków wodnych i ewentualnego oddziaływania na sąsiednie nieruchomości.</p><p>Z samego listopadowego obwieszczenia nie wynika, jakie rozwiązania techniczne przewidział inwestor. Nie przedstawiono w nim również szczegółowej treści opinii organów opiniujących. Dokument wskazuje natomiast, że znajdują się one w aktach sprawy.</p><p>Bez zapoznania się z <strong>kartą informacyjną przedsięwzięcia</strong> trudno więc przesądzać, czy projektowane rozwiązania odpowiadają potrzebom i możliwościom istniejącej infrastruktury.</p><h3>W Zaborowie planowano już piętnaście innych domów</h3><p>Warto przypomnieć, że obecne przedsięwzięcie nie jest pierwszym tego rodzaju projektem w miejscowości.</p><p><strong>27 marca 2025 roku Wójt Gminy Tomaszów Mazowiecki wydał decyzję środowiskową RŚ.6220.35.2024</strong> dotyczącą podziału nieruchomości i budowy <strong>15 budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z drogą dojazdową</strong> w Zaborowie Drugim.</p><p>Tamten projekt obejmował inne działki, między innymi 326/1, 327/1 oraz nieruchomości oznaczone numerami od 965 do 973. Było to odrębne postępowanie i nie należy utożsamiać obu przedsięwzięć.</p><p>W decyzji z 2025 roku stwierdzono brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, ale jednocześnie określono szczegółowe warunki jego realizacji.</p><p>Szczególnie interesujące były rozwiązania dotyczące gospodarki wodno-ściekowej. Przewidziano pobór wody z sieci wodociągowej. Ścieki bytowe z jednej z działek miały być odprowadzane do kanalizacji sanitarnej, natomiast z pozostałych — do szczelnych, atestowanych zbiorników bezodpływowych o pojemności nie mniejszej niż 10 metrów sześciennych.</p><p>To pokazuje, że nawet przy zabudowie jednorodzinnej <strong>sposób odprowadzania ścieków może być jednym z istotnych elementów środowiskowego rozstrzygnięcia</strong>.</p><p>Nie wiadomo jeszcze, czy podobne rozwiązania przewidziano dla obecnego projektu trzynastu domów. Nie można też na podstawie wcześniejszej decyzji przesądzać o stopniu realizacji tamtej inwestycji.</p><p>Można natomiast postawić pytanie o konsekwencje rozwoju kolejnych terenów mieszkaniowych dla całego Zaborowa.</p><h3>Mieszkańcy mają prawo zajrzeć do dokumentów</h3><p>Zawiadomienie dotyczące trzynastu domów opublikowano w trybie określonym przez <strong>art. 74 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku</strong> oraz <strong>art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego</strong>.</p><p>Powodem zastosowania publicznego obwieszczenia jest liczba stron postępowania przekraczająca dziesięć.</p><p>Z kolei <strong>art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego</strong> zobowiązuje organ do zapewnienia stronom możliwości wypowiedzenia się o zgromadzonych dowodach przed wydaniem decyzji.</p><p>Obwieszczenie obowiązuje od 9 do 23 listopada 2026 roku. Zawiadomienie uznaje się za doręczone po upływie czternastu dni od publicznego ogłoszenia. Następnie dokument przewiduje trzy dni na zapoznanie się z aktami sprawy.</p><p>W praktyce oznacza to, że <strong>nie należy utożsamiać 23 listopada z terminem zakończenia możliwości zapoznania się z dokumentacją</strong>. Osoby mające status strony powinny jednak możliwie szybko skontaktować się z urzędem w celu potwierdzenia terminu i umówienia wizyty.</p><p>Dokumenty udostępniane są w Referacie Ochrony Środowiska Urzędu Gminy Tomaszów Mazowiecki przy ulicy Mościckiego 4, od poniedziałku do piątku, w godzinach 8.00–16.00. Sprawę prowadzi Katarzyna Reczulska, tel. 44 724 55 73, wewnętrzny 52.</p><h3>Czy Zaborów zmieni swój charakter?</h3><p>Rozwój budownictwa jednorodzinnego nie musi być problemem. Nowi mieszkańcy oznaczają przecież także większy potencjał społeczny i gospodarczy miejscowości. Ważne jednak, aby rozwój zabudowy następował w sposób uporządkowany, z uwzględnieniem potrzeb obecnych i przyszłych mieszkańców.</p><p>Dlatego w przypadku <strong>inwestycji w Zaborowie</strong> szczególnego znaczenia nabiera nie tyle sama liczba planowanych domów, ile jakość rozwiązań infrastrukturalnych i warunki, jakie mogą zostać określone w decyzji środowiskowej.</p><p>Czy droga dojazdowa zapewni właściwą obsługę komunikacyjną? Czy gospodarka ściekowa została zaplanowana w sposób bezpieczny dla środowiska? Czy przeanalizowano oddziaływanie na sąsiednie nieruchomości?</p><p>Na odpowiedzi trzeba jeszcze poczekać.</p><p>Jedno jest pewne: <strong>zakończenie postępowania dowodowego nie zamyka dyskusji o przyszłości tej części Zaborowa</strong>. Przeciwnie — właśnie teraz warto przyjrzeć się temu, co znalazło się w dokumentach i jakie wymagania zostaną ostatecznie postawione inwestorowi.</p><p>Bo o jakości przestrzeni, w której będziemy żyć przez następne dziesięciolecia, decyduje się często znacznie wcześniej, niż na plac budowy wjedzie pierwsza koparka.</p><p>&nbsp;</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Cztery domy i nowa droga w Twardej. Inwestycja wraca, choć wcześniej gmina powiedziała „nie”]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57486,cztery-domy-i-nowa-droga-w-twardej-inwestycja-wraca-choc-wczesniej-gmina-powiedziala-nie</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57486,cztery-domy-i-nowa-droga-w-twardej-inwestycja-wraca-choc-wczesniej-gmina-powiedziala-nie</guid>
            <pubDate>Tue, 10 Nov 2026 10:27:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-cztery-domy-i-nowa-droga-w-twardej-inwestycja-wraca-choc-wczesniej-gmina-powiedziala-nie-1794303149.png</url>
                        <title>Cztery domy i nowa droga w Twardej. Inwestycja wraca, choć wcześniej gmina powiedziała „nie”</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57486,cztery-domy-i-nowa-droga-w-twardej-inwestycja-wraca-choc-wczesniej-gmina-powiedziala-nie</link>
                    </image><description>Cztery domy jednorodzinne, droga dojazdowa i plac manewrowy. Na pierwszy rzut oka zwyczajna inwestycja mieszkaniowa, jakich wiele pojawia się w podtomaszowskich miejscowościach. Jednak dwa obwieszczenia opublikowane 9 listopada 2026 roku w Biuletynie Informacji Publicznej Gminy Tomaszów Mazowiecki mają znacznie ciekawszą historię. Okazuje się bowiem, że podobne zamierzenie na tych samych działkach było już przedmiotem postępowania, które zakończyło się odmową ustalenia warunków zabudowy. Teraz sprawa powraca. I rodzi pytania nie tylko o przyszłe domy, ale również o kierunek rozwoju Twardej.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <div style="max-width:850px;margin:24px auto;padding:24px;background:linear-gradient(135deg,#f2faf5,#ffffff);border:1px solid #cbded1;border-left:6px solid #22834d;border-radius:14px;box-shadow:0 4px 16px rgba(0,0,0,.06);font-family:Arial,Helvetica,sans-serif;color:#26352d;line-height:1.65;box-sizing:border-box;">  <h3 style="margin:0 0 16px;color:#17663a;font-size:22px;line-height:1.3;">    🏡 Nasz artykuł w skrócie  </h3>  <p style="margin:0 0 12px;">    <strong>🏠 Cztery domy i nowa droga.</strong>    W Twardej planowana jest budowa czterech domów jednorodzinnych oraz drogi dojazdowej z placem manewrowym na częściach działek nr 227 i 228.  </p>  <p style="margin:0 0 12px;">    <strong>📅 Dwa nowe postępowania.</strong>    9 listopada 2026 roku gmina opublikowała obwieszczenia dotyczące ustalenia warunków zabudowy. Żadna z nowych decyzji nie została jeszcze wydana.  </p>  <p style="margin:0 0 12px;">    <strong style="color:#ab2525;">⚠️ Wcześniej była odmowa.</strong>    18 lutego 2025 roku wójt odmówił ustalenia warunków zabudowy dla podobnego zamierzenia na tych samych działkach.  </p>  <p style="margin:0 0 12px;">    <strong>🌿 Ważny kontekst ekologiczny.</strong>    W dokumentach planistycznych wskazywano wcześniej na ryzyko rozpraszania zabudowy na obszarze korytarza ekologicznego.  </p>  <p style="margin:0 0 16px;">    <strong>🚰 Co z infrastrukturą?</strong>    Do wyjaśnienia pozostają dostęp do drogi publicznej, zaopatrzenie w wodę, odprowadzanie ścieków oraz zgodność inwestycji z aktualnymi ustaleniami planistycznymi.  </p>  <div style="padding:15px 17px;background:#e4f1e8;border-radius:9px;border-left:4px solid #22834d;">    <p style="margin:0;font-size:16px;color:#175b35;font-weight:700;">      ❓ Pytanie NaszTomaszow.pl    </p>    <p style="margin:7px 0 0;font-size:16px;">      Co zmieniło się od lutego 2025 roku, że inwestycja wraca do urzędu? I czy rozwój zabudowy w Twardej idzie w parze z możliwościami lokalnej infrastruktury?    </p>  </div>  <p style="margin:14px 0 0;text-align:right;font-size:12px;color:#66776b;">    NaszTomaszow.pl | Codziennie blisko Ciebie  </p></div><h2>Dwa postępowania, jeden obszar inwestycyjny</h2><p>W poniedziałek, 9 listopada, na urzędowej tablicy ogłoszeń pojawiły się dwa dokumenty dotyczące <strong>działek ewidencyjnych 227 i 228 w obrębie 17 – Twarda</strong>.</p><p>Pierwszy, oznaczony w BIP sygnaturą <strong>RG.6730.992–995.2026.KO</strong>, dotyczy ustalenia warunków zabudowy dla czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną. Domy miałyby powstać na części obu nieruchomości.</p><p>Drugie postępowanie, <strong>RG.6730.997.2026.KO</strong>, obejmuje budowę drogi dojazdowej wraz z placem manewrowym na części działki nr 228.</p><p>Oba obwieszczenia podpisała z upoważnienia wójta Karolina Pittner-Wąchała, kierownik Referatu Gospodarki Przestrzennej.</p><p>Na tym etapie nie ma jeszcze decyzji umożliwiających realizację zamierzeń. Nie znamy również kosztów, harmonogramu ani szczegółowego projektu zagospodarowania terenu.</p><h3>Historia zatoczyła koło. W lutym 2025 roku była odmowa</h3><p>Najciekawsze informacje znajdują się jednak nie w najnowszych dokumentach, lecz w archiwum gminnego BIP.</p><p><strong>4 grudnia 2024 roku wszczęto postępowanie RG.6730.291.2024.AS</strong>, dotyczące budowy czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych, infrastruktury technicznej oraz drogi dojazdowej. Lokalizacja? Dokładnie te same działki 227 i 228 w Twardej.</p><p>Sprawa doczekała się rozstrzygnięcia. <strong>18 lutego 2025 roku wójt gminy Tomaszów Mazowiecki wydał decyzję o odmowie ustalenia warunków zabudowy.</strong></p><p>Nie jest to zatem pierwszy administracyjny rozdział tej historii.</p><p>Różnica polega na tym, że wówczas domy i droga występowały w jednym postępowaniu. Teraz objęto je odrębnymi sprawami. Sam ten fakt nie świadczy o żadnej nieprawidłowości. Nie pozwala także przesądzić, czy za obecnymi wnioskami stoi ten sam inwestor.</p><p>Pozostaje jednak zasadnicze pytanie: <strong>co zmieniło się od czasu wcześniejszej odmowy?</strong> Czy zmodyfikowano zakres inwestycji, jej parametry, sposób zapewnienia dojazdu, czy może uwarunkowania planistyczne?</p><p>Opublikowane obwieszczenie z 2025 roku nie zawiera uzasadnienia odmowy. Nie pozwala też ustalić, czy decyzję zaskarżono i jaki był jej ostateczny status. Odpowiedzi należy szukać w aktach postępowania.</p><h3>Korytarz ekologiczny i wcześniejsze zastrzeżenia planistyczne</h3><p>Jest jeszcze jeden dokument, którego w tej historii nie sposób pominąć.</p><p>W udostępnionym przez gminę wykazie wniosków do projektu planu ogólnego odnajdujemy wniosek z 27 września 2024 roku obejmujący między innymi działki 227 i 228 w Twardej.</p><p>Propozycja przeznaczenia wskazanych nieruchomości pod zabudowę mieszkaniową nie została uwzględniona. W uzasadnieniu wskazano brak sąsiedniej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, ryzyko rozpraszania zabudowy na obszarze korytarza ekologicznego oraz ograniczenia dotyczące wyznaczania nowych terenów mieszkaniowych.</p><p>To istotny ślad dokumentacyjny, choć nie należy utożsamiać rozpatrzenia wniosku planistycznego z decyzją o warunkach zabudowy.</p><p>Co więcej, <strong>26 sierpnia 2026 roku Rada Gminy Tomaszów Mazowiecki uchwaliła plan ogólny</strong>, który wszedł w życie 24 września. Oznacza to, że najnowsze wnioski trzeba oceniać w kontekście aktualnych regulacji przestrzennych.</p><p>Kluczowe będzie ustalenie, jakie strefy planistyczne wyznaczono na działkach 227 i 228 oraz czy teren objęty wnioskami znajduje się w obszarze uzupełnienia zabudowy.</p><h3>Droga to dopiero początek. A co z wodą i ściekami?</h3><p>Cztery domy nie są wielkim osiedlem. Nie oznacza to jednak, że taka inwestycja pozostaje bez znaczenia dla miejscowej infrastruktury.</p><p><strong>Art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym</strong> uzależnia możliwość wydania decyzji o warunkach zabudowy od spełnienia określonych wymagań. Znaczenie mają między innymi dostęp do drogi publicznej, istniejąca zabudowa sąsiednia, odpowiednie uzbrojenie terenu oraz zgodność z właściwymi ustaleniami planistycznymi.</p><p>W przypadku Twardej pytania są konkretne. Gdzie projektowana droga miałaby łączyć się z istniejącym układem komunikacyjnym? Czy byłaby drogą wewnętrzną? Jak zapewniono by dostawy wody, odprowadzanie ścieków oraz dostęp służbom ratowniczym?</p><p>Obwieszczenia nie przynoszą tych odpowiedzi. Nie wiemy również, czy planowane domy zostałyby podłączone do kanalizacji zbiorczej, czy przewidziano rozwiązania indywidualne.</p><p>Właśnie dlatego <strong>rozwój zabudowy mieszkaniowej w Twardej powinien być analizowany łącznie z możliwościami istniejącej infrastruktury</strong>, a nie wyłącznie przez pryzmat kolejnych działek budowlanych.</p><h3>Mieszkańcy mogą zapoznać się z dokumentami</h3><p>Oba obwieszczenia obowiązują od <strong>9 do 23 listopada 2026 roku</strong>.</p><p>Strony postępowań mogą zapoznać się z aktami sprawy, uzyskać wyjaśnienia oraz składać uwagi, wnioski i zastrzeżenia w Urzędzie Gminy Tomaszów Mazowiecki przy ul. Prezydenta Ignacego Mościckiego 4, w pokoju nr 11, w dni powszednie od godz. 8.00 do 15.30.</p><p>Warto również wyjaśnić drobną, lecz istotną rozbieżność dokumentacyjną. W tytule publikacji BIP dotyczącym domów widnieje numer <strong>RG.6730.992–995.2026.KO</strong>, podczas gdy w samym załączonym obwieszczeniu zapisano <strong>RG.6730.992–925.2026.KO</strong>. Właściwy znak sprawy powinien zostać potwierdzony przez urząd.</p><h3>Twarda między rozwojem a ochroną przestrzeni</h3><p>Twarda nie jest dziś miejscowością wolną od sporów o przyszłe zagospodarowanie terenów. Mieszkańcy od miesięcy interesują się również postępowaniami dotyczącymi planowanych ferm drobiu. Nie oznacza to jednak, że obie sprawy są ze sobą powiązane. Bez dokładnego ustalenia położenia nieruchomości nie sposób wyciągać takich wniosków.</p><p>Nowe domy mogą oznaczać rozwój miejscowości, nowych mieszkańców i większy potencjał lokalnej społeczności. Ale rozwój nie powinien przypominać układania puzzli bez znajomości całego obrazka.</p><p><strong>Cztery domy i droga w Twardej pozostają na razie zamierzeniem inwestycyjnym.</strong> Warto jednak pamiętać, że podobny projekt już raz spotkał się z urzędową odmową. Dlatego tym razem najważniejsze pytanie nie brzmi jedynie, czy inwestycja powstanie.</p><p><strong>Ważniejsze jest to, co zmieniło się od lutego 2025 roku i czy obecny projekt rzeczywiście odpowiada na zastrzeżenia, które towarzyszyły wcześniejszemu postępowaniu.</strong></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Oczyszczalnia ER-DROB w Zawadzie: postępowanie zawieszone. Jakich uzupełnień zażądały trzy instytucje?]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57485,oczyszczalnia-er-drob-w-zawadzie-postepowanie-zawieszone-jakich-uzupelnien-zazadaly-trzy-instytucje</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57485,oczyszczalnia-er-drob-w-zawadzie-postepowanie-zawieszone-jakich-uzupelnien-zazadaly-trzy-instytucje</guid>
            <pubDate>Tue, 10 Nov 2026 10:11:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-oczyszczalnia-er-drob-w-zawadzie-postepowanie-zawieszone-jakich-uzupelnien-zazadaly-trzy-instytucj-1794302346.png</url>
                        <title>Oczyszczalnia ER-DROB w Zawadzie: postępowanie zawieszone. Jakich uzupełnień zażądały trzy instytucje?</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57485,oczyszczalnia-er-drob-w-zawadzie-postepowanie-zawieszone-jakich-uzupelnien-zazadaly-trzy-instytucje</link>
                    </image><description>We wrześniu pytaliśmy, dla jakiego zakładu przemysłowego ma powstać oczyszczalnia ścieków i myjnia samochodowa w Zawadzie. Dzisiaj znamy już inwestora. To spółka ER-DROB z Kolonii Zawady. Tymczasem postępowanie środowiskowe, które miało przybliżyć realizację przedsięwzięcia, zostało zawieszone. Nie z inicjatywy urzędu, lecz na wniosek samego inwestora. Wcześniej trzy instytucje wezwały do uzupełnienia dokumentacji. Co wymaga wyjaśnienia? Tego opublikowane obwieszczenie już nie ujawnia.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <div style="max-width:900px; margin:24px auto; padding:24px; background:#f1f8f2; border:1px solid #c9dfcd; border-left:6px solid #287a43; border-radius:12px; box-shadow:0 3px 12px rgba(0,0,0,0.06); font-family:Arial,Helvetica,sans-serif; color:#23352a; line-height:1.65;">  <div style="font-size:21px; font-weight:800; color:#176637; margin-bottom:15px; padding-bottom:10px; border-bottom:1px solid #c9dfcd;">    🌿 Nasz artykuł w ekologicznym skrócie  </div>  <p style="margin:0 0 13px;">    🏭 <strong>Co planowano?</strong><br>    Spółka ER-DROB zamierza wybudować przemysłową oczyszczalnię ścieków i myjnię samochodową w Kolonii Zawadzie. Inwestycja obejmuje 17 działek.  </p>  <p style="margin:0 0 13px;">    📄 <strong>Dlaczego postępowanie zawieszono?</strong><br>    Inwestor złożył wniosek o zawieszenie procedury. Wcześniej RDOŚ w Łodzi, tomaszowski sanepid i Starosta Tomaszowski wezwali do uzupełnienia dokumentacji.  </p>  <p style="margin:0 0 13px;">    💧 <strong>Czego nadal nie wiemy?</strong><br>    Nie znamy przepustowości oczyszczalni, szczegółów technologii, sposobu odprowadzania ścieków ani zakresu wymaganych uzupełnień.  </p>  <p style="margin:0 0 13px;">    ⚖️ <strong>Co oznacza zawieszenie?</strong><br>    To nie odmowa zgody na inwestycję ani potwierdzenie zagrożenia dla środowiska. Postępowanie może zostać wznowione na wniosek inwestora.  </p>  <div style="background:#fff; border-radius:8px; padding:14px 16px; margin-top:17px; border-left:4px solid #df8c22;">    <strong style="color:#245d38;">❓ Pytanie NaszTomaszow.pl</strong>    <p style="margin:7px 0 0;">      Jakich informacji zabrakło w dokumentacji i czy mieszkańcy poznają rzeczywistą skalę oddziaływania planowanej instalacji na lokalne środowisko?    </p>  </div>  <div style="font-size:12px; color:#607568; margin-top:14px;">    Źródło: BIP Gminy Tomaszów Mazowiecki, postępowanie RŚ.6220.18.2026, listopad 2026 r.  </div></div><h2>&nbsp;Najpierw wniosek, potem wezwania. Teraz zawieszenie</h2><p>Sprawa rozpoczęła się we wrześniu. Wniosek o wydanie <strong>decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach</strong> wpłynął 14 września 2026 roku, a informacja o wszczęciu postępowania została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej kilka dni później. Już wtedy zwracaliśmy uwagę, że dokumentacja pozostawia bez odpowiedzi pytania o inwestora, skalę oczyszczalni, wykorzystywaną technologię oraz sposób zagospodarowania oczyszczonych ścieków.</p><p>Teraz pojawiły się nowe informacje. W obwieszczeniu sporządzonym 3 listopada, a opublikowanym w BIP 8 listopada o godzinie 20.24, <strong>Wójt Gminy Tomaszów Mazowiecki poinformował o wydaniu postanowienia zawieszającego postępowanie RŚ.6220.18.2026</strong>.</p><p>Wniosek o zawieszenie został sporządzony przez inwestora 22 października i wpłynął do urzędu następnego dnia. W dokumentach po raz pierwszy tak jednoznacznie wskazano również podmiot stojący za przedsięwzięciem. Jest nim <strong>ER-DROB Sp. z o.o. z siedzibą przy ul. Sadowej 22 w Kolonii Zawadzie</strong>, reprezentowany przez pełnomocników Darię Uzunovą i Radosława Trzaskę.</p><p>Planowana inwestycja obejmuje budowę <strong>oczyszczalni ścieków przemysłowych, myjni samochodowej oraz niezbędnej infrastruktury technicznej</strong>. Wskazano łącznie 17 działek ewidencyjnych, położonych w obrębach Kolonia Zawada-Dąbrowa i Zawada.</p><p>Sam zakres przedsięwzięcia sprawia, że nie jest to sprawa dotycząca wyłącznie jednego przedsiębiorstwa. Chodzi przecież o gospodarkę wodno-ściekową, czyli dziedzinę, w której zastosowana technologia, wielkość instalacji oraz sposób zagospodarowania ścieków mogą mieć istotne znaczenie dla otoczenia.</p><h2>Trzy instytucje chcą uzupełnień. Ale czego dokładnie?</h2><p>Najważniejszy fragment dokumentu nie dotyczy jednak ani nazwy firmy, ani liczby działek. Wójt wyjaśnia, że konieczność uzupełnienia dokumentacji wynika z wezwań wystosowanych przez <strong>Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Łodzi, Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tomaszowie Mazowieckim oraz Starostę Tomaszowskiego</strong>.</p><p>Trzy instytucje, trzy wezwania i jeden wniosek o zawieszenie postępowania.</p><p>Nie wiemy jednak, czego konkretnie zażądali urzędnicy. Czy dokumentacja wymaga doprecyzowania parametrów technologicznych oczyszczalni? Czy pytania dotyczą rodzaju i ilości ścieków, gospodarki osadami, emisji substancji do środowiska, a może sposobu zabezpieczenia instalacji przed awariami? Każda z tych kwestii może mieć znaczenie, ale żadnej nie można dzisiaj przedstawiać jako ustalonej przyczyny zawieszenia.</p><p><strong>W opublikowanym obwieszczeniu nie przedstawiono treści wezwań ani szczegółowego zakresu wymaganych uzupełnień.</strong> Nie sposób zatem ocenić, czy chodzi o standardowe doprecyzowanie dokumentacji, czy o zagadnienia wymagające poważniejszych zmian projektowych.</p><p>Warto przypomnieć, że w naszym wrześniowym artykule wskazywaliśmy również na kwalifikację przedsięwzięcia obejmującą instalacje związane z magazynowaniem i przesyłem substancji lub mieszanin. Tym bardziej istotne pozostaje ustalenie, jakie rozwiązania techniczne przewidziano i jak zostanie zapewnione bezpieczeństwo ich eksploatacji.</p><p>Samo wezwanie do uzupełnienia dokumentacji nie oznacza oczywiście stwierdzenia nieprawidłowości w przyszłej instalacji. Nie jest też dowodem zagrożenia dla środowiska. <strong>Oznacza natomiast, że na obecnym etapie właściwe instytucje uznały przekazane informacje za wymagające uzupełnienia.</strong></p><h2>Zawada ma już oczyszczalnię. Co stanie się ze ściekami przemysłowymi?</h2><p>To pytanie powraca od początku postępowania. Na terenie Zawady funkcjonuje już gminna oczyszczalnia ścieków, obsługująca kilka miejscowości. Nowa instalacja ma jednak charakter przemysłowy i będzie związana z działalnością konkretnego zakładu.</p><p>Nie wiadomo, jaka będzie jej dobowa przepustowość, z jakich procesów technologicznych będą pochodziły ścieki, jakie parametry osiągną po oczyszczeniu ani dokąd zostaną skierowane.</p><p>Czy trafią do istniejącej kanalizacji? Czy przewidziano odprowadzenie do odbiornika powierzchniowego? A może inwestor planuje rozwiązanie wykorzystujące część oczyszczonej wody ponownie w zakładzie?</p><p>Podobne pytania dotyczą <strong>gospodarki osadami ściekowymi</strong> oraz planowanej myjni. Rodzaj obsługiwanych pojazdów, częstotliwość mycia i sposób gospodarowania wodą mogą wpływać zarówno na parametry instalacji, jak i jej oddziaływanie na otoczenie.</p><p>Bez karty informacyjnej przedsięwzięcia i dokumentacji uzupełniającej odpowiedź byłaby wyłącznie spekulacją.</p><h2>Co oznacza zawieszenie? Prawo daje inwestorowi czas</h2><p>Podstawą prawną decyzji wójta jest <strong>art. 86d ust. 1 pkt 1 ustawy z 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko</strong>.</p><p>Przepis pozwala inwestorowi wystąpić o zawieszenie postępowania środowiskowego. Organ zawiesza je na taki wniosek, jeżeli nie zagraża to interesowi społecznemu. Wójt Gminy Tomaszów Mazowiecki uznał, że ten warunek został spełniony.</p><p>Co ważne, zawieszenie nie oznacza zakończenia sprawy. Nie jest odmową wydania decyzji środowiskowej, ale nie stanowi również zgody na realizację przedsięwzięcia.</p><p>Ustawodawca przewidział jednak granicę czasową. Zgodnie z art. 86d ust. 2, <strong>jeżeli w ciągu trzech lat od daty zawieszenia inwestor nie wystąpi o podjęcie postępowania, żądanie jego wszczęcia uważa się za wycofane</strong>.</p><p>To oznacza, że obecna sytuacja może być jedynie przerwą potrzebną na uzupełnienie dokumentów. Może również oznaczać znacznie dłuższe odsunięcie rozstrzygnięcia. Nie znamy bowiem deklarowanego terminu wznowienia procedury.</p><h2>Mieszkańcy mają prawo wiedzieć więcej</h2><p>Obwieszczenie będzie publicznie udostępniane od 9 do 23 listopada. Ponieważ liczba stron postępowania przekracza dziesięć, urząd zastosował przewidziany prawem tryb zawiadamiania przez publiczne ogłoszenie.</p><p>Dokumentacja sprawy jest udostępniana stronom w <strong>Referacie Ochrony Środowiska Urzędu Gminy Tomaszów Mazowiecki przy ul. Mościckiego 4</strong>, po wcześniejszym telefonicznym umówieniu wizyty.</p><p>Ale samo prawo do zajrzenia do urzędowej teczki nie wyczerpuje problemu przejrzystości postępowania. W przypadku inwestycji przemysłowej mieszkańcy powinni mieć możliwość poznania podstawowych informacji o jej skali, technologii i przewidywanym oddziaływaniu na środowisko.</p><p>Dlatego najważniejsze pytania kierowane do inwestora i uczestniczących w procedurze instytucji pozostają aktualne: <strong>jakich konkretnie uzupełnień zażądano, jaka będzie przepustowość oczyszczalni, gdzie zostaną odprowadzone ścieki i kiedy postępowanie może zostać wznowione?</strong></p><p>Nie ma dzisiaj podstaw, by ogłaszać koniec inwestycji. Nie ma również powodów, by uznać, że wszystkie kwestie środowiskowe zostały wyjaśnione.</p><p><strong>W Zawadzie procedura zatrzymała się na etapie urzędowych dokumentów. I właśnie te dokumenty powinny teraz przemówić najgłośniej.</strong></p><h2>&nbsp;</h2> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Zaginęła 39-letnia Anna Chrobak. Policja w Opocznie prosi o pomoc w poszukiwaniach]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57484,zaginela-39-letnia-anna-chrobak-policja-w-opocznie-prosi-o-pomoc-w-poszukiwaniach</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57484,zaginela-39-letnia-anna-chrobak-policja-w-opocznie-prosi-o-pomoc-w-poszukiwaniach</guid>
            <pubDate>Tue, 10 Nov 2026 09:31:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-zaginela-39-letnia-anna-chrobak-policja-w-opocznie-prosi-o-pomoc-w-poszukiwaniach-1794299628.jpg</url>
                        <title>Zaginęła 39-letnia Anna Chrobak. Policja w Opocznie prosi o pomoc w poszukiwaniach</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57484,zaginela-39-letnia-anna-chrobak-policja-w-opocznie-prosi-o-pomoc-w-poszukiwaniach</link>
                    </image><description>Policjanci z Komendy Powiatowej Policji w Opocznie poszukują 39-letniej Anny Chrobak. Funkcjonariusze apelują do wszystkich osób, które mogą posiadać informacje na temat miejsca pobytu kobiety, o pilny kontakt. Nawet pozornie nieistotny szczegół może pomóc w jej odnalezieniu.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>Każde zaginięcie to historia pełna pytań, na które trudno znaleźć odpowiedź. Gdzie jest? Co się wydarzyło? Czy potrzebuje pomocy? W takich sytuacjach szczególnego znaczenia nabiera czujność mieszkańców i szybkie przekazywanie informacji służbom prowadzącym poszukiwania.</p><p><strong>Komenda Powiatowa Policji w Opocznie</strong> zwróciła się z apelem o pomoc w ustaleniu miejsca pobytu <strong>39-letniej Anny Chrobak</strong>.</p><h2>Jak wygląda zaginiona Anna Chrobak?</h2><p>Zgodnie z opublikowanym apelem kobieta ma <strong>172 cm wzrostu</strong>, a jej włosy są koloru ciemny blond i sięgają ramion.</p><p>W chwili zaginięcia ubrana była w <strong>granatowe spodnie jeansowe, żółtą koszulkę oraz szarą bluzę z białym napisem z przodu</strong>.</p><p>Charakterystycznym szczegółem, który może pomóc w rozpoznaniu kobiety, są <strong>ślady po oparzeniu na lewej dłoni</strong>.</p><h2>Policja apeluje o pomoc. Gdzie przekazywać informacje?</h2><p>Osoby, które widziały Annę Chrobak lub posiadają jakiekolwiek informacje mogące pomóc w ustaleniu jej miejsca pobytu, proszone są o kontakt z dyżurnym <strong>Komendy Powiatowej Policji w Opocznie pod numerem telefonu 47 846 32 11</strong>.</p><p>Informacje można również przekazywać, dzwoniąc pod <strong>numer alarmowy 112</strong>.</p><p>Apel kierujemy także do mieszkańców Tomaszowa Mazowieckiego i powiatu tomaszowskiego. W takich sytuacjach granice administracyjne nie mają znaczenia, a jeden telefon może okazać się niezwykle ważny.</p><p><strong>Udostępnijmy informację o zaginięciu. Nie rozpowszechniajmy jednak niesprawdzonych wiadomości ani domysłów. Każdą konkretną informację należy przekazać bezpośrednio policji</strong></p><p>&nbsp;</p><p>&nbsp;</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Dzieciństwo to nie „Truman Show”. MEN chce zakazać publikowania zdjęć przedszkolaków. Zmiany obejmą również szkoły]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57481,dziecinstwo-to-nie-truman-show-men-chce-zakazac-publikowania-zdjec-przedszkolakow-zmiany-obejma-rowniez-szkoly</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57481,dziecinstwo-to-nie-truman-show-men-chce-zakazac-publikowania-zdjec-przedszkolakow-zmiany-obejma-rowniez-szkoly</guid>
            <pubDate>Tue, 10 Nov 2026 08:46:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-dziecinstwo-to-nie-truman-show-men-chce-zakazac-publikowania-zdjec-przedszkolakow-zmiany-obejma-1794297354.png</url>
                        <title>Dzieciństwo to nie „Truman Show”. MEN chce zakazać publikowania zdjęć przedszkolaków. Zmiany obejmą również szkoły</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57481,dziecinstwo-to-nie-truman-show-men-chce-zakazac-publikowania-zdjec-przedszkolakow-zmiany-obejma-rowniez-szkoly</link>
                    </image><description>Uśmiechnięte twarze, kolorowe przedstawienia, wycieczki, pierwsze sukcesy i fotografie z przedszkolnych uroczystości. Obrazki, do których przywykliśmy, przeglądając strony internetowe i profile społecznościowe placówek oświatowych, mogą wkrótce zniknąć z publicznego obiegu. Ministerstwo Edukacji Narodowej przygotowuje przepisy, które mają radykalnie zmienić zasady publikowania wizerunku dzieci. W przypadku przedszkolaków nie pomoże nawet zgoda rodziców. Planowane regulacje dotyczyć będą również placówek w Tomaszowie Mazowieckim i powiecie tomaszowskim.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <aside style="  max-width: 780px;  margin: 24px auto;  padding: 24px 26px;  background: #f7faf8;  border: 1px solid #dce9df;  border-left: 5px solid #23834b;  border-radius: 12px;  box-shadow: 0 3px 12px rgba(0,0,0,0.05);  font-family: Arial, sans-serif;  color: #26332b;  line-height: 1.65;">  <div style="    font-size: 21px;    font-weight: 800;    color: #187443;    margin-bottom: 7px;  ">    NASZ ARTYKUŁ W SKRÓCIE  </div>  <div style="    width: 75px;    height: 3px;    background: #cc3030;    margin-bottom: 18px;  "></div>  <p style="margin: 0 0 13px;">    <strong>📸 Koniec ze zdjęciami przedszkolaków?</strong>    MEN przygotowuje przepisy zakazujące publicznego    publikowania wizerunku dzieci z przedszkoli,    nawet za zgodą rodziców.  </p>  <p style="margin: 0 0 13px;">    <strong>🏫 Szkoły na nowych zasadach.</strong>    Publikowanie zdjęć uczniów nadal będzie możliwe,    ale zgoda ma precyzyjnie określać cel    i miejsce ich udostępnienia.  </p>  <p style="margin: 0 0 13px;">    <strong>⚖️ Ochrona prywatności.</strong>    Podobne ograniczenia uchwalono już dla    placówek opieki nad dziećmi do lat trzech.    Zaczną obowiązywać we wrześniu 2027 roku.  </p>  <p style="margin: 0 0 15px;">    <strong>📍 Co z Tomaszowem?</strong>    Planowane zmiany obejmą również przedszkola    i szkoły w Tomaszowie Mazowieckim    oraz powiecie tomaszowskim.  </p>  <div style="    padding-top: 12px;    border-top: 1px solid #d6e5da;    font-size: 14px;    color: #59675e;  ">    <strong>Ważne:</strong> Nowe regulacje dla przedszkoli    i szkół są dopiero przygotowywane.    Zakaz nie obowiązuje jeszcze w proponowanym kształcie.  </div>  <div style="    margin-top: 17px;    font-size: 13px;    font-weight: 700;    color: #187443;    text-align: right;  ">    NaszTomaszow.pl | Codziennie blisko Ciebie  </div></aside><p>Jeszcze nie potrafią dobrze zawiązać sznurowadeł, a już mają za sobą dziesiątki internetowych publikacji. Pierwszy występ na scenie, bal przebierańców, wycieczka do lasu, spotkanie ze Świętym Mikołajem. Wszystko sfotografowane, opisane i umieszczone w sieci. Czasami z imieniem, nazwiskiem i nazwą przedszkola. Czasami ze szczegółami pozwalającymi bez trudu ustalić, gdzie dziecko przebywa i do jakiej placówki uczęszcza.</p><p>Przez lata traktowaliśmy to jako niewinny element szkolnej i przedszkolnej codzienności. Fotografie były pamiątką dla rodziców, kroniką wydarzeń, ale także reklamą placówki. Tymczasem <strong>internet nie jest rodzinnym albumem, który można zamknąć i schować do szuflady</strong>. Raz opublikowane zdjęcie potrafi rozpocząć własne życie, nad którym ani dziecko, ani jego rodzice nie mają już pełnej kontroli.</p><p>Ministerstwo Edukacji Narodowej postanowiło ten mechanizm ograniczyć. O szczegółach przygotowywanych rozwiązań poinformował we wtorek, 10 listopada, „Dziennik Gazeta Prawna”.</p><figure class="media"><oembed url="https://www.nasztomaszow.pl/artykul/51605,gdzie-sa-granice-politycznej-autopromocji-czy-wykorzystywanie-dzieci-z-domu-dziecka-jest-ok"></oembed></figure><h2>Przedszkole bez dziecięcych twarzy w internecie</h2><p>Według ustaleń dziennika <strong>MEN zamierza wprowadzić zakaz publicznego udostępniania wizerunku dzieci uczęszczających do przedszkoli, oddziałów przedszkolnych oraz innych form wychowania przedszkolnego</strong>.</p><p>Co szczególnie istotne, zakaz miałby obowiązywać nawet wówczas, gdy rodzice wyrażą zgodę na publikację fotografii.</p><p>Nie będzie więc wystarczyło podpisanie formularza podczas pierwszego zebrania czy zaznaczenie odpowiedniej rubryki w dokumentach rekrutacyjnych. Placówka nie będzie mogła zamieścić w ogólnodostępnych mediach społecznościowych zdjęcia rozpoznawalnego wychowanka tylko dlatego, że jego opiekunowie nie mają nic przeciwko temu.</p><p>Ograniczenia obejmą zarówno placówki publiczne, jak i niepubliczne. Dotyczyć mają również ich pracowników oraz osób świadczących usługi na rzecz przedszkoli.</p><p>– Raz opublikowane zdjęcie może być kopiowane, udostępniane i wykorzystywane poza kontrolą dziecka i jego rodziców – podkreśla cytowana przez „DGP” <strong>Ewelina Gorczyca, rzeczniczka Ministerstwa Edukacji Narodowej</strong>.</p><p>To argument trudny do zlekceważenia. Szczególnie w czasach, gdy sztuczna inteligencja pozwala nie tylko kopiować fotografie, lecz także przekształcać je w realistyczne obrazy i materiały, których autor pierwotnego zdjęcia nigdy nie zamierzał stworzyć.</p><figure class="media"><oembed url="https://www.nasztomaszow.pl/artykul/53436,nie-wszystko-zloto-co-sie-swieci-na-facebooku"></oembed></figure><h2>Szkoły nie stracą prawa do publikacji, ale zgoda będzie bardziej konkretna</h2><p>W przypadku szkół MEN nie zamierza wprowadzać całkowitego zakazu. Zmienić mają się natomiast zasady udzielania zgody na wykorzystanie wizerunku ucznia.</p><p>W <strong>klasach I–III szkoły podstawowej</strong> rodzice będą musieli wskazać, w jakim celu i gdzie zdjęcie może zostać opublikowane. Nie wystarczy już ogólna deklaracja pozwalająca placówce na wykorzystywanie fotografii w bliżej nieokreślonych działaniach informacyjnych czy promocyjnych.</p><p>Podobne rozwiązania przewidziano dla uczniów starszych klas podstawówek oraz szkół ponadpodstawowych. Zgoda ma określać również okres publikacji, a pełnoletni uczniowie będą podejmowali decyzję samodzielnie.</p><p>Co więcej, <strong>zgodę będzie można wycofać</strong>, a wykorzystanie fotografii w innym miejscu lub w innym celu będzie wymagało kolejnego zezwolenia.</p><p>To ważna zmiana. Zgoda na umieszczenie zdjęcia w szkolnej kronice nie musi przecież oznaczać przyzwolenia na wykorzystywanie tego samego wizerunku w wieloletniej kampanii promocyjnej.</p><h2>Aparaty fotograficzne nie znikną ze szkół</h2><p>Wbrew temu, co mogłyby sugerować sensacyjne nagłówki, <strong>MEN nie zamierza zakazywać fotografowania dzieci podczas zajęć, przedstawień, wycieczek czy uroczystości</strong>.</p><p>Rodzice nadal będą mogli otrzymywać zdjęcia swoich pociech. Różnica polega na oddzieleniu wewnętrznej komunikacji z rodzinami od publicznego udostępniania materiałów w internecie.</p><p>Planowane ograniczenia nie mają także obejmować fotografii, na których dziecko stanowi jedynie szczegół większej całości, na przykład publicznego wydarzenia, ani materiałów uniemożliwiających jego rozpoznanie.</p><p>Nie oznacza to jednak, że każde zdjęcie zbiorowe automatycznie będzie można publikować. Czym innym jest szeroki kadr przedstawiający publiczną uroczystość, a czym innym grupowy portret kilkunastu rozpoznawalnych przedszkolaków.</p><p>Na obecnym etapie ministerialne propozycje nie obejmują instytucji spoza systemu oświaty, takich jak kluby sportowe. Nie jest to jednak równoznaczne ze zwolnieniem ich z obowiązujących przepisów dotyczących ochrony wizerunku.</p><h2>Problem większy, niż mogłoby się wydawać</h2><p>Skalę zjawiska pokazują dane przywołane przez „Dziennik Gazetę Prawną”.</p><p><strong>Zdjęcia dzieci publikuje na swoich stronach internetowych 65 proc. przedszkoli i 88 proc. szkół podstawowych</strong>. W mediach społecznościowych robi to 48 proc. przedszkoli oraz 91 proc. szkół prowadzących takie profile.</p><p>Nie mówimy zatem o incydentalnej praktyce, lecz o zjawisku wpisanym w codzienne funkcjonowanie polskiej oświaty.</p><p>Z jednej strony trudno dziwić się dyrektorom i nauczycielom. Fotografie pozwalają pokazać efekty pracy, zainteresowanie dzieci, sukcesy wychowawcze i zaangażowanie placówki. Z drugiej – pojawia się pytanie, czy prawo dorosłych do promocji szkoły powinno przeważać nad prawem najmłodszych do prywatności.</p><p><strong>Marek Pleśniar, dyrektor biura Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Kadry Kierowniczej Oświaty</strong>, zwraca uwagę na łamach „DGP”, że szkoły coraz częściej anonimizują publikowane materiały. Jednocześnie wskazuje, że warto zachować możliwość prezentowania, za odpowiednią zgodą, osiągnięć wyróżniających się uczniów i drużyn.</p><p>Bo jest też druga strona medalu. Sportowy triumf, nagroda w konkursie czy artystyczny sukces bywają dla młodego człowieka powodem do dumy. Całkowite usunięcie takich historii z publicznej przestrzeni nie musi być najlepszym rozwiązaniem.</p><h2>Co z tomaszowskimi przedszkolami i szkołami?</h2><p>Planowane regulacje będą miały znaczenie również dla <strong>Tomaszowa Mazowieckiego, gmin powiatu tomaszowskiego oraz działających tutaj placówek oświatowych</strong>.</p><p>Szkolne akademie, konkursy recytatorskie, występy artystyczne, wydarzenia patriotyczne czy zawody sportowe są nieodłączną częścią lokalnego życia. Zdjęcia z takich wydarzeń trafiają na strony internetowe, profile społecznościowe i do lokalnych mediów.</p><p>Jeżeli propozycje MEN staną się prawem, przedszkola będą musiały inaczej dokumentować i promować swoją działalność. Szkoły natomiast będą potrzebowały precyzyjniejszych procedur uzyskiwania zgód oraz kontroli nad sposobem wykorzystywania fotografii.</p><p>Zmiany mogą mieć znaczenie również dla lokalnych mediów relacjonujących wydarzenia oświatowe. Trzeba jednak podkreślić, że <strong>zapowiadany zakaz dotyczy określonych placówek i osób działających na ich rzecz, a nie automatycznie każdej publikacji dziennikarskiej przedstawiającej dzieci</strong>. Redakcje nadal będą zobowiązane do samodzielnej oceny podstaw prawnych rozpowszechniania wizerunku.</p><h2>Co mówi obowiązujące prawo?</h2><p>Ochrona wizerunku dzieci nie zaczyna się wraz z nowymi pomysłami ministerstwa.</p><p>Już dzisiaj zastosowanie znajduje <strong>art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych</strong>, który co do zasady uzależnia rozpowszechnianie wizerunku od zezwolenia osoby przedstawionej na fotografii lub jej uprawnionego przedstawiciela.</p><p>Istotne są także przepisy <strong>RODO, w szczególności art. 6 i 7</strong>, dotyczące podstaw przetwarzania danych osobowych i warunków wyrażania zgody.</p><p>Ośrodek Rozwoju Edukacji przypomina, że zgoda dotycząca zdjęcia ucznia powinna wskazywać cel jego wykorzystania, nie może być przymusowa i powinna podlegać wycofaniu.</p><p>Nowa ustawa ma pójść dalej. W przypadku przedszkoli sama zgoda rodzica nie będzie już wystarczającą podstawą do publicznego rozpowszechniania wizerunku wychowanka.</p><p>Warto również przypomnieć, że <strong>podobne rozwiązania zostały już uchwalone dla żłobków i innych placówek opieki nad dziećmi do lat trzech</strong>. Ustawa z 31 lipca 2026 roku, ogłoszona w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1123, przewiduje rozpoczęcie stosowania zakazu od 1 września 2027 roku, z odpowiednimi przepisami przejściowymi.</p><p>Natomiast <strong>nowe ograniczenia dla przedszkoli i szkół pozostają na etapie prac ministerialnych</strong>. Nie należy zatem przedstawiać ich jako obowiązującego już prawa. Nie podano też jeszcze pewnej daty wejścia w życie tych rozwiązań.</p><h2>Dzieciństwo nie powinno być publicznym spektaklem</h2><p>Peter Weir w filmie „Truman Show” pokazał człowieka, którego życie od pierwszych chwil było obserwowane przez innych. Bohater nie wiedział, że codzienność stała się widowiskiem. Dzisiejsze dzieci często również nie mają świadomości, jak szeroko rozpowszechniany jest ich wizerunek.</p><p>Oczywiście szkolne zdjęcie z przedstawienia nie jest tym samym co telewizyjny eksperyment. Jednak pytanie o granice prywatności pozostaje aktualne.</p><p>Czy naprawdę trzeba pokazywać twarz każdego przedszkolaka, aby opowiedzieć o udanym przedstawieniu? Czy informacja o szkolnym sukcesie traci wartość, jeśli nie towarzyszy jej galeria kilkudziesięciu fotografii? I wreszcie – czy decyzja podjęta przez rodziców dzisiaj zawsze będzie zgodna z wolą ich dziecka za dziesięć lub piętnaście lat?</p><p>Być może nadchodzące zmiany okażą się początkiem bardziej odpowiedzialnego podejścia do dziecięcej prywatności. Bez rezygnowania z dokumentowania sukcesów, bez odbierania rodzicom pamiątek i bez traktowania każdej fotografii jak potencjalnego zagrożenia.</p><p><strong>Bo dzieciństwo powinno przede wszystkim należeć do dzieci. Nie do algorytmów, internetowych statystyk i działów promocji.</strong></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[10 listopada w historii. Król ginie pod Warną, Piłsudski wraca do Warszawy, a Europa stoi u progu wielkich przemian]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57480,10-listopada-w-historii-krol-ginie-pod-warna-pilsudski-wraca-do-warszawy-a-europa-stoi-u-progu-wielkich-przemian</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57480,10-listopada-w-historii-krol-ginie-pod-warna-pilsudski-wraca-do-warszawy-a-europa-stoi-u-progu-wielkich-przemian</guid>
            <pubDate>Tue, 10 Nov 2026 08:21:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-10-listopada-w-historii-krol-ginie-pod-warna-pilsudski-wraca-do-warszawy-a-europa-stoi-u-progu-wi-1794296060.png</url>
                        <title>10 listopada w historii. Król ginie pod Warną, Piłsudski wraca do Warszawy, a Europa stoi u progu wielkich przemian</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57480,10-listopada-w-historii-krol-ginie-pod-warna-pilsudski-wraca-do-warszawy-a-europa-stoi-u-progu-wielkich-przemian</link>
                    </image><description>Historia nie zawsze potrzebuje huku armat, aby zmienić bieg wydarzeń. Czasem wystarczy pociąg wjeżdżający na dworzec, decyzja podjęta za zamkniętymi drzwiami albo słowa, których znaczenie staje się jasne dopiero po latach. 10 listopada 1444 roku pod Warną ginął młody polski król, a Europa przekonywała się o rosnącej potędze Imperium Osmańskiego. W 1918 roku Józef Piłsudski wracał do Warszawy, by odegrać jedną z najważniejszych ról w narodzinach niepodległej Polski. W innym stuleciu amerykańskie miasto stało się areną brutalnego zamachu na demokrację. Była również muzyka, która połączyła rock z symfonią, telewizja ucząca dzieci poznawania świata i sportowe rekordy. Jest wreszcie Tomaszów Mazowiecki, który w listopadzie 1918 roku pisał własny scenariusz odzyskiwania wolności. Sprawdzamy, co wydarzyło się 10 listopada i dlaczego warto o tym pamiętać.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <div style="max-width:900px;margin:28px auto;padding:24px 28px;background:#faf9f6;border:1px solid #e5e1d9;border-left:5px solid #ac2329;border-radius:10px;font-family:Arial,Helvetica,sans-serif;color:#252525;line-height:1.65;box-sizing:border-box;">  <div style="font-size:12px;font-weight:700;  letter-spacing:1.5px;text-transform:uppercase;  color:#a52329;margin-bottom:8px;">    NASZTOMASZOW.PL | KARTKA Z HISTORII  </div>  <h2 style="font-size:24px;line-height:1.3;  margin:0 0 12px;color:#202020;">    📰 Nasz artykuł w skrócie  </h2>  <p style="margin:0 0 17px;font-size:15px;  color:#555;">    <strong>10 listopada.</strong> Wielka historia,    polityczne przełomy, muzyczne arcydzieła    i sportowe legendy. Jedna data, wiele    wydarzeń, których skutki odczuwamy do dziś.  </p>  <div style="border-top:1px solid #e5e1d9;  padding-top:14px;">    <p style="margin:0 0 12px;">      <strong style="color:#a52329;">1444 |</strong>      <strong>Bitwa pod Warną.</strong>      Ginie król Władysław III Warneńczyk,      a Europa staje wobec rosnącej      potęgi Imperium Osmańskiego.    </p>    <p style="margin:0 0 12px;">      <strong style="color:#a52329;">1918 |</strong>      <strong>Józef Piłsudski</strong>      wraca z internowania do Warszawy.      Polska jest o krok od odzyskania      niepodległości.    </p>    <p style="margin:0 0 12px;">      <strong style="color:#a52329;">1938 |</strong>      Umiera <strong>Mustafa Kemal Atatürk</strong>,      twórca nowoczesnej Republiki Turcji.    </p>    <p style="margin:0 0 12px;">      <strong style="color:#a52329;">1969 |</strong>      Debiutuje <strong>„Ulica Sezamkowa”</strong>,      program, który na zawsze zmienił      edukacyjną telewizję dla dzieci.    </p>    <p style="margin:0 0 12px;">      <strong style="color:#a52329;">1989 |</strong>      <strong>Upadek rządów Żiwkowa.</strong>      Dzień po otwarciu muru berlińskiego      polityczny przełom dociera do Bułgarii.    </p>    <p style="margin:0 0 12px;">      <strong style="color:#a52329;">MUZYKA |</strong>      <strong>The Moody Blues</strong>      łączą rock z symfonią,      <strong>Taylor Swift</strong> wydaje      <em>„Reputation”</em>,      a wspominamy także Ennia Morricone      i Grega Lake'a.    </p>    <p style="margin:0 0 12px;">      <strong style="color:#a52329;">SPORT |</strong>      <strong>Gordie Howe</strong> bije rekord NHL,      a <strong>Krzysztof Głowacki</strong>      i <strong>Ołeksandr Usyk</strong>      odnoszą ważne bokserskie zwycięstwa.    </p>    <div style="margin-top:15px;padding:14px 16px;    background:#fff;border:1px solid #e8dfd5;    border-radius:7px;">      <p style="margin:0;">        <strong style="color:#a52329;">          TOMASZÓW MAZOWIECKI |        </strong>        Listopad 1918 roku.        Miasto przygotowuje się do odzyskania        wolności. <strong>12 listopada</strong>        dochodzi do rozbrojenia niemieckiego        garnizonu. Dziś Tomaszów szykuje się        do obchodów 108. rocznicy        odzyskania niepodległości.      </p>    </div>  </div>  <p style="margin:18px 0 0;  padding-top:13px;border-top:1px solid #e5e1d9;  font-size:14px;font-style:italic;color:#555;">    Historia nie zawsze zmienia się na polach bitew.    Czasem wystarczy przyjazd pociągu, decyzja    polityka albo odwaga zwykłych ludzi.  </p>  <div style="margin-top:14px;text-align:right;  font-size:12px;font-weight:700;color:#a52329;">    NaszTomaszow.pl – Codziennie blisko Ciebie  </div></div><h2>Wtorek, 10 listopada 2026 roku. Kartka z kalendarza</h2><p>Mamy <strong>wtorek, 10 listopada 2026 roku</strong>, czyli 314. dzień roku. Do sylwestra pozostało zaledwie <strong>51 dni</strong>. Jesień nie zamierza już udawać lata, a listopadowe popołudnia coraz szybciej ustępują miejsca wieczorom. W <strong>Tomaszowie Mazowieckim</strong> słońce wschodzi dziś około godziny <strong>6.49</strong>, by zniknąć za horyzontem około <strong>15.57</strong>. Dzień trwa niespełna dziewięć godzin i dziewięć minut.</p><p>Imieniny obchodzą między innymi <strong>Andrzej, Leon, Lena, Ludomir i Stefan</strong>.</p><p>Dzisiejsza data jest również <strong>Światowym Dniem Nauki dla Pokoju i Rozwoju</strong>, obchodzonym z inicjatywy UNESCO. Święto ustanowione w 2001 roku przypomina o czymś, co w czasach technologicznego wyścigu łatwo przeoczyć: nauka nie powinna być jedynie konkurencją o kolejne odkrycia, patenty i rekordy. Jej najważniejszym zadaniem pozostaje służba człowiekowi. Tegoroczne obchody akcentują znaczenie dyplomacji naukowej, czyli współpracy przekraczającej granice państw i politycznych podziałów.</p><p>Jutro Polska będzie obchodzić <strong>108. rocznicę odzyskania niepodległości</strong>. Warto jednak pamiętać, że listopad 1918 roku nie był jednorazowym aktem historycznego triumfu. Niepodległość przychodziła do różnych miast w różnym czasie, a wielka polityka mieszała się z lokalnymi dramatami, społecznymi nadziejami i codzienną walką o przetrwanie. Także w Tomaszowie Mazowieckim.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Kalendarium historyczne</strong></span></h2><h3>582 lata temu (1444). Warna. Młody król rzuca wszystko na jedną kartę</h3><p><strong>10 listopada 1444 roku pod Warną</strong>, na wybrzeżu Morza Czarnego, rozegrała się jedna z najbardziej tragicznych bitew w historii polskiego oręża. Naprzeciw siebie stanęły wojska chrześcijańskiej koalicji, której głównym dowódcą wojskowym był Jan Hunyady, oraz armia osmańska sułtana Murada II. <strong>Władysław III Warneńczyk</strong>, zaledwie dwudziestoletni król Polski i Węgier, postanowił osobiście poprowadzić uderzenie na pozycje przeciwnika. Szarża zakończyła się katastrofą. Królewski oddział został rozbity, a sam monarcha poległ na polu bitwy. Jego ciała nigdy nie odnaleziono.</p><p><strong>Bitwa pod Warną</strong> stała się symbolem wielkich ambicji, religijnego entuzjazmu i politycznej lekkomyślności, która potrafi w jednej chwili zniweczyć wieloletnie plany. Wyprawę poprzedziło zerwanie korzystnego pokoju z Osmanami. Klęska osłabiła chrześcijańskie państwa Bałkanów, a Imperium Osmańskie zyskało większą swobodę dalszej ekspansji. Dziewięć lat później wojska Mehmeda II zdobyły Konstantynopol, kładąc kres istnieniu Cesarstwa Bizantyjskiego.</p><p>Polska straciła króla, którego potomni nazwali <strong>Warneńczykiem</strong>. Wokół jego śmierci narosły legendy o cudownym ocaleniu i dalszym życiu w ukryciu. Historia nie zawsze potrafi pogodzić się z odejściem młodych bohaterów. Szczególnie tych, których legenda okazuje się znacznie trwalsza od politycznych dokonań.</p><h3>251 lat temu (1775). Amerykańscy marines. Od dwóch batalionów do wojskowej potęgi</h3><p><strong>10 listopada 1775 roku II Kongres Kontynentalny podjął decyzję o utworzeniu dwóch batalionów piechoty morskiej.</strong> Amerykańskie kolonie prowadziły już walkę przeciwko brytyjskiej dominacji, ale ich siły zbrojne dopiero nabierały organizacyjnego kształtu. Potrzebowano żołnierzy zdolnych do działań na morzu i lądzie, ochrony okrętów oraz prowadzenia operacji desantowych.</p><p>Tak rozpoczęła się historia formacji, która z czasem przekształciła się w <strong>United States Marine Corps</strong>. Marines uczestniczyli w najważniejszych konfliktach zbrojnych Stanów Zjednoczonych, od wojen XIX wieku po walki na Pacyfiku podczas drugiej wojny światowej i późniejsze operacje ekspedycyjne.</p><p>Dzisiaj amerykańska piechota morska pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli wojskowych USA. Jej historia przypomina, że decyzje podejmowane w szczególnych okolicznościach potrafią kształtować system bezpieczeństwa państwa przez całe stulecia. Z dwóch batalionów powstała instytucja, której nazwa stała się synonimem wojskowej tradycji, dyscypliny i gotowości do działania.</p><h3>128 lat temu (1898). Wilmington. Demokracja przegrywa z rasistowską przemocą</h3><p><strong>10 listopada 1898 roku w Wilmington w Karolinie Północnej</strong> doszło do jednego z najbardziej ponurych wydarzeń amerykańskiej historii. Uzbrojeni zwolennicy białej supremacji zaatakowali czarnoskórych mieszkańców miasta, spalili redakcję afroamerykańskiej gazety „The Daily Record” i zmusili legalnie sprawujących władzę przedstawicieli lokalnego samorządu do ustąpienia. Ich miejsce zajęli ludzie związani z organizatorami przewrotu.</p><p>Nie był to spontaniczny wybuch ulicznych zamieszek, jak przez wiele lat próbowano przedstawiać te wydarzenia. Był to zorganizowany <strong>zamach stanu przeciwko wielorasowemu samorządowi</strong>, poprzedzony propagandową kampanią nienawiści i zastraszania. Zginęły dziesiątki czarnoskórych mieszkańców, a wielu innych zostało zmuszonych do opuszczenia miasta.</p><p>Przewrót w Wilmington pomógł utrwalić segregację rasową i ograniczenie praw wyborczych czarnoskórych obywateli. Przez dziesięciolecia oficjalna narracja zacierała odpowiedzialność sprawców, zamieniając zorganizowaną przemoc w opowieść o rzekomych społecznych niepokojach.</p><p>Ta historia powinna pozostawać przestrogą również dla współczesnych demokracji. Instytucje publiczne nie są niezniszczalne. Można je obalić nie tylko przy użyciu regularnej armii, ale również poprzez systematyczne podsycanie nienawiści, odbieranie przeciwnikom prawa głosu i przekonywanie społeczeństwa, że demokracja należy się tylko wybranym.</p><h3>108 lat temu (1918). Piłsudski wraca do Warszawy. Niepodległość czeka na ostatni akt</h3><p><strong>10 listopada 1918 roku około godziny siódmej rano na warszawski dworzec przyjechał pociąg z Józefem Piłsudskim.</strong> Zwolniony z niemieckiego internowania w Magdeburgu Komendant powrócił do kraju, w którym dotychczasowy porządek rozpadał się niemal z godziny na godzinę. Niemcy przegrywały wojnę, monarchia Hohenzollernów upadła dzień wcześniej, a polskie organizacje niepodległościowe coraz śmielej przejmowały kontrolę nad administracją i garnizonami okupantów.</p><p>W zbiorowej wyobraźni powrót Piłsudskiego bywa przedstawiany jako wielka patriotyczna manifestacja, z rozentuzjazmowanym tłumem czekającym na dworcu. Rzeczywistość była jednak bardziej skomplikowana. Historycy IPN zwracają uwagę, że popularna fotografia przedstawiająca tłumne powitanie Komendanta nie dokumentuje wydarzeń z 10 listopada 1918 roku. Późniejsza legenda nadała temu momentowi znacznie bardziej widowiskową oprawę.</p><p>Dzień po powrocie <strong>Józef Piłsudski otrzymał od Rady Regencyjnej władzę wojskową</strong>, stając się centralną postacią organizowania niepodległego państwa. Nie oznacza to jednak, że Polska odzyskała wolność wyłącznie dzięki jednemu człowiekowi i jednej decyzji. W różnych częściach kraju proces przejmowania władzy rozpoczął się wcześniej, a w wielu miejscowościach trwał jeszcze po 11 listopada.</p><p><strong>Powrót Piłsudskiego do Warszawy</strong> był jednym z najważniejszych momentów przechodzenia od marzenia o niepodległości do tworzenia jej instytucjonalnych fundamentów. Przed Polską pozostawały wojny o granice, organizowanie administracji, armii, systemu prawnego i gospodarki. Wolność została odzyskana, ale trzeba było jeszcze nauczyć się z niej korzystać i – co nie mniej ważne – potrafić ją obronić.</p><h3>98 lat temu (1928). Hirohito. Cesarz obejmuje symbolicznie władzę nad Japonią</h3><p><strong>10 listopada 1928 roku w Kioto odbyła się uroczysta ceremonia intronizacji cesarza Hirohito.</strong> Japoński monarcha faktycznie objął tron już w grudniu 1926 roku, po śmierci ojca, cesarza Taishō. Dopiero niemal dwa lata później dopełniono jednak rozbudowanych ceremonii dworskich, łączących państwowy rytuał z wielowiekową tradycją religijną.</p><p>Japonia wchodziła wówczas w jeden z najbardziej burzliwych okresów swojej historii. W kolejnych latach państwo coraz silniej podporządkowywało się militarystycznej polityce ekspansji, prowadząc wojnę w Chinach, a następnie uczestnicząc w drugiej wojnie światowej po stronie państw Osi.</p><p><strong>Hirohito</strong> pozostał cesarzem także po kapitulacji Japonii w 1945 roku, ale jego pozycja została zasadniczo przekształcona. Nowa konstytucja odebrała monarsze dotychczasowe polityczne znaczenie, czyniąc go symbolem państwa i jedności narodu.</p><p>Historia jego panowania obejmuje wojnę, klęskę, amerykańską okupację oraz narodziny jednej z największych gospodarek świata. Niewielu monarchów XX wieku było świadkami tak głębokich przemian własnego kraju.</p><h3>89 lat temu (1937). Brazylia. Demokrację zastępuje dyktatura Vargasa</h3><p><strong>10 listopada 1937 roku brazylijski prezydent Getúlio Vargas przeprowadził zamach stanu</strong>, ustanawiając dyktaturę znaną jako <strong>Estado Novo – Nowe Państwo</strong>. Rozwiązał parlament, wprowadził autorytarną konstytucję i skoncentrował władzę we własnych rękach. Oficjalnym uzasadnieniem miało być zagrożenie komunistycznym przewrotem, które obóz rządzący wykorzystywał do wzbudzania społecznego strachu.</p><p>Nowy system oznaczał cenzurę, represje wobec przeciwników politycznych i likwidację swobodnej rywalizacji partyjnej. Jednocześnie rządy Vargasa przyniosły rozwój przemysłu oraz reformy prawa pracy, które na długie lata wpłynęły na życie brazylijskiego społeczeństwa.</p><p>To właśnie ta sprzeczność sprawia, że <strong>Estado Novo</strong> do dziś pozostaje przedmiotem historycznych sporów. Modernizacja gospodarcza następowała w warunkach ograniczania wolności politycznej. Autorytaryzm przedstawiano jako konieczną cenę porządku i rozwoju, a przeciwników politycznych jako zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa.</p><p>Dyktatura trwała do 1945 roku, kiedy Vargas został odsunięty od władzy. Historia Brazylii pokazała, jak łatwo obietnica stabilizacji może stać się narzędziem likwidowania demokratycznych mechanizmów kontroli.</p><h3>88 lat temu (1938). Atatürk. Odchodzi człowiek, który zbudował nowoczesną Turcję</h3><p><strong>10 listopada 1938 roku w pałacu Dolmabahçe w Stambule zmarł Mustafa Kemal Atatürk</strong>, pierwszy prezydent Republiki Turcji i człowiek, który po upadku Imperium Osmańskiego przeprowadził jeden z najbardziej radykalnych programów modernizacyjnych w historii regionu.</p><p>Atatürk był wojskowym, przywódcą narodowym i politykiem przekonanym, że nowe państwo musi zerwać z wieloma instytucjami dawnego imperium. Z jego inicjatywy zniesiono sułtanat i kalifat, wprowadzono alfabet łaciński, rozwijano świeckie szkolnictwo oraz reformowano prawo i administrację.</p><p>Modernizacja nie oznaczała jednak pełnej demokracji. System polityczny pozostawał silnie scentralizowany, a opozycja miała ograniczone możliwości działania. Do dziś <strong>dziedzictwo Atatürka</strong> stanowi jeden z najważniejszych punktów odniesienia w tureckich sporach o świeckość państwa, tożsamość narodową i miejsce religii w życiu publicznym.</p><p>Rocznica jego śmierci jest w Turcji obchodzona ze szczególną powagą. To jeden z tych przywódców, których nazwisko stało się niemal synonimem nowoczesnej historii własnego narodu.</p><h3>68 lat temu (1958). Najsłynniejszy diament świata przychodzi zwykłą pocztą</h3><p><strong>10 listopada 1958 roku do Smithsonian Institution w Waszyngtonie dotarła niewielka przesyłka polecona.</strong> W niepozornym opakowaniu, które w żaden sposób nie zdradzało wartości zawartości, znajdował się jeden z najsłynniejszych kamieni szlachetnych świata – <strong>Hope Diamond</strong>. Jubiler Harry Winston przekazał go amerykańskiemu muzeum, czyniąc z prywatnej kolekcjonerskiej osobliwości eksponat dostępny szerokiej publiczności.</p><p>Niezwykły niebieski diament ma historię sięgającą królewskich skarbców, rewolucyjnych zawirowań i legend o rzekomej klątwie spadającej na kolejnych właścicieli. Jego prawdziwa wartość nie sprowadza się jednak wyłącznie do ceny. Jest świadectwem fascynacji człowieka pięknem, bogactwem i tajemnicami natury.</p><p>Przekazanie kamienia do muzeum stało się jednym z najważniejszych momentów w historii amerykańskiego kolekcjonerstwa. Pokazało również, że przedmiot kojarzony z prywatnym luksusem może zyskać zupełnie nowe znaczenie jako obiekt edukacyjny i naukowy.</p><p>Dzisiaj <strong>Hope Diamond</strong> należy do najbardziej rozpoznawalnych eksponatów waszyngtońskiego National Museum of Natural History.</p><h3>57 lat temu (1969). „Ulica Sezamkowa”. Telewizja odkrywa, że może również wychowywać</h3><p><strong>10 listopada 1969 roku w amerykańskiej telewizji zadebiutowała „Sesame Street”</strong>, znana polskim widzom jako <strong>„Ulica Sezamkowa”</strong>. Na ekranie pojawił się świat kolorowych lalek, piosenek, humoru i prostych historii o codzienności. Za pozornie lekką formułą krył się jednak starannie przygotowany projekt edukacyjny.</p><p>Twórcy programu, <strong>Joan Ganz Cooney i Lloyd Morrisett</strong>, postanowili wykorzystać medium coraz silniej obecne w amerykańskich domach do wspierania rozwoju dzieci. Współpracowali z psychologami i pedagogami, a niezwykłe postacie stworzone przez <strong>Jima Hensona</strong> pomagały najmłodszym poznawać litery, liczby, emocje i zasady społecznego współżycia.</p><p>Program wyróżniał się także sposobem przedstawiania różnorodności społeczeństwa. Dzieci oglądały ludzi pochodzących z różnych środowisk, uczących się współpracy pomimo dzielących ich różnic.</p><p><strong>„Ulica Sezamkowa”</strong> udowodniła, że telewizja nie musi być wyłącznie maszyną do dostarczania rozrywki. Może stać się narzędziem edukacji, zwłaszcza tam, gdzie rodziny mają ograniczony dostęp do innych form wsparcia.</p><p>Jej sukces przypomina dziś o pytaniu, które powraca wraz z każdą technologiczną rewolucją: nie tylko ile czasu dzieci spędzają przed ekranem, ale przede wszystkim – czego ten ekran je uczy.</p><h3>51 lat temu (1975). „Edmund Fitzgerald”. Jezioro zabiera 29 istnień, muzyka ocala pamięć</h3><p><strong>10 listopada 1975 roku na jeziorze Górnym zatonął amerykański masowiec „Edmund Fitzgerald”.</strong> Statek przewożący rudę żelaza zmagał się z gwałtownym sztormem. Pomimo ogromnych rozmiarów jednostka zniknęła, a wraz z nią cała <strong>29-osobowa załoga</strong>. Nie udało się uratować nikogo.</p><p>Katastrofa stała się jednym z najbardziej znanych dramatów żeglugi na Wielkich Jeziorach. Przez lata badano jej przyczyny, analizując warunki meteorologiczne, konstrukcję statku i możliwy przebieg ostatnich minut rejsu. Nie wszystkie pytania doczekały się jednoznacznych odpowiedzi.</p><p>W następnym roku kanadyjski bard <strong>Gordon Lightfoot</strong> opowiedział tę tragedię w utworze <strong>„The Wreck of the Edmund Fitzgerald”</strong>. Stworzył balladę, w której surowa melodia i narracja przypominają bardziej ludową kronikę niż typowy przebój radiowy.</p><p>To niezwykły przykład siły muzyki. Katastrofa mogła pozostać jedną z wielu informacji w archiwach żeglugowych. Dzięki piosence stała się częścią zbiorowej pamięci, a nazwiska marynarzy wciąż powracają przy kolejnych rocznicach.</p><p>Nie wszystkie pomniki buduje się z kamienia. Niektóre powstają z kilku gitarowych akordów.</p><h3>44 lata temu (1982). Umiera Breżniew. Imperium wkracza w epokę stagnacji i niepewności</h3><p><strong>10 listopada 1982 roku zmarł Leonid Breżniew</strong>, sekretarz generalny Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego i jeden z najbardziej rozpoznawalnych przywódców zimnowojennego świata. Kierował radzieckim imperium od 1964 roku, przez czas odprężenia w relacjach ze Stanami Zjednoczonymi, zbrojeń, interwencji wojskowych i narastającego kryzysu gospodarczego.</p><p>W Polsce nazwisko Breżniewa kojarzy się przede wszystkim z <strong>doktryną ograniczonej suwerenności państw bloku wschodniego</strong>. Jej praktycznym wyrazem była interwencja wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji w 1968 roku. Moskwa dawała do zrozumienia, że nie zamierza pozwolić swoim satelitom na samodzielny wybór ustrojowej drogi.</p><p>Śmierć radzieckiego przywódcy nie przyniosła natychmiastowych zmian. Władzę przejął Jurij Andropow, a po nim Konstantin Czernienko. Związek Radziecki pozostawał państwem pogrążonym w stagnacji, którego problemy gospodarcze i polityczne stawały się coraz trudniejsze do ukrycia.</p><p>Dopiero dojście do władzy Michaiła Gorbaczowa w 1985 roku otworzyło okres reform. Ich konsekwencje okazały się znacznie dalej idące, niż początkowo zakładali sami reformatorzy.</p><h3>37 lat temu (1989). Bułgaria. Jeszcze wczoraj Berlin, dzisiaj Sofia</h3><p><strong>10 listopada 1989 roku Komitet Centralny Bułgarskiej Partii Komunistycznej zaakceptował odsunięcie Todora Żiwkowa od stanowiska sekretarza generalnego.</strong> Polityk sprawował władzę przez 35 lat, stając się symbolem jednego z najbardziej trwałych komunistycznych systemów w Europie Wschodniej.</p><p>Wydarzenie nastąpiło zaledwie dzień po otwarciu muru berlińskiego. Europa Środkowo-Wschodnia przeżywała polityczne przyspieszenie, którego skali nie potrafili już kontrolować przywódcy komunistycznych partii. Reformy Gorbaczowa w Związku Radzieckim ograniczyły możliwość utrzymywania dotychczasowego porządku wyłącznie za pomocą nacisku Moskwy.</p><p>W Bułgarii zmiana początkowo miała charakter wewnątrzpartyjny. Żiwkowa zastąpił <strong>Petyr Mładenow</strong>, a część aparatu władzy liczyła, że uda się przeprowadzić reformy bez całkowitej utraty politycznej kontroli.</p><p>Rzeczywistość okazała się jednak silniejsza od partyjnych planów. Wkrótce rozpoczął się proces znoszenia monopolu komunistów i budowania systemu wielopartyjnego.</p><p><strong>10 listopada 1989 roku</strong> jest kolejną datą przypominającą, że jesień ludów nie była wyłącznie historią Berlina, Warszawy czy Pragi. Zmiana obejmowała cały region, choć w każdym państwie przebiegała według innego scenariusza.</p><h3>31 lat temu (1995). Ken Saro-Wiwa. Pisarz, który zapłacił życiem za obronę środowiska</h3><p><strong>10 listopada 1995 roku w Nigerii stracono Kena Saro-Wiwę oraz ośmiu innych działaczy społeczności Ogoni.</strong> Pisarz, publicysta i działacz na rzecz praw człowieka sprzeciwiał się degradacji środowiska w delcie Nigru, spowodowanej wieloletnim wydobyciem ropy naftowej. Domagał się, aby miejscowa ludność miała większy wpływ na eksploatację zasobów i otrzymywała sprawiedliwą część korzyści gospodarczych.</p><p>Władze wojskowe oskarżyły go i innych działaczy o udział w zabójstwach lokalnych przywódców. Proces przed specjalnym trybunałem był szeroko krytykowany za naruszenia podstawowych standardów rzetelnego postępowania sądowego. Pomimo międzynarodowych protestów skazanych powieszono.</p><p>Egzekucja wywołała oburzenie na świecie. Nigeria została zawieszona w prawach członka Wspólnoty Narodów, a organizacje praw człowieka wskazywały na odpowiedzialność wojskowego reżimu za brutalne represje.</p><p><strong>Ken Saro-Wiwa</strong> stał się symbolem walki o sprawiedliwość środowiskową. Jego historia pokazała, że konflikty dotyczące przemysłu, gospodarki i ochrony przyrody mogą być jednocześnie dramatycznymi sporami o podstawowe prawa człowieka.</p><p>To również przypomnienie, że rozwój gospodarczy nie powinien odbywać się kosztem ludzi pozbawionych możliwości obrony własnych interesów.</p><h3>18 lat temu (2008). Marsjański Phoenix. Nauka zagląda pod powierzchnię Czerwonej Planety</h3><p><strong>10 listopada 2008 roku NASA oficjalnie poinformowała o zakończeniu misji marsjańskiego lądownika Phoenix.</strong> Urządzenie wylądowało na północnych równinach Marsa w maju tego samego roku, rozpoczynając badania gleby i poszukiwanie śladów wody.</p><p>Najważniejszym osiągnięciem misji było potwierdzenie obecności lodu wodnego pod powierzchnią Czerwonej Planety. Lądownik pobierał próbki za pomocą robotycznego ramienia i analizował je w pokładowych instrumentach badawczych.</p><p>Ostatni kontakt z urządzeniem nastąpił 2 listopada, natomiast osiem dni później NASA ogłosiła zakończenie jego pracy. Nadchodząca marsjańska zima ograniczała dostęp energii słonecznej, której Phoenix potrzebował do funkcjonowania.</p><p><strong>Misja Phoenix</strong> nie odkryła życia na Marsie, ale dostarczyła ważnych informacji o środowisku planety i warunkach, jakie mogły istnieć tam w przeszłości. Jej wyniki wspierały planowanie dalszych badań marsjańskiej powierzchni.</p><p>To dobry przykład na dzisiejszy <strong>Światowy Dzień Nauki dla Pokoju i Rozwoju</strong>. Wiedza nie zawsze przynosi natychmiastowe korzyści. Czasem jej największym osiągnięciem jest zmiana sposobu, w jaki rozumiemy własne miejsce we wszechświecie.</p><h3>6 lat temu (2020). Górski Karabach. Milkną działa, ale konflikt nie znika</h3><p><strong>10 listopada 2020 roku weszło w życie porozumienie o zawieszeniu broni w Górskim Karabachu</strong>, zawarte przez Armenię, Azerbejdżan i Rosję po sześciu tygodniach intensywnych walk. Dokument przewidywał zatrzymanie działań wojennych, pozostanie sił na zajmowanych pozycjach oraz rozmieszczenie rosyjskiego kontyngentu pokojowego.</p><p>Dla Azerbejdżanu porozumienie oznaczało potwierdzenie znaczących zdobyczy terytorialnych. W Armenii wywołało polityczny kryzys i protesty przeciwko warunkom zawieszenia broni.</p><p>Podpisany dokument nie zakończył jednak wieloletniego sporu. W 2023 roku Azerbejdżan przejął pełną kontrolę nad Górskim Karabachem, a zdecydowana większość miejscowych Ormian opuściła region.</p><p>Historia konfliktu przypomina, że <strong>zawieszenie broni i trwały pokój nie są tym samym</strong>. Można zatrzymać działania wojenne, nie rozwiązując problemów bezpieczeństwa, praw ludności cywilnej i historycznych sporów o terytorium.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Urodzili się tego dnia</strong></span></h2><h3>Marcin Luter (1483). Człowiek, który podzielił chrześcijańską Europę</h3><p><strong>10 listopada 1483 roku urodził się Marcin Luter</strong>, niemiecki teolog, którego działalność zapoczątkowała reformację. Wystąpienie przeciwko praktykom Kościoła katolickiego doprowadziło do głębokich przemian religijnych, politycznych i społecznych. Jego idee wpłynęły również na historię Polski, w której przez stulecia współistniały różne tradycje wyznaniowe.</p><h3>Friedrich Schiller (1759). Poeta wolności, którego słowa śpiewa Europa</h3><p><strong>10 listopada 1759 roku urodził się Friedrich Schiller</strong>, niemiecki poeta, dramaturg i filozof, autor między innymi „Zbójców”, „Marii Stuart” oraz <strong>„Ody do radości”</strong>. Ten ostatni utwór, wykorzystany przez Ludwiga van Beethovena w finale IX Symfonii, stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych tekstów europejskiej kultury. Muzyka Beethovena do słów Schillera jest dzisiaj hymnem Unii Europejskiej.</p><h3>Ennio Morricone (1928). Człowiek, który nauczył kino brzmieć inaczej</h3><p><strong>10 listopada 1928 roku w Rzymie urodził się Ennio Morricone</strong>, jeden z najwybitniejszych kompozytorów muzyki filmowej. Jego współpraca z Sergio Leone zaowocowała ścieżkami dźwiękowymi do takich filmów jak „Za garść dolarów”, „Dobry, zły i brzydki” czy „Pewnego razu na Dzikim Zachodzie”. Morricone potrafił nadać muzyce znaczenie równorzędne z obrazem i dialogiem. Pozostawił również kompozycje do „Misji”, „Nietykalnych” i wielu innych arcydzieł kina.</p><h3>Greg Lake (1947). Głos, który nadał rockowi progresywnemu ludzką twarz</h3><p><strong>10 listopada 1947 roku urodził się Greg Lake</strong>, wokalista, basista i gitarzysta związany z <strong>King Crimson</strong> oraz <strong>Emerson, Lake &amp; Palmer</strong>. Jego głos rozbrzmiewa na legendarnym debiucie King Crimson „In the Court of the Crimson King”, a później na kolejnych albumach ELP. Był jednym z artystów, którzy udowodnili, że rock może śmiało sięgać po muzykę klasyczną, rozbudowane formy i literackie inspiracje. Jego charakterystyczny, ciepły głos nadawał najbardziej skomplikowanym kompozycjom emocjonalną głębię.</p><h3>Miranda Lambert (1983). Country z charakterem i rockową energią</h3><p><strong>10 listopada 1983 roku urodziła się Miranda Lambert</strong>, amerykańska wokalistka i autorka piosenek, jedna z najbardziej cenionych postaci współczesnej muzyki country. Jej nagrania łączą tradycję gatunku z rockową energią i osobistą narracją. Albumy „Crazy Ex-Girlfriend”, „Revolution” czy „The Weight of These Wings” przyniosły jej uznanie krytyków i szerokiej publiczności.</p><h3>Armand Duplantis (1999). Człowiek, który przesuwa granice wysokości</h3><p><strong>10 listopada 1999 roku urodził się Armand „Mondo” Duplantis</strong>, szwedzki lekkoatleta specjalizujący się w skoku o tyczce. Mistrz olimpijski i wielokrotny rekordzista świata uczynił z przekraczania kolejnych granic niemal własną sportową specjalność. W marcu 2026 roku poprawił rekord świata na <strong>6,31 m</strong>, pokazując, że granice ludzkich możliwości wciąż nie zostały ostatecznie wyznaczone.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Odeszli tego dnia</strong></span></h2><h3>Arthur Rimbaud (1891). Poeta, który zrewolucjonizował język</h3><p><strong>10 listopada 1891 roku w Marsylii zmarł Arthur Rimbaud</strong>, francuski poeta i jedna z najbardziej zagadkowych postaci literatury europejskiej. Autor „Sezonu w piekle” oraz „Iluminacji” tworzył najważniejsze dzieła jako bardzo młody człowiek, po czym porzucił literaturę. Jego poezja wywarła ogromny wpływ na symbolistów, surrealistów i późniejszych artystów rockowych, między innymi Patti Smith.</p><h3>Norman Mailer (2007). Literatura na granicy reportażu i fikcji</h3><p><strong>10 listopada 2007 roku zmarł Norman Mailer</strong>, amerykański pisarz i publicysta, dwukrotny laureat Nagrody Pulitzera. Jego „Nadzy i martwi” należą do klasyki literatury wojennej, a „Pieśń kata” pokazała, jak literatura faktu może wykorzystywać narzędzia powieści. Mailer był pisarzem prowokującym, kontrowersyjnym i nieustannie obecnym w amerykańskich debatach społecznych.</p><h3>Helmut Schmidt (2015). Kanclerz w czasach kryzysów</h3><p><strong>10 listopada 2015 roku zmarł Helmut Schmidt</strong>, kanclerz Republiki Federalnej Niemiec w latach 1974–1982. Jego rządy przypadły na okres kryzysów gospodarczych, terroryzmu skrajnej lewicy oraz narastających napięć zimnowojennych. Schmidt należał do polityków, którzy współkształtowali powojenną integrację europejską i debatę o bezpieczeństwie Zachodu.</p><h3>Allen Toussaint (2015). Muzyczna dusza Nowego Orleanu</h3><p>Tego samego dnia, <strong>10 listopada 2015 roku</strong>, zmarł <strong>Allen Toussaint</strong>, pianista, kompozytor, aranżer i producent, którego twórczość stała się częścią muzycznego DNA Nowego Orleanu. Współpracował między innymi z Dr. Johnem, The Meters i Irmą Thomas, a jego kompozycje trafiały do repertuaru kolejnych pokoleń wykonawców. Łączył rhythm and blues, funk, soul i jazz z naturalnością człowieka, dla którego wszystkie te gatunki były odmianami jednego muzycznego języka.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Tego dnia w muzyce</strong></span></h2><h3>1967. The Moody Blues i „Days of Future Passed”. Rock spotyka wielką symfonię</h3><p><strong>10 listopada 1967 roku ukazał się album „Days of Future Passed” brytyjskiego zespołu The Moody Blues</strong>, jedno z najbardziej przełomowych wydawnictw w historii rocka progresywnego. Płyta powstała w epoce, kiedy muzyka popularna zaczynała przekraczać granice trzyminutowej piosenki. The Beatles właśnie wydali „Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band”, Pink Floyd odkrywali psychodelię, a kolejne zespoły poszukiwały nowych sposobów opowiadania dźwiękiem.</p><p>The Moody Blues zdecydowali się na przedsięwzięcie niezwykłe. Współpracując z orkiestrą, stworzyli muzyczną opowieść o jednym dniu – od poranka do nocy. Album łączył rockowe instrumentarium z rozbudowanymi partiami symfonicznymi i poetycką narracją. Zamiast przypadkowego zbioru piosenek słuchacz otrzymał kompozycję, której poszczególne fragmenty tworzyły spójną całość.</p><p>Na płycie znalazły się między innymi <strong>„Tuesday Afternoon”</strong> oraz nieśmiertelne <strong>„Nights in White Satin”</strong>. Zwłaszcza drugi z tych utworów stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych przykładów symfonicznego rocka. Głos Justina Haywarda, melotron, smyczki i melancholijna melodia zbudowały atmosferę, której nie sposób pomylić z żadnym innym nagraniem tamtej epoki.</p><p>Dzisiaj <strong>„Days of Future Passed”</strong> bywa wymieniany wśród albumów, które przygotowały grunt pod późniejszy rozwój rocka progresywnego. Bez tej płyty trudniej wyobrazić sobie artystyczne ambicje Yes, Genesis czy Emerson, Lake &amp; Palmer.</p><p>To muzyka, która nie potrzebuje pośpiechu. Rozwija się jak dobra powieść – stopniowo, konsekwentnie i z przekonaniem, że najważniejsze rzeczy czasem wymagają czasu.</p><h3>1975. Gordon Lightfoot. Katastrofa, która zamieniła się w muzyczną balladę</h3><p>Trudno wyobrazić sobie bardziej przejmującą opowieść o morzu, a właściwie jeziorze, niż <strong>„The Wreck of the Edmund Fitzgerald”</strong> Gordona Lightfoota. Choć sam utwór ukazał się w 1976 roku, jego historia rozpoczęła się dokładnie <strong>10 listopada 1975 roku</strong>, gdy na jeziorze Górnym zatonął masowiec „Edmund Fitzgerald”.</p><p>Lightfoot nie próbował stworzyć przebojowej piosenki na użytek radiowych list. Zbudował opowieść w tradycji dawnych ballad ludowych, w których śmierć marynarzy, kaprysy pogody i bezsilność człowieka wobec żywiołu stają się częścią zbiorowej pamięci.</p><p>Gitara prowadzi spokojny, niemal hipnotyczny rytm. Melodia powraca niczym kolejne fale uderzające o burtę. Głos wokalisty nie potrzebuje dramatycznych ozdobników, ponieważ sam przebieg wydarzeń jest wystarczająco przejmujący.</p><p>Utwór Lightfoota pozostaje jednym z najpiękniejszych przykładów muzycznego reportażu. Pokazuje, że <strong>piosenka może ocalić od zapomnienia autentyczne wydarzenie</strong> skuteczniej niż niejedno archiwalne opracowanie.</p><h3>2017. Taylor Swift i „Reputation”. Gwiazda popu przejmuje kontrolę nad własną opowieścią</h3><p><strong>10 listopada 2017 roku ukazał się szósty album studyjny Taylor Swift – „Reputation”.</strong> Artystka, która kilka lat wcześniej dokonała spektakularnego przejścia od country do muzyki pop, postanowiła kolejny raz zmienić własny wizerunek.</p><p>Nowa płyta była mroczniejsza, bardziej elektroniczna i wyraźniej inspirowana współczesnymi technikami produkcyjnymi. Swift sięgnęła po elementy synth-popu, hip-hopu i muzyki tanecznej, konfrontując medialny obraz swojej osoby z bardziej osobistą narracją.</p><p>Na albumie znalazły się między innymi <strong>„Look What You Made Me Do”</strong>, <strong>„...Ready for It?”</strong>, <strong>„Delicate”</strong> i <strong>„Getaway Car”</strong>. Pierwszy z tych utworów stał się manifestem nowej estetyki, wykorzystującym teatralność, ironię i prowokacyjny ton.</p><p><strong>„Reputation”</strong> okazało się nie tylko wielkim sukcesem komercyjnym, ale także ważnym etapem artystycznej ewolucji Swift. Pokazało, jak współczesny pop wykorzystuje media, internet i starannie budowaną narrację wokół osobowości wykonawcy.</p><p>Można lubić albo nie lubić jej muzyki. Trudno jednak odmówić artystce umiejętności zamieniania osobistych doświadczeń w opowieści, które stają się częścią globalnej kultury popularnej.</p><h3>2023. Chris Stapleton i „Higher”. Country z rockową duszą</h3><p><strong>10 listopada 2023 roku Chris Stapleton wydał album „Higher”</strong>, swoją piątą płytę studyjną. Amerykański wokalista od dawna należy do artystów, którzy wymykają się prostym klasyfikacjom gatunkowym. Z jednej strony pozostaje głęboko zakorzeniony w tradycji country. Z drugiej jego muzyka czerpie z bluesa, soulu i południowego rocka.</p><p><strong>„Higher”</strong> potwierdził tę artystyczną niezależność. Album powstał przy współpracy Stapletona z Dave’em Cobbem i Morgane Stapleton, a jego największą siłą pozostał charakterystyczny głos wokalisty – chropowaty, potężny i zdolny przekazywać emocje bez nadmiernej teatralności.</p><p>Płytę promowały między innymi <strong>„White Horse”</strong>, <strong>„Think I’m in Love with You”</strong> i <strong>„It Takes a Woman”</strong>. Pierwszy z utworów przyniósł potężną rockową energię, drugi pokazał soulową stronę artysty, trzeci zaś przypomniał, jak przekonująco Stapleton potrafi interpretować ballady.</p><p>Album znalazł uznanie również w środowisku muzycznym, otrzymując nominację do Grammy w kategorii najlepszego albumu country. To kolejne potwierdzenie, że muzyka oparta na tradycyjnych instrumentach, dobrych kompozycjach i mocnym głosie nie musi przegrywać ze współczesnymi trendami.</p><p><strong>„Higher”</strong> jest płytą dla słuchaczy, którzy w muzyce szukają przede wszystkim autentyczności. Nie tej deklarowanej w materiałach promocyjnych, lecz słyszalnej w każdym dźwięku.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Tego dnia w sporcie</strong></span></h2><h3>1963. Gordie Howe. Gol numer 545 zmienia historię NHL</h3><p><strong>10 listopada 1963 roku Gordie Howe zdobył 545. bramkę w sezonach zasadniczych NHL</strong>, wyprzedzając legendarnego Maurice’a „Rocket” Richarda i ustanawiając nowy rekord najlepszej hokejowej ligi świata.</p><p>Zawodnik Detroit Red Wings był wówczas jednym z najbardziej rozpoznawalnych sportowców Ameryki Północnej. Łączył niezwykłą skuteczność z siłą fizyczną i długowiecznością, która w profesjonalnym sporcie wydawała się niemal nieprawdopodobna.</p><p>Jego rekord przetrwał ponad trzy dekady, zanim w 1994 roku poprawił go Wayne Gretzky. Howe zakończył karierę w NHL z dorobkiem 801 goli w sezonach zasadniczych.</p><p><strong>„Mr. Hockey”</strong>, jak nazywano Kanadyjczyka, stał się symbolem całej dyscypliny. Jego nazwisko do dzisiaj przywołuje się w dyskusjach o największych hokeistach wszech czasów.</p><h3>2018. Krzysztof Głowacki. Polski pięściarz wraca na światowy szczyt</h3><p><strong>10 listopada 2018 roku Krzysztof Głowacki pokonał Maksima Własowa podczas gali bokserskiej w Chicago</strong>, zdobywając tymczasowy tytuł mistrza świata federacji WBO w kategorii junior ciężkiej.</p><p>Polski pięściarz zwyciężył jednogłośnie na punkty, a walka była jednocześnie ćwierćfinałem prestiżowego turnieju World Boxing Super Series. Dla Głowackiego był to ważny etap powrotu na szczyt po wcześniejszej utracie mistrzowskiego pasa.</p><p>Polak już w 2015 roku zdobył tytuł WBO, pokonując Marco Hucka. Później stracił go na rzecz Ołeksandra Usyka, ale nie zrezygnował z walki o ponowne miejsce w światowej czołówce.</p><p>Zwycięstwo nad Własowem udowodniło, że <strong>polski boks zawodowy</strong> nadal potrafił rywalizować na najwyższym międzynarodowym poziomie.</p><h3>2018. Ołeksandr Usyk. Mistrz, który uciszył Manchester</h3><p>Tego samego dnia, <strong>10 listopada 2018 roku</strong>, w Manchesterze doszło do wielkiej walki w kategorii junior ciężkiej. <strong>Ołeksandr Usyk</strong> zmierzył się z Brytyjczykiem <strong>Tonym Bellew</strong>, broniąc mistrzowskich tytułów czterech najważniejszych federacji bokserskich.</p><p>Bellew, walczący przed własną publicznością, przez długi czas stawiał zaciekły opór. Był aktywny, precyzyjny i potrafił wykorzystywać momenty zawahania przeciwnika. Na kartach punktowych dwóch z trzech sędziów prowadził nawet przed rozstrzygającą rundą.</p><p>Usyk zachował jednak spokój. W ósmej rundzie zakończył pojedynek potężnym lewym ciosem, nokautując rywala i potwierdzając swoją dominację w kategorii junior ciężkiej.</p><p>Dla Ukraińca było to jedno z najważniejszych zwycięstw przed przejściem do wagi ciężkiej, w której miał później odnieść kolejne spektakularne sukcesy.</p><p>Sport po raz kolejny pokazał, że nawet najbardziej wyrównany pojedynek może zmienić się w ciągu jednej sekundy.</p><h3>Sport dziś. Wielki tenis i tomaszowskie panczeny</h3><p><strong>10 listopada 2026 roku trwa turniej WTA Finals w Indian Wells</strong>, kończący sezon najlepszych tenisistek świata. Zawody rozpoczęły się 8 listopada i potrwają do 15 listopada. Osiem zawodniczek uczestniczy w rywalizacji grupowej, której stawką jest awans do półfinałów.</p><p>Turniej ma szczególne znaczenie, ponieważ skupia zawodniczki osiągające najlepsze wyniki w całym sezonie. Każdy mecz może decydować o awansie, a format rozgrywek nie pozostawia zbyt wiele miejsca na słabsze występy.</p><p>Również <strong>Tomaszów Mazowiecki</strong> żyje sportem. Po zakończonym w miniony weekend <strong>PGE Pucharze Polski w łyżwiarstwie szybkim</strong> Arena Lodowa pozostaje jednym z najważniejszych ośrodków polskich panczenów. Przed zawodnikami kolejne sprawdziany formy, a dla lokalnych kibiców to okazja do śledzenia postępów reprezentantów tomaszowskich klubów.</p><h2><span style="color:#c0392b;"><strong>Tomaszów Mazowiecki – lokalny ślad historii</strong></span></h2><h3>Listopad 1918 roku. Tomaszów czekał na wolność, ale nie zamierzał pozostać bierny</h3><p><strong>10 listopada 1918 roku Tomaszów Mazowiecki znajdował się u progu wydarzeń, które miały odmienić losy miasta.</strong> W Niemczech upadła monarchia, w Warszawie pojawił się Józef Piłsudski, a w kolejnych miejscowościach polskie organizacje przygotowywały się do przejmowania władzy. Tomaszów od 1914 roku pozostawał pod okupacją niemiecką i odczuwał gospodarcze skutki wojny wyjątkowo dotkliwie. Przemysł włókienniczy, będący przez dziesięciolecia podstawą rozwoju miasta, znalazł się w głębokim kryzysie. Brakowało surowców, zamykano zakłady, rosło bezrobocie i pogarszało się zaopatrzenie mieszkańców.</p><p>Tomaszowski oddział <strong>Archiwum Państwowego w Piotrkowie Trybunalskim</strong> przypomina, że wojna przyniosła również istotne zmiany administracyjne. W 1915 roku niemieckie władze okupacyjne rozszerzyły granice Tomaszowa, włączając do niego szereg okolicznych miejscowości i osad. Powierzchnia miasta wzrosła z niespełna 487 do 1895 hektarów. W nowych granicach znalazła się między innymi Pilica. Nie była to jednak epoka dynamicznego rozwoju. Decyzjom administracyjnym towarzyszyła grabież gospodarcza, a mieszkańcy przemysłowego Tomaszowa coraz bardziej odczuwali konsekwencje przedłużającego się konfliktu.</p><h3>12 listopada 1918 roku. Tomaszów rozbraja niemiecki garnizon</h3><p>Przełom nastąpił <strong>12 listopada 1918 roku</strong>, kiedy członkowie miejscowej <strong>Polskiej Organizacji Wojskowej</strong>, wspierani przez inne polskie formacje i działaczy, przystąpili do rozbrajania niemieckiego garnizonu. Wydarzenia te poprzedziły przygotowania organizacyjne i rozmowy prowadzone dzień wcześniej. Lokalna historia odzyskiwania wolności miała własnych bohaterów, własne napięcia polityczne i własny rytm.</p><p>Warto przypomnieć, że Tomaszów nie był wówczas miastem jednolitym społecznie ani politycznie. Mieszkali tutaj Polacy, Żydzi i Niemcy, a obok siebie funkcjonowały środowiska przemysłowe, robotnicze, inteligenckie i kupieckie. Już w 1917 roku powołano Radę Miejską, w której zasiadali przedstawiciele różnych wspólnot wyznaniowych. Odzyskanie niepodległości otwierało więc nie tylko nowy rozdział polityczny, ale również trudne pytania o kształt lokalnej samorządności, prawa mieszkańców i przyszłość gospodarki.</p><p><strong>Tomaszów Mazowiecki odzyskał wolność 12 listopada</strong>, dzień po symbolicznej dacie ogólnopolskiego święta. Nie należy traktować tego jako historycznej osobliwości. Proces odzyskiwania niepodległości przebiegał w całym kraju nierównomiernie i zależał od lokalnych warunków, układu sił oraz zdolności polskich organizacji do przejmowania kontroli nad administracją.</p><h3>Listopad 2026 roku. Tomaszów przygotowuje się do Święta Niepodległości</h3><p>Dzisiaj, <strong>10 listopada 2026 roku</strong>, Tomaszów przygotowuje się do obchodów <strong>108. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości</strong>. Uroczystości zaplanowane na środę, 11 listopada, rozpoczną się o godzinie <strong>9.30</strong> mszą świętą w kościele NMP Królowej Polski przy ulicy Słowackiego. Po niej uczestnicy złożą kwiaty przy Grobie Nieznanego Żołnierza i pod tablicą marszałka Józefa Piłsudskiego.</p><p>O godzinie <strong>11.00 na placu Kościuszki</strong> odbędą się inscenizacja historyczna, Apel Pamięci i defilada wojskowa. Zaplanowano również złożenie kwiatów pod pomnikiem poświęconym Poległym Legionistom Piłsudskiego. Obchody zakończy sportowy akcent – <strong>21. Tomaszowski Bieg Niepodległości</strong>, którego start przewidziano na godzinę <strong>12.30</strong>. Wydarzenie ma charakter rekreacyjny i jest skierowane do mieszkańców w różnym wieku.</p><p>W gminie Tomaszów Mazowiecki również zaplanowano wydarzenia upamiętniające rocznicę. <strong>11 listopada o godzinie 17.00 w Smardzewicach</strong>, w sali widowiskowej Centrum Kultury i Biblioteki, odbędą się uroczystości związane ze Świętem Niepodległości.</p><p>Historia Tomaszowa nie jest wyłącznie dodatkiem do wielkich wydarzeń narodowych. Stanowi ich integralną część. To tutaj robotnicy, żołnierze, samorządowcy i zwykli mieszkańcy musieli nadać konkretny kształt wolności, która wcześniej istniała przede wszystkim jako marzenie.</p><p><strong>Niepodległość nie przyszła do wszystkich polskich miast tego samego dnia.</strong> Miała wiele lokalnych scenariuszy, wiele nazwisk i wiele dramatów. W Tomaszowie jednym z jej najważniejszych rozdziałów pozostaje 12 listopada 1918 roku.</p><p>Dzisiejsze <strong>kalendarium historyczne 10 listopada</strong> prowadzi nas od średniowiecznej Warny przez narodziny polskiej państwowości aż po współczesne konflikty i naukowe odkrycia. Przypomina również, że historia nie rozgrywa się wyłącznie na polach bitew i w gabinetach przywódców. Piszą ją artyści, sportowcy, naukowcy i ludzie, którzy w przełomowych momentach znajdują odwagę, by upomnieć się o własną godność.</p><p>Warto o tym pamiętać szczególnie dzisiaj, w przeddzień święta, które dla kolejnych pokoleń Polaków pozostaje symbolem największego narodowego zwycięstwa.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Dwie orkiestry, wspólny finał. „Zgrani dla Gminy” zagrają w Smardzewicach]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57479,dwie-orkiestry-wspolny-final-zgrani-dla-gminy-zagraja-w-smardzewicach</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57479,dwie-orkiestry-wspolny-final-zgrani-dla-gminy-zagraja-w-smardzewicach</guid>
            <pubDate>Mon, 09 Nov 2026 19:24:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-dwie-orkiestry-wspolny-final-zgrani-dla-gminy-zagraja-w-smardzewicach-1794248865.jpg</url>
                        <title>Dwie orkiestry, wspólny finał. „Zgrani dla Gminy” zagrają w Smardzewicach</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57479,dwie-orkiestry-wspolny-final-zgrani-dla-gminy-zagraja-w-smardzewicach</link>
                    </image><description>Orkiestry dęte ze Smardzewic i Zawady spotkają się na międzypokoleniowych warsztatach, a efekty zaprezentują publiczności. Koncert finałowy odbędzie się 22 listopada o godzinie 13:30 w sali widowiskowej w Smardzewicach.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Ze wspólnych prób na scenę</h2><p>Dwa zespoły, muzycy w różnym wieku i wspólna praca nad repertuarem oraz musztrą paradną. Tak zapowiada się projekt „Zgrani dla Gminy – międzypokoleniowe warsztaty musztry paradnej i muzyki orkiestrowej”. Jego zwieńczeniem będzie koncert dla mieszkańców gminy Tomaszów Mazowiecki.</p><p>Jak informuje Ochotnicza Straż Pożarna w Smardzewicach, patronująca przedsięwzięciu, w dwudniowych zajęciach wezmą udział <strong>Orkiestra Dęta OSP Smardzewice oraz Orkiestra Dęta OSP Zawada</strong>. Finałowe spotkanie z publicznością ma pokazać efekty ich wspólnej pracy.</p><h2>Warsztaty pod okiem tamburmajora</h2><p>Nad przebiegiem zajęć będzie czuwał starszy chorąży Mateusz Główczyk, tamburmajor Orkiestry Reprezentacyjnej Straży Granicznej w Nowym Sączu. Tamburmajor odpowiada za prowadzenie orkiestry podczas przemarszów i pokazów musztry paradnej, w których liczy się nie tylko brzmienie, ale również koordynacja ruchu zespołu.</p><p>Program warsztatów obejmuje doskonalenie umiejętności muzycznych, przygotowanie wspólnego repertuaru oraz ćwiczenia musztry paradnej. Ważną częścią przedsięwzięcia ma być także integracja muzyków reprezentujących różne pokolenia.</p><p>To właśnie współpraca obu lokalnych orkiestr jest osią projektu. Uczestnicy będą mieli okazję ćwiczyć razem, wymieniać się doświadczeniami i przygotować występ podsumowujący zajęcia. W zapowiedzi nie podano jeszcze tytułów utworów, które usłyszy publiczność.</p><h2>Koncert 22 listopada. Gdzie i o której?</h2><p><strong>Koncert finałowy odbędzie się w niedzielę, 22 listopada 2026 roku, o godzinie 13:30</strong>. Miejscem wydarzenia będzie sala widowiskowa Centrum Kultury i Biblioteki Gminy Tomaszów Mazowiecki w Smardzewicach przy ulicy Głównej 16/18.</p><p>Zaproszenie skierowano do mieszkańców gminy Tomaszów Mazowiecki. Będzie to okazja do wysłuchania dwóch miejscowych orkiestr i wsparcia muzyków, którzy poświęcą czas na wspólne doskonalenie swoich umiejętności.</p><p>W opublikowanej zapowiedzi nie wskazano, czy wstęp jest bezpłatny ani czy obowiązują wejściówki lub wcześniejsze rezerwacje.</p><h2>Wsparcie z programu mikrograntów</h2><p>Projekt jest realizowany w ramach programu „Mikrogranty w Łódzkiem 2026”, organizowanego przez Centrum OPUS. Zgodnie z informacją przekazaną przez Ochotniczą Straż Pożarną w Smardzewicach przedsięwzięcie otrzymało dofinansowanie Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ze środków programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2021–2030.</p><p>Listopadowy koncert będzie więc nie tylko prezentacją przygotowanego repertuaru, lecz także podsumowaniem lokalnej inicjatywy łączącej edukację muzyczną ze współpracą międzypokoleniową.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Przetarg na drugi etap przystani rozstrzygnięty. Na wizualizacjach kładka i nowe domki]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57478,przetarg-na-drugi-etap-przystani-rozstrzygniety-na-wizualizacjach-kladka-i-nowe-domki</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57478,przetarg-na-drugi-etap-przystani-rozstrzygniety-na-wizualizacjach-kladka-i-nowe-domki</guid>
            <pubDate>Mon, 09 Nov 2026 18:59:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-przetarg-na-drugi-etap-przystani-rozstrzygniety-na-wizualizacjach-kladka-i-nowe-domki-1794316701.jpg</url>
                        <title>Przetarg na drugi etap przystani rozstrzygnięty. Na wizualizacjach kładka i nowe domki</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57478,przetarg-na-drugi-etap-przystani-rozstrzygniety-na-wizualizacjach-kladka-i-nowe-domki</link>
                    </image><description>Miasto poinformowało o rozstrzygnięciu przetargu na drugi etap modernizacji Przystani nad Pilicą. Opublikowane wizualizacje pokazują między innymi kładkę łączącą przystań ze Skansenem Rzeki Pilicy oraz nowe domki kempingowe.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Drugi etap modernizacji z rozstrzygniętym przetargiem</h2><p>Kładka nad rzeką, nowe domki i alejki spacerowe — tak na miejskich wizualizacjach przedstawia się kolejna odsłona Przystani nad Pilicą w Tomaszowie Mazowieckim. Urząd Miasta poinformował o rozstrzygnięciu przetargu na drugi etap jej modernizacji.</p><p>To informacja istotna zarówno dla mieszkańców korzystających z terenów nad rzeką, jak i dla turystów planujących wypoczynek w Tomaszowie. <strong>Samo rozstrzygnięcie przetargu nie oznacza jednak rozpoczęcia robót ani oddania nowych obiektów do użytku.</strong> W udostępnionym materiale nie ma informacji pozwalających ustalić termin podpisania umowy czy wejścia wykonawcy na teren inwestycji.</p><h2>Kładka ma połączyć przystań ze skansenem</h2><p>Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów opublikowanych wizualizacji jest kładka nad Pilicą. Z opisu ilustracji zamieszczonej przez miasto wynika, że ma ona połączyć Przystań Miejską ze Skansenem Rzeki Pilicy.</p><p>Dla odwiedzających oznaczałoby to możliwość przejścia pomiędzy tymi miejscami nowym połączeniem pieszym. Na wizualizacji pokazano spacerowiczów na kładce oraz kajaki przepływające pod nią. Jest to jednak obraz projektowanego zagospodarowania, a nie dokumentacja gotowego obiektu.</p><h2>Domki, plac zabaw i nowe alejki</h2><p>Kolejne ilustracje przedstawiają domki kempingowe, plac zabaw, alejki oraz zieleń. Widać na nich także przestrzeń pokazaną z przyczepą kempingową, rowerzystami i rodzinami spacerującymi po terenie przystani. Taki obraz wskazuje na zamiar połączenia funkcji noclegowej z codzienną rekreacją.</p><p>Z perspektywy mieszkańców znaczenie będzie miało nie tylko powstanie nowych obiektów, ale również sposób udostępnienia całego terenu. <strong>Wizualizacje nie zastępują szczegółowego zakresu zamówienia</strong> i nie pozwalają przesądzić, które elementy oraz w jakim standardzie obejmuje rozstrzygnięte postępowanie.</p><h2>Co wiadomo, a co wymaga doprecyzowania?</h2><p>Najważniejszą potwierdzoną w miejskim komunikacie informacją jest rozstrzygnięcie przetargu dotyczącego drugiego etapu modernizacji. Udostępniona treść nie podaje natomiast nazwy wybranego wykonawcy, ceny oferty, źródeł finansowania ani terminu zakończenia prac.</p><p>To właśnie te dane pozwolą ocenić skalę przedsięwzięcia i jego konsekwencje dla miejskiego budżetu. Dla użytkowników przystani istotne będą również harmonogram robót oraz ewentualne ograniczenia dostępu do terenu. Na podstawie przekazanego materiału nie można jeszcze wskazać, kiedy mieszkańcy skorzystają z zapowiadanych zmian.</p><figure class="media"><oembed url="https://www.kochamtomaszow.pl"></oembed></figure> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Adrian Witczak i trudna lekcja wiarygodności]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57442,adrian-witczak-i-trudna-lekcja-wiarygodnosci</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57442,adrian-witczak-i-trudna-lekcja-wiarygodnosci</guid>
            <pubDate>Sat, 07 Nov 2026 23:59:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-adrian-witczak-i-trudna-lekcja-wiarygodnosci-1794051484.png</url>
                        <title>Adrian Witczak i trudna lekcja wiarygodności</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57442,adrian-witczak-i-trudna-lekcja-wiarygodnosci</link>
                    </image><description>W szkolnym dzienniku za brak odpowiedzi można dostać jedynkę. W polityce konsekwencje bywają znacznie poważniejsze, choć na świadectwie poselskim nie pojawiają się stopnie. Są za to głosowania, które pozostają zapisane na zawsze. I właśnie taki sprawdzian przeszedł w ostatnich dniach Adrian Witczak, poseł Koalicji Obywatelskiej z Tomaszowa Mazowieckiego, z zawodu nauczyciel i członek sejmowej Komisji Edukacji i Nauki. Najpierw pojawiły się pytania o zachowanie posła-nauczyciela z KO podczas posiedzenia komisji. Później przyszły wyniki imiennych głosowań na sali plenarnej. Te nie pozostawiają wątpliwości: Witczak dwukrotnie opowiedział się przeciw propozycjom dodatkowego podwyższenia ustawowych wskaźników nauczycielskich wynagrodzeń.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <section style="max-width:850px; margin:25px auto; padding:25px; background:#f1f7f2; border-left:6px solid #287b43; border-radius:12px; font-family:Arial,Helvetica,sans-serif; color:#243328; line-height:1.75; box-shadow:0 3px 12px rgba(0,0,0,0.07);">  <div style="font-size:12px; color:#a12c2c; font-weight:800; letter-spacing:1.5px; text-transform:uppercase; margin-bottom:8px;">    Kartkówka z politycznej wiarygodności  </div>  <h2 style="font-size:25px; line-height:1.25; color:#176738; margin:0 0 17px; font-weight:800;">    📝 Nasz artykuł w szkolnej ściągawce  </h2>  <p style="margin:0 0 14px;">    <strong>📚 Temat lekcji:</strong> Czy poseł, który sam jest nauczycielem, powinien poprzeć większe wynagrodzenia dla swojego środowiska? <strong>Adrian Witczak z Tomaszowa Mazowieckiego</strong> stanął przed takim sprawdzianem w Sejmie.  </p>  <p style="margin:0 0 14px;">    <strong>✏️ Zadanie pierwsze:</strong> 4 listopada sejmowa komisja odrzuciła poprawkę Marcina Józefaciuka dotyczącą podwyższenia wskaźników wynagrodzeń nauczycieli. Józefaciuk opisał zachowanie posła-nauczyciela z KO, który miał nie oddać głosu. <strong>Nie wskazał jednak jego nazwiska.</strong>  </p>  <p style="margin:0 0 14px;">    <strong>📖 Zadanie drugie:</strong> 6 listopada Adrian Witczak już głosował. <strong>Dwukrotnie opowiedział się przeciw propozycjom dodatkowego podwyższenia wskaźników płacowych nauczycieli.</strong> Poparł natomiast całą rządową nowelizację Karty Nauczyciela.  </p>  <p style="margin:0 0 14px;">    <strong>🔔 Pytanie do tablicy:</strong> Dlaczego polityk, który wcześniej tak zdecydowanie bronił godności nauczycieli i krytykował poprzednią władzę, odrzucił dalej idące propozycje płacowe? <strong>Co zdecydowało: argumenty finansowe, przekonania czy lojalność partyjna?</strong>  </p>  <div style="padding:16px 18px; margin-top:20px; background:#ffffff; border:1px solid #d6e7d9; border-radius:9px;">    <p style="margin:0; font-weight:700; color:#953030;">      🎓 Ocena z wiarygodności? Jeszcze bez stopnia.    </p>    <p style="margin:9px 0 0;">      Poseł oddał głosy, ale wyborcy wciąż zasługują na ich wyjaśnienie. Bo <strong>nauczyciel nie zapłaci rachunków sejmowym przemówieniem, a polityczny sprawdzian nie kończy się na pięknych deklaracjach.</strong>    </p>  </div>  <p style="margin:17px 0 0; font-size:13px; color:#55725c; font-style:italic;">    Źródło: imienne głosowania Sejmu z 6 listopada 2026 r. oraz publiczna wypowiedź Marcina Józefaciuka.  </p>  <div style="border-top:1px solid #cfdfd2; margin-top:18px; padding-top:12px; font-size:13px; font-weight:700; color:#176738;">    NaszTomaszow.pl | Codziennie blisko Ciebie  </div></section><p style="text-align:justify;">Polityka ma tę szczególną właściwość, że słowa wypowiadane z sejmowej mównicy potrafią brzmieć pięknie, dopóki nie trzeba ich skonfrontować z konkretną decyzją. Można mówić o godności zawodu, szacunku dla pedagogów, naprawianiu polskiej szkoły i przywracaniu nauczycielom należnego miejsca w społeczeństwie. Można krytykować poprzedników za lata zaniedbań, wygłaszać płomienne przemówienia i zbierać za nie oklaski. Ale przychodzi dzień, w którym zamiast mikrofonu pojawia się przycisk do głosowania. I wtedy kończy się literatura politycznych deklaracji, a zaczyna proza odpowiedzialności.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Dla Adriana Witczaka ten dzień nadszedł 6 listopada 2026 roku.</strong> Co szczególnie istotne, nie był to polityk, któremu sprawy oświaty są obce. To człowiek, który pracował w szkole, zna nauczycielski pokój, szkolne korytarze i realia zawodu. Właśnie dlatego należy od niego wymagać więcej niż od posła, który nauczyciela spotyka przede wszystkim podczas uroczystości z okazji Dnia Edukacji Narodowej.</p><h3 style="text-align:justify;"><strong>Najpierw słowa o poniżaniu nauczycieli. Dziś pytania o własną postawę</strong></h3><p style="text-align:justify;">Warto przypomnieć sejmowe wystąpienie Adriana Witczaka z 10 lipca 2025 roku. Poseł Koalicji Obywatelskiej ostro zaatakował wówczas polityków Prawa i Sprawiedliwości, a szczególnie byłego ministra edukacji Przemysława Czarnka. Mówił o <strong>„Himalajach hipokryzji”</strong>, po czym przypomniał swoje zawodowe doświadczenie.</p><p style="text-align:justify;"><strong>„Jestem nauczycielem”</strong> – podkreślał z sejmowej mównicy, opowiadając o tym, jak z perspektywy pracownika szkoły oceniał działania poprzedniej władzy. Przywoływał również wizytę Przemysława Czarnka w Tomaszowie Mazowieckim, zarzucając mu brak czasu na rozmowę z nauczycielami i uczniami, przy jednoczesnym angażowaniu się w polityczne konferencje prasowe.</p><p style="text-align:justify;">Słowa były mocne. Krytyka bezkompromisowa. Przekaz jednoznaczny: nauczyciele zasługują na szacunek, a politycy mają obowiązek traktować ich problemy poważnie.</p><p style="text-align:justify;">Trudno się z tym nie zgodzić.</p><p style="text-align:justify;">Tyle że polityczna wiarygodność nie jest przywilejem przyznawanym raz na zawsze. Trzeba ją potwierdzać własnymi decyzjami. Zwłaszcza wtedy, gdy przechodzi się z ław opozycji do grona posłów wspierających rząd.</p><p style="text-align:justify;">Dzisiaj warto więc przypomnieć Witczakowi jego własne słowa. <strong>Czy szacunek do nauczycieli ma obowiązywać jedynie podczas krytykowania politycznych przeciwników? Czy kończy się w chwili, gdy większych pieniędzy dla pedagogów domaga się opozycja albo poseł niezależny?</strong></p><p style="text-align:justify;">To nie jest pytanie o partyjne sympatie. To pytanie o elementarną konsekwencję, a przede wszystkim przyzwoitość</p><h3 style="text-align:justify;"><strong>Marcin Józefaciuk powiedział „sprawdzam”. Komisja odrzuciła poprawkę</strong></h3><p style="text-align:justify;">Wszystko zaczęło się 4 listopada podczas posiedzenia sejmowej Komisji Edukacji i Nauki, która zajmowała się rządowym projektem nowelizacji Karty Nauczyciela, oznaczonym drukiem nr 3263.</p><p style="text-align:justify;">Rząd zaproponował zmianę wskaźnika służącego do ustalania średniego wynagrodzenia nauczycieli początkujących ze 120 do 122,7696 proc. kwoty bazowej. Rozwiązanie ma zapewnić im w 2027 roku wzrost średniego wynagrodzenia o 3 proc., czyli w takim samym tempie jak pozostałym grupom nauczycieli.</p><p style="text-align:justify;">Nie jest to zmiana pozbawiona znaczenia. Bez niej, zgodnie z wyliczeniami rządu, średnie wynagrodzenie nauczycieli początkujących wzrosłoby w przyszłym roku jedynie o 0,68 proc. Projekt utrwala więc mechanizm wyrównujący tempo wzrostu wynagrodzeń.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Nie przewiduje jednak dodatkowego zwiększenia wskaźników dla nauczycieli mianowanych i dyplomowanych ponad poziom wynikający z dotychczasowych regulacji.</strong></p><p style="text-align:justify;">Właśnie tutaj do gry wszedł Marcin Józefaciuk, poseł niezrzeszony, również nauczyciel, który zaproponował dalej idącą zmianę. Jego poprawka przewidywała podwyższenie wskaźnika dla nauczycieli mianowanych ze 144 do 149 proc., a dla dyplomowanych ze 184 do 190 proc. kwoty bazowej.</p><p style="text-align:justify;">Była to propozycja zwiększenia ustawowego poziomu średnich wynagrodzeń dwóch grup pedagogów. Nie oznaczała automatycznie identycznej podwyżki pensji zasadniczej dla każdego nauczyciela, ale stwarzała podstawę do wyższego poziomu wynagrodzeń w systemie oświaty.</p><p style="text-align:justify;">Komisja poprawkę odrzuciła. Józefaciuk nie ukrywał oburzenia.</p><p style="text-align:justify;">W <a href="https://x.com/M_Jozefaciuk/status/2118213887719887059?s=46">opublikowanym wpisie</a> zwrócił uwagę, że komisja liczyła 34 członków, tymczasem w głosowaniu uczestniczyło jedynie 20. Czternastu parlamentarzystów nie oddało głosu.</p><p style="text-align:justify;">Jeszcze poważniej zabrzmiał opis zachowania jednego z polityków KO. Według Józefaciuka poseł będący jednocześnie nauczycielem znajdował się na sali, ale wyjął kartę i nie zagłosował.</p><p style="text-align:justify;">To zarzut wymagający wyjaśnienia. W dostępnej treści wpisu Józefaciuk nie podał nazwiska tego parlamentarzysty. Nie można zatem bez dodatkowego potwierdzenia przypisywać samego gestu wyjęcia karty Adrianowi Witczakowi. Faktem pozostaje jednak, że tomaszowski poseł należy do Komisji Edukacji i Nauki, a sprawa dotyczyła środowiska zawodowego, z którego sam się wywodzi.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Czy Witczak uczestniczył w tym konkretnym głosowaniu komisji? Czy to jego zachowanie opisał Józefaciuk? Jeżeli nie, warto przeciąć spekulacje. Jeżeli tak, wyborcy powinni poznać powody rezygnacji z głosu.</strong></p><p style="text-align:justify;">Nie chodzi o obowiązek poparcia każdej poprawki. Chodzi o to, że parlamentarzysta powinien umieć wyjaśnić swoje decyzje, a także brak decyzji.</p><h3><strong>6 listopada nie było już milczenia. Było dwukrotne „przeciw”</strong></h3><p style="text-align:justify;">Dwa dni później sprawa nabrała zupełnie innego wymiaru. Podczas 68. posiedzenia Sejmu głosowano nad propozycjami zmian w Karcie Nauczyciela.</p><p style="text-align:justify;">Tym razem wyniki zostały zapisane imiennie.</p><p style="text-align:justify;">Najpierw, w głosowaniu nr 50, posłowie rozpatrywali poprawki zgłoszone przez PiS i Rozwój Plus. Przewidywały one podwyższenie wskaźników wynagrodzeń dla wszystkich trzech grup awansu zawodowego: nauczycieli początkujących, mianowanych i dyplomowanych, odpowiednio do 134, 154 i 194 proc. kwoty bazowej.</p><p style="text-align:justify;">Za zagłosowało 192 posłów, przeciw 232, a 20 wstrzymało się od głosu. Poprawki zostały odrzucone.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Adrian Witczak zagłosował przeciw.</strong></p><p style="text-align:justify;">Następnie, w głosowaniu nr 51, Sejm rozpatrywał wnioski mniejszości zgłoszone przez Marcina Józefaciuka. Przypomnijmy: chodziło o podniesienie wskaźników dla nauczycieli mianowanych i dyplomowanych do 149 i 190 proc.</p><p style="text-align:justify;">Wynik? 187 głosów za, 232 przeciw i 22 wstrzymujące się. Wnioski odrzucono.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Adrian Witczak ponownie zagłosował przeciw.</strong></p><p style="text-align:justify;">I tutaj nie ma już miejsca na spekulacje dotyczące wyjętej karty, obecności na sali czy przyczyn nieuczestniczenia w głosowaniu komisji. Jest oficjalny wynik i nazwisko posła.</p><p style="text-align:justify;">Dla zachowania pełnego obrazu trzeba dodać, że w kolejnym głosowaniu Witczak poparł całość rządowej nowelizacji. Sejm przyjął ją 425 głosami za, przy jednym przeciw i 21 wstrzymujących się.</p><p style="text-align:justify;">Nie byłoby więc prawdą twierdzenie, że poseł sprzeciwił się każdej podwyżce dla nauczycieli. <strong>Poparł rozwiązanie rządowe, ale odrzucił propozycje dodatkowego zwiększenia ustawowych wskaźników wynagrodzeń.</strong> Ta różnica jest istotna. I właśnie ona stanowi sedno problemu.</p><p style="text-align:justify;">Dlaczego parlamentarzysta, który tak zdecydowanie występował w obronie nauczycieli, nie chciał poprzeć rozwiązań dalej idących niż rządowa propozycja? Czy uznał je za finansowo nierealne? Niewystarczająco przygotowane? Czy zdecydowała ocena skutków dla budżetu państwa i samorządów? A może po prostu klubowa lojalność?</p><p style="text-align:justify;">Nie znamy odpowiedzi Witczaka na te pytania. Dlatego tym bardziej powinna ona paść publicznie.</p><h3><strong>Partyjna dyscyplina czy nauczycielskie sumienie?</strong></h3><p style="text-align:justify;">Oczywiście, państwowych finansów nie da się prowadzić na zasadzie licytacji, kto zaproponuje wyższą podwyżkę. Każde zwiększenie ustawowych wskaźników wynagrodzeń oznacza zobowiązania finansowe, które trzeba oszacować i sfinansować. W polskiej oświacie rachunek ten ma szczególne znaczenie również dla samorządów prowadzących szkoły.</p><p style="text-align:justify;">Jeżeli jednak właśnie takie były przyczyny sprzeciwu, należało je jasno przedstawić.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Poseł nie musi głosować za każdą propozycją zwiększenia wynagrodzeń. Ma natomiast obowiązek polityczny i moralny wytłumaczyć, dlaczego odrzuca konkretną propozycję dotyczącą ludzi, których interesów tak zdecydowanie bronił z mównicy.</strong></p><p style="text-align:justify;">Tym bardziej że Józefaciuk podczas sejmowej debaty z 6 listopada podkreślał, iż w tej sprawie nie obowiązuje dyscyplina klubowa. Apelował o głosowanie zgodne z oceną potrzeb nauczycieli.</p><p style="text-align:justify;">Nie przesądza to oczywiście, czym kierował się Adrian Witczak. Ale wynik głosowania pokazuje, że zagłosował tak samo jak zdecydowana większość uczestniczących w nim posłów Koalicji Obywatelskiej.</p><p style="text-align:justify;">Warto też zauważyć, że dodatkowe podwyżki poparli nie tylko politycy PiS i Rozwoju Plus. Za poprawkami opowiedzieli się również przedstawiciele partii Razem, a pojedynczy posłowie innych ugrupowań wyłamali się z dominującego stanowiska swoich klubów.</p><p style="text-align:justify;">Można więc było podjąć inną decyzję.</p><p style="text-align:justify;">To właśnie tutaj powraca temat politycznej samodzielności. <strong>Czy nauczyciel, który został posłem, powinien pozostawać przede wszystkim rzecznikiem problemów swojego środowiska, czy wykonawcą stanowiska partyjnej większości?</strong></p><p style="text-align:justify;">Jedno nie musi przecież wykluczać drugiego. Ale kiedy pojawia się konflikt między deklaracjami a głosowaniem, wyjaśnienia są konieczne.</p><h3><strong>Tomaszowscy nauczyciele mają prawo pytać</strong></h3><p style="text-align:justify;">Adrian Witczak nie jest politykiem przypadkowo związanym z Tomaszowem Mazowieckim. Tutaj się urodził, tutaj pracował jako nauczyciel, a w 2023 roku uzyskał mandat poselski z okręgu piotrkowskiego, zdobywając 16 287 głosów.</p><p style="text-align:justify;">Wśród jego wyborców byli także nauczyciele, pracownicy oświaty i rodzice uczniów. Ludzie, dla których szkolna rzeczywistość nie jest tematem okazjonalnego wystąpienia parlamentarnego, lecz codziennością.</p><p style="text-align:justify;">Znają problemy kadrowe, administracyjne obciążenia, rosnące oczekiwania wobec szkoły i niewspółmierne do odpowiedzialności wynagrodzenia. Wiedzą również, że nauczycielska pensja to nie abstrakcyjny wskaźnik w tabeli, ale pieniądze potrzebne na utrzymanie rodziny, rachunki i zwyczajne życie.</p><p style="text-align:justify;">Właśnie dlatego mogą oczekiwać od swojego posła czegoś więcej niż zapewnień o szacunku do zawodu.</p><p style="text-align:justify;">Regulamin Sejmu w art. 7 wskazuje na obowiązek obecności i czynnego udziału parlamentarzysty w pracach Sejmu oraz jego organów. Wśród podstawowych obowiązków poselskich wymienia również uczestnictwo w głosowaniach na posiedzeniach Sejmu i komisji.</p><p style="text-align:justify;">Przepis ten nie oznacza nakazu popierania określonego projektu. Nie oznacza też, że każde nieoddanie głosu stanowi automatycznie naruszenie regulaminu. Pokazuje jednak, iż udział w podejmowaniu decyzji nie jest parlamentarną uprzejmością, ale jednym z fundamentów mandatu.</p><p style="text-align:justify;">Szczególnie trudno zrozumieć milczenie w sprawach, które poseł powinien znać z własnego doświadczenia zawodowego.</p><p style="text-align:justify;">Dlatego tomaszowski parlamentarzysta powinien wyjaśnić nie tylko swoje stanowisko wobec propozycji Józefaciuka, lecz również przebieg głosowania komisji z 4 listopada, jeżeli dotyczy go opisana publicznie sytuacja.</p><h3><strong>Panie pośle, nauczyciele zasługują na odpowiedź</strong></h3><p style="text-align:justify;">Nauczyciele od lat słyszą, że ich praca stanowi fundament przyszłości państwa. Każda kolejna ekipa rządząca mówi o prestiżu zawodu, potrzebie odbudowy autorytetu pedagogów i konieczności stworzenia lepszych warunków pracy w szkołach.</p><p style="text-align:justify;">Brzmi to przekonująco. Problem pojawia się wtedy, gdy za deklaracjami nie idą decyzje odpowiadające oczekiwaniom środowiska.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Adrian Witczak ma pełne prawo uważać, że dodatkowe podwyższenie wskaźników wynagrodzeń nauczycieli było niewłaściwe. Ma prawo bronić rządowego projektu. Ma również prawo nie zgadzać się z Marcinem Józefaciukiem. Nie powinien jednak pozostawiać swoich wyborców bez rzeczowego wyjaśnienia.</strong></p><p style="text-align:justify;">Dlaczego dwukrotnie zagłosował przeciw dodatkowym propozycjom płacowym? Co konkretnie przesądziło o jego stanowisku? Jak ocenia postulaty nauczycieli domagających się systemowego mechanizmu wzrostu wynagrodzeń? I czy jest gotów poprzeć rozwiązania wykraczające poza zaplanowane na 2027 rok 3 proc.?</p><p style="text-align:justify;">Na te pytania warto odpowiedzieć bez partyjnych sloganów.</p><p style="text-align:justify;">Kiedyś Witczak zarzucał poprzedniej władzy lekceważenie nauczycieli. Dzisiaj sam znalazł się po drugiej stronie politycznej barykady. I właśnie teraz ma okazję pokazać, że słowa o godności pedagogów nie były wyłącznie elementem parlamentarnego sporu.</p><p style="text-align:justify;">Marcin Józefaciuk postawił sprawę ostro, przypominając, że nauczyciele żyją z wynagrodzeń, a nie z podziękowań i deklaracji. Trudno odmówić temu stwierdzeniu racji.</p><p style="text-align:justify;">Bo nauczyciel nie zapłaci rachunku sejmowym przemówieniem. Nie zrobi zakupów za polityczne zapewnienia. Nie utrzyma rodziny z okolicznościowego uścisku dłoni i życzeń składanych 14 października.</p><p style="text-align:justify;">A poseł, który sam był nauczycielem, powinien rozumieć to lepiej niż ktokolwiek inny.</p><p style="text-align:justify;"><strong>W polityce, podobnie jak w szkole, przychodzi wreszcie czas sprawdzianu. Nie wystarczy powiedzieć, że zna się prawidłową odpowiedź. Trzeba jeszcze umieć ją uzasadnić.</strong></p><p style="text-align:justify;">Adrian Witczak swoje głosy oddał. Teraz powinien wyjaśnić, dlaczego właśnie takie.</p><p style="text-align:justify;">Na łamach NaszTomaszow.pl jest miejsce na jego odpowiedź.</p><p>&nbsp;***</p><p><i>Podstawa dokumentacyjna: rządowy projekt ustawy – Karta Nauczyciela (druk sejmowy nr 3263), sprawozdania Komisji Edukacji i Nauki (druki nr 3291 oraz 3291-A), imienne wyniki głosowań nr 50, 51 i 52 z 6 listopada 2026 roku, wypowiedź Adriana Witczaka na 38. posiedzeniu Sejmu 10 lipca 2025 roku oraz publiczna relacja Marcina Józefaciuka z prac Komisji Edukacji i Nauki.</i></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Sto ulotek przeciwko imperium strachu. Tomaszowskie „Orlęta” i noc, za którą płacono latami więzienia]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57441,sto-ulotek-przeciwko-imperium-strachu-tomaszowskie-orleta-i-noc-za-ktora-placono-latami-wiezienia</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57441,sto-ulotek-przeciwko-imperium-strachu-tomaszowskie-orleta-i-noc-za-ktora-placono-latami-wiezienia</guid>
            <pubDate>Sat, 07 Nov 2026 09:44:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-sto-ulotek-przeciwko-imperium-strachu-tomaszowskie-orleta-i-noc-za-ktora-placono-latami-wiezieni-1794041347.jpg</url>
                        <title>Sto ulotek przeciwko imperium strachu. Tomaszowskie „Orlęta” i noc, za którą płacono latami więzienia</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57441,sto-ulotek-przeciwko-imperium-strachu-tomaszowskie-orleta-i-noc-za-ktora-placono-latami-wiezienia</link>
                    </image><description>Mieli po kilkanaście lat, szkolne zeszyty, plany na przyszłość i odwagę, której zabrakło wielu dorosłym. Nie dysponowali armią, pieniędzmi ani politycznym zapleczem. Mieli za to maszynę do pisania, garść konspiracyjnych ulotek i przekonanie, że Polska nie musi na zawsze pozostać sowieckim satelitą. W nocy z 7 na 8 listopada 1951 roku młodzi mieszkańcy Tomaszowa Mazowieckiego, skupieni w antykomunistycznej organizacji „Orlęta”, rzucili wyzwanie stalinowskiej dyktaturze. Władza odpowiedziała tak, jak odpowiadały totalitaryzmy: aresztowaniami, brutalnymi przesłuchaniami i wyrokami liczonymi w latach więzienia. Dziś, dokładnie 75 lat później, warto przypomnieć historię, która mogłaby posłużyć za scenariusz poruszającego filmu. Tym bardziej że rozegrała się nie gdzieś daleko, lecz na ulicach naszego miasta.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <aside style="max-width:850px; margin:25px auto; padding:24px 28px; background:#f2f6f1; border-left:6px solid #b82929; border-radius:8px; box-shadow:0 3px 12px rgba(0,0,0,.08); font-family:Arial,Helvetica,sans-serif; color:#243329; line-height:1.7;">  <div style="font-size:13px; font-weight:700; letter-spacing:1.5px; text-transform:uppercase; color:#a32929; margin-bottom:8px;">    Historia Tomaszowa Mazowieckiego | 1951–2026  </div>  <h2 style="font-size:25px; line-height:1.25; margin:0 0 14px; color:#17633b;">    Nasz artykuł w skrócie  </h2>  <h3 style="font-size:19px; line-height:1.4; margin:0 0 16px; color:#222;">    Sto ulotek przeciwko imperium strachu. 75 lat temu tomaszowskie „Orlęta” rzuciły wyzwanie Stalinowi  </h3>  <p style="margin:0 0 13px;">    <strong>W nocy z 7 na 8 listopada 1951 roku</strong>    młodzi konspiratorzy z Tomaszowa Mazowieckiego    przeprowadzili akcję ulotkową wymierzoną    w komunistyczną dyktaturę. Organizacja    <strong>„Orlęta”</strong>, założona przez miejscowych    licealistów, sprzeciwiała się stalinizacji Polski    i zniewoleniu społeczeństwa.  </p>  <p style="margin:0 0 13px;">    <strong>Ośmioro młodych ludzi</strong> przeciwstawiło się    propagandzie i wszechobecnemu strachowi.    W lutym 1952 roku zostali aresztowani przez    aparat bezpieczeństwa. Wojskowe sądy    wymierzyły im kary sięgające    <strong>ośmiu lat więzienia</strong>.    Represje dotknęły również wspierającego    młodzież księdza Zdzisława Czosnykowskiego    oraz nauczycielkę Helenę Jędrzejczyk.  </p>  <p style="margin:0;">    <strong>27 lutego 2019 roku</strong> w I Liceum    Ogólnokształcącym odsłonięto tablicę upamiętniającą    tomaszowskich bohaterów. Dzisiaj, w 75. rocznicę    listopadowej akcji, przypominamy ich nazwiska,    działalność oraz cenę, jaką zapłacili za wierność    wolnej Polsce.  </p>  <div style="margin-top:19px; padding-top:13px; border-top:1px solid #cbd9cd; font-size:15px; color:#17633b; font-weight:700; font-style:italic;">    Mieli po kilkanaście lat. Przeciwko sobie całe państwo.    Po swojej stronie — odwagę i własne sumienie.  </div></aside><h2>Kiedy władza świętowała rewolucję, młodzież mówiła „nie”</h2><p><strong>7 listopada 1951 roku</strong> komunistyczny świat obchodził 34. rocznicę rewolucji bolszewickiej, nazywanej wówczas Wielką Socjalistyczną Rewolucją Październikową. Było to jedno z najważniejszych świąt ideologicznych sowieckiego imperium. Propaganda przekonywała o historycznym zwycięstwie socjalizmu, a partyjni funkcjonariusze opowiadali o rzekomo szczęśliwej przyszłości ludzkości. W Polsce, której polityczne losy po zakończeniu II wojny światowej podporządkowano Moskwie, również obowiązywał ten sam rytuał. Portrety Stalina, czerwone sztandary, akademie, przemówienia i nieustanne zapewnienia o przyjaźni polsko-radzieckiej stanowiły codzienny krajobraz epoki.</p><p>Tymczasem w Tomaszowie Mazowieckim grupa licealistów przygotowywała coś, co w oczach ówczesnych władz urastało do rangi poważnego przestępstwa przeciwko państwu. <strong>W nocy z 7 na 8 listopada młodzi konspiratorzy rozprowadzili ulotki antykomunistyczne.</strong> Ich przekaz podważał oficjalną propagandę i przypominał, że nie wszyscy Polacy pogodzili się z narzuconym systemem. Nie ma pewności, czy termin akcji wybrano specjalnie ze względu na sowiecką rocznicę. Trudno jednak nie dostrzec historycznego kontrastu: kiedy jedni świętowali triumf rewolucji, inni przypominali o wolności, którą rewolucyjny system odebrał.</p><p>To nie była wielka operacja konspiracyjna. Na ulicach Tomaszowa nie pojawiły się zbrojne oddziały. Nie doszło do demonstracji ani otwartego wystąpienia przeciwko władzy. A jednak tych kilkadziesiąt czy kilkaset kartek papieru miało znaczenie znacznie większe, niż sugerowałby ich materialny ciężar. <strong>W państwie, które usiłowało kontrolować nie tylko czyny obywateli, lecz również ich myśli, niezależne słowo stawało się aktem odwagi.</strong></p><h2>Tomaszowskie „Syzyfowe prace”. Od szkolnych rozmów do konspiracji</h2><p>Historia „Orląt” ma w sobie coś z atmosfery „Syzyfowych prac” Stefana Żeromskiego. Oto szkoła, która według zamierzeń państwa miała wychowywać posłusznych obywateli, staje się miejscem narodzin buntu. Tyle że zamiast carskiego systemu rusyfikacji pojawia się marksizm-leninizm, zamiast urzędników rosyjskiego imperium — funkcjonariusze Polski Ludowej, a rolę narzędzia ideologicznego podporządkowania przejmują między innymi szkolne struktury Związku Młodzieży Polskiej.</p><p>Co ciekawe, tradycje dzisiejszego <strong>I Liceum Ogólnokształcącego im. Jarosława Dąbrowskiego</strong> obejmują również protesty uczniów z 1905 roku, domagających się polskiego języka nauczania i zniesienia policyjnej kontroli nad młodzieżą. Historia zatoczyła więc osobliwe koło. Pół wieku później kolejne pokolenie wychowanków tej szkolnej tradycji ponownie sprzeciwiło się politycznemu zniewoleniu, choć tym razem jego sprawcami byli ludzie posługujący się językiem polskim i deklarujący, że działają w interesie polskiego narodu.</p><p><strong>Organizacja „Orlęta” powstała w czerwcu 1951 roku.</strong> Jej założycielami byli uczniowie klasy dziesiątej: <strong>Jan Łaski, Jerzy Wiliński, Ewa Przyżycka i Maria Wolszakiewicz</strong>. Jak wynika z historii szkoły, wszystko zaczęło się od spotkań po lekcjach, podczas których młodzi ludzie rozmawiali początkowo o sprawach gospodarczych, a następnie coraz częściej o polityce. Nie godzili się z fałszowaniem najnowszej historii Polski, przemilczaniem tradycji Armii Krajowej i przedstawianiem Związku Radzieckiego jako bezinteresownego wyzwoliciela.</p><p>Do grupy dołączyli kolejni uczniowie. Ostatecznie tworzyło ją ośmioro młodych ludzi: <strong>Barbara Figiel, Janina Korbacz, Jan Łaski, Iwo Płachecki, Ewa Przyżycka, Jerzy Wiliński, Maria Wolszakiewicz i Danuta Wójciak</strong>. Pięć dziewcząt i trzech chłopców. Zwyczajni licealiści, którzy powinni przygotowywać się do matury, wybierać przyszłe studia, zakochiwać się i korzystać z młodości. Zamiast tego weszli w świat konspiracyjnych spotkań, nielegalnych druków i nieustannego zagrożenia.</p><p>Jest w tej historii szczegół szczególnie wymowny. <strong>Wszyscy członkowie „Orląt” należeli jednocześnie do Związku Młodzieży Polskiej</strong>, organizacji będącej jednym z instrumentów komunistycznej indoktrynacji. Samo formalne członkostwo nie oznaczało jednak ideologicznej lojalności. Tomaszowscy licealiści byli tego najlepszym dowodem.</p><p>Pierwotnie ich organizacja nosiła nazwę <strong>„Młode Orlęta w Koronie”</strong>. Nawiązywała do legendy Orląt Lwowskich, młodych obrońców polskiego Lwowa z 1918 roku. Symbolika ta nabiera dodatkowego znaczenia, gdy zajrzymy do archiwalnego biogramu Jerzego Ryszarda Wilińskiego. Urodził się on 8 kwietnia 1934 roku właśnie we Lwowie. W listopadzie 1951 roku miał zaledwie siedemnaście lat. Miasto, którego młodzi obrońcy stali się symbolem patriotycznego poświęcenia, było również jego miastem urodzenia.</p><h2>Cztery plakaty, zniszczony portret Stalina i maszyna „Olimpia”</h2><p>Pierwsza akcja „Orląt” odbyła się zaledwie kilka dni po założeniu organizacji. <strong>W nocy z 19 na 20 czerwca 1951 roku</strong> na terenie Tomaszowa pojawiły się cztery ręcznie wykonane plakaty antykomunistyczne. Odwoływały się również do bohaterstwa Orląt Lwowskich. Z dokumentacji zachowanej w archiwach IPN wynika, że podpisano je hasłem „Walka z Komunizmem”.</p><p>Potem przyszły kolejne działania. Młodzież zniszczyła dekoracje przygotowane na szkolnym boisku z okazji wydarzenia propagandowego związanego ze Zlotem Młodych Bojowników o Pokój w Berlinie. Konspiratorzy zabrali również dokumentację szkolnego koła ZMP oraz podstawowej organizacji partyjnej PZPR. Zniszczony został portret Józefa Stalina.</p><p>Dzisiaj można wzruszyć ramionami. Portret, szkolne dekoracje, kilka dokumentów. Wtedy jednak Stalin nie był zwyczajnym przywódcą obcego państwa. Otaczał go niemal religijny kult. Jego wizerunki wisiały w urzędach, szkołach i zakładach pracy. Publiczne zniszczenie portretu sowieckiego dyktatora oznaczało świadome przekroczenie granicy, za którą czekał aparat represji.</p><p>Nie należy jednak sprowadzać działań „Orląt” wyłącznie do rozdawania ulotek. Zachowane akta pokazują również czynności, które współcześnie nazwalibyśmy sabotażem i naruszeniem prawa własności. W połowie października 1951 roku Jerzy Wiliński wraz z innym członkiem organizacji zabrali z sekretariatu tomaszowskiego Liceum Handlowego maszynę do pisania marki <strong>„Olimpia”</strong>. Według materiałów śledczych sporządzono na niej około stu ulotek antykomunistycznych. W aktach dotyczących Wilińskiego pojawia się także zarzut nielegalnego przechowywania pistoletu.</p><p>Nie zmienia to zasadniczego charakteru organizacji, której działalność koncentrowała się przede wszystkim na propagandzie antykomunistycznej. Pokazuje natomiast, że rzeczywista historia jest bardziej skomplikowana niż wygodna legenda o bezbronnych uczniach z kilkoma kartkami papieru.</p><p><strong>Listopadowa akcja była jednym z najważniejszych przedsięwzięć tomaszowskiej grupy.</strong> Nie zakończyła jej działalności. Jeszcze przed Bożym Narodzeniem 1951 roku młodzież ponownie rozprowadzała ulotki. W dokumentach bezpieki odnotowano przygotowania do wykonania kolejnych kilkudziesięciu egzemplarzy.</p><p>Równocześnie konspiratorzy szukali kontaktów z innymi środowiskami przeciwnymi komunistycznej władzy. Spotykali się z członkami <strong>Towarzystwa Antykomunistycznego (TAK)</strong>, działającego w Łodzi, a także korzystali ze wsparcia młodego duchownego, związanego z tomaszowską parafią św. Antoniego.</p><h2>Ksiądz, który nie chciał odwrócić wzroku</h2><p><strong>Ksiądz Zdzisław Czosnykowski</strong> miał wówczas zaledwie dwadzieścia kilka lat. Był przedwojennym harcerzem, wikariuszem parafii św. Antoniego i od września 1951 roku prefektem tomaszowskiego liceum. Organizował życie religijne młodzieży, prowadził koło ministrantów i chór parafialny.</p><p>Jak ustalił historyk IPN Paweł Wąs, autor poświęconego duchownemu artykułu „Kapłan wyklęty”, pod koniec 1951 roku członkowie „Orląt” zwrócili się do niego w poszukiwaniu pomocy duchowej i materialnej. <strong>Ksiądz udzielił młodym konspiratorom pożyczki na zakup powielacza.</strong></p><p>Ten gest miał później kosztować go niezwykle wiele.</p><p>W stalinowskiej Polsce Kościół katolicki był traktowany przez władzę jako jeden z najważniejszych przeciwników ideologicznych. Komuniści starali się ograniczać jego wpływ na młodzież, likwidowali organizacje katolickie i próbowali podporządkować duchowieństwo państwu. Kontakty księdza z nielegalną organizacją młodzieżową stanowiły dla bezpieki idealny pretekst do rozpoczęcia kolejnego śledztwa.</p><p>Wkrótce okazało się, że władza nie zamierza poprzestać na obserwacji.</p><h2>„Spiskowcy”. Bezpieka rozpoczyna polowanie na licealistów</h2><p>Tomaszowski Urząd Bezpieczeństwa prowadził przeciwko organizacji sprawę operacyjną pod kryptonimem <strong>„Spiskowcy”</strong>. Funkcjonariusze analizowali próbki pisma maszynowego, starali się ustalić pochodzenie ulotek i wykorzystywali tajnych informatorów do rozpoznawania środowiska młodzieżowego.</p><p>To jeden z najbardziej ponurych paradoksów tamtej epoki. Państwo utrzymywało rozbudowany aparat śledczy i sieć agenturalną po to, by tropić między innymi uczniów, którzy odważyli się napisać, że nie zgadzają się z oficjalną ideologią.</p><p>Przełom nastąpił po zatrzymaniach członków łódzkiego Towarzystwa Antykomunistycznego. Śledztwo doprowadziło funkcjonariuszy również do Tomaszowa. <strong>Między 23 a 25 lutego 1952 roku członkowie „Orląt” zostali aresztowani.</strong> Księdza Czosnykowskiego zatrzymano 6 marca.</p><p>Przesłuchania prowadzono w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w Łodzi. Jak wynika z ustaleń historyków IPN, były one brutalne. Stosowano przemoc psychiczną i fizyczną, usiłując wymusić informacje o innych organizacjach konspiracyjnych oraz kontaktach z duchowieństwem.</p><p>Młodzi ludzie, którzy kilka miesięcy wcześniej rozmawiali po lekcjach o historii Polski, znaleźli się w rękach funkcjonariuszy systemu, dla którego podejrzenie politycznej nielojalności wystarczało do zastosowania represji.</p><p><strong>Najbardziej wstrząsające jest jednak to, co wydarzyło się później.</strong></p><h2>Za ulotki — osiem lat. Za pomoc młodzieży — dziesięć</h2><p>W czerwcu 1952 roku przed <strong>Wojskowym Sądem Rejonowym w Łodzi</strong> zapadły surowe wyroki. Z zachowanej dokumentacji wynika, że Jerzy Wiliński został skazany 11 czerwca na siedem lat więzienia. Także ksiądz Czosnykowski usłyszał wówczas wyrok dziesięciu lat pozbawienia wolności, połączony z utratą praw publicznych i konfiskatą mienia.</p><p><strong>Jan Łaski został skazany na osiem lat więzienia, Jerzy Wiliński na siedem, Ewa Przyżycka na pięć, Maria Wolszakiewicz na cztery, Iwo Płachecki na trzy i pół roku, Barbara Figiel na trzy, Danuta Wójciak na dwa i pół, a Janina Korbacz na półtora roku.</strong> Najsurowiej potraktowano księdza Zdzisława Czosnykowskiego.</p><p>Warto jeszcze raz przeczytać te liczby. Pięć lat. Siedem. Osiem. Dziesięć.</p><p>Nie za zabójstwa ani przeprowadzenie zbrojnej rebelii, lecz za działalność w niewielkiej organizacji konspiracyjnej, której głównym narzędziem oddziaływania były plakaty i ulotki, choć w sprawie osądzano również inne czyny. W realiach stalinowskiego państwa taka działalność została potraktowana jako zagrożenie dla ustroju.</p><p>Karę odbywano między innymi w więzieniach w Łodzi, Sieradzu, Jaworznie, Łęczycy, Grudziądzu i Bojanowie. Historia Jerzego Wilińskiego pokazuje, że nie były to wyłącznie liczby zapisane w sądowych aktach. Siedemnastolatek trafił do więziennego świata, w którym musiał mierzyć się z rzeczywistością całkowicie odmienną od szkolnych klas i rodzinnego domu. Przebywał między innymi w więzieniu w Jaworznie, gdzie pracował w kopalni węgla. Jego matka występowała o ułaskawienie syna, ale prośbie nie nadano dalszego biegu. Dopiero amnestia z 1953 roku zmniejszyła wymierzoną mu karę do trzech i pół roku, a w lipcu 1954 roku został warunkowo zwolniony.</p><p>Represje objęły również nauczycielkę liceum, <strong>Helenę Jędrzejczyk</strong>, uczącą biologii i geografii. Aresztowano ją 10 października 1952 roku. Zarzucano jej, że wiedziała o konspiracyjnej działalności wychowanków i nie poinformowała o tym władz, a także nastawiała młodzież przeciwko systemowi komunistycznemu. W grudniu tego samego roku została skazana na trzy lata więzienia. Karę zmniejszono następnie do półtora roku, które odbyła w zakładach karnych w Łodzi i Łęczycy.</p><p>Historia Jędrzejczyk przypomina, że represyjny system uderzał nie tylko w bezpośrednich uczestników oporu. Mógł również karać ludzi, którzy nie chcieli donosić na własnych uczniów.</p><h2>Ośmioro uczniów wśród tysięcy młodych buntowników</h2><p>Tomaszowskie „Orlęta” nie były odosobnionym przypadkiem. Według szacunków Instytutu Pamięci Narodowej w latach 1944/1945–1956 na ziemiach polskich działało około tysiąca konspiracyjnych organizacji młodzieżowych, skupiających blisko jedenaście tysięcy uczestników.</p><p>Powstawały w szkołach średnich, w niewielkich miejscowościach i dużych miastach. Nawiązywały do tradycji Armii Krajowej, Szarych Szeregów i przedwojennych organizacji patriotycznych. Ich członkowie drukowali ulotki, malowali antykomunistyczne napisy, tworzyli konspiracyjne struktury, a niekiedy podejmowali znacznie bardziej ryzykowne działania.</p><p>Była to młodzież wychowywana w cieniu wojny, pamiętająca jeszcze opowieści o niemieckiej okupacji, a jednocześnie obserwująca narodziny kolejnego systemu politycznego, który ograniczał swobody obywatelskie.</p><p>Nie wszyscy byli politycznie dojrzali. Niektóre nadzieje, choćby wiara w rychły wybuch trzeciej wojny światowej i upadek komunizmu, okazały się złudne. Nie wszystkie podejmowane przez nich działania były też pozbawione kontrowersji. Nie odbiera to jednak znaczenia ich podstawowej decyzji: <strong>odmowy podporządkowania własnego sumienia oficjalnej ideologii.</strong></p><p>Właśnie dlatego historię młodzieżowego podziemia warto opowiadać bez uproszczeń. Nie jako bezkrytyczną legendę, ale jako świadectwo czasu, w którym zwykły sprzeciw mógł zrujnować życie.</p><h2>Pamięć wraca do szkoły. „Polsce wierni”</h2><p>Przez dziesięciolecia historia tomaszowskich „Orląt” nie zajmowała należnego jej miejsca w publicznej świadomości. Komunistyczna Polska nie była zainteresowana przypominaniem nastolatków skazywanych przez własne sądy za działalność niepodległościową. O takich sprawach milczano w podręcznikach, a prawdziwy obraz wydarzeń pozostawał w rodzinnej pamięci i archiwach.</p><p>Dopiero po przemianach ustrojowych możliwe stało się systematyczne odtwarzanie historii podobnych organizacji.</p><p><strong>27 lutego 2019 roku w I Liceum Ogólnokształcącym im. Jarosława Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim odsłonięto tablicę upamiętniającą członków „Orląt”.</strong> Była częścią ogólnopolskiego projektu IPN poświęconego młodzieżowym organizacjom antykomunistycznym.</p><p>W uroczystościach uczestniczyli przedstawiciele Instytutu Pamięci Narodowej, władz państwowych i samorządowych, duchowieństwa oraz szkolnej społeczności. Historyczne wykłady wygłosili Dariusz Rogut i Paweł Wąs. Obecna była również <strong>Alicja Wilińska, żona zmarłego Jerzego Wilińskiego</strong>, jednego z założycieli organizacji.</p><p>Ówczesny prezes IPN <strong>Jarosław Szarek</strong> mówił do uczniów, że to właśnie w ich rękach znajduje się pamięć o tomaszowskich „Orlętach”. Nawiązał przy tym do słów, którymi młodzi konspiratorzy wzywali swoich rówieśników do wierności ojczyźnie.</p><p>To szczególnie wymowna scena. W tym samym budynku, w którym niegdyś młodzież przygotowywała się do walki z komunistyczną propagandą, kolejne pokolenie poznawało nazwiska swoich poprzedników. Po latach milczenia pamięć powróciła tam, gdzie wszystko się zaczęło.</p><h2>Siedemdziesiąt pięć lat później. Czy pamiętamy?</h2><p>Współczesnemu człowiekowi trudno wyobrazić sobie świat, w którym napisanie i rozpowszechnienie ulotki politycznej może oznaczać wieloletnie więzienie. Przywykliśmy do publicznych sporów, krytykowania polityków, publikowania własnych opinii i otwartego kwestionowania decyzji władzy. Wolność słowa, mimo wszystkich współczesnych sporów o jej granice, pozostaje jednym z fundamentów demokratycznego państwa.</p><p>Dla pokolenia tomaszowskich „Orląt” była marzeniem, za które trzeba było zapłacić bardzo wysoką cenę.</p><p>Dziś, w <strong>75. rocznicę akcji z nocy 7 na 8 listopada 1951 roku</strong>, warto przypomnieć wszystkie osiem nazwisk. Nie tylko dlatego, że należą do historii Tomaszowa Mazowieckiego. Również dlatego, że mówią nam coś istotnego o odwadze, odpowiedzialności i sposobie działania totalitarnej władzy.</p><p>W historii miasta łatwo znaleźć miejsce dla fabrykantów, przemysłowców, generałów i polityków. Znacznie trudniej przywraca się pamięć o tych, którzy nie pozostawili po sobie wielkich budowli ani pomników, lecz jedynie dokumenty śledztw, więzienne akta i wspomnienia najbliższych.</p><p>A przecież <strong>historia Tomaszowa Mazowieckiego to nie tylko dzieje fabryk, ulic, pałaców i kolejnych władz samorządowych. To również historia ludzi, którzy w najtrudniejszych czasach potrafili powiedzieć „nie”.</strong></p><p>Barbara Figiel. Janina Korbacz. Jan Łaski. Iwo Płachecki. Ewa Przyżycka. Jerzy Wiliński. Maria Wolszakiewicz. Danuta Wójciak.</p><p>Osiem nazwisk. Osiem młodych życiorysów, których bieg brutalnie zmieniła stalinowska machina represji.</p><p><strong>W listopadzie 1951 roku mieli przeciwko sobie aparat bezpieczeństwa, sądy wojskowe i całą potęgę państwowej propagandy. Mieli jednak coś, czego nie dało się zamknąć w więziennej celi — przekonanie, że człowiek nie musi zgadzać się na kłamstwo tylko dlatego, że zostało ono ogłoszone prawdą przez władzę.</strong></p><p>I może właśnie dlatego, po siedemdziesięciu pięciu latach, warto o nich pamiętać.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Zaczepianie dzieci pod szkołą i pytania o „Słoneczko”. Jak Tomaszów chroni najmłodszych?]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57422,zaczepianie-dzieci-pod-szkola-i-pytania-o-sloneczko-jak-tomaszow-chroni-najmlodszych</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57422,zaczepianie-dzieci-pod-szkola-i-pytania-o-sloneczko-jak-tomaszow-chroni-najmlodszych</guid>
            <pubDate>Fri, 06 Nov 2026 19:39:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-zaczepianie-dzieci-pod-szkola-i-pytania-o-sloneczko-jak-tomaszow-chroni-najmlodszych-1793959665.png</url>
                        <title>Zaczepianie dzieci pod szkołą i pytania o „Słoneczko”. Jak Tomaszów chroni najmłodszych?</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57422,zaczepianie-dzieci-pod-szkola-i-pytania-o-sloneczko-jak-tomaszow-chroni-najmlodszych</link>
                    </image><description>Śledztwo dotyczące zaczepiania dzieci w pobliżu Szkoły Podstawowej nr 10 w Tomaszowie Mazowieckim może wkrótce wejść w kolejny etap. Według informacji przekazanych redakcji w sprawie mają zostać przedstawione zarzuty. Prokuratura nie potwierdziła jednak jeszcze publicznie takiej decyzji. Tymczasem historia z tomaszowskiej „dziesiątki” przypomina inne niepokojące wydarzenia, o których nasze miasto wolałoby zapomnieć. Przypadki internetowego wabienia nieletnich, prawomocne skazania za przestępstwa seksualne wobec dzieci, kontrowersje wokół fotografowania maluchów nad Pilicą i wreszcie sprawa wychowanek domu dziecka, które według relacji przedstawionej na komisji Rady Powiatu miały sprzedawać swoje zdjęcia w internecie. W tej ostatniej historii szczególnie bulwersują pytania o postępowanie prokuratury, która — według ustaleń naszej redakcji — zakończyła sprawę, nie zabezpieczając nawet nagrania zawierającego istotne wypowiedzi.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <section style="max-width:850px;margin:25px auto;padding:25px 28px;background:#f2f8f4;border-left:6px solid #b92332;border-radius:12px;box-shadow:0 4px 18px rgba(0,0,0,.08);font-family:Arial,Helvetica,sans-serif;color:#24352c;line-height:1.7;">  <div style="font-size:13px;font-weight:800;letter-spacing:1.5px;text-transform:uppercase;color:#187345;margin-bottom:10px;">    NASZTOMASZOW.PL | NASZ ARTYKUŁ W SKRÓCIE  </div>  <h2 style="font-size:25px;line-height:1.3;color:#173e2a;margin:0 0 15px;font-weight:800;">    Dzieci pod ochroną. A może tylko pod nadzorem?  </h2>  <p style="font-size:16px;margin:0 0 18px;">    <strong>Szkolna brama, internetowe komunikatory, plaża nad Pilicą i dom dziecka.</strong>    Różne miejsca, różne historie, ale jedno fundamentalne pytanie:    <strong style="color:#a52230;">czy dorośli i instytucje naprawdę potrafią chronić najmłodszych?</strong>  </p>  <div style="border-top:1px solid #d2e3d6;padding-top:14px;">    <p style="margin:0 0 13px;font-size:15px;">      <strong style="color:#176a42;">Szkoła Podstawowa nr 10.</strong>      Powtarzające się, nieproszone kontakty dorosłej osoby z dziećmi wzbudziły niepokój rodziców. Trwa śledztwo dotyczące uporczywego nękania. Pojawiają się informacje o możliwych zarzutach, ale brak ich oficjalnego potwierdzenia.    </p>    <p style="margin:0 0 13px;font-size:15px;">      <strong style="color:#176a42;">Tomaszowskie historie sprzed lat.</strong>      Przypominamy sprawę mężczyzny skazanego za przestępstwa seksualne wobec pięciu dziewczynek, który później wystąpił jako święty Mikołaj, oraz policyjne działania wymierzone w internetowe wykorzystywanie dzieci.    </p>    <p style="margin:0 0 13px;font-size:15px;">      <strong style="color:#176a42;">Zdjęcia dzieci nad Pilicą.</strong>      W 2024 roku interwencja policji dotyczyła młodego, byłego kandydata KO do Rady Miejskiej. Postępowanie zostało umorzone, bez przedstawienia zarzutów. Pozostały pytania o sposób wyjaśnienia zdarzenia.    </p>    <p style="margin:0;font-size:15px;">      <strong style="color:#176a42;">Dom Dziecka „Słoneczko”.</strong>      Redakcja powraca do informacji o możliwej sprzedaży zdjęć przez wychowanki oraz wątpliwości dotyczących zabezpieczenia nagrania z posiedzenia komisji. Okoliczności wymagają rzetelnego wyjaśnienia.    </p>  </div>  <div style="margin-top:20px;padding:15px 17px;background:#e3efe7;border-radius:8px;">    <p style="margin:0;font-size:16px;font-weight:700;color:#174c32;">      Dzieciństwo nie powinno być poligonem dla cudzych patologicznych zachowań. A milczenie instytucji nigdy nie może zastępować rzetelnego wyjaśnienia sprawy.    </p>  </div>  <div style="margin-top:16px;font-size:12px;color:#62746a;">    Materiał publicystyczno-interwencyjny. Opisane sprawy mają różny status prawny. Podejrzenie nie oznacza winy, a przedstawienie zarzutów nie jest wyrokiem.  </div></section><p style="text-align:justify;">W bajkach braci Grimm dzieci przestrzegano przed wilkiem ukrywającym się w lesie. W rzeczywistym świecie zagrożenia bywają znacznie trudniejsze do rozpoznania. Czasami zaczynają się od pozornie niewinnej rozmowy, poczęstunku, obietnicy prezentu. Innym razem od &nbsp;<span style="background-color:initial!important;color:inherit!important;">wiadomości</span> w komunikatorze, internetowej znajomości, prośby o fotografię. Zdarza się, że za ekranem siedzi człowiek, który doskonale wie, jak zdobywać zaufanie młodych ludzi, wykorzystując ich samotność, ciekawość i naturalną potrzebę akceptacji.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Wykorzystywanie seksualne dzieci jest jednym z najbardziej odrażających przejawów ludzkiej przemocy.</strong> Nie zawsze zaczyna się od fizycznego kontaktu. Niekiedy poprzedza je wielotygodniowe oswajanie ofiary, przekraczanie kolejnych granic, manipulacja emocjonalna i budowanie poczucia zależności. Specjaliści nazywają taki proces groomingiem.</p><p style="text-align:justify;">Nie oznacza to, że każda dorosła osoba rozmawiająca z dzieckiem ma nieuczciwe zamiary. Nie oznacza również, że wszystkie opisane poniżej sprawy dotyczą przestępstw seksualnych. Łączy je jednak zasadnicze pytanie: <strong>czy instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo dzieci potrafią reagować odpowiednio wcześnie, zanim niepokojący sygnał zamieni się w tragedię</strong></p><h2>Szkoła Podstawowa nr 10. Cukierki, nieproszone kontakty i prokuratorskie śledztwo</h2><p style="text-align:justify;">Z relacji rodziców i przedstawicieli szkoły wynika, że w okolicach SP nr 10 na Niebrowie pojawiała się dorosła osoba, która wielokrotnie nawiązywała kontakty z uczniami. Miała częstować dzieci słodyczami i wręczać im materiały dotyczące tożsamości płciowej. Według świadków nie były to pojedyncze, przypadkowe spotkania. Sytuacje miały powtarzać się na tyle często, że zaczęły budzić poważny niepokój rodziców, nauczycieli i dyrekcji placówki. Niektórzy rodzice twierdzili, że podobne zachowania obserwowano już w poprzednim roku szkolnym.</p><p style="text-align:justify;">Dyrektorka szkoły Izabela Śliwińska potwierdziła, że placówka informowała policję o kolejnych zdarzeniach. Interwencje funkcjonariuszy potwierdziła również rzeczniczka tomaszowskiej policji, asp. sztab. Aleksandra Cieślak. Ostatecznie zgromadzony materiał stał się podstawą do wszczęcia śledztwa w kierunku <strong>uporczywego nękania, czyli przestępstwa określonego w art. 190a Kodeksu karnego</strong>. Waldemar Szymański, zastępca prokuratora rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim, informował na początku października, że postępowanie trwa, a zarzutów jeszcze nie przedstawiono. Obecnie pojawia się informacja, że ma się to zmienić. Jej oficjalne potwierdzenie, podobnie jak dokładna kwalifikacja prawna ewentualnych zarzutów, pozostaje jednak kwestią otwartą.</p><p style="text-align:justify;">Nie chodzi tutaj o to, jakiej płci jest osoba budząca niepokój ani jakie poglądy prezentuje. <strong>Tożsamość płciowa, orientacja seksualna czy samo przekazywanie informacji na ich temat nie stanowią dowodu przestępstwa.</strong> Problemem są powtarzające się, nieproszone kontakty z dziećmi oraz ewentualne naruszanie ich bezpieczeństwa i prywatności.</p><p>Rodzice mają prawo wiedzieć, kto i dlaczego usiłuje nawiązywać znajomości z ich dziećmi. Szkoła ma obowiązek reagować, gdy zachowania osoby postronnej budzą uzasadnione obawy. A organy ścigania powinny ustalić, czy przekroczono granicę odpowiedzialności karnej.</p><p>W tej sprawie pojawiły się również medialne spekulacje dotyczące możliwych powiązań z tragiczną śmiercią 13-letniej Roksany z Warszawy. Z doniesień medialnych wynika, że tomaszowski transwestyta jest osobą mają związek ze śmiercią dziewczynki.&nbsp;</p><h2>Internet. Miejsce, w którym dorosły drapieżnik może udawać przyjaciela</h2><p style="text-align:justify;">Przypadek z „dziesiątki” dotyczy kontaktów nawiązywanych w świecie rzeczywistym. Jednak współczesne zagrożenia nie kończą się przy szkolnej bramie. Przenoszą się na ekran telefonu, do komunikatorów, gier internetowych i grup społecznościowych. Tam osoba dorosła może podawać się za rówieśnika, proponować przyjaźń, oferować prezenty albo pieniądze. Początkowo rozmowy bywają zupełnie niewinne. Później mogą pojawić się żądania intymnych fotografii, próby wymuszenia kolejnych materiałów, groźby ich upublicznienia albo propozycje spotkania.</p><p style="text-align:justify;">To właśnie jeden z mechanizmów <strong>internetowego uwodzenia i wykorzystywania dzieci</strong>, przed którym od lat ostrzegają organizacje zajmujące się ochroną małoletnich.</p><p style="text-align:justify;">Tomaszów Mazowiecki miał już okazję przekonać się, że nie jest to wyłącznie problem wielkich miast. &nbsp;<strong>3 kwietnia 2016 roku tomaszowscy policjanci zorganizowali zasadzkę na 25-letniego mężczyznę</strong>, który według policyjnych ustaleń przez internet namawiał 14-letnią dziewczynkę do kontaktów seksualnych. Mężczyzna przyjechał na umówione spotkanie. Zamiast dziewczynki czekali na niego funkcjonariusze. Zabezpieczono również elektroniczne nośniki danych. O zatrzymaniu informował wówczas NaszTomaszow.pl.</p><p style="text-align:justify;">W sierpniu 2021 roku głośno było o zatrzymaniu 64-letniego mieszkańca Tomaszowa Mazowieckiego. Mężczyzna miał prowadzić korespondencję o charakterze seksualnym z rozmówcami podającymi się za 11-letnią dziewczynkę. W rzeczywistości byli to członkowie grupy zajmującej się ujawnianiem podejrzanych zachowań wobec dzieci. Policja potwierdziła zatrzymanie mężczyzny i zabezpieczenie materiałów do dalszej analizy.</p><p style="text-align:justify;">W obu przypadkach działania funkcjonariuszy miały ustalić, czy doszło do przestępstwa. Samo zatrzymanie nie przesądzało jeszcze o winie.</p><p style="text-align:justify;">Te historie pokazują jednak, jak istotne jest wczesne rozpoznawanie zagrożeń. <strong>Człowiek próbujący seksualnie wykorzystać dziecko nie musi zaczynać od przemocy. Często zaczyna od zdobywania jego zaufania.</strong></p><h2>Tomaszów pamięta sprawę pięciu dziewczynek. I skazanego, który później został świętym Mikołajem</h2><p style="text-align:justify;">Jedną z najbardziej bulwersujących historii opisanych przed laty przez NaszTomaszow.pl była sprawa Michała R. 19 października 2000 roku Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim uznał go za winnego przestępstw seksualnych wobec pięciu dziewczynek w wieku od 10 do 12 lat. W pierwszej instancji wymierzono mu karę czterech lat pozbawienia wolności, którą następnie sąd odwoławczy złagodził do trzech lat.</p><p style="text-align:justify;">Sprawa powróciła w 2009 roku, kiedy wyszło na jaw, że wcześniej skazany mężczyzna uczestniczył w wydarzeniu sportowym z udziałem dzieci. Publikacje naszego portalu zainteresowały również media ogólnopolskie. Jeszcze bardziej szokujący był kolejny rozdział tej historii.</p><p style="text-align:justify;">W grudniu 2017 roku redakcja otrzymała fotografie z jednego z tomaszowskich przedszkoli. Okazało się, że mężczyzna skazany za przestępstwa seksualne wobec dzieci występował podczas przedszkolnej uroczystości w roli świętego Mikołaja. Według ówczesnych informacji decyzję o jego udziale podjęła rada rodziców, nieświadoma kryminalnej przeszłości mężczyzny.</p><p>Nie informowano wówczas o nowym przestępstwie popełnionym podczas tej uroczystości. Problem dotyczył jednak czegoś fundamentalnego — procedur bezpieczeństwa, wiedzy &nbsp;<span style="background-color:initial!important;color:inherit!important;">dorosłych</span> i odpowiedzialności za dopuszczanie osób do bezpośredniego kontaktu z najmłodszymi.</p><p>Czy naprawdę trzeba czekać na kolejne nieszczęście, żeby zrozumieć, że ochrona dzieci nie może ograniczać się do dobrych intencji?</p><h2>Szesnastu podejrzanych i śledztwo, które zaczęło się w Tomaszowie</h2><p style="text-align:justify;">W 2015 roku tomaszowscy policjanci wspólnie z funkcjonariuszami Komendy Wojewódzkiej Policji w Łodzi rozpoczęli wielowątkowe postępowanie dotyczące posiadania i rozpowszechniania materiałów przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci. Początkiem sprawy było zatrzymanie 32-letniego mieszkańca Tomaszowa Mazowieckiego. Kolejne czynności doprowadziły śledczych do osób mieszkających w różnych częściach Polski.</p><p style="text-align:justify;">W komunikacie z października 2017 roku łódzka policja informowała już o <strong>16 zatrzymanych mężczyznach, spośród których 15 zostało tymczasowo aresztowanych</strong>. Funkcjonariusze zabezpieczyli komputery, telefony i elektroniczne nośniki zawierające zakazane materiały. Sprawa miała zasięg ogólnopolski, ale jej początek związany był właśnie z Tomaszowem.</p><p style="text-align:justify;">To ważne przypomnienie. Internet nie zna granic administracyjnych. Materiał wytworzony w jednym miejscu może być rozpowszechniany przez osoby oddalone o setki kilometrów. A ofiara często nie ma pojęcia, kto ogląda jej wizerunek i gdzie trafiają kolejne kopie.</p><h2>Młody działacz Koalicji Obywatelskiej i zdjęcia dzieci nad Pilicą. Pytania, które nie zniknęły</h2><p style="text-align:justify;">W sierpniu 2024 roku Tomaszów Mazowiecki żył kolejną historią. Tym razem chodziło o wydarzenia na dzikiej plaży nad Pilicą. Według relacji świadków 21-letni mężczyzna miał obserwować i fotografować wypoczywające dzieci, również wtedy, gdy były przebierane przez rodziców. Zachowanie młodego człowieka wzbudziło niepokój plażowiczów, którzy podjęli interwencję i zawiadomili policję.</p><p style="text-align:justify;">Sprawa stała się głośna także dlatego, że mężczyzna kilka miesięcy wcześniej kandydował do Rady Miejskiej z listy <strong>Koalicji Obywatelskiej</strong>.</p><p style="text-align:justify;">W odpowiedzi na pytania naszej redakcji policja potwierdziła wówczas podjęcie interwencji i zabezpieczenie materiału dowodowego. Postępowanie prowadzono w kierunku art. 202 § 4a Kodeksu karnego, dotyczącego posiadania lub uzyskiwania dostępu do materiałów pornograficznych z udziałem małoletnich. Była to jednak wstępna kwalifikacja, a nie ustalenie, że podejrzewany czyn rzeczywiście popełniono.</p><p style="text-align:justify;">Późniejsze informacje wskazywały, że postępowanie zostało umorzone. Nie przedstawiono zarzutów i nie zapadł wyrok skazujący.</p><p style="text-align:justify;"><strong>Tego faktu nie wolno pomijać. Młodego mężczyzny nie można nazywać sprawcą przestępstwa seksualnego tylko dlatego, że jego zachowanie wzbudziło podejrzenia. &nbsp;</strong>Ale nie oznacza to, że zniknęły wszystkie pytania o sposób wyjaśnienia zdarzenia. Tym bardziej, że młody człowiek pochodzi z tego samego środowiska, z którego wywodzi się też transseksualna osoba, o której wspominamy.&nbsp;</p><p style="text-align:justify;">Czy rodzice dzieci otrzymali wyczerpujące informacje? Jakie były najważniejsze ustalenia opinii dotyczących zabezpieczonego sprzętu? Jakie przesłanki zadecydowały o umorzeniu? Czy wyjaśniono wszystkie okoliczności wskazywane przez świadków?</p><p style="text-align:justify;">W przestrzeni publicznej pojawiały się sugestie, że &nbsp;<span style="background-color:initial!important;color:inherit!important;">polityczne</span> i towarzyskie znajomości mogły mieć wpływ na los postępowania. <strong>Nie przedstawiono jednak wiarygodnych dowodów potwierdzających taką ingerencję.</strong> Nie wolno utożsamiać podejrzeń z faktami.</p><p style="text-align:justify;">Polityczna przynależność nie może być ani okolicznością obciążającą, ani ochronnym parasolem. Odpowiedzialność za czyny powinna być oceniana według jednakowych zasad, niezależnie od tego, czy ktoś należy do KO, PiS, Lewicy czy pozostaje poza polityką.</p><p style="text-align:justify;">Tak samo przejrzyste powinny być decyzje kończące postępowania w sprawach wzbudzających poważny społeczny niepokój.</p><h2>Dom Dziecka „Słoneczko”. Zdjęcia za pieniądze i nagranie, którego prokuratura miała nie zabezpieczyć</h2><p>Jest jednak jeszcze jedna historia, która szczególnie domaga się wyjaśnienia. Dotyczy wychowanek tomaszowskiego Domu Dziecka „Słoneczko”.</p><p>Podczas posiedzenia Komisji Zdrowia, Rodziny i Spraw Społecznych Rady Powiatu Tomaszowskiego miała paść wypowiedź ówczesnej dyrektorki placówki dotycząca sprzedaży roznegliżowanych fotografii i filmów przez podopieczne. Według ustaleń opublikowanych przez NaszTomaszow.pl dziewczęta miały otrzymywać pieniądze za zdjęcia poprzez system BLIK.</p><p>W publikacji z września 2025 roku wskazywaliśmy, że intymny charakter tych materiałów pozostawał przypuszczeniem wymagającym sprawdzenia. W późniejszym tekście, opublikowanym w październiku 2026 roku, redakcja opisała wypowiedź dyrektorki jako dotyczącą fotografii.</p><p><strong>Nie znamy publicznie zweryfikowanej zawartości tych zdjęć, tożsamości ich odbiorców ani pełnych okoliczności ewentualnych transakcji.</strong> Właśnie dlatego sprawa wymagała rzetelnego postępowania dowodowego.</p><p>Jeżeli bowiem małoletnie rzeczywiście przekazywały intymne fotografie w zamian za pieniądze, należało ustalić, kto je kupował, czy osoby te były pełnoletnie, czy dochodziło do manipulacji, nacisków lub szantażu oraz czy fotografie były dalej rozpowszechniane.</p><p>Szczególną uwagę powinien zwracać fakt, że mowa była o wychowankach placówki opiekuńczo-wychowawczej. A więc dzieciach, wobec których państwo i samorząd ponoszą szczególną odpowiedzialność.</p><p>Wątpliwości wzbudza również sposób udokumentowania całej sprawy. Według wcześniejszych ustaleń naszej redakcji istotna wypowiedź dyrektorki nie znalazła odzwierciedlenia w protokole posiedzenia komisji.</p><p>Redaktor naczelny NaszTomaszow.pl informował, że dysponuje nagraniem zawierającym tę wypowiedź i złożył zawiadomienie do prokuratury.</p><p>I właśnie tutaj rozpoczyna się najbardziej niepokojący rozdział tej historii.</p><p><strong>Według relacji przedstawionej przez naszą redakcję w październiku 2026 roku prokuratura zakończyła postępowanie, nie występując nawet o zabezpieczenie nagrania komisji ze Starostwa Powiatowego. Nie zwróciła się również po jego kopię do zawiadamiającego, który deklarował, że posiada ten materiał.</strong></p><p>To ustalenia redakcyjne, których nie mogliśmy skonfrontować z pełnymi aktami postępowania. Nie przesądzają więc, że nie przeprowadzono żadnych innych czynności. Wymagają natomiast jednoznacznej odpowiedzi ze strony prokuratury.</p><p>Bo jeżeli przed podjęciem decyzji kończącej postępowanie nie zapoznano się z dostępnym nagraniem, pojawia się zasadnicze pytanie: <strong>na jakiej podstawie oceniono wypowiedź, która stała się jednym z powodów zawiadomienia organów ścigania?</strong></p><p>Nie chodzi o to, by oskarżać wychowanki albo publicznie roztrząsać ich prywatność. Przeciwnie — chodzi o ich ochronę. W sytuacjach potencjalnego wykorzystywania seksualnego małoletni wymagają wsparcia, a nie moralizowania czy zawstydzania.</p><p>Nie można też uznawać za udowodnione przestępstwa czegoś, co na razie wynika z niezweryfikowanej relacji. Weryfikacja jest zadaniem właściwych organów.</p><p>Dlaczego więc, według informacji redakcji, nie zabezpieczono najważniejszego dostępnego nagrania? Dlaczego relacja z posiedzenia nie znalazła pełnego odzwierciedlenia w protokole? Czy sprawdzono elektroniczne płatności, jeżeli istniały podstawy prawne do takich działań? Czy ustalono, komu i jakie materiały mogły być przekazywane?</p><p>I wreszcie: czy ktokolwiek zadbał o to, aby wychowanki otrzymały pomoc, jeżeli rzeczywiście znalazły się w sytuacji zagrożenia?</p><h2>Prawo nie pozwala lekceważyć sygnałów o możliwym wykorzystaniu dzieci</h2><p>Polskie przepisy przewidują odpowiedzialność nie tylko za bezpośrednie seksualne wykorzystywanie małoletnich, lecz również za określone formy działań podejmowanych za pośrednictwem internetu.</p><p><strong>Art. 200a Kodeksu karnego</strong> dotyczy internetowego nawiązywania kontaktu z dzieckiem poniżej 15. roku życia w określonych celach seksualnych, przy spełnieniu dodatkowych ustawowych przesłanek. Z kolei <strong>art. 202 Kodeksu karnego</strong> penalizuje między innymi posiadanie i rozpowszechnianie materiałów pornograficznych z udziałem małoletnich.</p><p>Nie każda fotografia dziecka, nawet wykonana w sytuacji budzącej zastrzeżenia, jest automatycznie materiałem pornograficznym. Ocenę prawną należy opierać na konkretnych okolicznościach i dowodach.</p><p>Równie istotne są przepisy proceduralne. <strong>Art. 304 § 2 Kodeksu postępowania karnego</strong> nakłada na instytucje państwowe i samorządowe, które w związku ze swoją działalnością dowiedziały się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, obowiązek niezwłocznego zawiadomienia policji lub prokuratury oraz podjęcia niezbędnych działań służących ochronie śladów i dowodów.</p><p>Natomiast <strong>art. 308 k.p.k.</strong> pozwala organom ścigania w pilnych przypadkach zabezpieczać dowody jeszcze przed formalnym wszczęciem postępowania.</p><p>Przepisy te nie oznaczają, że każde podejrzenie automatycznie uzasadnia przeszukanie czy zatrzymanie. Pokazują jednak, jak dużą wagę ustawodawca przywiązuje do ochrony materiału dowodowego.</p><p>Nagranie wypowiedzi osoby odpowiedzialnej za opiekę nad dziećmi mogłoby mieć w takim postępowaniu istotne znaczenie. W szczególności wtedy, gdy później powstaje spór o to, co rzeczywiście zostało powiedziane.</p><h2>Największym zagrożeniem bywa również obojętność dorosłych</h2><p>Wszystkie przywołane historie różnią się pod względem prawnym i faktycznym. W jednej mamy prawomocne skazanie, w innych policyjne zatrzymania, śledztwa albo zakończone postępowania, które nadal budzą pytania. Nie wolno stawiać między nimi znaku równości ani sugerować, że dotyczą tych samych osób czy powiązanych grup.</p><p>Ale jest coś, co powinno łączyć reakcję instytucji na każdą z nich: <strong>bezpieczeństwo dziecka musi być ważniejsze niż polityczna wygoda, urzędniczy spokój czy reputacja d</strong><span style="background-color:initial!important;color:inherit!important;"><strong>orosłych</strong></span>.</p><p>Dziecko zaczepiane przez nieznajomą osobę powinno mieć pewność, że może o tym powiedzieć nauczycielowi i rodzicom. Nastolatka nakłaniana w internecie do wysyłania intymnych fotografii powinna wiedzieć, że otrzyma pomoc, nawet jeżeli wcześniej uległa manipulacji. Wychowanek domu dziecka powinien mieć pewność, że dorośli odpowiedzialni za jego opiekę potraktują każdy niepokojący sygnał poważnie.</p><p>A rodzice powinni wiedzieć, że ich zgłoszenia nie znikają gdzieś między szkolnym gabinetem, policyjnym biurkiem i prokuratorskimi aktami.</p><p>Dlatego wracamy do historii z tomaszowskiej „dziesiątki”. Jeżeli rzeczywiście mają zostać przedstawione zarzuty, będzie to ważny etap postępowania. Nadal jednak nie wyrok, lecz początek kolejnej części procesu ustalania odpowiedzialności.</p><p>Wracamy również do sprawy znad Pilicy, w której nie stwierdzono podstaw do dalszego ścigania, oraz do niewyjaśnionych pytań dotyczących Domu Dziecka „Słoneczko”</p><p>Nie po to, by urządzać publiczny lincz, wskazywać winnych bez dowodów albo budować &nbsp;<span style="background-color:initial!important;color:inherit!important;">polityczny</span> spektakl na krzywdzie dzieci.</p><p>Wracamy do nich, ponieważ <strong>o dojrzałości społeczeństwa nie świadczy liczba deklaracji o trosce o najmłodszych, lecz sposób, w jaki reaguje ono na realne zagrożenia i podejrzenia krzywdy</strong>.</p><p>Tomaszów Mazowiecki nie potrzebuje kolejnych zapewnień, że wszystko jest pod kontrolą. Potrzebuje sprawnie działających instytucji, jasnych procedur, skutecznego zabezpieczania dowodów i odpowiedzi na niewygodne pytania.</p><p>Przede wszystkim zaś potrzebuje przekonania, że kiedy dziecko znajdzie się w niebezpieczeństwie, ktoś potraktuje jego bezpieczeństwo poważniej niż spokój dorosłych.</p><p><strong>Bo dzieciństwo nie powinno być poligonem dla cudzych patologicznych zachowań. A milczenie instytucji nigdy nie może zastępować rzetelnego wyjaśnienia sprawy.</strong></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Północna obwodnica Tomaszowa wraca do gry. Miasto zamawia koncepcję trasy przez rzekę i tory]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57375,polnocna-obwodnica-tomaszowa-wraca-do-gry-miasto-zamawia-koncepcje-trasy-przez-rzeke-i-tory</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57375,polnocna-obwodnica-tomaszowa-wraca-do-gry-miasto-zamawia-koncepcje-trasy-przez-rzeke-i-tory</guid>
            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 20:22:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-polnocna-obwodnica-tomaszowa-wraca-do-gry-miasto-zamawia-koncepcje-trasy-przez-rzeke-i-tory-1793802496.png</url>
                        <title>Północna obwodnica Tomaszowa wraca do gry. Miasto zamawia koncepcję trasy przez rzekę i tory</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57375,polnocna-obwodnica-tomaszowa-wraca-do-gry-miasto-zamawia-koncepcje-trasy-przez-rzeke-i-tory</link>
                    </image><description>Około 2,7 kilometra nowej drogi, most nad rzeką, tunel lub wiadukt przy torach kolejowych i rondo na drodze wojewódzkiej nr 713. Tomaszów Mazowiecki rozpoczyna kolejny etap przygotowań do budowy północnej obwodnicy miasta. Samorząd ogłosił przetarg na opracowanie koncepcji inwestycji, której realizacja mogłaby istotnie zmienić układ komunikacyjny Tomaszowa. W dokumentacji pojawia się również kwestia gruntów przeznaczonych do ewentualnych wywłaszczeń. Zanim jednak na trasę wyjadą maszyny budowlane, trzeba będzie odpowiedzieć na wiele pytań. Przede wszystkim: którędy dokładnie pobiegnie droga, ile będzie kosztować i kto zapłaci za jej budowę?</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>3 listopada 2026 roku Gmina Miasto Tomaszów Mazowiecki ogłosiła postępowanie przetargowe <strong>WRI.271.1.38.2026.ZP</strong>, dotyczące opracowania koncepcji przebiegu północnej obwodnicy miasta. Szacunkowa wartość zamówienia wynosi <strong>365 853,65 zł netto, czyli niemal 450 tys. zł brutto</strong>. Termin składania ofert wyznaczono na 16 listopada, na godzinę 9.30, natomiast ich otwarcie zaplanowano pół godziny później. Wybrany wykonawca będzie miał 180 dni od zawarcia umowy na przygotowanie dokumentacji.</p><p>Nie chodzi jednak o zwykły projekt kolejnego odcinka miejskiej ulicy. Z opisu zamówienia wynika, że planowana trasa będzie musiała pokonać kilka poważnych przeszkód terenowych, w tym rzekę oraz linię kolejową. Już samo to sprawia, że przedsięwzięcie zapowiada się na znacznie bardziej skomplikowane i kosztowne niż sugerowałaby długość niespełna trzech kilometrów.</p><h2>Most, tory i dwa warianty przebiegu</h2><p>Zgodnie z założeniami miasto planuje drogę <strong>klasy G, czyli drogę główną</strong>, o długości około 2,7 kilometra. Dokumentacja przewiduje jezdnię w przekroju 2+1, pasy ruchu o szerokości 3,5 metra, drogę dla pieszych i rowerów po jednej stronie oraz pobocze po drugiej. Przewidziano również odwodnienie, oświetlenie i przebudowę niezbędnych połączeń z istniejącą siecią drogową.</p><p>Najbardziej wymagającymi elementami będą <strong>przeprawa mostowa przez rzekę oraz bezkolizyjne przekroczenie torów kolejowych</strong>, dla którego rozważane jest rozwiązanie tunelowe lub wiaduktowe. Na przecięciu z drogą wojewódzką nr 713 przewidziano skrzyżowanie typu rondo. Pozostałe skrzyżowania mają mieć prostszą konstrukcję.</p><p>Co istotne, miasto nie pozostawia projektantom pełnej swobody wyznaczania trasy. W dokumentacji wskazano już <strong>preferowany korytarz drogowy</strong>, dopuszczając jedynie niewielkie korekty jego przebiegu. Wykonawca ma przygotować dwie wstępne koncepcje, a następnie szczegółowo opracować wariant wybrany przez zamawiającego.</p><p>Projektanci będą zobowiązani do przeprowadzenia badań geotechnicznych, pozwalających ocenić nośność podłoża i potrzebę jego ewentualnego wzmocnienia. To szczególnie ważne w miejscach planowanych obiektów inżynierskich. Zamawiający zakłada bowiem złożone warunki gruntowe, które mogą istotnie wpłynąć na koszt przyszłych robót.</p><p>Dokumentacja nakazuje także ograniczenie ingerencji w istniejącą zabudowę mieszkaniową oraz tereny cenne przyrodniczo. Wykonawca ma zwrócić się o odpowiednie warunki i informacje między innymi do <strong>Zarządu Dróg Wojewódzkich, Wód Polskich, PKP oraz Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska</strong>. Analizie mają podlegać również siedliska zwierząt, ich szlaki migracyjne i ewentualna konieczność budowy przejść dla zwierząt.</p><h2>450 tysięcy złotych zapisano już w marcu</h2><p>Listopadowe ogłoszenie nie jest pierwszym formalnym krokiem w kierunku przygotowania inwestycji. <strong>24 marca 2026 roku Rada Miejska Tomaszowa Mazowieckiego</strong>, uchwałą nr XXXII/237/2026, wprowadziła do budżetu miasta 450 tys. zł na opracowanie koncepcji przebiegu północnej obwodnicy oraz dokumentacji projektowej w ramach tego zadania.</p><p>Pieniądze pochodziły z oszczędności uzyskanych przy innych inwestycjach drogowych. Na ten cel przesunięto <strong>150 tys. zł z przebudowy ulicy Jasnej oraz 300 tys. zł z przebudowy ulicy Browarnej</strong>. Obecna wartość szacunkowa zamówienia, po doliczeniu podatku VAT, niemal dokładnie odpowiada marcowemu zapisowi budżetowemu.</p><p>To pokazuje, że listopadowy przetarg jest realizacją zamierzenia, na które środki zabezpieczono kilka miesięcy wcześniej. Nie oznacza jednak, że miasto posiada już pieniądze na samą budowę obwodnicy. <strong>450 tys. zł dotyczy etapu przygotowawczego, a nie wykonania drogi.</strong></p><p>Koszt przyszłej realizacji pozostaje nieznany. Projektant ma dopiero przygotować kalkulację dla wybranego wariantu, uwzględniającą między innymi budowę mostu, rozwiązanie kolizji z linią kolejową, roboty ziemne oraz pozyskanie potrzebnych nieruchomości.</p><h2>Czy właściciele gruntów mają powody do obaw?</h2><p>Jednym z najważniejszych, a zarazem najbardziej wrażliwych społecznie zapisów zamówienia jest obowiązek określenia <strong>liczby działek i powierzchni gruntów przewidzianych do ewentualnych wywłaszczeń</strong>.</p><p>Nowa droga musi przecież gdzieś powstać. Nawet jeśli jej przebieg zostanie poprowadzony możliwie daleko od domów, inwestycja może wymagać przejęcia prywatnych nieruchomości lub ich części. Dla jednych mieszkańców obwodnica oznaczałaby lepszy dojazd i mniejszy ruch na istniejących ulicach. Dla innych mogłaby przynieść utratę części nieruchomości, zmianę sposobu ich zagospodarowania albo sąsiedztwo ruchliwej trasy.</p><p>Na obecnym etapie nie można jednak wskazać, ilu właścicieli gruntów mogłoby zostać objętych takimi działaniami. Nie zostały również zweryfikowane szczegóły załącznika mapowego przedstawiającego preferowany przebieg drogi. Dlatego byłoby przedwczesne wymienianie konkretnych ulic, posesji czy numerów działek.</p><p>Trzeba też wyraźnie podkreślić, że <strong>samo opracowanie koncepcji nie jest równoznaczne z wywłaszczeniem</strong>. Gdyby w przyszłości inwestycja była realizowana w trybie decyzji ZRID, zastosowanie znalazłyby przepisy ustawy z 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Jej art. 12 reguluje między innymi przejmowanie nieruchomości pod drogi publiczne i ustalanie odszkodowań. Do tego etapu pozostaje jednak daleka droga.</p><h2>Czy obwodnica rzeczywiście odciąży Tomaszów?</h2><p>Sama nazwa inwestycji budzi duże oczekiwania. Obwodnica powinna przede wszystkim umożliwiać ominięcie najbardziej obciążonych komunikacyjnie części miasta i przejmować ruch, który nie musi kierować się do centrum.</p><p>W przypadku Tomaszowa Mazowieckiego szczególne znaczenie może mieć obsługa ruchu ciężarowego, dojazdów do terenów przemysłowych oraz połączeń między północnymi i wschodnimi rejonami miasta. Dopiero jednak analiza przyszłego układu drogowego i prognoz natężenia ruchu pokaże, w jakim stopniu planowany odcinek będzie mógł spełnić te funkcje.</p><p>Warto przy tym odróżnić miejską koncepcję północnej obwodnicy od wieloletniej dyskusji o przebiegu drogi ekspresowej S12. To dwa odrębne przedsięwzięcia, choć oba dotyczą szerszego problemu wyprowadzenia części ruchu z Tomaszowa i jego otoczenia.</p><p><strong>Budowa nowej drogi nie rozwiązuje automatycznie wszystkich problemów komunikacyjnych.</strong> Może ograniczyć ruch w jednym miejscu, a jednocześnie zwiększyć go na ulicach prowadzących do nowych skrzyżowań. Dlatego niezwykle ważne będzie nie tylko wyznaczenie najkorzystniejszej trasy, lecz także przedstawienie prognoz ruchu i wskazanie, które części miasta rzeczywiście odczują poprawę.</p><h2>Od koncepcji do budowy jeszcze daleko</h2><p>Przetarg ogłoszony 3 listopada otwiera kolejny etap przygotowań, ale nie przesądza o realizacji inwestycji. Po opracowaniu koncepcji konieczne mogą być dalsze procedury środowiskowe, uzgodnienia z zarządcami infrastruktury, przygotowanie dokumentacji projektowej, uzyskanie wymaganych decyzji administracyjnych oraz zabezpieczenie finansowania.</p><p>Na razie nie znamy ani ostatecznego przebiegu drogi, ani kosztorysu budowy, ani terminu rozpoczęcia robót. Nie wiadomo również, z jakich źródeł samorząd zamierza sfinansować przedsięwzięcie i czy będzie zabiegał o wsparcie z funduszy krajowych lub europejskich.</p><p>Pytania wymagające odpowiedzi są zatem konkretne. <strong>Które nieruchomości obejmuje preferowany korytarz? Czy miasto zamierza przeprowadzić konsultacje z mieszkańcami? Jak nowa droga połączy się z istniejącym układem komunikacyjnym? Ile może kosztować most i przekroczenie torów?</strong> I wreszcie — czy inwestycja będzie miała realną szansę na finansowanie?</p><p>Zakończenie prac koncepcyjnych, przy założeniu sprawnego rozstrzygnięcia przetargu i podpisania umowy, mogłoby nastąpić w 2027 roku. Nie byłby to jednak termin rozpoczęcia budowy.</p><p><strong>Północna obwodnica Tomaszowa Mazowieckiego na razie istnieje w dokumentach, budżetowych zapisach i planach projektowych.</strong> Listopadowy przetarg sprawia jednak, że zaczyna nabierać bardziej konkretnych kształtów. Teraz najważniejsze będzie ustalenie, czy wyznaczona na mapie kreska rzeczywiście może stać się drogą, która ułatwi życie mieszkańcom, zamiast tworzyć nowe problemy.</p><p>Bo między obwodnicą narysowaną na papierze a obwodnicą, którą można pojechać, bywa jeszcze bardzo długa droga.</p><p>&nbsp;</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Twarda, Kwiatkówka i Tresta zyskają nowe oświetlenie. Ponad 180 tys. zł na cztery ulice]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57395,twarda-kwiatkowka-i-tresta-zyskaja-nowe-oswietlenie-ponad-180-tys-zl-na-cztery-ulice</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57395,twarda-kwiatkowka-i-tresta-zyskaja-nowe-oswietlenie-ponad-180-tys-zl-na-cztery-ulice</guid>
            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 20:18:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-twarda-kwiatkowka-i-tresta-zyskaja-nowe-oswietlenie-ponad-180-tys-zl-na-cztery-ulice-1793820014.jpg</url>
                        <title>Twarda, Kwiatkówka i Tresta zyskają nowe oświetlenie. Ponad 180 tys. zł na cztery ulice</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57395,twarda-kwiatkowka-i-tresta-zyskaja-nowe-oswietlenie-ponad-180-tys-zl-na-cztery-ulice</link>
                    </image><description>Jesienne wieczory zapadają coraz szybciej, a na niektórych ulicach gminy Tomaszów Mazowiecki ciemność wciąż wygrywa z ulicznymi latarniami. Ma się to zmienić jeszcze przed końcem roku. Samorząd podpisał umowę na budowę i rozbudowę oświetlenia w Twardej, Kwiatkówce i Treście. Inwestycja będzie kosztowała 180 809 złotych, a wykonawcą została firma z Tomaszowa Mazowieckiego.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Jaśniej na czterech ulicach</h2><p>Nowe oświetlenie pojawi się w czterech lokalizacjach. Największym beneficjentem inwestycji będzie <strong>Twarda</strong>, gdzie prace obejmą dwie ulice: Spokojną i Szkolną. Pozostałe zadania zaplanowano przy <strong>ulicy Łagiewnickiej w Kwiatkówce</strong> oraz <strong>ulicy Dębowej w Treście</strong>.</p><p>Choć inwestycja nie należy do największych przedsięwzięć infrastrukturalnych gminy, dla mieszkańców tych ulic może mieć znaczenie znacznie większe, niż sugerowałaby wartość zamówienia. Dobrze oświetlona droga to przecież nie tylko wygoda, lecz także większe poczucie bezpieczeństwa podczas wieczornych spacerów, powrotów z pracy czy codziennych przejazdów.</p><p>Zakres robót obejmuje wykonanie instalacji kablowych, ułożenie rur osłonowych, montaż aluminiowych słupów, wysięgników oraz energooszczędnych opraw LED. W zależności od lokalizacji będą to zarówno nowe instalacje, jak i rozbudowa istniejącej infrastruktury.</p><h2>Sześć ofert. Wybrano najtańszą</h2><p>Z dokumentacji zamówienia publicznego wynika, że zainteresowanie realizacją przedsięwzięcia było stosunkowo duże. <strong>Do przetargu wpłynęło sześć ofert</strong>, a wszystkie złożyli przedsiębiorcy zaliczani do sektora małych i średnich firm.</p><p>Najtańsza propozycja opiewała na <strong>180 809 zł</strong>, natomiast najdroższa wynosiła <strong>291 427,97 zł</strong>. Różnica przekraczała zatem 110 tysięcy złotych.</p><p>Ostatecznie zamówienie otrzymała firma <strong>BK ENERGY Bartłomiej Kowalczyk z Tomaszowa Mazowieckiego</strong>, która zaproponowała najniższą cenę.</p><p>Umowę podpisano 20 października 2026 roku, a informację o rozstrzygnięciu postępowania opublikowano w Biuletynie Zamówień Publicznych 2 listopada. Dokumentacja przewiduje dwumiesięczny okres realizacji zadania.</p><h2>Światło to również oszczędności</h2><p>Nowe instalacje zostaną wyposażone w technologię LED. Rozwiązanie to pozwala ograniczyć zużycie energii elektrycznej w porównaniu z wieloma starszymi typami oświetlenia ulicznego. Dla samorządu oznacza to możliwość obniżenia kosztów eksploatacyjnych, choć rzeczywista skala oszczędności będzie zależała od parametrów opraw i czasu ich pracy.</p><p>Nie mniej istotne pozostaje bezpieczeństwo. Odpowiednie oświetlenie zwiększa widoczność pieszych, rowerzystów i przeszkód na drodze. Ma to szczególne znaczenie w okresie jesienno-zimowym, kiedy zmrok zapada wcześnie, a pogoda dodatkowo ogranicza widoczność.</p><p><strong>Zgodnie z zapowiedzią gminy wszystkie cztery zadania mają zostać zakończone przed końcem 2026 roku.</strong></p><p>Dla mieszkańców Twardej, Kwiatkówki i Tresty będzie to kolejna zmiana w najbliższym otoczeniu. Niekoniecznie widowiskowa, pozbawiona przecinania wstęg i wielkich obietnic, ale odczuwalna każdego wieczoru.</p><p>Bo o jakości życia w małych miejscowościach decydują nie tylko wielkie inwestycje. Czasami wystarczy dobrze oświetlona droga prowadząca do domu.</p><p>&nbsp;</p><p>&nbsp;</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[19 szkół, jedna wielka rywalizacja. Znamy zwycięzców tomaszowskiego turnieju „Dwóch z dwudziestu”]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57394,19-szkol-jedna-wielka-rywalizacja-znamy-zwyciezcow-tomaszowskiego-turnieju-dwoch-z-dwudziestu</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57394,19-szkol-jedna-wielka-rywalizacja-znamy-zwyciezcow-tomaszowskiego-turnieju-dwoch-z-dwudziestu</guid>
            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 20:06:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-19-szkol-jedna-wielka-rywalizacja-znamy-zwyciezcow-tomaszowskiego-turnieju-dwoch-z-dwudziestu-1793819493.jpg</url>
                        <title>19 szkół, jedna wielka rywalizacja. Znamy zwycięzców tomaszowskiego turnieju „Dwóch z dwudziestu”</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57394,19-szkol-jedna-wielka-rywalizacja-znamy-zwyciezcow-tomaszowskiego-turnieju-dwoch-z-dwudziestu</link>
                    </image><description>Dobra szkoła nie powinna być jedynie magazynem dat, definicji i wzorów do zapamiętania. Powinna uczyć myślenia, współpracy i podejmowania odpowiedzialnych decyzji. Właśnie z takiego założenia wyszli młodzi tomaszowianie, którzy postanowili połączyć intelektualną rywalizację z rozmową o problemach współczesnej młodzieży. Efektem był turniej „Dwóch z dwudziestu”, który 3 listopada zgromadził w MCK Tkacz reprezentacje aż 19 szkół z Tomaszowa Mazowieckiego. Znamy już zwycięzców, ale warto przyjrzeć się również temu, co wydarzyło się poza konkursową rywalizacją.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>Polacy od dziesięcioleci lubią teleturnieje. Od legendarnej „Wielkiej gry”, przez „Jeden z dziesięciu”, aż po współczesne programy sprawdzające wiedzę i refleks uczestników. Jest w nich coś fascynującego: odrobina adrenaliny, presja czasu i satysfakcja z odnalezienia właściwej odpowiedzi. <strong>Tomaszowski turniej „Dwóch z dwudziestu”</strong> wykorzystał atrakcyjność takiej formuły, dodając do niej coś znacznie ważniejszego niż samo zdobywanie punktów. Wiedza stała się pretekstem do rozmowy o sprawach, z którymi młodzi ludzie spotykają się każdego dnia.</p><h2>Dziewiętnaście szkół i dwa zwycięstwa wśród najmłodszych</h2><p>We wtorek, 3 listopada 2026 roku, w <strong>Miejskim Centrum Kultury Tkacz w Tomaszowie Mazowieckim</strong> do rywalizacji przystąpiły reprezentacje 11 szkół podstawowych oraz 8 ponadpodstawowych. Konkurs przeprowadzono w dwóch kategoriach wiekowych, dzięki czemu uczniowie mogli zmierzyć się z rówieśnikami znajdującymi się na podobnym etapie edukacji.</p><p>Wśród szkół podstawowych nie udało się wyłonić jednego samodzielnego triumfatora. <strong>Pierwsze miejsce ex aequo zdobyły Szkoła Podstawowa nr 1 im. A. Kamińskiego oraz Szkoła Podstawowa nr 6.</strong> Obie placówki mogą więc świętować zwycięstwo. Na trzecim miejscu uplasowała się <strong>Szkoła Podstawowa nr 10 im. Tomaszowskich Olimpijczyków</strong>.</p><p>W kategorii szkół ponadpodstawowych zwyciężyło <strong>I Liceum Ogólnokształcące im. Jarosława Dąbrowskiego</strong>. Drugie miejsce przypadło <strong>Akademickiemu Liceum Ogólnokształcącemu Thomas</strong>, natomiast trzecie wywalczył <strong>Zespół Szkół Ponadpodstawowych nr 3 im. Jana Pawła II</strong>. Tym samym na podium znalazły się reprezentacje trzech różnych tomaszowskich środowisk szkolnych.</p><h2>Hejt, uzależnienia i pierwsza pomoc. Wiedza, której potrzebujemy poza szkołą</h2><p>W tradycyjnym teleturnieju najważniejsze jest znalezienie prawidłowej odpowiedzi. W życiu sytuacja bywa bardziej skomplikowana. Nie zawsze istnieje gotowy zestaw odpowiedzi do wyboru, a niektóre decyzje mają konsekwencje znacznie poważniejsze niż utrata konkursowego punktu.</p><p>Dlatego <strong>turniej „Dwóch z dwudziestu” połączono z edukacją profilaktyczną</strong>. Uczestnicy rozmawiali o uzależnieniach, zjawisku hejtu oraz zasadach udzielania pierwszej pomocy. To trzy zagadnienia pozornie odległe, ale połączone wspólnym mianownikiem: odpowiedzialnością za siebie i innych.</p><p>Hejt przestał być wyłącznie problemem internetowych komentarzy. Dla wielu nastolatków jest elementem codzienności, zjawiskiem przenikającym szkolne korytarze, komunikatory i media społecznościowe. Uzależnienia również nie zaczynają się od dramatycznych historii znanych z kampanii społecznych. Często rozwijają się niepostrzeżenie. Z kolei znajomość podstaw pierwszej pomocy może pewnego dnia zdecydować o czyimś zdrowiu, a nawet życiu.</p><p><strong>Połączenie konkursu wiedzy z profilaktyką uzależnień i przeciwdziałaniem przemocy słownej</strong> wydaje się szczególnie cenne. Młodych ludzi niełatwo zainteresować kolejnym wykładem o zagrożeniach. Znacznie większą szansę ma edukacja, w której sami uczestniczą, współpracują i mogą skonfrontować swoje przekonania z rzeczywistością.</p><h2>Od sierpniowego pomysłu do listopadowego finału</h2><p>Historia tego przedsięwzięcia nie zaczęła się jednak w listopadzie. <strong>Już 4 sierpnia NaszTomaszow.pl informował o zgłoszeniu tomaszowskiego projektu do wojewódzkiego programu wspierającego młodzieżowe rady.</strong> Wówczas był to jeszcze pomysł opisany we wniosku konkursowym, zatytułowany „Teleturniej dla uczniów pt. »Dwóch z dwudziestu« połączony z panelem dotyczącym profilaktyki uzależnień”.</p><p>Pisaliśmy wtedy, że podobne inicjatywy mogą sprawić, iż młodzieżowe rady przestaną być postrzegane wyłącznie jako instytucje konsultacyjne, a zaczną rzeczywiście wpływać na życie lokalnej społeczności. Listopadowe wydarzenie pokazało, że taki scenariusz jest możliwy.</p><p>Za organizację odpowiadała <strong>Młodzieżowa Rada Miasta Tomaszowa Mazowieckiego</strong>, współpracująca z <strong>Miejską Komisją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych</strong>. Przedsięwzięcie zostało sfinansowane z budżetu Samorządu Województwa Łódzkiego w ramach programu <strong>„Łódzkie dla młodzieży”</strong>.</p><p>Warto zwrócić uwagę na ten właśnie aspekt wydarzenia. Młodzi ludzie nie ograniczyli się do przedstawienia postulatu czy dyskusji o potrzebie ciekawszych form edukacji. Ich inicjatywa przeszła drogę od koncepcji, przez poszukiwanie finansowania i przygotowania organizacyjne, aż po wydarzenie, w którym uczestniczyły reprezentacje dziewiętnastu szkół.</p><p>To doświadczenie może okazać się równie wartościowe jak sam turniej. Pokazuje bowiem, że pomysł można przełożyć na konkretne działanie, a lokalna aktywność obywatelska nie musi kończyć się na składaniu deklaracji.</p><h2>Młodzieżowa samorządność ma sens, kiedy coś z niej wynika</h2><p>Zwycięzcom należą się gratulacje, podobnie jak wszystkim uczestnikom, którzy zdecydowali się sprawdzić swoją wiedzę. Jednak w przypadku „Dwóch z dwudziestu” warto spojrzeć nieco dalej niż na konkursowe podium.</p><p>W samorządowej rzeczywistości łatwo powołać kolejną radę, komisję czy zespół. Znacznie trudniej sprawić, aby ich działalność przynosiła dostrzegalne rezultaty. <strong>Tomaszowska Młodzieżowa Rada Miasta pokazała, że samorządność młodego pokolenia może oznaczać coś więcej niż obrady, uchwały i pamiątkowe fotografie.</strong></p><p>Bo najlepszą lekcją obywatelskości nie jest wykład o funkcjonowaniu instytucji. Jest nią moment, w którym młody człowiek przekonuje się, że jego pomysł naprawdę może zmienić kawałek otaczającego świata. Choćby na jeden listopadowy dzień w MCK Tkacz.</p><p>A od takich doświadczeń często zaczyna się coś znacznie większego.</p><p>&nbsp;</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Kolejowa zamknięta na cztery dni. Kierowcy pojadą objazdem przez Ciebłowice]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57393,kolejowa-zamknieta-na-cztery-dni-kierowcy-pojada-objazdem-przez-cieblowice</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57393,kolejowa-zamknieta-na-cztery-dni-kierowcy-pojada-objazdem-przez-cieblowice</guid>
            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 19:58:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-kolejowa-zamknieta-na-cztery-dni-kierowcy-pojada-objazdem-przez-cieblowice-1793818808.png</url>
                        <title>Kolejowa zamknięta na cztery dni. Kierowcy pojadą objazdem przez Ciebłowice</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57393,kolejowa-zamknieta-na-cztery-dni-kierowcy-pojada-objazdem-przez-cieblowice</link>
                    </image><description>Uwaga, kierowcy! Od piątku 6 listopada do poniedziałku 9 listopada 2026 roku przejazd kolejowy na ulicy Kolejowej w Tomaszowie Mazowieckim będzie całkowicie zamknięty dla ruchu ogólnego. Przez cztery dni nie będzie można tędy przejechać. Wyznaczony objazd poprowadzi przez Ciebłowice Duże i Ciebłowice Małe. Utrudnienia obejmą cały nadchodzący weekend.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>O planowanym zamknięciu poinformował 4 listopada Urząd Miasta w Tomaszowie Mazowieckim. Powodem jest <strong>remont przejazdu kolejowo-drogowego kategorii C</strong>, znajdującego się na skrzyżowaniu <strong>linii kolejowej nr 22 z drogą gminną nr 116626E</strong>, czyli ulicą Kolejową.</p><p>Dla mieszkańców tej części miasta oraz osób przemieszczających się pomiędzy Tomaszowem a okolicznymi miejscowościami oznacza to konieczność zmiany codziennych tras. Tym razem nie będzie ruchu wahadłowego ani przejazdu jednym pasem. <strong>Przejazd zostanie całkowicie wyłączony z ruchu ogólnego.</strong></p><h2>Objazd przez Ciebłowice. Którędy pojadą kierowcy?</h2><p>Wyznaczona przez organizatorów objazdu trasa prowadzi z Tomaszowa Mazowieckiego <strong>ulicami Kolejową, Radomską, Gminną i Hubala</strong>, następnie przez <strong>Ciebłowice Duże i Ciebłowice Małe</strong>, skąd kierowcy wrócą do miasta ulicami <strong>Torową, Podobą i Kolejową</strong>.</p><p>Objazd obowiązuje na czas zamknięcia przejazdu. Kierowcy powinni zwracać uwagę na tymczasowe oznakowanie, szczególnie w rejonie skrzyżowań i dróg prowadzących przez Ciebłowice.</p><p>Dla osób korzystających regularnie z ulicy Kolejowej oznacza to dłuższą drogę do celu. Warto uwzględnić dodatkowy czas na dojazd, zwłaszcza w piątek i poniedziałek, kiedy ruch związany z pracą i szkołą może być większy.</p><h2>Utrudnienia także dla pasażerów pociągów</h2><p>Na tym nie kończą się listopadowe komplikacje komunikacyjne. <strong>Od 6 do 8 listopada wstrzymany zostanie również ruch kolejowy na odcinku Tomaszów Mazowiecki – Brzustów.</strong> Łódzka Kolej Aglomeracyjna zapowiedziała uruchomienie zastępczej komunikacji autobusowej na trasie w kierunku Drzewicy i Radomia. Pociągi z Łodzi zakończą bieg w Tomaszowie Mazowieckim.</p><p>To efekt zaplanowanych prac infrastrukturalnych na linii kolejowej nr 22. Pasażerowie powinni sprawdzić rozkłady jazdy przed wyjazdem.</p><p>Tymczasem kierowcy w Tomaszowie już odczuwają skutki innych inwestycji drogowych, w tym przebudowy mostu na ulicy Legionów. Zamknięcie kolejnego przejazdu, choć krótkotrwałe, będzie więc dodatkowym utrudnieniem.</p><h2>Kiedy przejazd zostanie ponownie otwarty?</h2><p>W opublikowanym komunikacie magistrat nie podał dokładnej godziny rozpoczęcia ani zakończenia zamknięcia. Nie określono również zasad ewentualnego przejazdu służb ratunkowych. Nie przedstawiono informacji o zmianach w kursowaniu autobusów miejskich w związku z tym remontem.</p><p><strong>Zgodnie z zapowiedzią Urzędu Miasta utrudnienia na ulicy Kolejowej mają potrwać od piątku 6 listopada do poniedziałku 9 listopada 2026 roku.</strong> Oznacza to, że przywrócenie normalnego ruchu przewidziano po zakończeniu zaplanowanych prac. Dokładna godzina ponownego otwarcia przejazdu nie została jeszcze ogłoszona.</p><p><a href="https://tomaszow-maz.pl/pl/aktualnosci/utrudnienia-w-ruchu-na-ul-kolejowej-990164?utm_source=chatgpt.com">Oficjalna mapa objazdu – Urząd Miasta</a></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[„Włókniarz” bez happy endu? Jedna oferta, możliwe unieważnienie przetargu i 41 milionów złotych w tle]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57392,wlokniarz-bez-happy-endu-jedna-oferta-mozliwe-uniewaznienie-przetargu-i-41-milionow-zlotych-w-tle</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57392,wlokniarz-bez-happy-endu-jedna-oferta-mozliwe-uniewaznienie-przetargu-i-41-milionow-zlotych-w-tle</guid>
            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 19:36:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-wlokniarz-bez-happy-endu-jedna-oferta-mozliwe-uniewaznienie-przetargu-i-41-milionow-zlotych-w-tl-1793954480.jpg</url>
                        <title>„Włókniarz” bez happy endu? Jedna oferta, możliwe unieważnienie przetargu i 41 milionów złotych w tle</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57392,wlokniarz-bez-happy-endu-jedna-oferta-mozliwe-uniewaznienie-przetargu-i-41-milionow-zlotych-w-tle</link>
                    </image><description>Ma być wielka rewitalizacja, nowe życie historycznego kinoteatru i jedna z najważniejszych inwestycji kulturalnych Tomaszowa Mazowieckiego. Tymczasem nad przyszłością „Włókniarza” pojawił się kolejny znak zapytania. Opublikowane 4 listopada 2026 roku informacje o wyniku przetargu wskazują, że postępowanie zostało unieważnione. Według serwisu Atlas Przetargów wpłynęła tylko jedna oferta, a wykonawcy nie wybrano. Najważniejsze pytanie brzmi jednak nie tylko, co poszło nie tak, ale również, co stanie się z inwestycją wartą ponad 45 milionów złotych.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>W historii dawnego <strong>kinoteatru „Włókniarz” w Tomaszowie Mazowieckim</strong> scenariusz od lat pisany jest na nowo. Były ambitne zapowiedzi, projekty, dokumentacja, obietnice przywrócenia obiektowi dawnego znaczenia, wreszcie spektakularna informacja o ponad 41 milionach złotych unijnego dofinansowania. Wszystko wskazywało na to, że po długim oczekiwaniu nadszedł czas, aby zamiast kolejnych prezentacji i wizualizacji pojawili się wreszcie budowlańcy. Tymczasem najnowsze informacje przetargowe mogą oznaczać, że na rozpoczęcie zasadniczych prac trzeba będzie jeszcze poczekać.&nbsp;</p><h2>Jedna oferta i niepokojący komunikat z unijnego systemu</h2><p>4 listopada 2026 roku w unijnym systemie zamówień publicznych TED pojawiło się ogłoszenie wynikowe oznaczone numerem <strong>767150-2026</strong>, dotyczące rozbudowy i przebudowy dawnego kinoteatru przy ulicy Mościckiego 6.</p><p>Serwis Atlas Przetargów, analizujący ogłoszenia o zamówieniach publicznych, wskazał, że <strong>postępowanie zostało unieważnione bez wyboru wykonawcy</strong>, a do przetargu przystąpiła tylko jedna firma. Jako powód wskazano kod „tch-pr-error”.</p><p>Za tym technicznym, niezrozumiałym dla większości mieszkańców oznaczeniem kryje się jednak konkretna informacja. Według oficjalnego słownika stosowanego w unijnych ogłoszeniach zamówień publicznych kod ten oznacza decyzję zamawiającego o niewybraniu wykonawcy z powodu błędów technicznych lub proceduralnych, niebędącą następstwem wniosku wykonawcy o ponowne rozpatrzenie rozstrzygnięcia.</p><p>Nie oznacza to automatycznie awarii systemu informatycznego. Tym razem jednak tak było. Przez tydzień nie działała rządowa platforma informatyczna, przez którą można było składać oferty</p><h2>Przetarg, który już wcześniej wymagał cierpliwości</h2><p>Postępowanie dotyczące „Włókniarza”, prowadzone pod numerem <strong>WRI.271.1.1.2026.ZP</strong>, ogłoszono 19 czerwca 2026 roku. Początkowo wykonawcy mieli czas na składanie ofert do 6 sierpnia. Termin przesunięto następnie na 7 września, a ostatecznie na 30 października.</p><p>Oznacza to, że samo oczekiwanie na oferty przedłużyło się o niemal trzy miesiące. Teraz pojawia się perspektywa kolejnego przestoju.</p><p>Zakres zamówienia nie należał do prostych. Miasto zamierzało przeprowadzić kompleksową przebudowę i rozbudowę obiektu objętego ochroną konserwatorską. Projekt przewidywał modernizację sali kinowo-teatralnej, zaplecza scenicznego, pomieszczeń bibliotecznych, instalacji technicznych i całego otoczenia. W planach znalazły się również nowoczesne systemy nagłośnienia, wentylacja, klimatyzacja, fotowoltaika i rozwiązania zapewniające dostępność osobom z niepełnosprawnościami.</p><p>Na realizację zamówienia przewidziano <strong>20 miesięcy</strong>.</p><p>Była to zatem inwestycja wymagająca nie tylko dużych pieniędzy, lecz także doświadczonego wykonawcy potrafiącego połączyć nowoczesne technologie z wymaganiami konserwatorskimi. W warunkach zamówienia określono między innymi wymóg wykazania odpowiedniego doświadczenia przy dużych inwestycjach budowlanych, w tym przy obiekcie zabytkowym lub położonym w strefie ochrony konserwatorskiej.</p><p>Jeżeli informacja o jednej ofercie zostanie potwierdzona, będzie to ważny sygnał dotyczący zainteresowania rynku tak dużym i skomplikowanym przedsięwzięciem. Nie można jednak automatycznie uznać, że właśnie liczba ofert doprowadziła do jego unieważnienia.</p><h2>Ponad 41 milionów złotych. Co z unijnym dofinansowaniem?</h2><p>To zdecydowanie najważniejszy wątek całej sprawy.</p><p>Według wcześniej opublikowanych założeń <strong>wartość projektu rewitalizacji „Włókniarza” wynosi 45 723 244,20 zł</strong>, natomiast przyznane dofinansowanie z funduszy europejskich określono na <strong>41 150 919,78 zł</strong>.</p><p>W sierpniu 2025 roku wiadomość o pozyskaniu tak znaczących środków przedstawiono jako ogromny sukces miasta. Prezydent Tomaszowa Mazowieckiego <strong>Marcin Witko</strong> publicznie dziękował wówczas przedstawicielom władz województwa, ministrowi Dariuszowi Klimczakowi oraz współpracownikom odpowiedzialnym za przygotowanie projektu.</p><p>Trudno zresztą przecenić znaczenie takiej dotacji. Dla miejskiego budżetu sfinansowanie podobnej inwestycji wyłącznie ze środków własnych byłoby wyjątkowo dużym obciążeniem.</p><p>Pieniądze europejskie nie oznaczają jednak, że inwestycja może być realizowana bez względu na harmonogram. Programy unijne wymagają dotrzymania określonych terminów, zasad kwalifikowalności wydatków i warunków rozliczenia.</p><p>W tym kontekście warto przypomnieć jeszcze jeden dokument. <strong>W marcu 2026 roku Rada Miejska Tomaszowa Mazowieckiego przyjęła zmiany budżetowe, w których przesunięto część środków przeznaczonych na „Włókniarza” na lata 2027–2028.</strong> Harmonogram finansowy inwestycji był więc już wcześniej korygowany.</p><p>Jeżeli obecny przetarg rzeczywiście zakończył się unieważnieniem, pojawia się pytanie, czy kolejne postępowanie uda się przeprowadzić bez dalszych zmian terminów.</p><p>Trzeba przy tym wyraźnie podkreślić: <strong>nie ma obecnie podstaw do twierdzenia, że Tomaszów utracił unijne dofinansowanie.</strong> Samo unieważnienie przetargu nie oznacza automatycznego cofnięcia dotacji. Może jednak wymagać aktualizacji harmonogramu i uzgodnień z instytucją finansującą.</p><p>To właśnie dlatego mieszkańcy powinni poznać aktualne warunki realizacji projektu, terminy jego zakończenia oraz ewentualne ryzyka związane z opóźnieniem.</p><h2>Biblioteka już się wyprowadziła. Mieszkańcy odczuli przygotowania do remontu</h2><p>W tej historii jest jeszcze jeden wymiar, o którym łatwo zapomnieć, analizując numery przetargów i wielomilionowe kwoty.</p><p>Przygotowania do przebudowy „Włókniarza” przyniosły już konkretne zmiany w codziennym funkcjonowaniu miejskich instytucji kultury.</p><p><strong>Od 26 stycznia 2026 roku Biblioteka Główna rozpoczęła działalność w tymczasowej siedzibie przy ulicy Browarnej 7.</strong> Przeprowadzka była bezpośrednio związana z planowaną rewitalizacją kinoteatru. Zwolnienie pomieszczeń przy Mościckiego miało umożliwić rozpoczęcie inwestycji.</p><p>Zmiana ta wpłynęła również na działalność Miejskiego Centrum Kultury. Przeniesienie biblioteki do obiektu przy Browarnej wymusiło reorganizację części zajęć. Jak informował „Tomaszowski Informator Tygodniowy”, nie wszystkim uczestnikom odpowiadały nowe lokalizacje, a niektórzy zrezygnowali z zajęć.</p><p>A zatem konsekwencje przygotowań do remontu nie ograniczyły się do urzędniczych dokumentów. Dotknęły także czytelników, rodziców dowożących dzieci na zajęcia i mieszkańców korzystających z miejskiej oferty kulturalnej.</p><p>Tym bardziej zasadne staje się pytanie, jak długo ma trwać ta przejściowa organizacja, jeżeli zasadnicza przebudowa jeszcze się opóźni.</p><h2>Prawo nie pozwala unieważnić przetargu tylko dlatego, że zgłosiła się jedna firma</h2><p>Warto wyjaśnić również podstawową kwestię prawną.</p><p><strong>Jedna oferta nie jest sama w sobie powodem do unieważnienia przetargu.</strong> Prawo zamówień publicznych dopuszcza wybór wykonawcy nawet wtedy, gdy jest on jedynym uczestnikiem postępowania, pod warunkiem że jego oferta spełnia wymagania i nie zachodzą inne przeszkody prawne.</p><p>Art. 255 ustawy Prawo zamówień publicznych wskazuje przesłanki obligatoryjnego unieważnienia. Mogą one dotyczyć między innymi odrzucenia wszystkich ofert, przekroczenia dostępnego budżetu czy niemożliwej do usunięcia wady postępowania uniemożliwiającej zawarcie ważnej umowy.</p><p>Z kolei art. 260 nakłada na zamawiającego obowiązek podania <strong>uzasadnienia faktycznego i prawnego unieważnienia</strong> oraz niezwłocznego opublikowania odpowiedniej informacji na stronie prowadzonego postępowania.</p><p>Jeżeli rzeczywiście wystąpiły błędy proceduralne, konieczne będzie ustalenie ich charakteru. Nie każdy błąd musi bowiem oznaczać konieczność ponownego przygotowania całej inwestycji, ale też nie każdy da się naprawić w trakcie trwającego postępowania.</p><h2>Czy „Włókniarz” doczeka się wielkiego powrotu?</h2><p>Trudno znaleźć w Tomaszowie wiele obiektów, których historia tak mocno splatałaby się z pamięcią kolejnych pokoleń mieszkańców. Dawny kinoteatr jest czymś więcej niż budynkiem przy ulicy Mościckiego. To fragment lokalnej tożsamości i wspomnień, które nie mieszczą się w żadnym kosztorysie.</p><p>Rewitalizacja miała przywrócić temu miejscu życie. Nie tylko w znaczeniu architektonicznym, ale przede wszystkim społecznym. Nowoczesna biblioteka, przestrzeń dla organizacji pozarządowych, sala kinowo-teatralna i miejsca spotkań miały stać się nowym rozdziałem historii obiektu.</p><p>Na razie jednak zamiast daty rozpoczęcia budowy pojawiają się kolejne pytania.</p><p><strong>Czy miasto rzeczywiście unieważniło przetarg? Na czym polegały błędy wskazane w unijnym systemie? Ile wynosiła jedyna oferta i kto ją złożył? Kiedy zostanie ogłoszone nowe postępowanie, jeżeli będzie konieczne? Czy aktualny harmonogram i warunki unijnego dofinansowania pozostają bezpieczne?</strong></p><p>To pytania wymagające jednoznacznej odpowiedzi władz Tomaszowa Mazowieckiego.</p><p>Nie chodzi o szukanie sensacji tam, gdzie mogło dojść do zwykłego problemu proceduralnego. Chodzi o przejrzystość przedsięwzięcia, którego wartość przekracza 45 milionów złotych i które od lat przedstawiane jest jako jeden z najważniejszych projektów rewitalizacyjnych miasta.</p><p>W filmach bywa tak, że najciekawszy zwrot akcji następuje tuż przed finałem. Historia tomaszowskiego „Włókniarza” przypomina jednak produkcję, w której wciąż przesuwa się rozpoczęcie zdjęć, choć scenariusz napisano już dawno, a finansowanie zostało zapowiedziane.</p><p><strong>Tomaszów nie potrzebuje kolejnego zwiastuna. Potrzebuje rozpoczęcia inwestycji, jasnego harmonogramu i odpowiedzi, kiedy w „Włókniarzu” naprawdę zapalą się światła.</strong></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Kto zasługuje na tytuł Wolontariusza Roku? Tomaszów czeka na zgłoszenia]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57391,kto-zasluguje-na-tytul-wolontariusza-roku-tomaszow-czeka-na-zgloszenia</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57391,kto-zasluguje-na-tytul-wolontariusza-roku-tomaszow-czeka-na-zgloszenia</guid>
            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 19:14:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-kto-zasluguje-na-tytul-wolontariusza-roku-tomaszow-czeka-na-zgloszenia-1793816341.png</url>
                        <title>Kto zasługuje na tytuł Wolontariusza Roku? Tomaszów czeka na zgłoszenia</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57391,kto-zasluguje-na-tytul-wolontariusza-roku-tomaszow-czeka-na-zgloszenia</link>
                    </image><description>Nie szukają rozgłosu, nie oczekują zapłaty, często nawet nie chcą podziękowań. Są tam, gdzie ktoś potrzebuje pomocy, wsparcia albo zwyczajnej ludzkiej obecności. Teraz nadarza się okazja, by dostrzec ich pracę. W Tomaszowie Mazowieckim rozpoczęła się kolejna edycja konkursu „Wolontariusz Roku 2026”. Kandydatów można zgłaszać do 20 listopada.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>Kto w Tomaszowie pomaga innym, choć zwykle nie mówi o tym głośno? Być może sąsiadka, która poświęca wolny czas samotnym seniorom. Może uczeń organizujący zbiórki dla potrzebujących, druh ochotniczej straży pożarnej, opiekun bezdomnych zwierząt albo człowiek, który od lat angażuje się w działalność społeczną, nie oczekując niczego w zamian. Nie wszyscy bohaterowie noszą peleryny. Niektórzy po prostu mają czas dla drugiego człowieka, nawet wtedy, kiedy sami mają go niewiele.</p><p><strong>Urząd Miasta w Tomaszowie Mazowieckim ogłosił konkurs „Wolontariusz Roku 2026”</strong>, którego celem jest wyróżnienie mieszkańców angażujących się w bezinteresowną pomoc i działalność na rzecz lokalnej społeczności. To również przypomnienie, że siłą miasta nie są wyłącznie jego instytucje, inwestycje i budżet, lecz przede wszystkim ludzie, którzy potrafią zrobić coś dla innych.</p><h3>Siedem obszarów, wiele sposobów pomagania</h3><p>Konkurs obejmuje działalność prowadzoną <strong>od 1 listopada 2025 roku do 30 października 2026 roku</strong>. Organizatorzy przewidzieli siedem obszarów, w których można docenić zaangażowanie wolontariuszy.</p><p>Pierwszy dotyczy pomocy dzieciom, młodzieży i rodzinom. Drugi obejmuje kulturę, sztukę, działalność patriotyczną i ochronę dziedzictwa narodowego. Kolejny poświęcono wsparciu seniorów oraz osób z niepełnosprawnościami. Wyróżnieni mogą zostać również wolontariusze zajmujący się przeciwdziałaniem uzależnieniom i problemom społecznym, pomocą społeczną oraz ochroną zdrowia.</p><p>Dwa ostatnie obszary to ekologia, ochrona zwierząt i dziedzictwa przyrodniczego, a także działalność na rzecz porządku i bezpieczeństwa publicznego.</p><p>Tak szeroki zakres pokazuje, że <strong>wolontariat nie ogranicza się do zbiórek pieniędzy czy organizowania wydarzeń charytatywnych</strong>. Może oznaczać systematyczną pomoc osobie samotnej, ratowanie lokalnych zabytków, edukację najmłodszych, opiekę nad zwierzętami czy działania podejmowane w sytuacjach zagrożenia.</p><p>Tomaszów ma zresztą bogate tradycje społecznego zaangażowania. Dobrym przykładem jest organizowana przez Towarzystwo Przyjaciół Tomaszowa Mazowieckiego kwesta na ratowanie zabytkowych nagrobków. W 2025 roku w jej przeprowadzenie zaangażowało się ponad 150 wolontariuszy, a zebrana kwota przekroczyła 26,5 tysiąca złotych. Za takim wynikiem stoją nie tylko pieniądze ofiarowane przez mieszkańców, lecz również setki godzin dobrowolnej pracy.</p><h3>Kto może zgłosić kandydata?</h3><p><strong>Kandydaturę może zgłosić praktycznie każdy, kto zna działalność i dokonania wolontariusza.</strong> Prawo to przysługuje osobom indywidualnym, placówkom oświatowym, organizacjom pozarządowym, instytucjom, firmom i przedsiębiorcom. Zgłoszenia mogą składać także podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.</p><p>Co istotne, zgłaszający nie musi być bezpośrednim beneficjentem pomocy. Wystarczy, że zna działalność osoby, którą chciałby wyróżnić. <strong>Dopuszczalne jest również samodzielne zgłoszenie kandydatury przez wolontariusza.</strong></p><p>To ważne rozwiązanie, ponieważ działalność społeczna często pozostaje niezauważona. Nie każdy wolontariusz pracuje w dużej organizacji, prowadzi oficjalne akcje czy publikuje relacje w mediach społecznościowych. Niekiedy najbardziej wartościowa pomoc odbywa się z dala od kamer, urzędowych uroczystości i okolicznościowych fotografii.</p><h3>Zgłoszenia tylko do 20 listopada</h3><p>Osoby zainteresowane udziałem w konkursie powinny złożyć formularz zgłoszeniowy <strong>najpóźniej 20 listopada 2026 roku</strong> w Kancelarii Ogólnej Urzędu Miasta w Tomaszowie Mazowieckim przy ul. P.O.W. 10/16.</p><p>Warto wcześniej uzyskać w urzędzie aktualny formularz i zapoznać się z wymaganiami dotyczącymi zgłoszenia. Organizatorzy nie podali jeszcze w przywołanym komunikacie terminu ogłoszenia wyników ani szczegółów uroczystości podsumowującej konkurs.</p><h3>Nie pozwólmy, by dobro pozostało anonimowe</h3><p>W świecie, w którym coraz łatwiej zdobyć uwagę głośnym słowem, a coraz trudniej spokojną, systematyczną pracą, podobne inicjatywy mają szczególne znaczenie. Przypominają, że społeczna aktywność nie zawsze musi przybierać spektakularne formy, by naprawdę zmieniać ludzkie życie.</p><p>Wolontariusze nie zastąpią instytucji publicznych ani profesjonalnych służb. Potrafią jednak wypełniać przestrzeń, której nie obejmują przepisy, procedury i urzędowe godziny pracy. Przestrzeń zwyczajnej solidarności.</p><p><strong>Redakcja NaszTomaszow.pl zachęca mieszkańców, szkoły, stowarzyszenia i organizacje społeczne do zgłaszania kandydatów.</strong> Rozejrzyjmy się wokół siebie. Być może ktoś, kto zasługuje na tytuł Wolontariusza Roku, mieszka tuż obok, pracuje w sąsiednim budynku albo codziennie mija nas na ulicy.</p><p>Bo dobro nie zawsze potrzebuje rozgłosu. Ale czasem zasługuje na to, żeby o nim głośno powiedzieć.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Około 600 zawodników w Spale. Zuzanna Walczak z tomaszowskiej „Trójki” z brązem]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57390,okolo-600-zawodnikow-w-spale-zuzanna-walczak-z-tomaszowskiej-trojki-z-brazem</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57390,okolo-600-zawodnikow-w-spale-zuzanna-walczak-z-tomaszowskiej-trojki-z-brazem</guid>
            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 18:57:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-okolo-600-zawodnikow-w-spale-zuzanna-walczak-z-tomaszowskiej-trojki-z-brazem-1793815197.jpg</url>
                        <title>Około 600 zawodników w Spale. Zuzanna Walczak z tomaszowskiej „Trójki” z brązem</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57390,okolo-600-zawodnikow-w-spale-zuzanna-walczak-z-tomaszowskiej-trojki-z-brazem</link>
                    </image><description>Uczniowie z ponad 30 szkół rywalizowali w Spale podczas VI Olimpiady Powiatu Tomaszowskiego Dzieci i Młodzieży Szkolnej w Lekkiej Atletyce. Brąz w pchnięciu kulą zdobyła Zuzanna Walczak ze Szkoły Podstawowej nr 3 w Tomaszowie Mazowieckim.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Ze stresem na start, z medalem do domu</h2><p>Przed zawodami był stres, po starcie — radość z miejsca na podium. <strong>Zuzanna Walczak ze Szkoły Podstawowej nr 3 w Tomaszowie Mazowieckim zdobyła brązowy medal w pchnięciu kulą</strong> podczas VI Olimpiady Powiatu Tomaszowskiego Dzieci i Młodzieży Szkolnej w Lekkiej Atletyce w Spale.</p><p>– Przyjechałam tu trochę zestresowana, ale liczyłam, że uda mi się coś ugrać. Ostatecznie cieszę się z brązowego medalu – powiedziała tomaszowianka, cytowana w relacji opublikowanej przez serwis samorządu województwa łódzkiego.</p><p>Jej sukces był jednym z lokalnych akcentów zawodów, które zgromadziły około 600 uczestników. Na starcie stanęli uczniowie z ponad 30 szkół.</p><h2>Biegi, skok w dal i pchnięcie kulą</h2><p>Program olimpiady obejmował biegi na krótkich, średnich i długich dystansach, skok w dal oraz pchnięcie kulą. Uczestnicy mogli więc sprawdzić się w konkurencjach wymagających szybkości, wytrzymałości, siły i techniki.</p><p><strong>Rywalizację podzielono na cztery grupy wiekowe:</strong> klasy I–III, IV–VI i VII–VIII szkół podstawowych oraz szkoły ponadpodstawowe. Dziewczęta i chłopcy startowali w osobnych kategoriach.</p><p>Taki podział pozwolił objąć zawodami zarówno najmłodszych uczniów, jak i młodzież ze szkół ponadpodstawowych. Olimpiada połączyła w jednym wydarzeniu kilka etapów szkolnego sportu.</p><h2>Szkolne zawody w miejscu treningów olimpijczyków</h2><p>Podczas otwarcia Joanna Skrzydlewska, marszałek województwa łódzkiego, zwróciła uwagę na sportowe znaczenie Spały. Przypomniała, że trenują tu zawodnicy reprezentujący Polskę na najważniejszych imprezach, w tym na igrzyskach olimpijskich. Mówiła również o znaczeniu zaangażowania, treningu i podejmowania wyzwań.</p><p>Wydarzenie odbyło się pod jej patronatem. Marszałek wręczała medale najlepszym uczestnikom, a samorząd województwa reprezentowała także Magdalena Spólnicka, wiceprzewodnicząca sejmiku.</p><p>Dla uczniów z Tomaszowa Mazowieckiego i powiatu olimpiada była okazją do sprawdzenia umiejętności poza własną szkołą. W przypadku Zuzanny Walczak zakończyła się również konkretnym sukcesem — brązem w konkurencji wymagającej połączenia siły z precyzyjną techniką.</p><p>Relacja samorządu województwa nie zawiera pełnej listy wyników ani odległości uzyskanej przez tomaszowską medalistkę. Nie wskazuje również dokładnej daty rozegrania zawodów.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Drapanie i ból przy przełykaniu: najczęstsze przyczyny podrażnienia gardła]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57388,drapanie-i-bol-przy-przelykaniu-najczestsze-przyczyny-podraznienia-gardla</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57388,drapanie-i-bol-przy-przelykaniu-najczestsze-przyczyny-podraznienia-gardla</guid>
            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 18:33:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-drapanie-i-bol-przy-przelykaniu-najczestsze-przyczyny-podraznienia-gardla-1793813865.jpg</url>
                        <title>Drapanie i ból przy przełykaniu: najczęstsze przyczyny podrażnienia gardła</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57388,drapanie-i-bol-przy-przelykaniu-najczestsze-przyczyny-podraznienia-gardla</link>
                    </image><description>Drapanie w gardle, uczucie suchości i ból nasilający się przy przełykaniu to jedne z najczęstszych dolegliwości, które skłaniają do szukania porady medycznej. Choć objawy te często kojarzone są z przeziębieniem, ich podłoże może być znacznie bardziej zróżnicowane. Zrozumienie potencjalnych przyczyn jest kluczowe dla podjęcia odpowiednich kroków i, w razie potrzeby, skonsultowania się ze specjalistą.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Dlaczego gardło drapie i boli przy przełykaniu?</h2><p>Uczucie drapania i ból gardła to sygnały świadczące o stanie zapalnym błony śluzowej gardła i krtani. Tkanki te, w odpowiedzi na czynnik drażniący, stają się obrzęknięte i zaczerwienione, a zakończenia nerwowe są bardziej wrażliwe na bodźce. Powoduje to dyskomfort, który może nasilać się podczas mówienia, a zwłaszcza przełykania pokarmów i śliny. W większości przypadków za ten stan odpowiadają infekcje, jednak nie jest to jedyna możliwa przyczyna.</p><h2>Jakie infekcje najczęściej powodują ból gardła?</h2><p>Zgodnie z danymi epidemiologicznymi, infekcje są główną przyczyną ostrego zapalenia gardła. Można je podzielić na kilka grup, z których każda charakteryzuje się nieco innym przebiegiem i wymaga odmiennego podejścia terapeutycznego.</p><ul><li data-list-item-id="e7662ba7ec6d1dfac279099198bd227a2"><strong>Infekcje wirusowe:</strong> Stanowią zdecydowaną większość przypadków zapalenia gardła u dorosłych. Wywoływane są najczęściej przez rynowirusy, koronawirusy, adenowirusy czy wirusy grypy. Bólowi gardła towarzyszą wtedy zazwyczaj inne objawy, takie jak katar, kaszel, ból głowy i ogólne osłabienie.</li><li data-list-item-id="ee3b075d32d6f3f83b84c2dd2781bcb21"><strong>Infekcje bakteryjne:</strong> Odpowiadają za mniejszy odsetek zachorowań, ale ich przebieg bywa cięższy. Najczęstszym patogenem bakteryjnym jest paciorkowiec ropotwórczy (<i>Streptococcus pyogenes</i>), wywołujący anginę. Ból jest wtedy silny, często promieniuje do uszu, a na migdałkach może pojawić się biały nalot.</li><li data-list-item-id="ed876675a56e051c6bc48cec3d52609d2"><strong>Infekcje grzybicze:</strong> Występują znacznie rzadziej, głównie u osób z obniżoną odpornością, po długotrwałej antybiotykoterapii lub stosujących sterydy wziewne.</li></ul><p>Poniższa tabela przedstawia orientacyjne różnice między najczęstszymi typami infekcji gardła.</p><figure class="table"><table><tbody><tr><td><strong>Cecha</strong></td><td><strong>Infekcja wirusowa</strong></td><td><strong>Infekcja bakteryjna (angina)</strong></td></tr><tr><td><strong>Początek objawów</strong></td><td>Stopniowy</td><td>Nagły, gwałtowny</td></tr><tr><td><strong>Ból gardła</strong></td><td>Umiarkowany, uczucie drapania</td><td>Silny, utrudniający przełykanie</td></tr><tr><td><strong>Gorączka</strong></td><td>Niewysoka lub stan podgorączkowy</td><td>Zazwyczaj wysoka</td></tr><tr><td><strong>Kaszel i katar</strong></td><td>Często obecne</td><td>Zazwyczaj nie występują</td></tr><tr><td><strong>Wygląd migdałków</strong></td><td>Lekko zaczerwienione</td><td>Powiększone, z białym nalotem</td></tr><tr><td><strong>Węzły chłonne</strong></td><td>Mogą być lekko powiększone</td><td>Znacznie powiększone, bolesne</td></tr></tbody></table></figure><h2>Czy podrażnienie gardła zawsze oznacza infekcję?</h2><p>Nie. Istnieje wiele czynników nieinfekcyjnych, które mogą prowadzić do drapania i bólu przy przełykaniu. Do najczęstszych należą:</p><ul><li data-list-item-id="ec5ba4c82835f02827495bafcbb4954f5"><strong>Alergie:</strong> Reakcja na alergeny wziewne, takie jak pyłki, kurz, roztocza czy sierść zwierząt, może powodować stan zapalny błony śluzowej gardła.</li><li data-list-item-id="ed2f341ad366a2fe8d362c0429f4ac1ad"><strong>Suche powietrze:</strong> Długotrwałe przebywanie w klimatyzowanych lub intensywnie ogrzewanych pomieszczeniach wysusza śluzówkę, czyniąc ją podatną na podrażnienia.</li><li data-list-item-id="e956a0d40f3e6cc3f569cc5696262a6a9"><strong>Refluks żołądkowo-przełykowy (GERD):</strong> Zarzucanie kwaśnej treści żołądkowej do przełyku i gardła, zwłaszcza w pozycji leżącej, prowadzi do chemicznego podrażnienia tkanek.</li><li data-list-item-id="ecb4d9920605a13b6349085bf242db7de"><strong>Przeciążenie głosu:</strong> Długotrwałe mówienie, śpiewanie lub krzyk mogą nadwyrężyć struny głosowe i mięśnie gardła.</li><li data-list-item-id="e6bda138ba4a111dbb3035bb7d09ec63b"><strong>Czynniki drażniące:</strong> Dym tytoniowy (zarówno czynne, jak i bierne palenie), smog i inne zanieczyszczenia powietrza.</li></ul><p>Warto zauważyć, że nie zawsze dolegliwościom musi towarzyszyć gorączka.</p><h2>Kiedy z bólem gardła należy zgłosić się do lekarza?</h2><p>Większość przypadków bólu gardła ma łagodny przebieg i ustępuje samoistnie. Istnieją jednak objawy alarmowe, które powinny skłonić do pilnej konsultacji lekarskiej. Należą do nich:</p><ul><li data-list-item-id="e58731fdd44f7202f8b09c0042cedba30">ból utrzymujący się przez kilka dni bez poprawy,</li><li data-list-item-id="e0c4f6cbae5b2bb3c3064e33a4febfe6d">wysoka gorączka (powyżej 38,5°C),</li><li data-list-item-id="e637d6656b2e93696c48853bd783a4f27">trudności w oddychaniu lub połykaniu śliny,</li><li data-list-item-id="e0468e9772b0fd800339349b6166e0c7e">pojawienie się wysypki na skórze,</li><li data-list-item-id="e9326ff30e2667ea7b7d24249c53942db">sztywność karku,</li><li data-list-item-id="e08da6e072d86ee0654316f4056be2c60">znaczne powiększenie i bolesność węzłów chłonnych szyi.</li></ul><h2><strong>Jakie metody leczenia może zalecić specjalista?</strong></h2><p>Sposób leczenia jest ściśle uzależniony od zdiagnozowanej przyczyny dolegliwości. W przypadku infekcji wirusowych stosuje się głównie leczenie objawowe, które ma na celu złagodzenie symptomów i wsparcie organizmu w walce z patogenem. Obejmuje ono odpoczynek, odpowiednie nawodnienie oraz stosowanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Lekarz może zalecić również preparaty o działaniu miejscowym, które łagodzą ból i odkażają błonę śluzową. W niektórych przypadkach zastosowanie znajdują substancje takie jak oktenidyna.</p><p>Jeśli badania potwierdzą podłoże bakteryjne, lekarz może podjąć decyzję o wdrożeniu antybiotykoterapii. W przypadku przyczyn nieinfekcyjnych, takich jak alergia czy refluks, leczenie koncentruje się na chorobie podstawowej. Decyzje o sposobie leczenia podejmuje lekarz po badaniu i ocenie indywidualnej sytuacji pacjenta.</p><h2>Co robić, by złagodzić objawy w oczekiwaniu na wizytę?</h2><p>Niezależnie od przyczyny, istnieje kilka ogólnych zaleceń, które mogą przynieść ulgę w bólu gardła i wspomóc regenerację błony śluzowej:</p><ol><li data-list-item-id="e98159687f006672bf0c2bfb051268692"><strong>Dbaj o nawodnienie:</strong> Pij dużo płynów, najlepiej o temperaturze pokojowej lub lekko ciepłych (np. woda, herbaty ziołowe).</li><li data-list-item-id="e9b34294fdcc6062b0d52e351ea66df6b"><strong>Nawilżaj powietrze:</strong> Używaj nawilżaczy powietrza, szczególnie w sezonie grzewczym.</li><li data-list-item-id="ef13265447163881d86d1ccf305cb2419"><strong>Oszczędzaj głos:</strong> Unikaj krzyku i długiego mówienia, aby nie nadwyrężać strun głosowych.</li><li data-list-item-id="ecb47fd5509c00115ac1b4b393474cc1f"><strong>Unikaj czynników drażniących:</strong> Zrezygnuj z palenia papierosów i przebywania w zadymionych pomieszczeniach.</li></ol><p>Powyższe metody mogą pomóc w złagodzeniu dyskomfortu, jednak nie zastępują profesjonalnej diagnozy, która jest podstawą do wdrożenia odpowiedniego leczenia.</p><p><strong>Źródła:</strong></p><ol><li data-list-item-id="e6002c649b140eed756e037fdb71a9d5a">Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy, "Angina paciorkowcowa", nzip.pzh.gov.pl</li><li data-list-item-id="e5bc42230c96586e8bbe6320d3ead13c6">Ostry ból gardła przy przełykaniu bez gorączki — co jest przyczyną? Jak załagodzić ból gardła?, <a href="https://e-recepta.net/blog/ostry-bol-gardla-przy-przelykaniu-bez-goraczki-co-jest-przyczyna-jak-zalagodzic-bol-gardla/">https://e-recepta.net/blog/ostry-bol-gardla-przy-przelykaniu-bez-goraczki-co-jest-przyczyna-jak-zalagodzic-bol-gardla/</a>&nbsp;</li><li data-list-item-id="e29e1521a12ab57c41cfe27a7bc30a958">Octeangin, <a href="https://e-recepta.net/leki/octeangin">https://e-recepta.net/leki/octeangin</a>&nbsp;</li><li data-list-item-id="ee1715bffd55bfb200f264fefbe29e2b2">Ministerstwo Zdrowia i Narodowy Fundusz Zdrowia, "Przeziębienie", pacjent.gov.pl</li></ol><p>Informacje w artykule nie zastępują badania lekarskiego ani konsultacji ze specjalistą. Jeśli zauważysz niepokojące objawy, zgłoś się do lekarza.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Od Kota Prota do historii Kuroniów. Listopadowe premiery w tomaszowskim Heliosie]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57387,od-kota-prota-do-historii-kuroniow-listopadowe-premiery-w-tomaszowskim-heliosie</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57387,od-kota-prota-do-historii-kuroniow-listopadowe-premiery-w-tomaszowskim-heliosie</guid>
            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 18:22:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-od-kota-prota-do-historii-kuroniow-listopadowe-premiery-w-tomaszowskim-heliosie-1793813060.png</url>
                        <title>Od Kota Prota do historii Kuroniów. Listopadowe premiery w tomaszowskim Heliosie</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57387,od-kota-prota-do-historii-kuroniow-listopadowe-premiery-w-tomaszowskim-heliosie</link>
                    </image><description>Świąteczna komedia, animowane przygody dla najmłodszych, wielkie kino historyczne i japoński potwór, który nie zamierza przejść na emeryturę. Listopad w kinach Helios zapowiada się wyjątkowo różnorodnie. Już 6 listopada na ekrany trafią trzy nowe produkcje, a kilka dni później dołączy do nich opowieść o Jacku i Grażynie Kuroniach. Widzowie tomaszowskiego kina mogą również liczyć na pokazy specjalne, rodzinne konkursy i propozycje dla miłośników ambitniejszego repertuaru.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Miłość pachnąca piernikami</h2><p>Choć do Bożego Narodzenia pozostało jeszcze kilka tygodni, filmowcy najwyraźniej uznali, że na świąteczną atmosferę nigdy nie jest za wcześnie. Od piątku, 6 listopada, w kinach Helios będzie można oglądać polską komedię <strong>„Przepis na Święta”</strong>, w której romantyczne perypetie przeplatają się z zapachem domowych wypieków.</p><p>Główna bohaterka, Ida, marzy o własnej cukierni. Przypadkowe spotkanie z Piotrem, dyrektorem banku, uruchamia jednak lawinę wydarzeń, których nie przewidziałby nawet najbardziej pomysłowy autor świątecznych scenariuszy. Mężczyzna dowiaduje się bowiem, że ma dziesięcioletniego syna, a odnalezienie się w roli ojca okazuje się zadaniem znacznie trudniejszym niż zarządzanie finansami. Kiedy Ida trafia do ich domu, zaczyna się historia o rodzinie, bliskości i uczuciach, które pojawiają się w najmniej oczekiwanym momencie. W rolach głównych występują <strong>Zofia Jastrzębska i Piotr Stramowski</strong>.</p><h2>Kot w kapeluszu i skarpetki, które mają własne plany</h2><p>Najmłodsi widzowie również nie będą mieli powodów do narzekania. Na wielki ekran trafia <strong>„Kot Prot”</strong>, bohater stworzony przez amerykańskiego pisarza i ilustratora Dr. Seussa. Ekscentryczny kot w charakterystycznym kapeluszu zamierza pomóc Gabby i Sebastianowi, rodzeństwu próbującemu odnaleźć się w nowym mieście. Problem polega na tym, że Kot Prot ma dość osobliwe wyobrażenie o pomaganiu. Uwielbia chaos, psoty i nieprzewidywalne przygody. Można zatem oczekiwać, że spokój będzie ostatnią rzeczą, jakiej doświadczą jego podopieczni.</p><p>Równie fantazyjnie zapowiada się polska animacja <strong>„Niesamowite przygody skarpetek 4. Do roboty!”</strong>, inspirowana literackim światem Justyny Bednarek. Bohaterowie udowodnią, że nawet niepozorna skarpetka może zostać artystą, konstruktorem czy uczestnikiem niezwykłej misji. Tym razem czekają na nich kulinarne eksperymenty, muzyczna scena, budowanie robotów i spotkanie ze Świętym Mikołajem.</p><p>Z okazji premiery <strong>7 i 8 listopada o godz. 10.30 w tomaszowskim Heliosie</strong> odbędą się specjalne pokazy w ramach cyklu Helios dla Dzieci. Projekcjom będą towarzyszyły konkursy dla najmłodszych.</p><h2>Kuroniowie. Miłość w czasach, gdy historia pukała do drzwi</h2><p>Zupełnie inny charakter ma film <strong>„Nasza rewolucja”</strong>, który wejdzie do regularnego repertuaru 11 listopada. To opowieść o Jacku i Grażynie Kuroniach, których wspólne życie rozgrywało się w cieniu wielkiej polityki, społecznego sprzeciwu i walki o demokratyczną Polskę.</p><p>Ich mieszkanie było czymś więcej niż rodzinnym domem. Stanowiło miejsce spotkań ludzi opozycji, przestrzeń rozmów, sporów i planowania działań. W rzeczywistości, w której za przekonania można było zapłacić wolnością, prywatność stawała się luksusem. Film pokazuje nie tylko polityczne zaangażowanie, ale również uczucie dwojga ludzi, którzy próbowali ocalić własny świat, jednocześnie zmieniając świat wokół siebie.</p><p>W głównych rolach występują <strong>Magdalena Popławska i Arkadiusz Jakubik</strong>. Co istotne, tomaszowscy widzowie będą mogli zobaczyć film jeszcze przed jego regularną premierą — <strong>5 listopada o godz. 17.00</strong>, podczas specjalnego pokazu w cyklu Salon Kultury Helios.</p><h2>Wokulski, życiowe rewolucje i mroczne Hollywood</h2><p>Na ekranach pozostają również inne produkcje. Wśród nich <strong>„Lalka”</strong>, ekranizacja powieści Bolesława Prusa, z Marcinem Dorocińskim, Kamilą Urzędowską i Markiem Kondratem. Historia Stanisława Wokulskiego i Izabeli Łęckiej ponownie przenosi widzów do świata, w którym pieniądze otwierają wiele drzwi, ale nie zawsze potrafią kupić miłość.</p><p>Miłośnicy polskich komedii mogą wybrać <strong>„Jak żyć, żeby nie zwariować”</strong> — opowieść o Ance, której uporządkowana codzienność rozpada się pod ciężarem zdrady męża i finansowych problemów. Bohaterka postanawia jednak nie kapitulować i rozpocząć życie na własnych zasadach.</p><p>Z kolei <strong>„Clayface”</strong> zabiera widzów do znacznie mroczniejszego świata. Matt Hagen, hollywoodzki aktor, po oszpeceniu twarzy poddaje się eksperymentalnej terapii. Próba odzyskania dawnego wyglądu uruchamia jednak koszmar, którego konsekwencji nie sposób przewidzieć.</p><h2>Godzilla powraca. Kino Konesera zaprasza do Patagonii</h2><p>W piątek i sobotę, <strong>6 i 7 listopada</strong>, Helios zaprasza na specjalne pokazy <strong>„Godzilla Minus Zero”</strong>. Japonia, próbująca podnieść się po wojennej katastrofie i wcześniejszych zniszczeniach spowodowanych przez potwora, ponownie mierzy się z dramatycznymi konsekwencjami jego pojawienia się. Tomaszowskie seanse zaplanowano na piątek o godz. 18.00 i sobotę o godz. 16.00.</p><p>Na przeciwległym biegunie filmowych emocji znajduje się chilijski dramat <strong>„La Perra”</strong>, prezentowany 9 listopada o godz. 18.00 w ramach Kina Konesera. Jego bohaterka, Silvia, żyjąca na odległej wyspie u wybrzeży Patagonii, od lat zmaga się z niespełnionym pragnieniem macierzyństwa. Spotkanie z porzuconą suczką prowadzi do powstania niezwykłej więzi, ale również zmusza kobietę do konfrontacji z własną przeszłością.</p><p>To propozycja dla widzów, którzy od kina oczekują czegoś więcej niż widowiskowych efektów — historii pozostającej w pamięci długo po zakończeniu seansu.</p><h2>Gdzie kupić bilety?</h2><p><strong>Kino Helios w Tomaszowie Mazowieckim mieści się przy ul. Warszawskiej 1.</strong> Bilety na listopadowe premiery i wydarzenia specjalne dostępne są w kasie kina, aplikacji mobilnej oraz na stronie <a href="http://www.helios.pl/"><strong>www.helios.pl</strong></a>.</p><p>Warto sprawdzić repertuar wcześniej, szczególnie w przypadku pokazów specjalnych i wydarzeń rodzinnych. Sieć przypomina również o ofercie „Wcześniej kupujesz, więcej zyskujesz”, pozwalającej uzyskać korzystniejszą cenę przy odpowiednio wczesnym zakupie.</p><p>Listopadowy repertuar pokazuje, że kino potrafi pomieścić niemal wszystko — od bajkowego kota i niesfornych skarpetek, przez historię wielkiej miłości, aż po dramatyczne wydarzenia, które zmieniały losy całych społeczeństw. Pozostaje tylko wybrać film i zająć miejsce na widowni.</p><p>&nbsp;</p><p>&nbsp;</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Kyuss – „Wretch” (1991). Zanim pustynia zaczęła przemawiać. Brud, benzyna i narodziny stoner rocka]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57386,kyuss-wretch-1991-zanim-pustynia-zaczela-przemawiac-brud-benzyna-i-narodziny-stoner-rocka</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57386,kyuss-wretch-1991-zanim-pustynia-zaczela-przemawiac-brud-benzyna-i-narodziny-stoner-rocka</guid>
            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 18:07:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-kyuss-wretch-1991-zanim-pustynia-zaczela-przemawiac-brud-benzyna-i-narodziny-stoner-rocka-1793812431.png</url>
                        <title>Kyuss – „Wretch” (1991). Zanim pustynia zaczęła przemawiać. Brud, benzyna i narodziny stoner rocka</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57386,kyuss-wretch-1991-zanim-pustynia-zaczela-przemawiac-brud-benzyna-i-narodziny-stoner-rocka</link>
                    </image><description>Na pustyni nie ma miejsca na sentymenty. Słońce wypala skórę, wiatr zasypuje drogi piaskiem, a nocą cisza potrafi być głośniejsza od najbardziej przesterowanego wzmacniacza. Wystarczy jednak kilku młodych ludzi z gitarami, agregat prądotwórczy i przekonanie, że Black Sabbath powinni grać jeszcze ciężej, aby pustynia przestała być martwym krajobrazem. Zaczyna drżeć. W takim właśnie świecie narodził się Kyuss. Ich debiutancki album „Wretch” z 1991 roku przypomina stary motocykl uruchamiany po wieloletnim postoju: silnik kaszle, wydech strzela, spod maszyny cieknie olej, ale kiedy wreszcie rusza, trudno pozostać obojętnym. Josh Homme buduje riffy ciężkie niczym stalowe konstrukcje, John Garcia śpiewa z młodzieńczą wściekłością, Nick Oliveri nadaje basowi brutalną siłę, a Brant Bjork prowadzi całość z niezwykłym wyczuciem rytmu. „Wretch” nie jest arcydziełem ani nawet w pełni ukształtowanym artystycznym manifestem. To zapis zespołu, który dysponował ogromną energią, ale dopiero uczył się przekuwać ją w muzykę posiadającą własną tożsamość.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Kyuss – „Wretch”. Gdzie kończy się asfalt, zaczyna pustynny rock</h2><p><strong>Kyuss powstali w Palm Desert w Kalifornii</strong>, w środowisku młodych muzyków organizujących koncerty na pustyni, z dala od klubów Los Angeles i zasad narzucanych przez przemysł rozrywkowy. Ich wczesna działalność związana była z legendarnymi <strong>generator parties</strong>, czyli występami zasilanymi agregatami prądotwórczymi. Liczyła się głośność, bezpośredni kontakt z publicznością i możliwość eksperymentowania bez ograniczeń. Historia grupy rozpoczęła się pod nazwą Katzenjammer, później muzycy występowali jako Sons of Kyuss, aby ostatecznie skrócić nazwę do Kyuss. Inspiracji dostarczyła gra fabularna <i>Dungeons &amp; Dragons</i>, ale muzyka nie miała nic wspólnego z fantastyczną estetyką. Jej fundamentami były ciężkie gitarowe riffy, punkowa gwałtowność oraz wpływy <strong>Black Sabbath, Blue Cheer, MC5 i The Stooges</strong>. W składzie, który ukształtował debiut, znaleźli się <strong>John Garcia, Josh Homme, Nick Oliveri i Brant Bjork</strong> – muzycy o wyraźnie odmiennych temperamentach, połączeni fascynacją ciężkim, bezkompromisowym rockiem.</p><p><strong>Album „Wretch” ukazał się 23 września 1991 roku nakładem Dali Records.</strong> Zawiera jedenaście kompozycji, z których część powstała jeszcze pod szyldem Sons of Kyuss. Dwa utwory, <strong>„Black Widow” i „Deadly Kiss”</strong>, pochodzą z wcześniejszej EP-ki i zostały nagrane z basistą <strong>Chrisem Cockrellem</strong>, poprzednikiem Oliveriego. Wydawnictwo dokumentuje zatem różne etapy formowania się zespołu, co wyraźnie wpływa na jego stylistyczną nierówność. W tym samym czasie świat rocka przeżywał gwałtowne przemiany. Nirvana rozpoczynała marsz ku światowej popularności, Metallica zdobywała nową publiczność dzięki czarnemu albumowi, a Soundgarden i Alice in Chains wyznaczali kierunki rozwoju ciężkiego grania. Kyuss pozostawali poza głównym nurtem. Ich muzyka nie była ani klasycznym heavy metalem, ani grunge’em. Opierała się na przesterowanych gitarach, powtarzanych motywach i rytmicznym ciężarze. Dopiero później ten sposób grania zostanie powszechnie skojarzony ze <strong>stoner rockiem i desert rockiem</strong>.</p><h2>„Hwy 74”, „Love Has Passed Me By” i „Son of a Bitch”. Ciężar rozgrzanego asfaltu</h2><p>Album otwiera <strong>„(Beginning of What's About to Happen) Hwy 74”</strong>, utwór niezwykle trafnie zapowiadający charakter całego wydawnictwa. Gitarowy riff Josha Homme’a pojawia się bez wprowadzenia, uderzając surowym, mocno przesterowanym brzmieniem. John Garcia śpiewa z niemal punkową agresją, a Brant Bjork nadaje kompozycji gwałtowny rytm. Słychać wpływy Black Sabbath, Motörhead i amerykańskiego hardcore punka, ale całość posiada własną energię. Muzyka jest szorstka, dynamiczna i pozbawiona producenckiego wygładzenia. W „W drodze” Jacka Kerouaca podróż stanowiła symbol wolności i nieustannego poszukiwania nowych doświadczeń. „Hwy 74” wywołuje podobne skojarzenia. Nie chodzi o konkretny cel, lecz o sam ruch, niecierpliwość i przekonanie, że za następnym zakrętem może wydarzyć się wszystko.</p><p><strong>„Love Has Passed Me By”</strong> jest bardziej bezpośredni. Krótka, energiczna kompozycja opiera się na prostym riffie i gwałtownym wokalu. Garcia śpiewa z ekspresją przywołującą Henry’ego Rollinsa, a instrumenty podporządkowane są niemal punkowej dynamice. Utwór nie posiada szczególnie oryginalnej konstrukcji, ale nadrabia to intensywnością wykonania. Znacznie ciekawszy jest <strong>„Son of a Bitch”</strong>, w którym zespół wyraźnie zwalnia. Ciężki gitarowy motyw rozwija się stopniowo, bas nadaje mu masę, a perkusja buduje wyrazisty puls. Tutaj szczególnie dobrze słychać, że <strong>Kyuss zaczynali rozumieć znaczenie tempa i rytmicznego napięcia</strong>. Potęga brzmienia nie wynika wyłącznie z głośności. Równie ważna okazuje się umiejętność konsekwentnego rozwijania prostego motywu. „Son of a Bitch” przywołuje Black Sabbath z okresu „Master of Reality”, ale nie sprawia wrażenia zwyczajnej imitacji.</p><h2>„Black Widow”, „Katzenjammer” i „Deadly Kiss”. Garażowa anarchia</h2><p><strong>„Black Widow”</strong> pochodzi z wcześniejszego okresu działalności grupy i posiada niemal garażowe brzmienie. Na basie gra Chris Cockrell, a kompozycja rozwija się wokół powtarzanego gitarowego motywu i pulsującej sekcji rytmicznej. Nie jest to utwór szczególnie złożony, ale ma charakterystyczną surowość. Muzycy wyraźnie przedkładają energię nad precyzję, pozwalając riffowi dominować nad pozostałymi elementami aranżacji. <strong>„Katzenjammer”</strong> przynosi jeszcze większą intensywność. Krótka, brutalna kompozycja przywołuje amerykański hardcore, a momentami również wczesny thrash metal. Bjork gra z ogromną siłą, Homme odpowiada ostrymi riffami, a Garcia niemal wykrzykuje kolejne frazy. Utwór posiada spontaniczność charakterystyczną dla zespołów, które bardziej niż studyjną doskonałość cenią bezpośredni kontakt z publicznością.</p><p><strong>„Deadly Kiss”</strong> jest bardziej rozbudowany i wyraźniej zakorzeniony w tradycji hard rocka lat siedemdziesiątych. Można odnaleźć tutaj wpływy Black Sabbath oraz surową estetykę MC5. Gitarowe motywy bywają interesujące, ale nie wszystkie zostały właściwie rozwinięte. Poszczególne fragmenty nie zawsze tworzą przekonującą całość, a kompozycja cierpi z powodu niedostatecznej selekcji pomysłów. To jeden z przykładów podstawowego problemu debiutu: <strong>Kyuss potrafili stworzyć znakomity riff, ale nie zawsze umieli zbudować wokół niego równie dobrą piosenkę</strong>. Niedostatki nie przekreślają jednak wartości nagrań. Pozwalają usłyszeć muzyków jeszcze przed momentem, w którym ich styl został podporządkowany konsekwentnej wizji artystycznej.</p><h2>„The Law”. Osiem minut, które pokazują możliwości zespołu</h2><p><strong>„The Law” jest jedną z najważniejszych kompozycji „Wretch”.</strong> Trwający niemal osiem minut utwór posiada rozmach wykraczający poza bezpośrednie, punkowe fragmenty albumu. Gitary rozwijają ciężkie motywy, sekcja rytmiczna stopniowo buduje napięcie, a muzyka nabiera niemal hipnotycznego charakteru. Zespół nie ogranicza się do tradycyjnej struktury zwrotka–refren. Pozwala poszczególnym pomysłom wybrzmieć, wykorzystując powtórzenia i zmiany dynamiki. Właśnie tutaj <strong>Josh Homme pokazuje szczególny talent do budowania monumentalnych struktur z kilku prostych dźwięków</strong>. Jego gitara nie musi nieustannie zmieniać melodii. Wystarczy odpowiednio prowadzone napięcie, aby powtarzany motyw nabierał coraz większej siły.</p><p>Można odnaleźć tutaj psychodeliczną swobodę Hawkwind, ciężar Black Sabbath i improwizacyjne podejście Cream. Najważniejsze pozostaje jednak stopniowe kształtowanie się własnego języka zespołu. Brant Bjork nie ogranicza się do utrzymywania tempa. Jego perkusja nadaje kompozycji charakter niemal rytualny, a bas tworzy solidny fundament dla gitarowych eksperymentów. „The Law” nie jest jeszcze dziełem w pełni dojrzałym, ale wyraźnie pokazuje, że Kyuss dysponowali możliwościami wykraczającymi poza prosty, garażowy hard rock. To utwór wymagający cierpliwości, nagradzający ją coraz bardziej wciągającą atmosferą.</p><h2>„Isolation”, „I'm Not” i „Big Bikes”. Rytm ważniejszy od prędkości</h2><p><strong>„Isolation”</strong> przywraca szybsze, bardziej agresywne granie. Kompozycja opiera się na zdecydowanym riffie, a całość posiada niemal hardcore’ową intensywność. Garcia śpiewa gwałtownie, Homme gra ostro, a sekcja rytmiczna utrzymuje wysoką dynamikę. Utwór nie należy do najbardziej odkrywczych na albumie, ale stanowi skuteczny przykład zespołowej energii. Znacznie ciekawszy jest <strong>„I'm Not”</strong>, oparty na ciężkim, średnim tempie i charakterystycznym gitarowym groove. Instrumenty tworzą zwartą, pulsującą konstrukcję, w której szczególnie dobrze współpracują bas i perkusja. John Garcia wykorzystuje chropowatość głosu bardziej kontrolowanie, a gitara Homme’a nie dominuje nad całością. To jedna z najlepiej zrównoważonych kompozycji debiutu, pokazująca, że muzycy potrafili osiągnąć znacznie więcej, kiedy rezygnowali z nieustannego przyspieszania.</p><p><strong>„Big Bikes”</strong> posiada bardziej bluesrockowy charakter. Motocyklowa symbolika i ciężki rytm przywołują świat amerykańskich szos, ale muzyka pozostaje znacznie bardziej surowa niż klasyczne nagrania ZZ Top. Kompozycja nie jest szczególnie wyszukana, a niektóre fragmenty sprawiają wrażenie nadmiernie rozwiniętych. Warto jednak zwrócić uwagę na perkusję Bjorka. <strong>Jego wyczucie groove’u należało do największych atutów Kyuss</strong>, ponieważ pozwalało nadać masywnym riffom rytmiczną swobodę. Dzięki temu ciężka muzyka nie zamieniała się w mechaniczną demonstrację siły. Posiadała naturalny puls, który odróżniał ją od wielu tradycyjnych zespołów doommetalowych.</p><h2>„Stage III”. Finał otwierający nowe możliwości</h2><p>Album zamyka <strong>„Stage III”</strong>, kompozycja wyraźnie odmienna od większości wcześniejszego materiału. Zamiast gwałtownego gitarowego ataku pojawia się bardziej przestrzenna, instrumentalna atmosfera. Muzycy wykorzystują psychodeliczne brzmienia i improwizacyjną swobodę, stopniowo budując nastrój. To jeden z najbardziej interesujących fragmentów debiutu, ponieważ pokazuje umiejętność operowania nie tylko ciężarem, ale również ciszą i przestrzenią pomiędzy dźwiękami. Gitara przestaje być wyłącznie narzędziem agresji. Staje się elementem szerszego, niemal filmowego krajobrazu.</p><p>„Stage III” stanowi odpowiednie zakończenie albumu. Nie oferuje wielkiego finału ani efektownego podsumowania. Pozostawia raczej poczucie otwartości, jakby muzycy dopiero zaczynali rozumieć, dokąd mogą zaprowadzić ich eksperymenty. Rok później ukaże się <strong>„Blues for the Red Sun”</strong>, na którym podobne pomysły zostaną wykorzystane w znacznie bardziej konsekwentnej formie. Na „Wretch” pozostają zapowiedzią, ale już wystarczająco interesującą, aby uzasadnić uwagę poświęconą temu wydawnictwu.</p><h2>Krytycy o „Wretch”. Niedojrzały debiut czy narodziny nowego brzmienia?</h2><p><strong>„Wretch” należy do albumów, których znaczenie zaczęto szerzej doceniać dopiero po sukcesie późniejszych wydawnictw Kyuss.</strong> W chwili premiery grupa funkcjonowała poza głównym nurtem, a jej muzyka nie mieściła się w obowiązujących podziałach gatunkowych. <strong>Eduardo Rivadavia z AllMusic ocenił płytę na 2,5/5</strong>, wskazując zarówno na jej potencjał, jak i poważne problemy produkcyjne. Napisał: <strong>„A paltry production job fails to capture the band's earth-shaking guitar rumble”</strong>, czyli „Mizerna produkcja nie potrafi oddać potężnego gitarowego łoskotu zespołu”. To trafna uwaga. Nagrania często brzmią płasko, a instrumenty nie posiadają odpowiedniej głębi. Rivadavia docenił jednak „I'm Not”, „Big Bikes” i „Son of a Bitch”, zwracając uwagę na ich ciężki, pulsujący groove.</p><p>W retrospektywnym omówieniu <strong>„Rolling Stone”</strong> pojawiło się spostrzeżenie: <strong>„Wretch shows that the band had the requisite pieces in place early on, though not necessarily in the right order”</strong> – „Wretch pokazuje, że zespół od początku dysponował wszystkimi potrzebnymi elementami, choć niekoniecznie ułożonymi we właściwej kolejności”. Trudno o celniejsze podsumowanie. Muzycy posiadali charakterystyczne brzmienie i energię, ale brakowało im doświadczenia pozwalającego wykorzystać te możliwości. Znacznie bardziej entuzjastyczny był <strong>RaMoNe z polskiego portalu Rockmetal.pl</strong>, który 30 września 2000 roku przyznał albumowi <strong>9/10</strong>, określając go jako <strong>„dawkę bardzo surowej, mocno sabbathowej twórczości”</strong>. Wyróżnił „Katzenjammer”, „Isolation”, „Black Widow” i „Stage III”. Z kolei <strong>niemiecki Metal.de</strong> w retrospektywnej recenzji z 2012 roku podkreślił połączenie doommetalowego ciężaru, rockowych riffów i ekspresyjnego wokalu Garcii. Rozbieżność opinii pokazuje, że <strong>„Wretch” można odbierać zarówno jako niedopracowany zbiór kompozycji, jak i dokument narodzin nowego stylu.</strong></p><h2>Josh Homme, John Garcia, Nick Oliveri i Brant Bjork. Cztery temperamenty</h2><p><strong>Josh Homme</strong> już na debiucie prezentuje charakterystyczne podejście do gitary. Zamiast technicznej wirtuozerii wybiera ciężkie, nisko strojone riffy, których siła wynika z rytmu i odpowiedniego brzmienia. Nie wszystkie pomysły są jeszcze w pełni rozwinięte, ale jego styl posiada wyraźną osobowość. <strong>Brant Bjork</strong> nadaje muzyce rytmiczną elastyczność, łącząc punkową gwałtowność z wyczuciem groove’u kojarzonym z funkiem i klasycznym hard rockiem. Dzięki temu nawet najbardziej masywne kompozycje zachowują naturalny puls. <strong>John Garcia</strong> wnosi wokalną ekspresję opartą na szorstkości i gwałtownych emocjach. Jego interpretacje bywają nierówne, ale trudno odmówić im autentyczności. <strong>Nick Oliveri</strong> odpowiada za agresywny, bezkompromisowy bas, który nadaje muzyce dodatkowy ciężar. Na „Wretch” te cztery osobowości nie zawsze potrafią osiągnąć pełną równowagę, lecz właśnie ich odmienne temperamenty stają się źródłem wyjątkowej energii.</p><p>Nie można jednak sprowadzać znaczenia Kyuss wyłącznie do późniejszej kariery Homme’a w <strong>Queens of the Stone Age</strong>. Brant Bjork był jednym z głównych architektów rytmicznej tożsamości zespołu, Garcia nadawał muzyce rozpoznawalny charakter wokalny, a Oliveri wnosił intensywność, której trudno byłoby szukać w bardziej tradycyjnych zespołach hardrockowych. <strong>„Wretch” jest przede wszystkim albumem grupy, a nie zapowiedzią kariery jednego muzyka.</strong> To ważne, ponieważ późniejsza popularność Homme’a nie powinna przesłaniać wkładu jego dawnych współpracowników.</p><h2>Zamiast zakończenia. Zanim pustynia otrzymała własną ścieżkę dźwiękową</h2><p><strong>„Wretch” nie jest albumem doskonałym.</strong> Produkcja nie oddaje potęgi zespołu, część kompozycji pozostaje chaotyczna, a niektóre pomysły zbyt mocno przypominają klasyczne nagrania Black Sabbath, Motörhead czy amerykańskiego hard rocka. Brakuje konsekwencji, która stanie się najważniejszym atutem późniejszych wydawnictw. Nie należy jednak oceniać debiutu wyłącznie jako niedoskonałej wersji „Blues for the Red Sun”. Posiada własną osobowość – bardziej punkową, gwałtowną i bezpośrednią. Przypomina koncert w garażu, podczas którego techniczne niedostatki przestają mieć znaczenie wobec energii wspólnego grania.</p><p>W <strong>„Krwawych południkach” Cormaca McCarthy’ego</strong> pustynia jest przestrzenią bezwzględną, obojętną wobec ludzkich ambicji. Nie stanowi romantycznego krajobrazu, lecz miejsce, w którym człowiek zostaje skonfrontowany z własną kruchością. Muzyka Kyuss posiada podobną surowość. Nie próbuje być elegancka ani szczególnie przystępna. Jej podstawowym środkiem wyrazu pozostaje ciężar, a największą zaletą – autentyczność. W czasach, gdy rock przechodził kolejną stylistyczną rewolucję, czterech młodych muzyków z Palm Desert tworzyło własne brzmienie, nie oglądając się na obowiązujące trendy.</p><p><strong>„Wretch” jest albumem, na którym pustynia jeszcze nie przemawia własnym głosem. Słychać czterech młodych ludzi próbujących przekrzyczeć wiatr, silniki samochodów i własną niecierpliwość.</strong> Nie wszystko im się udaje, ale ich muzyka posiada siłę, której nie sposób zignorować. Rok później nagrają „Blues for the Red Sun” i pokażą, jak wielki potencjał krył się w tych pierwszych, niedoskonałych próbach.</p><h3>Ocena końcowa: 7,5/10</h3><p><strong>„Wretch” (1991) to surowy, nierówny, ale niezwykle interesujący debiut Kyuss i ważny dokument wczesnej historii stoner rocka oraz desert rocka.</strong> Jedenaście kompozycji łączy <strong>doom metal, hard rock, punkową energię i psychodeliczne eksperymenty</strong>. Najciekawsze utwory to <strong>„Hwy 74”, „Son of a Bitch”, „Black Widow”, „Katzenjammer”, „The Law”, „I'm Not” i „Stage III”</strong>. Największymi atutami albumu są ciężkie gitarowe riffy Josha Homme’a, wokal Johna Garcii, rytmiczna swoboda Branta Bjorka i agresywny bas Nicka Oliveriego. Najpoważniejsze słabości to niezadowalająca produkcja, nierówny poziom kompozycji i brak pełnej stylistycznej spójności.</p><p><strong>Werdykt:</strong> „Wretch” nie dorównuje późniejszym „Blues for the Red Sun”, „Welcome to Sky Valley” czy „...And the Circus Leaves Town”, ale posiada własny, bezkompromisowy charakter. Dla miłośników <strong>Black Sabbath, Queens of the Stone Age, Fu Manchu, Monster Magnet i Sleep</strong> pozostaje istotnym punktem wyjścia do poznawania historii pustynnego rocka.</p><p><i>Kyuss – „Wretch” (Dali Records, 1991). Jedenaście utworów, około 49 minut. Skład: John Garcia, Josh Homme, Nick Oliveri i Brant Bjork; w dwóch starszych nagraniach na basie wystąpił Chris Cockrell. Przywołane opinie krytyczne pochodzą z AllMusic, „Rolling Stone”, Rockmetal.pl i Metal.de. Cytaty zachowano w oryginale lub uzupełniono polskim tłumaczeniem. Odniesienia literackie, interpretacje i ocena końcowa stanowią autorski komentarz redakcyjny.</i></p><p>Skróć recenzję do wersji internetowejUsuń powtarzające się porównania muzyczne</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Prezent dla kobiety z odzieży premium — jak trafić w gust, kolor i rozmiar]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57385,prezent-dla-kobiety-z-odziezy-premium-jak-trafic-w-gust-kolor-i-rozmiar</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57385,prezent-dla-kobiety-z-odziezy-premium-jak-trafic-w-gust-kolor-i-rozmiar</guid>
            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 18:03:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-prezent-dla-kobiety-z-odziezy-premium-jak-trafic-w-gust-kolor-i-rozmiar-1793811982.jpg</url>
                        <title>Prezent dla kobiety z odzieży premium — jak trafić w gust, kolor i rozmiar</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57385,prezent-dla-kobiety-z-odziezy-premium-jak-trafic-w-gust-kolor-i-rozmiar</link>
                    </image><description>Ubranie w prezencie ma opinię ryzykownego wyboru, bo łatwo nie trafić w styl, odcień albo rozmiar. Dobrze wybrana dzianina potrafi jednak sprawić więcej radości niż kolejny kosmetyk, ponieważ jest noszona przez wiele zim i za każdym razem przypomina o osobie, która ją podarowała. Ryzyko da się mocno ograniczyć, jeśli wybiera się kategorie, które wybaczają niepewność rozmiaru, a kolor ustala na podstawie obserwacji, a nie własnego gustu. Poniżej opisuję, od których rzeczy zacząć, jak dyskretnie zdobyć potrzebne wymiary i co przygotować na wypadek, gdyby prezent trzeba było wymienić.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Dlaczego dzianina jest najbezpieczniejszym kierunkiem</h2><p>Tkana bluzka czy spodnie muszą pasować z dokładnością do centymetra w ramionach, biuście albo biodrach, a każdy błąd widać od razu. Dzianina ma naturalny luz i dopasowuje się do sylwetki, więc różnica jednego rozmiaru rzadko przekreśla prezent. Wiele modeli swetrów i kardiganów ma krój swobodny albo oversize, w którym rozmiar wpływa głównie na długość i szerokość rękawa, a sylwetka wygląda dobrze w szerszym przedziale wymiarów. Do tego miękkie włókna zwierzęce, jak wełna merino, kaszmir czy alpaka, są przyjemne przy samym rozpakowaniu: prezent od razu daje się dotknąć i założyć. Właśnie ta natychmiastowa przyjemność w dotyku odróżnia dzianinę premium od rzeczy, które dopiero trzeba przymierzyć, żeby je docenić.</p><h2>Kardigan jako prezent, który pasuje do większości szaf</h2><p>Rozpinany sweter łatwo wpleść w istniejące ubrania, bo zakłada się go na bluzkę, sukienkę albo koszulkę i nie wymaga dobierania reszty zestawu. Najbezpieczniejsze są modele o prostym lub lekko luźnym kroju, sięgające do biodra albo tuż poniżej, z guzikami na całej długości. Kardigan krótki, do talii, jest trudniejszy, bo wymaga wysokiego stanu spodni lub spódnicy, a bardzo długi pasuje do wąskiej grupy sylwetek. Zwróć uwagę na dekolt: litera V jest uniwersalna, okrągły kołnierz sprawdza się u osób noszących bluzki z kołnierzykiem. Jeżeli obdarowana często marznie w biurze, wybierz grubszy splot z alpaki lub moheru; jeśli lubi warstwy pod płaszcz, lepszy będzie cienki kardigan z merino, który nie pogrubia sylwetki.</p><h2>Szal i duże dzianiny okrywające</h2><p>Jeżeli nie masz żadnych informacji o rozmiarze, szal, chusta lub dziana narzutka na ramiona eliminują ten problem całkowicie. Przy wyborze sprawdź wymiary w opisie: szal do wiązania na szyi zwykle ma około stu osiemdziesięciu centymetrów długości, a model do otulania ramion powinien mieć szerokość przynajmniej kilkudziesięciu centymetrów. Ważny jest też surowiec. Szal noszony przy twarzy musi być naprawdę miękki, więc dla osób wrażliwych lepszy jest kaszmir albo cienkie merino niż zwykła wełna. Moher daje efektowny, puszysty wygląd, ale u części osób łaskocze szyję. Jeżeli wiesz, że obdarowana nie znosi swędzenia golfów, wybierz gładki splot z drobnym oczkiem i zrezygnuj z mocno puszystych przędz.</p><h2>Komplet dzianinowy dla osób, których rozmiar znasz</h2><p>Zestaw złożony ze swetra i spodni albo spódnicy z tej samej dzianiny to prezent wyjątkowo efektowny, ale wymagający większej pewności co do wymiarów. Ułatwieniem są spodnie z elastycznym pasem na gumce i prostą lub szeroką nogawką, bo zmieszczą się w kilku obwodach talii. Trudniej jest z długością nogawki, więc przy niskich osobach zwróć uwagę na wymiar długości w opisie produktu. Komplet ma tę zaletę, że każdą część można nosić osobno, więc nawet jeśli spodnie okażą się mniej trafione, góra zostanie w użyciu. W sklepie <a href="https://butiklorenzo.pl/">https://butiklorenzo.pl/</a> przy kompletach z dzianiny podany jest skład, co pomaga dobrać przędzę do upodobań obdarowanej, na przykład miękką alpakę dla zmarzluchów albo gładkie merino dla osób, które nie lubią puszystych materiałów.</p><h2>Jak dyskretnie ustalić rozmiar</h2><p>Najpewniejszym źródłem jest ubranie, które obdarowana nosi i lubi. Jeśli masz do niego dostęp, sprawdź rozmiar na metce, ale nie poprzestawaj na literze, bo każda marka rozumie ją inaczej. Lepiej rozłożyć sweter płasko i zmierzyć szerokość tuż pod pachami, długość od najwyższego punktu barku do dołu oraz długość rękawa. Te trzy liczby wystarczą, żeby porównać je z tabelą wymiarów w sklepie. Jeżeli nie możesz zajrzeć do szafy, zapytaj osobę z najbliższego otoczenia albo pociągnij temat przy okazji zakupów, które obdarowana robi dla siebie. Pomaga też obserwacja: osoba nosząca zawsze luźne rzeczy wybierze raczej krój swobodny niż dopasowany, nawet jeśli jej wymiary wskazują inaczej.</p><h2>Kolor, który obdarowana naprawdę założy</h2><p>Przy wyborze odcienia łatwo podświadomie kierować się własnym gustem, dlatego lepiej oprzeć się na tym, co obdarowana już nosi. Przypomnij sobie jej płaszcz, szal i ulubione swetry: powtarzające się barwy pokazują, czym czuje się dobrze. Dla rzeczy noszonych przy twarzy ma znaczenie tonacja. Osoby, które chętnie noszą złotą biżuterię, zwykle dobrze wyglądają w ciepłych odcieniach, takich jak karmel, camel, ecru czy czekoladowy brąz. Te, które wybierają srebro, częściej sięgają po chłodną szarość, granat i czystą biel. Kolory neutralne są najbezpieczniejsze, ale nie muszą być nudne: melanżowa przędza, wyraźna faktura splotu albo dodatek moheru sprawiają, że stonowany sweter wygląda szlachetnie i nie przypomina podstawowej rzeczy z sieciówki.</p><h2>Wymiana i zwrot: co przygotować zawczasu</h2><p>Nawet przemyślany prezent czasem trzeba wymienić, więc zanim złożysz zamówienie, przeczytaj regulamin sklepu w części dotyczącej zwrotów i wymian. Zwróć uwagę, od którego dnia liczy się termin, bo przy zakupie z wyprzedzeniem może on upłynąć, zanim prezent zostanie rozpakowany. Prawo do odstąpienia od umowy zawartej na odległość przysługuje kupującemu, więc ewentualną wymianę najprościej przeprowadzić samodzielnie, a obdarowanej przekazać tylko informację, że taka możliwość istnieje. Zachowaj potwierdzenie zamówienia i zostaw metki na miejscu. Do paczki z prezentem możesz dołączyć karteczkę z prośbą, żeby obdarowana przymierzyła rzecz w domu i dała znać, jeśli rozmiar lub kolor nie pasuje.</p><p>Dobry prezent z odzieży premium zaczyna się od wyboru kategorii, która wybacza niepewność. Kardigan, szal i komplet z dzianiny pozwalają trafić nawet przy ograniczonej wiedzy, a kilka pomiarów ulubionego swetra zamienia zgadywanie w porównanie liczb. Kolor najlepiej podpatrzyć w szafie obdarowanej, a nie wybierać według własnych upodobań. Jeśli do tego sprawdzisz zasady wymiany i zachowasz potwierdzenie zamówienia, ryzyko nietrafionego prezentu staje się niewielkie, a ciepła dzianina ma szansę zostać ulubioną rzeczą na wiele sezonów.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Umowa podpisana. Rusza przebudowa dworca w Tomaszowie Mazowieckim za 16,8 mln zł. Znamy szczegóły inwestycji]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57384,umowa-podpisana-rusza-przebudowa-dworca-w-tomaszowie-mazowieckim-za-16-8-mln-zl-znamy-szczegoly-inwestycji</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57384,umowa-podpisana-rusza-przebudowa-dworca-w-tomaszowie-mazowieckim-za-16-8-mln-zl-znamy-szczegoly-inwestycji</guid>
            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 17:48:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-umowa-podpisana-rusza-przebudowa-dworca-w-tomaszowie-mazowieckim-za-16-8-mln-zl-znamy-szczegoly-in-1793811363.jpg</url>
                        <title>Umowa podpisana. Rusza przebudowa dworca w Tomaszowie Mazowieckim za 16,8 mln zł. Znamy szczegóły inwestycji</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57384,umowa-podpisana-rusza-przebudowa-dworca-w-tomaszowie-mazowieckim-za-16-8-mln-zl-znamy-szczegoly-inwestycji</link>
                    </image><description>Po latach oczekiwania, kolejnych zapowiedziach i przedłużającym się postępowaniu przetargowym nastąpił przełom. W środę, 4 listopada 2026 roku, Polskie Koleje Państwowe S.A. podpisały umowę na kompleksową przebudowę zabytkowego dworca kolejowego w Tomaszowie Mazowieckim. Wykonawcą inwestycji wartej 16,8 mln zł brutto została firma KARTEL z Jędrzejowa. Pierwsze prace mają rozpocząć się jeszcze w listopadzie, a ich zakończenie zaplanowano na koniec 2027 roku. To jedna z najważniejszych inwestycji w kolejową infrastrukturę miasta od wielu lat.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>Tomaszowski dworzec, pamiętający jeszcze czasy Kolei Iwanogrodzko-Dąbrowskiej, wreszcie doczekał się konkretnej decyzji. Charakterystyczny budynek, który przez dziesięciolecia był jedną z wizytówek miasta, przejdzie gruntowną modernizację. Zachowa swoją historyczną architekturę, ale jego wnętrza, wyposażenie i funkcje zostaną dostosowane do współczesnych potrzeb.</p><p>Podpisanie umowy kończy wielomiesięczny etap przygotowań i wyboru wykonawcy. Jak wcześniej informowaliśmy na <strong>NaszTomaszow.pl</strong>, do przetargu przystąpiło dziewięć firm, a różnica między najtańszą i najdroższą ofertą przekroczyła 10,5 mln zł. Ostatecznie PKP zdecydowały się na propozycję Przedsiębiorstwa Budownictwa Ogólnego „KARTEL” S.A., które zaoferowało realizację przedsięwzięcia za 16 819 020 zł brutto.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1532/971;" src="https://static2.nasztomaszow.pl/data/wysiwig/2026/11/04/dworzec-w-tomaszowie-mazowieckim-1.png" width="1532" height="971"></figure><h2>Dworzec odzyska dawny blask. Ale zmieni się nie tylko elewacja</h2><p>Zakres zaplanowanych prac jest znacznie szerszy niż zwykłe odnowienie zabytkowego obiektu. Przewidziano remont dachu, renowację elewacji, wymianę okien i drzwi, odnowienie ścian i sufitów oraz modernizację wszystkich instalacji. Przebudowane zostaną również pomieszczenia przeznaczone do obsługi pasażerów.</p><p>W odnowionej poczekalni pojawią się nowe ławki, elektroniczne tablice przyjazdów i odjazdów, system nagłośnienia, biletomat oraz miejsca do ładowania telefonów. Podróżni będą mogli skorzystać z automatów oferujących napoje i przekąski. Bezpośrednio przy poczekalni powstaną ogólnodostępne toalety.</p><p>Istotnym elementem inwestycji będzie <strong>dostosowanie dworca do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, seniorów oraz rodzin podróżujących z dziećmi</strong>. Zaplanowano montaż windy, wykonanie ścieżek prowadzących dla osób niewidomych i słabowidzących, oznaczeń w alfabecie Braille’a oraz planów dotykowych ułatwiających orientację w budynku.</p><p>Dworzec zostanie wyposażony w nowoczesny monitoring i systemy bezpieczeństwa. Ogrzewanie zapewni pompa ciepła wspomagana instalacją fotowoltaiczną. Zmieni się również otoczenie budynku. Powstaną wiata rowerowa, nowe ławki i elementy małej architektury, a przestrzeń uzupełnią nasadzenia zieleni.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1536/1024;" src="https://static2.nasztomaszow.pl/data/wysiwig/2026/11/04/dworzec-w-tomaszowie-mazowieckim-2.png" width="1536" height="1024"></figure><h2>Ponad 900 metrów kwadratowych na biura i usługi. Wprowadzi się ARiMR?</h2><p>Jednym z ciekawszych elementów projektu jest przyszłe wykorzystanie dużej części dworca. <strong>Ponad 900 m² powierzchni zostanie przeznaczonych na działalność komercyjną</strong>, w tym lokale usługowe i pomieszczenia biurowe.</p><p>Według informacji PKP część biurową na piętrze ma zgodnie z planami wynająć Łódzki Oddział Regionalny Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Nie oznacza to jeszcze podpisania umowy najmu, ale wskazuje kierunek zagospodarowania historycznego obiektu.</p><p>To ważna zmiana w sposobie myślenia o dworcach. Budynek nie ma służyć wyłącznie pasażerom oczekującym na pociąg. Ma również stać się miejscem pracy i świadczenia usług, co może sprzyjać jego codziennemu wykorzystaniu i późniejszemu utrzymaniu.</p><p>– Chcemy, aby modernizacje dworców nie tylko poprawiały komfort podróżnych i podnosiły funkcjonalność obiektów, ale także jak najlepiej wykorzystywały swój potencjał – podkreśla <strong>Andrzej Bułczyński, członek zarządu PKP S.A. ds. nieruchomości</strong>.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:2331/1393;" src="https://static2.nasztomaszow.pl/data/wysiwig/2026/11/04/dworzec-w-tomaszowie-mazowieckim-3.png" width="2331" height="1393"></figure><h2>Minister Klimczak: inwestycja uzupełnia przebudowę stacji</h2><p>W podpisaniu umowy uczestniczył minister infrastruktury <strong>Dariusz Klimczak</strong>, który zwrócił uwagę na znaczenie całego przedsięwzięcia dla regionalnej infrastruktury kolejowej.</p><p>– Niebawem rozpocznie się przebudowa zabytkowego dworca w Tomaszowie Mazowieckim, która uzupełni modernizację stacji przeprowadzoną przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. za kwotę około 20 mln zł. To przykład kompleksowego podejścia do rozwoju kolei w regionie – podkreślił minister.</p><p>Modernizacja dworca realizowana jest w ramach programu <strong>„Dworce Przyjazne Pasażerom”</strong> i finansowana ze środków własnych PKP S.A. Program zakłada modernizację, przebudowę lub budowę od podstaw ponad stu obiektów kolejowych w kraju.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1536/1024;" src="https://static2.nasztomaszow.pl/data/wysiwig/2026/11/04/dworzec-w-tomaszowie-mazowieckim-4.png" width="1536" height="1024"></figure><h2>Nowe perony już są. W planach kolejne parkingi</h2><p>Remont dworca będzie uzupełnieniem prowadzonych przez PKP Polskie Linie Kolejowe prac przy infrastrukturze stacyjnej. Od lipca 2026 roku podróżni korzystają już z przebudowanych peronów oraz nowego przejścia podziemnego. Trwają jeszcze prace wykończeniowe, a do końca roku zapowiedziano uruchomienie kolejnych udogodnień, w tym wind i nowoczesnego systemu informacji pasażerskiej.</p><p>Wartość tej odrębnej inwestycji wynosi około 20 mln zł. Łącznie z podpisaną właśnie umową na przebudowę budynku daje to <strong>blisko 37 mln zł przeznaczonych na modernizację dworca i infrastruktury stacyjnej</strong>.</p><p>Na tym jednak kolejowe plany się nie kończą. PKP S.A. i PKP PLK prowadzą ostatnie uzgodnienia dotyczące budowy dwóch nowych parkingów w bezpośrednim sąsiedztwie peronu nr 1. Mają one zapewnić <strong>ponad 100 dodatkowych miejsc postojowych</strong>.</p><p>Obecnie przy dworcu funkcjonuje już parking na 88 samochodów, zarządzany przez miasto. Jeżeli kolejne przedsięwzięcie zostanie zrealizowane zgodnie z zapowiedziami, liczba miejsc parkingowych w rejonie stacji wyraźnie wzrośnie.</p><p>Tomaszowska stacja obsługuje średnio około 45 połączeń kolejowych i 1100 pasażerów dziennie. Dla wielu mieszkańców miasta i okolicznych miejscowości jest ważnym punktem codziennych dojazdów do pracy, szkół i większych ośrodków.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1536/1005;" src="https://static2.nasztomaszow.pl/data/wysiwig/2026/11/04/dworzec-w-tomaszowie-mazowieckim-5.png" width="1536" height="1005"></figure><h2>XIX-wieczna historia spotka się z XXI-wieczną technologią</h2><p>Dworzec w Tomaszowie Mazowieckim powstał pod koniec XIX wieku, podczas budowy Kolei Iwanogrodzko-Dąbrowskiej. Zaprojektował go architekt <strong>A. Wilhelm Schimmelpfennig</strong>. Jest jednym z trzech niemal identycznych budynków dworcowych, jakie wzniesiono również w Sędziszowie oraz Dąbrowie Górniczej Strzemieszycach.</p><p>Na początku XX wieku obiekt rozbudowano o dwukondygnacyjne skrzydło biurowo-mieszkalne. Przez kolejne dekady był świadkiem przemian miasta, rozwoju przemysłu, podróży kolejnych pokoleń tomaszowian, ale także stopniowej utraty znaczenia niektórych połączeń kolejowych.</p><p>Obecna przebudowa ma pogodzić ochronę tej historii z wymaganiami współczesnego transportu.</p><p>Dokumentację projektową przygotowała warszawska firma BBC Best Building Consultants. Roboty budowlane wykona KARTEL z Jędrzejowa, a <strong>zakończenie inwestycji przewidziano do końca 2027 roku</strong>.</p><h2>Teraz najważniejsza będzie realizacja</h2><p>Środowe podpisanie umowy to niewątpliwie dobra wiadomość dla Tomaszowa Mazowieckiego. Po latach zapowiedzi i miesiącach przetargowej procedury pojawił się wykonawca, określono wartość kontraktu oraz termin zakończenia prac.</p><p>Pozostają jednak kwestie, które będą szczególnie interesować pasażerów: organizacja dostępu do stacji podczas remontu, ewentualne utrudnienia oraz sposób funkcjonowania dworca w czasie robót. Szczegóły tych rozwiązań powinny zostać przedstawione przed rozpoczęciem zasadniczych prac.</p><p>Bo choć historia tomaszowskiego dworca liczy już ponad 130 lat, jego przyszłość rozstrzygnie się w najbliższych kilkunastu miesiącach. I tym razem mieszkańcy mają prawo oczekiwać nie kolejnych obietnic, ale widocznych efektów.</p><p>Opracowanie na podstawie przekazanego komunikatu PKP S.A., informacji o podpisaniu umowy z 4 listopada 2026 r. oraz wcześniejszych publikacji NaszTomaszow.pl dotyczących przetargu.</p><figure class="media"><oembed url="https://www.kochamtomaszow.pl"></oembed></figure> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Ekspert: mężczyzna ma być silny i zaradny, a potem umiera przedwcześnie (wywiad)]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57378,ekspert-mezczyzna-ma-byc-silny-i-zaradny-a-potem-umiera-przedwczesnie-wywiad</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57378,ekspert-mezczyzna-ma-byc-silny-i-zaradny-a-potem-umiera-przedwczesnie-wywiad</guid>
            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 15:37:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-ekspert-mezczyzna-ma-byc-silny-i-zaradny-a-potem-umiera-przedwczesnie-wywiad-1793803485.png</url>
                        <title>Ekspert: mężczyzna ma być silny i zaradny, a potem umiera przedwcześnie (wywiad)</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57378,ekspert-mezczyzna-ma-byc-silny-i-zaradny-a-potem-umiera-przedwczesnie-wywiad</link>
                    </image><description>Polscy mężczyźni żyją o 7–8 lat krócej niż kobiety, częściej odbierają sobie życie i rzadziej korzystają z profilaktyki. – Mężczyzna ma być silny, utrzymywać rodzinę, nie okazywać słabości. Kiedy przestaje sobie radzić, często nie wie, gdzie szukać pomocy – powiedział PAP Artur Białoszewski z OIL w Warszawie.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p><strong>PAP: Polscy mężczyźni żyją średnio o siedem–osiem lat krócej niż kobiety. Biologia nas tak urządziła czy faceci sami pracują na wcześniejszą śmierć?</strong></p><p><strong>Artur Białoszewski, epidemiolog i dyrektor Ośrodka Strategii i Analiz Okręgowej Izby Lekarskiej w Warszawie: </strong>Jedno i drugie. Różnica w oczekiwanej długości życia kobiet i mężczyzn występuje praktycznie na całym świecie. Częściowo wynika z biologii, między innymi wpływu testosteronu na układ krążenia i skłonność do podejmowania ryzyka.</p><p>W Polsce szczególnie istotna jest nadumieralność młodych mężczyzn. Giną w wypadkach, umierają wskutek urazów, odbierają sobie życie. Jeżeli umiera trzydziestolatek, tracimy potencjalnie kilkadziesiąt lat jego życia. Do tego dochodzą choroby układu krążenia i nowotwory.</p><p><strong>PAP: A jednak mężczyzna w Europie Zachodniej ma większe szanse dożyć starości niż Polak.</strong></p><p>A.B.: Różnica między długością życia kobiet i mężczyzn występuje wszędzie, ale nie wszędzie jest tak duża jak u nas. Znaczenie mają warunki życia, dostępność opieki zdrowotnej, profilaktyka i świadomość zdrowotna.</p><p>Nawet w Polsce nie wszyscy mężczyźni mają jednakowe szanse. Między mężczyzną z wykształceniem podstawowym lub gimnazjalnym a mężczyzną z wyższym wykształceniem różnica oczekiwanej dalszej długości życia w wieku 30 lat wynosiła w latach 2020–2022 niemal trzynaście lat.</p><p><strong>PAP: Niemal trzynaście lat życia różnicy w zależności od wykształcenia? Brzmi to tak, jakby dyplom uczelni był polisą na dłuższe życie.</strong></p><p>A.B.: Wykształcenie wiąże się z większą świadomością zdrowotną, ale również z sytuacją ekonomiczną, warunkami pracy i dostępem do świadczeń.</p><p>Co ciekawe, w Polsce szczególnie niekorzystna sytuacja dotyczy mężczyzn mieszkających w małych miastach, a niekoniecznie na wsiach. Z małych miast wyjeżdżają młodzi, często lepiej wykształceni ludzie. Pozostają osoby bardziej narażone na różne czynniki ryzyka. Dochodzą do tego gorszy dostęp do lekarzy, ograniczone możliwości zatrudnienia i poczucie braku perspektyw.</p><p><strong>PAP: Każdego dnia w Polsce życie odbiera sobie kilkanaście osób. Zdecydowana większość to mężczyźni. Gdyby tyle osób ginęło codziennie w jednym rodzaju wypadków, mielibyśmy narodowy alarm. Dlaczego wobec samobójstw tak łatwo przechodzimy do porządku dziennego?</strong></p><p>A.B.: Musimy zrozumieć, że zdrowie ma trzy wzajemnie powiązane wymiary: fizyczny, psychiczny i społeczny.</p><p>Możemy spotkać mężczyznę, który wygląda na zdrowego, pracuje, uśmiecha się, mówi, że wszystko jest w porządku, a później dowiadujemy się, że odebrał sobie życie.</p><p>Role społeczne, jakie przypisano mężczyznom, mogą stanowić ogromne obciążenie. Mężczyzna ma być silny, zaradny, ma utrzymać rodzinę, rozwiązywać problemy i nie okazywać słabości. Kiedy zaczyna sobie nie radzić, często nie wie, gdzie szukać pomocy albo uważa, że nie powinien o nią prosić.</p><p>Ja się z tym nie godzę. Jeżeli widzę, że któryś z moich kolegów nagle się zmienia, pytam go, co się stało i jak mogę mu pomóc. Nie przy innych, tylko w cztery oczy.</p><p><strong>PAP: Mężczyzna traci pracę, wpada w długi, nie potrafi utrzymać rodziny czy nawet samego siebie. Wstydzi się przyznać do porażki. I co słyszy? Żeby poszedł do psychologa. Tylko czy psycholog spłaci jego kredyt?</strong></p><p>A.B.: Właśnie w tym rzecz. Pomoc psychologiczna i psychiatryczna jest niezwykle ważna, ale jeżeli człowiek wróci z gabinetu do domu i nadal nie będzie miał z czego spłacić długów, jego podstawowy problem pozostanie nierozwiązany.</p><p>W wielu krajach zachodnich bankructwo konsumenckie traktuje się jako pewien etap życia, z którego można wyjść i zacząć od nowa. W Polsce jest to znacznie trudniejsze. Człowiek, który wpadł w spiralę zadłużenia, może znaleźć się w sytuacji, z której nie widzi wyjścia. Przepisy, zamiast pomagać mu stanąć na nogi, mogą jeszcze bardziej go osaczać.</p><p>Dlatego współczesna epidemiologia nie ogranicza się do badania objawów, lecz szuka przyczyn tych przyczyn. Jeżeli kryzys psychiczny wynika z sytuacji ekonomicznej, musimy zapytać, dlaczego człowiek znalazł się w takiej sytuacji i czy system nie utrudnia mu wyjścia z niej. Samo skierowanie go do psychologa nie wystarczy, jeżeli nie zmienimy warunków, które doprowadziły go do rozpaczy.</p><p><strong>PAP: A wielu mężczyzn zamiast do psychiatry idzie do sklepu po alkohol.</strong></p><p>A.B.: To legalna i łatwo dostępna substancja, mylnie traktowana jako antydepresant, chociaż oczywiście nie jest to żadne leczenie. Alkohol może szybko stłumić trudne emocje, ale w dłuższej perspektywie pogarsza zarówno zdrowie psychiczne, jak i fizyczne.</p><p>Mężczyźni nadal piją znacznie więcej alkoholu niż kobiety, choć w młodszych pokoleniach te różnice się zmniejszają. Alkohol prowadzi do uzależnień, chorób, niszczy relacje rodzinne i zawodowe.</p><p><strong>PAP: Tylko czy państwo nie powinno przede wszystkim zadbać o psychiatrię? Wydajemy pieniądze na różne formy pomocy, których skuteczność nie zawsze potrafimy ocenić, a ludzie potrzebują leczenia.</strong></p><p>A.B.: Powinniśmy wspierać rozwiązania oparte na dowodach naukowych. Pieniądze powinny trafiać do psychiatrów, centrów zdrowia psychicznego i specjalistów stosujących zweryfikowane metody pomocy.</p><p>Jednocześnie musimy ograniczać dostępność alkoholu. Ograniczenia sprzedaży czy polityka podatkowa należą do narzędzi o potwierdzonej skuteczności. Zapobieganie problemom i leczenie osób już chorujących nie mogą się wykluczać.</p><p><strong>PAP: Kobiety mają ginekologa, mammografię, zaproszenia na badania. A mężczyzna? Ma sam pamiętać, że powinien się zbadać, i jeszcze znaleźć odpowiedniego lekarza? Czy system traktuje męskie zdrowie po macoszemu?</strong></p><p>A.B.: Kobiety od okresu dojrzewania mają kontakt z ginekologiem. Istnieje utrwalona ścieżka dbania o zdrowie. Mężczyźni nie mają podobnego, powszechnie rozpoznawalnego modelu opieki.</p><p>Oczywiście są urolodzy, androlodzy i lekarze innych specjalności, ale nie wykształciliśmy zwyczaju regularnego kontaktu z lekarzem zajmującym się zdrowiem mężczyzny.</p><p>Wielu panów zgłasza się dopiero wtedy, kiedy coś zaczyna boleć. Tymczasem część poważnych chorób długo rozwija się bezobjawowo.</p><p><strong>PAP: A czasami objaw jest, tylko mężczyzna nie kojarzy go z poważną chorobą. Na przykład problemy z erekcją.</strong></p><p>A.B.: Problemy z erekcją nie muszą być wyłącznie kwestią sprawności seksualnej. Mogą być jednym z pierwszych objawów chorób układu krążenia, w tym choroby wieńcowej. Naczynia krwionośne prącia są stosunkowo cienkie, dlatego zaburzenia ich funkcjonowania mogą ujawniać się wcześniej.</p><p>Ważna jest również profilaktyka nowotworowa, w tym szczepienia przeciw HPV. Nie dotyczą one wyłącznie dziewcząt i kobiet - chronią także mężczyzn przed zakażeniami mogącymi prowadzić do nowotworów.</p><p><strong>PAP: Ja regularnie dostaję SMS-y przypominające o mammografii. Dlaczego mężczyzna nie może dostać wiadomości, że nadszedł czas, żeby zainteresować się swoim zdrowiem?</strong></p><p>A.B.: Właśnie takie rozwiązania chcielibyśmy rozwijać. Mamy Internetowe Konto Pacjenta, aplikację mojeIKP i rozbudowaną infrastrukturę cyfrową ochrony zdrowia.</p><p>Możemy sobie wyobrazić sytuację, w której mężczyzna osiągający określony wiek otrzymuje informację o dostępnych badaniach. Nie plakat na przystanku autobusowym z napisem „Dbaj o zdrowie”, tylko konkretny komunikat uwzględniający jego wiek i czynniki ryzyka.</p><p><strong>PAP: Program „Profilaktyka 40 PLUS” miał zachęcić Polaków do badań. Udało się?</strong></p><p>A.B.: Z danych, które przywołujemy, wynika, że z badań skorzystało około 21 proc. uprawnionych mężczyzn, podczas gdy wśród kobiet odsetek ten przekroczył 25 proc. To pokazuje, jak wiele pozostaje do zrobienia.</p><p>Teraz funkcjonuje program „Moje Zdrowie”, który umożliwia kompleksową ocenę stanu zdrowia i przygotowanie indywidualnego planu zdrowotnego, ale nawet najlepszy program nie przyniesie rezultatów, jeśli ludzie nie będą wiedzieli o jego istnieniu.</p><p><strong>PAP: Tylko że trudno namawiać do badań człowieka, który musi przejechać sto kilometrów do specjalisty. Na wsie jeżdżą mammobusy. A gdzie są podobne mobilne punkty profilaktyki dla mężczyzn?</strong></p><p>A.B.: Nie możemy wymagać od mężczyzny, żeby regularnie się badał, a jednocześnie stawiać go w sytuacji, w której musi przejechać wiele kilometrów i spędzić kilka godzin w kolejce.</p><p>Potrzebujemy łatwiejszego dostępu do diagnostyki, również w mniejszych miejscowościach. Jeśli człowiek na każdym kroku napotyka przeszkody, jego motywacja do zadbania o zdrowie słabnie.</p><p><strong>PAP: A może za późno zaczynamy się martwić o mężczyzn? Z jakimi problemami mierzą się ci, którzy nie skończyli jeszcze trzydziestki?</strong></p><p>A.B.: Coraz większym wyzwaniem jest zdrowie psychiczne. Młodzi mężczyźni zgłaszają się z zaburzeniami lękowymi, depresyjnymi, problemami ze snem i przewlekłym stresem. Pojawia się również wypalenie zawodowe, nawet u ludzi, którzy dopiero rozpoczęli pracę.</p><p>Znaczenie ma współczesny styl życia, w tym nadmierne korzystanie z ekranów. Z drugiej strony młodzi ludzie coraz częściej potrafią powiedzieć, że potrzebują pomocy.</p><p>Narasta też problem otyłości i braku ruchu. W badaniach młodzieży szkolnej zaledwie co piąty polski chłopiec w wieku 15–16 lat deklarował godzinę aktywności fizycznej każdego dnia.</p><p><strong>PAP: Wprowadziliśmy do szkół edukację zdrowotną. Czy to wystarczy, żeby kolejne pokolenie mężczyzn nie powielało błędów swoich ojców?</strong></p><p>A.B.: To ważny krok, ale efekty nie pojawią się natychmiast. Okręgowa Izba Lekarska w Warszawie uczestniczyła w pracach nad podstawą programową edukacji zdrowotnej, zgłaszając uwagi środowiska medycznego.</p><p>To proces rozłożony na lata. Najważniejsze, żeby dzieci rozumiały, że o zdrowiu nie zaczynamy myśleć dopiero wtedy, gdy zachorujemy.</p><p><strong>PAP: Okręgowa Izba Lekarska organizuje w środę konferencję „Zdrowie po męsku”. Konferencje, kampanie, apele – to już było. Co chcecie zmienić, żeby nie skończyło się na kolejnej dyskusji o tym, że mężczyźni powinni się badać?</strong></p><p>A.B.: Nie chodzi nam o jednorazową akcję, po której ogłosimy sukces, ponieważ określony procent mężczyzn wykonał badania. Liczy się trwały trend: żeby z roku na rok coraz więcej mężczyzn świadomie dbało o zdrowie.</p><p>Potrzebujemy edukacji, szczepień, wczesnego wykrywania chorób i lepszego dostępu do leczenia. Odpowiedzialność nie spoczywa wyłącznie na pojedynczym człowieku. Państwo powinno tworzyć warunki sprzyjające zdrowiu i zapewniać dostęp do świadczeń.</p><p>Ale apeluję nie tylko do państwa i polityków. Żyjemy w nieustannym biegu, zajmujemy się codziennymi obowiązkami i często tracimy z oczu to, co naprawdę ważne.</p><p>Chciałbym, żebyśmy potrafili spojrzeć na drugiego człowieka z troską. Nie tylko jak na męża, żonę, ojca czy dziadka, ale jak na osobę, która ma swoje potrzeby, obawy, czasami również strach.</p><p>Budujmy takie relacje, w których nie boimy się rozmawiać o zdrowiu, również psychicznym, i przyznawać, że czegoś się obawiamy. Bo dopiero wtedy możemy sobie naprawdę pomóc.</p><p><strong>Rozmawiała Mira Suchodolska (PAP)</strong></p><p>&nbsp;</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Pielęgniarki są filarem ochrony zdrowia. Naukowcy: ich rola jest dziś ważniejsza niż kiedykolwiek]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57377,pielegniarki-sa-filarem-ochrony-zdrowia-naukowcy-ich-rola-jest-dzis-wazniejsza-niz-kiedykolwiek</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57377,pielegniarki-sa-filarem-ochrony-zdrowia-naukowcy-ich-rola-jest-dzis-wazniejsza-niz-kiedykolwiek</guid>
            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 15:17:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-pielegniarki-sa-filarem-ochrony-zdrowia-naukowcy-ich-rola-jest-dzis-wazniejsza-niz-kiedykolwiek-1793802545.png</url>
                        <title>Pielęgniarki są filarem ochrony zdrowia. Naukowcy: ich rola jest dziś ważniejsza niż kiedykolwiek</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57377,pielegniarki-sa-filarem-ochrony-zdrowia-naukowcy-ich-rola-jest-dzis-wazniejsza-niz-kiedykolwiek</link>
                    </image><description>Są przy pacjentach wtedy, gdy kończy się lekarski obchód, gasną światła na szpitalnych korytarzach, a choroba nie pozwala zasnąć. To one często jako pierwsze dostrzegają niepokojące objawy, reagują na zagrożenia i pomagają przetrwać najtrudniejsze chwile. Pielęgniarki i pielęgniarze odgrywają fundamentalną rolę w ochronie zdrowia, ale ich wiedza i doświadczenie wciąż nie znajdują odpowiedniego odzwierciedlenia w procesach decyzyjnych. Naukowcy przekonują, że w obliczu nowych epidemii, zmian klimatycznych i narastających zagrożeń zdrowotnych nie możemy sobie pozwolić na dalsze marginalizowanie tej grupy zawodowej.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>O tym, jak wielkie znaczenie ma pielęgniarstwo dla współczesnej medycyny, przypominają autorzy opracowania opublikowanego na łamach czasopisma naukowego związanego z wydawnictwem CABI. Ich zdaniem <strong>pielęgniarki nie powinny być postrzegane wyłącznie jako osoby realizujące zalecenia lekarskie, lecz również jako specjalistki, edukatorki i współtwórczynie polityki zdrowotnej</strong>. Zwłaszcza że ich codzienna praca już dziś odpowiada założeniom koncepcji „Jedno zdrowie” (One Health), zakładającej ścisły związek między zdrowiem ludzi, zwierząt i środowiska naturalnego.</p><h2>Zdrowie nie kończy się na szpitalnej sali</h2><p>Współczesna medycyna coraz wyraźniej dostrzega, że zdrowia człowieka nie można rozpatrywać w oderwaniu od otaczającego go świata. Choroby odzwierzęce, zanieczyszczenie środowiska, antybiotykooporność czy zmiany klimatyczne tworzą sieć zależności, której nie da się przeciąć pojedynczą receptą. Koncepcja <strong>One Health</strong> zakłada współpracę specjalistów różnych dziedzin, od lekarzy i weterynarzy po epidemiologów i ekspertów ochrony środowiska.</p><p>W tej układance szczególne miejsce zajmują pielęgniarki. Nie tylko sprawują bezpośrednią opiekę nad chorymi, ale również prowadzą profilaktykę, edukują pacjentów, uczestniczą w wykrywaniu zakażeń i działaniach podejmowanych w sytuacjach kryzysowych. Często to właśnie one mają najbliższy kontakt z pacjentem i jego rodziną, dzięki czemu dostrzegają problemy, które umykają statystykom i administracyjnym sprawozdaniom.</p><p>– Pielęgniarki już teraz wnoszą swój wkład w koncepcję „Jedno zdrowie” w wielu różnych środowiskach, jednak ich działania często pozostają niezauważone, ponieważ nie są wprost definiowane ani uznawane za część tego podejścia – podkreśla profesor Paulo Ferrinho z Universidade Nova de Lisboa w Portugalii, główny autor publikacji.</p><p>Jak zauważa naukowiec, niedostateczne uznanie tej roli ogranicza udział przedstawicieli pielęgniarstwa w zarządzaniu ochroną zdrowia, edukacji oraz podejmowaniu strategicznych decyzji.</p><h2>Epidemie pokazały, kto stoi na pierwszej linii</h2><p>Historia medycyny zna wiele momentów, w których o skuteczności walki z chorobą decydowały nie tylko odkrycia naukowe, ale również codzienna, często heroiczna praca personelu pielęgniarskiego. Podczas epidemii to właśnie pielęgniarki należą do osób najbardziej narażonych na zakażenie, a jednocześnie zapewniają ciągłość opieki, monitorują stan pacjentów i uczestniczą w działaniach epidemiologicznych.</p><p>Dramatycznym przykładem była <strong>epidemia wirusa Ebola w Afryce Zachodniej w latach 2014–2016</strong>, podczas której odnotowano ponad 28,6 tysiąca zakażeń i 11 325 zgonów. Według analiz Światowej Organizacji Zdrowia do marca 2015 roku w Gwinei, Liberii i Sierra Leone stwierdzono 815 potwierdzonych lub prawdopodobnych zakażeń wśród pracowników ochrony zdrowia. Spośród tych, których dalsze losy były znane, około dwóch trzecich zmarło.</p><p>Te liczby przypominają, jak wysoką cenę potrafią zapłacić ludzie stojący najbliżej chorych. Niedawna pandemia COVID-19 również unaoczniła znaczenie pielęgniarstwa w sytuacji, gdy systemy ochrony zdrowia znalazły się pod ogromną presją.</p><p><strong>Zdaniem autorów opracowania pielęgniarki powinny być na stałe włączone w przygotowania do przyszłych epidemii</strong>, systemy nadzoru epidemiologicznego i zarządzania kryzysowego. Ich doświadczenie zdobywane przy łóżku chorego może okazać się równie istotne dla skutecznego reagowania, jak analizy laboratoryjne i prognozy epidemiologiczne.</p><h2>Florence Nightingale wiedziała to już 170 lat temu</h2><p>W tej naukowej dyskusji pojawia się postać, bez której trudno wyobrazić sobie historię współczesnego pielęgniarstwa. <strong>Florence Nightingale</strong>, brytyjska pielęgniarka nazywana „damą z lampą”, podczas wojny krymskiej zwróciła uwagę na znaczenie higieny, warunków sanitarnych i organizacji opieki nad rannymi żołnierzami.</p><p>Jej działalność pokazała, że ratowanie życia nie sprowadza się wyłącznie do leczenia choroby czy opatrywania ran. Równie ważne są czysta woda, odpowiednie warunki pobytu, zapobieganie zakażeniom i troska o otoczenie pacjenta.</p><p>Profesor Ferrinho przypomina, że Nightingale postrzegała pielęgniarstwo jako coś znacznie szerszego niż indywidualną opiekę nad chorym. W jej podejściu można odnaleźć idee, które współcześnie tworzą fundament koncepcji One Health.</p><p>Od czasów wojny krymskiej medycyna przeszła niewyobrażalną przemianę. Pojawiły się antybiotyki, nowoczesna diagnostyka, transplantologia i zaawansowane terapie. Jedna rzecz pozostaje jednak niezmienna: <strong>bez dobrze przygotowanego, odpowiednio wyposażonego i szanowanego personelu pielęgniarskiego nawet najnowocześniejszy szpital nie będzie działał skutecznie</strong>.</p><h2>Więcej odpowiedzialności musi oznaczać więcej uprawnień</h2><p>Autorzy publikacji zwracają uwagę na paradoks współczesnych systemów ochrony zdrowia. Od pielęgniarek oczekuje się coraz większej samodzielności, wiedzy i odpowiedzialności, ale ich przedstawiciele nadal nie mają proporcjonalnego wpływu na kształtowanie polityki zdrowotnej.</p><p>Naukowcy postulują, aby zagadnienia związane z koncepcją One Health stały się ważniejszym elementem kształcenia pielęgniarskiego. Chodzi między innymi o choroby odzwierzęce, oporność drobnoustrojów na leki, zdrowie środowiskowe oraz zagrożenia wynikające ze zmian klimatu.</p><p>Nie oznacza to jednak, że na barki przeciążonego personelu należy po prostu przerzucić kolejne zadania. Profesor Ferrinho wyraźnie przestrzega przed takim rozwiązaniem. Podkreśla konieczność zapewnienia odpowiednich zasobów, przygotowania zawodowego, wynagrodzenia, czasu na wykonywanie nowych obowiązków oraz rzeczywistego udziału w podejmowaniu decyzji.</p><p>To szczególnie ważne rozróżnienie. <strong>Docenianie pielęgniarek nie może ograniczać się do okolicznościowych podziękowań, uroczystych przemówień i deklaracji o wyjątkowej misji zawodu.</strong> Musi przekładać się na konkretne rozwiązania organizacyjne, warunki zatrudnienia i szacunek dla kompetencji zawodowych.</p><h2>Ważne również dla Tomaszowa</h2><p>Wnioski naukowców nie dotyczą wyłącznie wielkich międzynarodowych instytucji zdrowotnych. Mają znaczenie również dla lokalnej ochrony zdrowia, w tym Tomaszowa Mazowieckiego i powiatu tomaszowskiego. W szpitalach, przychodniach, placówkach opieki długoterminowej i środowisku domowym pielęgniarki wykonują pracę, której znaczenie pacjenci dostrzegają szczególnie wtedy, gdy sami potrzebują pomocy.</p><p>To one często tłumaczą zasady leczenia, uczą pielęgnacji, pomagają rodzinom odnaleźć się w trudnej sytuacji i czuwają nad bezpieczeństwem chorych. Ich wiedza o rzeczywistych potrzebach pacjentów powinna być uwzględniana również przy podejmowaniu decyzji o organizacji opieki zdrowotnej.</p><p>Przesłanie płynące z publikacji jest jednoznaczne: przyszłość ochrony zdrowia wymaga nie tylko nowych technologii, skuteczniejszych leków i większych nakładów finansowych. Wymaga również mądrzejszego wykorzystania kompetencji ludzi, którzy każdego dnia znajdują się najbliżej pacjentów.</p><p>Florence Nightingale przemierzała nocą szpitalne korytarze z lampą w dłoni. Dziś jej następczynie pracują w świecie cyfrowej diagnostyki i zaawansowanych terapii. <strong>Zmieniły się narzędzia, lecz nie zmieniła się istota ich pracy. Najwyższy czas, aby za uznaniem dla tej misji poszły również realne uprawnienia, odpowiedzialne decyzje i godne warunki pracy.</strong></p><p><i>Źródło:&nbsp;</i></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Energetyki pod lupą kardiologów. Niepokojące wyniki badań dotyczą młodych dorosłych]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57376,energetyki-pod-lupa-kardiologow-niepokojace-wyniki-badan-dotycza-mlodych-doroslych</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57376,energetyki-pod-lupa-kardiologow-niepokojace-wyniki-badan-dotycza-mlodych-doroslych</guid>
            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 12:35:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-energetyki-pod-lupa-kardiologow-niepokojace-wyniki-badan-dotycza-mlodych-doroslych-1793792396.png</url>
                        <title>Energetyki pod lupą kardiologów. Niepokojące wyniki badań dotyczą młodych dorosłych</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57376,energetyki-pod-lupa-kardiologow-niepokojace-wyniki-badan-dotycza-mlodych-doroslych</link>
                    </image><description>Puszka napoju energetycznego przed pracą, kolejna przed treningiem, a wieczorem jeszcze suplement na poprawę koncentracji. Dla wielu młodych ludzi to sposób na zmęczenie i coraz szybsze tempo życia. Tymczasem amerykańscy naukowcy ostrzegają, że produkty zawierające kofeinę i inne substancje pobudzające mogą wiązać się z poważnymi problemami sercowo-naczyniowymi. Wśród zgłoszonych przypadków znalazły się zawały serca, groźne zaburzenia rytmu, a nawet zatrzymania krążenia.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>Badacze z University of Virginia School of Medicine przeanalizowali 28 345 zgłoszeń dotyczących możliwych działań niepożądanych żywności i suplementów diety, przekazanych w latach 2017–2025 do amerykańskiej Agencji Żywności i Leków (FDA). Wśród nich 854 dotyczyły produktów zawierających kofeinę lub inne substancje pobudzające, w tym popularnych napojów energetycznych i suplementów przedtreningowych.</p><p>Wyniki, których omówienie opublikowało 2 listopada 2026 roku American Heart Association, zwracają uwagę przede wszystkim na skalę różnic między zgłoszeniami dotyczącymi produktów pobudzających a pozostałymi produktami spożywczymi i suplementami.</p><h3>Jedenaście razy częściej zgłaszano zatrzymanie krążenia</h3><p>W zgłoszeniach dotyczących produktów zawierających substancje pobudzające <strong>zatrzymanie krążenia odnotowywano około 11 razy częściej</strong> niż w przypadku produktów niezawierających takich składników. Zawały serca pojawiały się 4,5 razy częściej, natomiast komorowe zaburzenia rytmu serca i kołatania około czterech razy częściej.</p><p>Badacze zaobserwowali również częstsze zgłoszenia przyspieszonej akcji serca, bólu w klatce piersiowej i omdleń. Szczególnie niepokojący okazał się wiek osób, których dotyczyły przypadki problemów kardiologicznych. <strong>Około 45 procent zgłoszeń dotyczących produktów pobudzających i zdarzeń sercowo-naczyniowych odnosiło się do osób w wieku 18–34 lat.</strong></p><p>To grupa, której zwykle nie kojarzymy z zawałem czy nagłym zatrzymaniem krążenia. Młody wiek nie oznacza jednak całkowitej odporności na choroby serca, zwłaszcza gdy organizm jest narażony na działanie dużych dawek substancji pobudzających.</p><p>Autorzy analizy podkreślają, że ich ustalenia nie dowodzą bezpośredniego związku przyczynowego. Nie oznaczają również, że osoba pijąca energetyki jest jedenastokrotnie bardziej narażona na zatrzymanie krążenia. Badanie obejmowało dobrowolne zgłoszenia podejrzewanych działań niepożądanych, a nie wszystkich konsumentów takich produktów. Wyniki mają charakter wstępny i nie zostały jeszcze opublikowane w pełnej, recenzowanej pracy naukowej.</p><h3>Energia na kredyt. Ile kofeiny to za dużo?</h3><p>Napoje energetyczne reklamowane są jako sposób na szybkie odzyskanie sił, poprawę koncentracji i zwiększenie wydolności. Problem pojawia się wtedy, gdy jedna puszka przestaje wystarczać, a kolejne dawki kofeiny pochodzą z kawy, napojów i suplementów.</p><p>Sai Samayamanthula, autor badania z University of Virginia, zwraca uwagę, że większość konsumentów traktuje energetyki jak zwykłe napoje. Tymczasem osoby sięgające po nie regularnie mogą stosunkowo łatwo przekroczyć ilość kofeiny uznawaną za bezpieczną.</p><p>Według Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) <strong>spożycie do 400 mg kofeiny dziennie, ze wszystkich źródeł łącznie, nie budzi zastrzeżeń dotyczących bezpieczeństwa u większości zdrowych dorosłych</strong>, z wyłączeniem kobiet w ciąży. Nie jest to jednak dawka zalecana każdemu. Znaczenie mają również jednorazowa ilość kofeiny, indywidualna wrażliwość i stan zdrowia.</p><p>Standardowa puszka energetyka o pojemności 250 ml może zawierać około 80 mg kofeiny, a półlitrowa około 160 mg. Niektóre produkty, szczególnie skoncentrowane suplementy przedtreningowe, dostarczają jej znacznie więcej.</p><p>Co istotne, nawet 100 mg kofeiny spożytej blisko pory snu może u części dorosłych wpływać na długość i jakość odpoczynku. Próba walki ze zmęczeniem kolejną dawką pobudzającego napoju może więc napędzać błędne koło.</p><h3>Polska zakazała sprzedaży energetyków nieletnim</h3><p>Od 1 stycznia 2024 roku w Polsce obowiązuje zakaz sprzedaży napojów energetycznych osobom poniżej 18. roku życia. Ograniczenia dotyczą również sprzedaży na terenie jednostek systemu oświaty oraz w automatach.</p><p>Aktualne regulacje zawiera <strong>art. 12p ustawy z 11 września 2015 roku o zdrowiu publicznym</strong> (tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r., poz. 149). Zgodnie z ustawową definicją ograniczenia obejmują określone napoje z dodatkiem kofeiny w ilości przekraczającej 150 mg na litr lub tauryny, z wyłączeniem substancji występujących naturalnie.</p><p>Przepisy mają chronić dzieci i młodzież przed nadmiernym spożyciem substancji pobudzających. Nie oznacza to jednak, że po ukończeniu osiemnastu lat energetyki automatycznie stają się obojętne dla zdrowia.</p><p>Najnowsza amerykańska analiza pokazuje, że również młodzi dorośli powinni zwracać uwagę na ilość przyjmowanej kofeiny, szczególnie gdy łączą różne produkty pobudzające.</p><h3>Serce wysyła sygnały ostrzegawcze</h3><p>Naukowcy wskazują, że lekarze przyjmujący młodych pacjentów z kołataniem serca, omdleniami czy bólem w klatce piersiowej powinni pytać również o spożywanie energetyków i suplementów przedtreningowych. Znaczenie mogą mieć także inne czynniki, w tym intensywny wysiłek, alkohol, narkotyki czy nierozpoznane wcześniej choroby serca.</p><p>Gregory M. Marcus, kardiolog z University of California w San Francisco, który nie uczestniczył w analizie, podkreśla, że istnieją biologiczne przesłanki wskazujące na możliwy wpływ dużych dawek substancji pobudzających na układ krążenia. Jednocześnie zaznacza, że potrzebne są dalsze badania pozwalające ustalić rzeczywiste zależności przyczynowe.</p><p>Silnego lub utrzymującego się bólu w klatce piersiowej, szczególnie gdy towarzyszą mu duszność, zimne poty, osłabienie lub utrata przytomności, nie wolno bagatelizować. W takich sytuacjach konieczne jest pilne wezwanie pomocy medycznej pod numerem 112.</p><p><strong>Energetyk nie jest równoznaczny z zawałem, a sporadyczne spożycie nie musi oznaczać dużego zagrożenia. Jednak nowe wyniki przypominają, że pobudzenie organizmu nie jest tym samym co jego regeneracja.</strong> Zmęczenia nie zawsze można pozbyć się zawartością kolejnej puszki.</p><p><i>Opracowanie na podstawie informacji American Heart Association z 2 listopada 2026 roku, materiału Katarzyny Czechowicz oraz danych EFSA.</i></p><h3>&nbsp;</h3> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Koniec oczekiwania na remont dworca? Dziś PKP mają podpisać umowę z wykonawcą]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57374,koniec-oczekiwania-na-remont-dworca-dzis-pkp-maja-podpisac-umowe-z-wykonawca</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57374,koniec-oczekiwania-na-remont-dworca-dzis-pkp-maja-podpisac-umowe-z-wykonawca</guid>
            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 12:18:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-koniec-oczekiwania-na-remont-dworca-dzis-pkp-maja-podpisac-umowe-z-wykonawca-1793791188.png</url>
                        <title>Koniec oczekiwania na remont dworca? Dziś PKP mają podpisać umowę z wykonawcą</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57374,koniec-oczekiwania-na-remont-dworca-dzis-pkp-maja-podpisac-umowe-z-wykonawca</link>
                    </image><description>Po miesiącach oczekiwania, kolejnych przesunięciach terminów przetargu i dziewięciu ofertach złożonych przez zainteresowane firmy nadchodzi przełom w sprawie modernizacji dworca kolejowego w Tomaszowie Mazowieckim. W środę, 4 listopada 2026 roku, Polskie Koleje Państwowe mają podpisać umowę z wykonawcą przebudowy zabytkowego budynku. W wydarzeniu weźmie udział minister infrastruktury Dariusz Klimczak. Wszystko wskazuje na to, że jedna z najbardziej oczekiwanych inwestycji kolejowych w mieście wreszcie przechodzi z etapu zapowiedzi do realizacji.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>Ministerstwo Infrastruktury oficjalnie zapowiedziało podpisanie umowy na modernizację dworca w Tomaszowie Mazowieckim. Uroczystość zaplanowano na <strong>środę, 4 listopada, o godzinie 13.30, na peronie nr 1 stacji kolejowej przy ul. Dworcowej 15b</strong>. W spotkaniu ma uczestniczyć minister Dariusz Klimczak.</p><p>To ważna wiadomość dla mieszkańców, którzy od lat obserwowali stopniową degradację historycznego budynku. W ostatnim czasie zmieniło się jego otoczenie, przebudowywano perony, powstało nowe przejście podziemne. Sam dworzec pozostawał jednak niemal nietkniętym świadkiem kolejowej przeszłości Tomaszowa.</p><p>Teraz również on ma doczekać się gruntownej przebudowy.</p><h2>Dziewięć ofert. Najtańsza za 16,8 miliona złotych</h2><p>O przebiegu postępowania przetargowego informowaliśmy na NaszTomaszow.pl już w październiku. Droga do wyłonienia wykonawcy okazała się dłuższa, niż pierwotnie zakładano. Termin składania ofert przesuwano kilkukrotnie: najpierw z 21 sierpnia na 17 września, następnie na 30 września, a ostatecznie na 5 października 2026 roku.</p><p>Do przetargu przystąpiło dziewięć firm. Rozpiętość zaproponowanych cen była znaczna — od <strong>16 819 020 zł do 27 373 650 zł brutto</strong>. Różnica między najtańszą i najdroższą ofertą przekroczyła 10,5 mln zł.</p><p>Najkorzystniejszą cenowo propozycję złożyło Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego <strong>KARTEL S.A. z Jędrzejowa</strong>. Jak poinformował 26 października branżowy Kolejowy Portal, właśnie tę ofertę PKP S.A. wybrały w postępowaniu przetargowym.</p><p>Nie jest to przedsiębiorstwo bez doświadczenia w podobnych inwestycjach. KARTEL realizował między innymi modernizację zabytkowego dworca kolejowego w Skierniewicach, której wartość wyniosła około 45 mln zł.</p><p>Środowe wydarzenie powinno przynieść formalne potwierdzenie wykonawcy oraz wartości zawieranej umowy. Wcześniejsza kwota 16,82 mln zł jest ceną wybranej oferty, dlatego nie należy jej jeszcze utożsamiać z potwierdzoną wartością podpisanego kontraktu.</p><h2>Zabytkowy dworzec ma odzyskać dawną świetność</h2><p>Planowana inwestycja nie ograniczy się do pomalowania elewacji i wymiany kilku okien. Według dokumentacji przedstawionej przez PKP S.A. przebudowa obejmie praktycznie cały obiekt, zarówno jego wnętrze, jak i zewnętrzną część budynku oraz najbliższe otoczenie.</p><p>Wyremontowane zostaną dach i elewacja, wymieniona stolarka okienna i drzwiowa, odnowione ściany i sufity oraz zmodernizowane instalacje. Powstanie nowa poczekalnia wyposażona w system informacji pasażerskiej, biletomat, automaty z napojami i przekąskami oraz miejsca do ładowania telefonów. Zaplanowano również ogólnodostępne toalety.</p><p>Szczególną uwagę poświęcono dostępności obiektu. <strong>W budynku pojawi się winda, oznaczenia w alfabecie Braille'a, plany dotykowe oraz ścieżki prowadzące dla osób niewidomych i niedowidzących.</strong> Przewidziano również monitoring, nowe systemy bezpieczeństwa oraz rozwiązania ograniczające koszty eksploatacji. Ogrzewanie ma zapewniać pompa ciepła wspomagana instalacją fotowoltaiczną.</p><p>Budynek zostanie odnowiony z poszanowaniem jego historycznej architektury. To szczególnie ważne, ponieważ tomaszowski dworzec powstał pod koniec XIX wieku, w czasach budowy Kolei Iwanogrodzko-Dąbrowskiej. Zaprojektował go architekt A. Wilhelm Schimmelpfennig. Podobne obiekty powstały w Sędziszowie i Dąbrowie Górniczej Strzemieszycach.</p><p>Modernizacja ma więc znaczenie nie tylko komunikacyjne. To również próba przywrócenia świetności jednemu z charakterystycznych zabytków miejskiej architektury.</p><h2>Ponad 900 metrów kwadratowych dla przedsiębiorców</h2><p>Interesującym elementem przedsięwzięcia jest planowane wykorzystanie znacznej części budynku do działalności gospodarczej.</p><p><strong>Ponad 900 m² powierzchni dworca ma zostać przeznaczonych na cele komercyjne</strong>, w tym lokale do wynajęcia oraz pomieszczenia biurowe na piętrze. PKP zakładają, że po modernizacji obiekt będzie nie tylko miejscem obsługi podróżnych, lecz także przestrzenią wykorzystywaną przez przedsiębiorców.</p><p>To rozwiązanie może zdecydować o przyszłości budynku. Duży, historyczny dworzec wymaga bowiem nie tylko kosztownego remontu, ale również pomysłu na jego późniejsze utrzymanie. Sama poczekalnia nie zagospodaruje całej dostępnej powierzchni.</p><p>Pozostaje pytanie, jakie przedsiębiorstwa zdecydują się na wynajęcie lokali i czy oferta gospodarcza będzie odpowiadała rzeczywistym potrzebom mieszkańców oraz podróżnych.</p><p>Według danych PKP stacja w Tomaszowie Mazowieckim obsługuje średnio około <strong>1100 pasażerów dziennie i 45 połączeń kolejowych</strong>. To istotny argument przemawiający za stworzeniem w tym miejscu usług, z których korzystać będą nie tylko osoby oczekujące na pociąg.</p><h2>Kiedy zakończy się remont?</h2><p>To pytanie, które zapewne najczęściej będą zadawali mieszkańcy Tomaszowa.</p><p>Z dotychczasowej dokumentacji przetargowej wynika, że wykonawca otrzyma <strong>52 tygodnie od dnia zawarcia umowy</strong> na realizację zamówienia. Jeżeli kontrakt zostanie podpisany 4 listopada, a harmonogram nie ulegnie zmianie, zakończenia zasadniczych prac można oczekiwać jesienią 2027 roku.</p><p>Nie oznacza to jednak automatycznie, że dokładnie po 52 tygodniach dworzec zostanie udostępniony pasażerom. Konieczne mogą być jeszcze odbiory techniczne oraz czynności związane z przekazaniem obiektu do użytkowania.</p><p>Środowe spotkanie powinno wyjaśnić również, kiedy wykonawca przejmie plac budowy, jak zostanie zorganizowana obsługa podróżnych w czasie robót oraz czy prace spowodują ograniczenia w dostępie do budynku.</p><p>Warto przy tym pamiętać, że modernizacja dworca i przebudowa infrastruktury kolejowej są odrębnymi przedsięwzięciami. Za budynek odpowiadają PKP S.A., natomiast prace przy peronach i przejściu podziemnym prowadzą PKP Polskie Linie Kolejowe. Wartość tego drugiego zadania wynosi około 19,9 mln zł brutto.</p><p>Obie inwestycje mają stworzyć nowoczesny i funkcjonalny węzeł kolejowy, w którym infrastruktura pamiętająca XIX wiek będzie współistniała ze współczesnymi rozwiązaniami transportowymi.</p><h2>Koniec obietnic, początek realizacji?</h2><p>Przez lata tomaszowski dworzec był symbolem niewykorzystanego potencjału. Charakterystyczna bryła, historyczna architektura i znaczna powierzchnia budynku kontrastowały z jego rzeczywistym stanem i ograniczonym wykorzystaniem.</p><p>Dziś pojawia się realna szansa na zmianę tego obrazu. Podpisanie umowy nie oznacza jeszcze zakończenia problemów ani natychmiastowego rozpoczęcia robót. Jest jednak momentem, w którym za deklaracjami powinny wreszcie pójść konkretne zobowiązania.</p><p><strong>Najważniejsze będą teraz trzy rzeczy: ostateczna cena inwestycji, rzeczywisty termin rozpoczęcia prac oraz dotrzymanie harmonogramu.</strong></p><p>Bo mieszkańcy Tomaszowa nie czekają już na kolejne wizualizacje i konferencje prasowe. Czekają na dworzec, który po latach odzyska dawną świetność i ponownie stanie się prawdziwą wizytówką miasta.</p><p>&nbsp;</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Dwie ulice, 550 tysięcy złotych i jedno pytanie. Czy Tomaszów znajdzie wykonawcę?]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57372,dwie-ulice-550-tysiecy-zlotych-i-jedno-pytanie-czy-tomaszow-znajdzie-wykonawce</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57372,dwie-ulice-550-tysiecy-zlotych-i-jedno-pytanie-czy-tomaszow-znajdzie-wykonawce</guid>
            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 12:06:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-dwie-ulice-550-tysiecy-zlotych-i-jedno-pytanie-czy-tomaszow-znajdzie-wykonawce-1793790587.png</url>
                        <title>Dwie ulice, 550 tysięcy złotych i jedno pytanie. Czy Tomaszów znajdzie wykonawcę?</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57372,dwie-ulice-550-tysiecy-zlotych-i-jedno-pytanie-czy-tomaszow-znajdzie-wykonawce</link>
                    </image><description>Dwie ulice w Tomaszowie Mazowieckim mają doczekać się utwardzenia nawierzchni. Miasto chce przeznaczyć na prace przy ulicach Peryferyjnej i Bogumiła 550 tysięcy złotych. Problem w tym, że szacunkowa wartość robót jest wyższa o ponad 53 tysiące złotych. W środę, 4 listopada, zaplanowano otwarcie ofert wykonawców. To właśnie proponowane przez firmy ceny pokażą, czy samorządowi uda się zrealizować inwestycję bez zwiększania budżetu.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>W przypadku wielkich inwestycji drogowych mówi się o milionach złotych, kilometrach asfaltu i strategicznym znaczeniu komunikacyjnym. Tymczasem dla mieszkańców niewielkich ulic znacznie ważniejsze bywają sprawy bardziej przyziemne: możliwość dojechania do domu bez omijania dziur, kałuż i nierówności. <strong>Ulice Peryferyjna i Bogumiła znalazły się właśnie w planach miejskich robót drogowych</strong>, a ogłoszony w październiku przetarg ma wyłonić firmę odpowiedzialną za wykonanie prac.</p><p>Postępowanie prowadzone przez Gminę Miasto Tomaszów Mazowiecki otrzymało numer <strong>WRI.271.1.37.2026.ZP</strong>. Ogłoszenie opublikowano 19 października 2026 roku. Termin składania ofert upłynął 4 listopada o godzinie 9.30, natomiast ich otwarcie wyznaczono na godzinę 10.00.</p><h3>Pół miliona w budżecie. Kosztorys mówi coś innego</h3><p>Najbardziej interesujący szczegół przetargu dotyczy finansów. W informacji przygotowanej przed otwarciem ofert Urząd Miasta wskazał, że zamierza przeznaczyć na realizację zamówienia <strong>550 000 zł brutto</strong>. Tymczasem szacunkowa wartość robót wynosi około <strong>490 592 zł netto, czyli 603 428 zł brutto</strong>.</p><p>Różnica to ponad <strong>53,4 tys. zł</strong>. Oznacza to, że miasto zarezerwowało na inwestycję kwotę o blisko 9 procent niższą od szacunkowej wartości prac z podatkiem VAT.</p><p>Nie jest to jeszcze powód do ogłaszania przetargowej porażki. Szacunkowa wartość zamówienia nie oznacza przecież, że wykonawcy muszą zaproponować identyczną cenę. Rynek budowlany potrafi zaskakiwać w obie strony. Zdarza się, że konkurencja pomiędzy firmami pozwala samorządowi zaoszczędzić pieniądze. Bywa jednak również odwrotnie: nawet najtańsza oferta przekracza możliwości finansowe zamawiającego.</p><p><strong>Dopiero porównanie cen złożonych ofert z kwotą 550 tys. zł pozwoli ocenić, czy miejski budżet okaże się wystarczający.</strong></p><h3>Ponad 2400 metrów kwadratowych do utwardzenia</h3><p>Przedmiot zamówienia jest konkretny. Na <strong>ulicy Peryferyjnej</strong> planowane jest utwardzenie powierzchni około <strong>1560 m²</strong>, natomiast na <strong>ulicy Bogumiła – 880 m²</strong>. Łącznie daje to 2440 metrów kwadratowych nawierzchni.</p><p>Z dokumentacji wynika, że nie chodzi o wykonanie tradycyjnej nawierzchni asfaltowej. Miasto przewidziało zastosowanie <strong>betonowych płyt drogowych typu Yomb</strong>, o wymiarach 100 × 75 × 12,5 cm, z otworami wypełnionymi drobnym żwirem lub piaskiem.</p><p>Prace obejmą przygotowanie podłoża, jego wyprofilowanie i zagęszczenie, wykonanie warstwy odsączającej o grubości 10 cm oraz podbudowy z kruszywa o grubości 15 cm. Następnie ułożone zostaną płyty betonowe. Wykonawca będzie musiał również wyregulować wysokość studni kanalizacyjnych i zaworów wodociągowych, uporządkować pobocza oraz wykonać geodezyjną inwentaryzację powykonawczą.</p><p>To istotne, ponieważ trwałość takiej nawierzchni zależy nie tylko od jakości samych płyt, ale przede wszystkim od prawidłowego przygotowania podbudowy i odprowadzenia wody. Nieprzypadkowo mówi się, że o jakości drogi często decyduje to, czego po zakończeniu robót nie widać.</p><h3>Trzydzieści dni na wykonanie prac</h3><p>Zgodnie z warunkami postępowania wykonawca będzie miał <strong>30 dni od podpisania umowy</strong> na realizację zamówienia. To stosunkowo krótki termin, szczególnie że inwestycja prowadzona będzie w okresie jesienno-zimowym, kiedy warunki atmosferyczne mogą utrudniać prace ziemne i drogowe.</p><p>Przetarg prowadzony jest w trybie podstawowym, bez negocjacji. Jedynym kryterium oceny ofert jest <strong>cena, której przypisano wagę 100 procent</strong>. Miasto nie dopuściło składania ofert częściowych, co oznacza, że jedna firma ma odpowiadać za wykonanie robót na obu ulicach.</p><p>Sama najniższa cena nie wystarczy jednak do podpisania umowy. Oferta musi również spełniać wymagania określone w dokumentacji przetargowej.</p><h3>Czy miasto będzie musiało dołożyć pieniędzy?</h3><p>Jeżeli najkorzystniejsza oferta przekroczy kwotę przeznaczoną na realizację zamówienia, samorząd stanie przed decyzją, czy zwiększyć finansowanie inwestycji. Innym możliwym rozwiązaniem będzie unieważnienie postępowania, jeżeli nie uda się wybrać wykonawcy mieszczącego się w dostępnych środkach.</p><p>Nie oznacza to jednak automatycznego obowiązku rezygnacji z inwestycji. Prawo zamówień publicznych pozwala zamawiającemu zwiększyć kwotę przeznaczoną na realizację zadania do ceny najkorzystniejszej oferty, jeżeli posiada odpowiednie możliwości finansowe.</p><p>Dla mieszkańców ulic Peryferyjnej i Bogumiła najważniejszy pozostaje oczywiście rezultat. Nie sam przetarg, nie kosztorys i nie rozstrzygnięcie zapisane w urzędowym protokole, ale rzeczywista poprawa warunków dojazdu do posesji.</p><p><strong>Środowe otwarcie ofert będzie pierwszym finansowym sprawdzianem tej inwestycji.</strong> Następnym będzie wybór wykonawcy, podpisanie umowy i wykonanie prac w przewidzianym terminie. Bo ostatecznie sukces miejskiego przedsięwzięcia mierzy się nie liczbą ogłoszonych przetargów, lecz liczbą dróg, po których mieszkańcy mogą wreszcie normalnie jeździć.</p><p>&nbsp;</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Powiat Tomaszowski kupi system do monitorowania cyberzagrożeń. W planie ponad 19 tys. zł]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57371,powiat-tomaszowski-kupi-system-do-monitorowania-cyberzagrozen-w-planie-ponad-19-tys-zl</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57371,powiat-tomaszowski-kupi-system-do-monitorowania-cyberzagrozen-w-planie-ponad-19-tys-zl</guid>
            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 11:47:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-powiat-tomaszowski-kupi-system-do-monitorowania-cyberzagrozen-w-planie-ponad-19-tys-zl-1793789847.png</url>
                        <title>Powiat Tomaszowski kupi system do monitorowania cyberzagrożeń. W planie ponad 19 tys. zł</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57371,powiat-tomaszowski-kupi-system-do-monitorowania-cyberzagrozen-w-planie-ponad-19-tys-zl</link>
                    </image><description>W cyfrowym świecie włamanie do urzędu nie wymaga wyważania drzwi. Wystarczy przejęte hasło, luka w oprogramowaniu albo niezauważona podejrzana aktywność w sieci. Powiat Tomaszowski zamierza kupić system umożliwiający monitorowanie zdarzeń informatycznych i wykrywanie potencjalnych zagrożeń. W planie zamówień przewidziano na ten cel ponad 19 tysięcy złotych. Czy nowe rozwiązanie rzeczywiście zwiększy bezpieczeństwo danych mieszkańców i czy obejmie również jednostki podległe starostwu?</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>3 listopada 2026 roku <strong>Powiat Tomaszowski ogłosił postępowanie na zakup rozwiązań do analizy logów i bezpieczeństwa sieci</strong>. Zamówienie oznaczono numerem ZP.272.19.2026, a w Biuletynie Zamówień Publicznych opublikowano je pod numerem 2026/BZP 00518898. Za technicznym określeniem kryje się narzędzie, które może odgrywać istotną rolę w ochronie urzędowych systemów informatycznych, a pośrednio również danych osobowych mieszkańców korzystających z usług administracji powiatowej.</p><p>Nowy system ma umożliwiać centralne gromadzenie, analizowanie i zestawianie informacji o zdarzeniach zachodzących w infrastrukturze informatycznej. Tak zwane logi są cyfrowymi śladami pozostawianymi przez działanie komputerów, serwerów, aplikacji i urządzeń sieciowych. Pozwalają między innymi ustalić, kiedy nastąpiła próba logowania, czy pojawiły się nieprawidłowości w komunikacji między systemami albo czy określone zdarzenia mogą świadczyć o zagrożeniu. Ich odpowiednia analiza może pomóc administratorom szybciej zidentyfikować podejrzaną aktywność, zanim doprowadzi ona do poważniejszych konsekwencji.</p><p><strong>Z dokumentacji wynika, że powiat oczekuje komercyjnej platformy umożliwiającej centralne rejestrowanie, raportowanie i korelowanie zdarzeń sieciowych, systemowych oraz związanych z bezpieczeństwem.</strong> Oprogramowanie ma działać w środowisku wirtualnym. Dostawca będzie zobowiązany do jego dostarczenia, instalacji i konfiguracji w ciągu siedmiu dni od zawarcia umowy. Przewidziano także 12 miesięcy wsparcia technicznego i aktualizacji. Wykonawca musi dysponować odpowiednio wykwalifikowanymi specjalistami, a w ogłoszeniu określono między innymi wymagania dotyczące zarządzania bezpieczeństwem informacji i ciągłością działania.</p><h2>W planie ponad 19 tysięcy złotych. Ostateczna cena dopiero przed nami</h2><p>Chociaż w samym ogłoszeniu o przetargu nie wskazano wartości zamówienia, odpowiednią informację można znaleźć w planie postępowań Powiatu Tomaszowskiego. <strong>W aktualizacji opublikowanej 2 listopada 2026 roku, pod pozycją 1.2.7, zapisano orientacyjną wartość zakupu wynoszącą 19 266,38 zł.</strong> Nie oznacza to jednak, że dokładnie tyle powiat ostatecznie zapłaci. Kwota ma charakter planistyczny, a rzeczywisty koszt będzie można ustalić po rozstrzygnięciu przetargu i zawarciu umowy.</p><p>Termin składania ofert upływa <strong>12 listopada 2026 roku o godzinie 12.00</strong>, natomiast ich otwarcie przewidziano pół godziny później. Zamówienie prowadzone jest w trybie podstawowym bez negocjacji, zgodnie z art. 275 pkt 1 ustawy Prawo zamówień publicznych. Jedynym kryterium oceny ofert jest cena, której przypisano wagę 100 procent. Nie oznacza to dowolności w wyborze oprogramowania, ponieważ oferowane rozwiązanie musi spełnić wymagania techniczne opisane przez zamawiającego. Powstaje jednak pytanie, czy przyjęte parametry oraz roczny okres wsparcia zapewnią nie tylko skuteczne uruchomienie systemu, lecz także jego długofalową użyteczność.</p><p>Istotna jest również kwestia finansowania. Starostwo realizowało już przedsięwzięcia związane z programem <strong>„Cyberbezpieczny Samorząd”</strong>, współfinansowanym z Funduszy Europejskich na Rozwój Cyfrowy. Obejmowały one między innymi szkolenia kadry zarządzającej i informatyków oraz działania dotyczące audytowania systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji. W przypadku obecnego zamówienia powiat zaznaczył jednak w ogłoszeniu, że nie dotyczy ono projektu ani programu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej. Warto zatem wyjaśnić, z jakiej pozycji budżetu zostanie pokryty zakup i jak wpisuje się on w szerszą strategię zabezpieczania powiatowej infrastruktury cyfrowej.</p><h2>Cyberbezpieczeństwo to również obowiązek prawny</h2><p>Skala zagrożeń dla instytucji publicznych nie jest wyłącznie teoretycznym problemem. Według sprawozdania Pełnomocnika Rządu do Spraw Cyberbezpieczeństwa za 2025 rok, zespół CSIRT NASK obsłużył <strong>5111 incydentów w podmiotach publicznych</strong>, wobec 3450 rok wcześniej. Oznacza to wzrost o 48 procent. Zagrożeniem pozostają zarówno ataki z użyciem złośliwego oprogramowania, jak i próby uzyskania nieuprawnionego dostępu do systemów czy przejmowania danych.</p><p>Obowiązki administracji wynikają również z przepisów prawa. <strong>Artykuł 32 RODO</strong> nakłada na administratorów danych wymóg stosowania odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych, zapewniających bezpieczeństwo odpowiadające istniejącemu ryzyku. Ochrona nie sprowadza się więc do zakupu programu antywirusowego czy instalacji zapory sieciowej. Obejmuje także kontrolę dostępu, wykrywanie nieprawidłowości, aktualizowanie zabezpieczeń, przygotowanie procedur reagowania oraz regularne sprawdzanie skuteczności zastosowanych rozwiązań.</p><p>W tym kontekście zakup systemu analizującego logi wydaje się uzasadnionym kierunkiem działania. Nie jest jednak uniwersalnym lekarstwem na cyberprzestępczość. <strong>Samo posiadanie oprogramowania nie gwarantuje bezpieczeństwa.</strong> Znaczenie ma jego prawidłowa konfiguracja, zakres monitorowania oraz to, czy odpowiednio przeszkoleni pracownicy będą na bieżąco analizować sygnały ostrzegawcze i reagować na wykryte zagrożenia.</p><h2>Które jednostki zostaną objęte ochroną?</h2><p>Z punktu widzenia mieszkańców powiatu najważniejsze pozostaje pytanie o rzeczywisty zasięg planowanego rozwiązania. Czy system będzie wykorzystywany wyłącznie w infrastrukturze Starostwa Powiatowego przy ulicy św. Antoniego 41, czy jego możliwości zostaną również wykorzystane do ochrony innych jednostek organizacyjnych powiatu, w tym placówek oświatowych? Samo ogłoszenie nie pozwala jednoznacznie rozstrzygnąć tej kwestii.</p><p>Wyjaśnienia wymaga także sposób utrzymania systemu po zakończeniu 12-miesięcznego okresu wsparcia. Czy powiat przewiduje przedłużanie licencji i aktualizacji? Jakie będą koszty kolejnych lat użytkowania? Czy wdrożenie obejmie również przeszkolenie osób odpowiedzialnych za codzienną analizę zdarzeń i reagowanie na incydenty? To pytania, na które warto uzyskać odpowiedzi, nie ujawniając przy tym szczegółów mogących osłabić bezpieczeństwo infrastruktury informatycznej.</p><p><strong>Nie ma żadnych podstaw, by sam fakt ogłoszenia przetargu łączyć z wcześniejszym cyberatakiem, wyciekiem danych lub stwierdzonymi nieprawidłowościami w starostwie.</strong> Zakup może być elementem planowego wzmacniania zabezpieczeń. O jego rzeczywistej wartości zdecyduje jednak nie nazwa oprogramowania ani nawet cena, lecz skuteczność wdrożenia i późniejszego wykorzystania.</p><p>W epoce, w której coraz więcej urzędowych spraw załatwiamy bez wychodzenia z domu, bezpieczeństwo cyfrowe staje się równie ważne jak bezpieczeństwo papierowych dokumentów przechowywanych w zamkniętych archiwach. Mieszkańcy powierzający swoje dane instytucjom publicznym mają prawo oczekiwać, że będą one właściwie chronione. Powiat Tomaszowski zamierza wykonać kolejny krok w tym kierunku. <strong>Pozostaje sprawdzić, czy za zakupem technologii pójdzie równie konsekwentna organizacja jej codziennego wykorzystania.</strong></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Będków znów bez głosowania. Kinga Karolina Pacześ wybrana radną przed grudniowymi wyborami]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57370,bedkow-znow-bez-glosowania-kinga-karolina-paczes-wybrana-radna-przed-grudniowymi-wyborami</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57370,bedkow-znow-bez-glosowania-kinga-karolina-paczes-wybrana-radna-przed-grudniowymi-wyborami</guid>
            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 11:24:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-bedkow-znow-bez-glosowania-kinga-karolina-paczes-wybrana-radna-przed-grudniowymi-wyborami-1793788665.png</url>
                        <title>Będków znów bez głosowania. Kinga Karolina Pacześ wybrana radną przed grudniowymi wyborami</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57370,bedkow-znow-bez-glosowania-kinga-karolina-paczes-wybrana-radna-przed-grudniowymi-wyborami</link>
                    </image><description>Miały być wybory, kampania i grudniowe głosowanie. Tymczasem wszystko rozstrzygnęło się już na początku listopada. Mieszkańcy okręgu nr 1 w gminie Będków nie pójdą 6 grudnia do urn. Gminna Komisja Wyborcza uznała za wybraną Kingę Karolinę Pacześ z KWW Dariusza Misztala. Powód? O jeden mandat ubiegała się tylko jedna osoba. Co ciekawe, niemal identyczna sytuacja wydarzyła się w Będkowie przed rokiem.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>Wybory uzupełniające do <strong>Rady Gminy w Będkowie</strong> zarządzono po rezygnacji radnej Renaty Szymańskiej, której mandat wygasł 1 września 2026 roku. Głosowanie wyznaczono na 6 grudnia, uruchomiono procedurę wyborczą i rozpoczęto rejestrację kandydatów. Szybko okazało się jednak, że wyborczej rywalizacji nie będzie.</p><p><strong>2 listopada Gminna Komisja Wyborcza w Będkowie wydała obwieszczenie o obsadzeniu mandatu bez głosowania.</strong> Dokument opublikowano następnego dnia w Biuletynie Informacji Publicznej. Komisja stwierdziła, że w jednomandatowym okręgu nr 1 zarejestrowano tylko jedną kandydatkę — <strong>Kingę Karolinę Pacześ z listy nr 1 KWW Dariusza Misztala</strong>. Tym samym uznano ją za wybraną. Obwieszczenie podpisała przewodnicząca komisji Ewelina Elżbieta Błoch.</p><h2>Historia lubi się powtarzać</h2><p>Sytuacja jest tym bardziej interesująca, że niemal identyczny scenariusz wydarzył się w Będkowie we wrześniu 2025 roku. Wówczas wybory uzupełniające w okręgu nr 2 zarządzono po rezygnacji radnego Tomasza Jacka Bajona. Głosowanie miało odbyć się 28 września, ale również nie doszło do skutku.</p><p>Jedynym zgłoszonym kandydatem był <strong>Kazimierz Leonard Dulas, reprezentujący KWW Dariusza Misztala</strong>. Mandat przypadł mu bez konieczności przeprowadzania głosowania.</p><p>Minął nieco ponad rok, zmienił się okręg wyborczy i nazwiska kandydatów, ale mechanizm pozostał ten sam. <strong>Po raz drugi w obecnej kadencji Rady Gminy Będków mandat uzyskała bez głosowania osoba zgłoszona przez ten sam komitet.</strong></p><p>Nie oznacza to naruszenia prawa. Rodzi jednak pytania o kondycję lokalnej demokracji i zainteresowanie mieszkańców udziałem w samorządzie. Czy brak konkurencyjnych kandydatur świadczy o politycznej stabilizacji, słabości innych środowisk, czy zwyczajnie o niewielkiej gotowości do podejmowania obowiązków radnego?</p><h2>Radny bez głosowania? Prawo na to pozwala</h2><p>Choć sytuacja może wydawać się paradoksalna, <strong>art. 380 Kodeksu wyborczego</strong> przewiduje, że jeśli liczba zarejestrowanych kandydatów nie przekracza liczby mandatów w okręgu, głosowania się nie przeprowadza, a kandydatów uznaje się za wybranych. Z kolei art. 381 § 1 reguluje obowiązek publicznego poinformowania o takim rozstrzygnięciu.</p><p>Ustawodawca uznał, że nie ma potrzeby organizowania głosowania, którego wynik jest przesądzony. Rozwiązanie jest praktyczne, choć pozostawia pewien demokratyczny niedosyt. <strong>Wyborcy nie mogą porównać programów, ocenić konkurujących kandydatów ani wyrazić swojego poparcia przy urnie.</strong></p><p>Pozostaje również kwestia kosztów. Mimo odwołania głosowania przeprowadzona dotychczas procedura wymagała pracy komisji, przygotowania dokumentacji i obsługi administracyjnej. Nie wiadomo jeszcze, ile rzeczywiście kosztowały tegoroczne wybory uzupełniające i jak te wydatki wypadają na tle analogicznej procedury z 2025 roku.</p><p>Jedno jest pewne: <strong>6 grudnia mieszkańcy okręgu nr 1 w Będkowie nie będą wybierać radnego.</strong> Kinga Karolina Pacześ została już uznana za wybraną.</p><p>Po raz drugi w tej kadencji wyborcza rywalizacja zakończyła się, zanim na dobre się rozpoczęła. Wszystko zgodnie z prawem. Pozostaje pytanie, czy demokracji wystarczy sama procedura, gdy zabraknie jej najważniejszego elementu — rzeczywistego wyboru.</p><p>&nbsp;</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[4 listopada w historii. Rzeź Pragi, grobowiec Tutanchamona i sowieckie czołgi w Budapeszcie]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57369,4-listopada-w-historii-rzez-pragi-grobowiec-tutanchamona-i-sowieckie-czolgi-w-budapeszcie</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57369,4-listopada-w-historii-rzez-pragi-grobowiec-tutanchamona-i-sowieckie-czolgi-w-budapeszcie</guid>
            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 08:19:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-4-listopada-w-historii-rzez-pragi-grobowiec-tutanchamona-i-sowieckie-czolgi-w-budapeszcie-1793777226.png</url>
                        <title>4 listopada w historii. Rzeź Pragi, grobowiec Tutanchamona i sowieckie czołgi w Budapeszcie</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57369,4-listopada-w-historii-rzez-pragi-grobowiec-tutanchamona-i-sowieckie-czolgi-w-budapeszcie</link>
                    </image><description>Historia 4 listopada jest opowieścią o wielkich odkryciach, dramatycznych wyborach i wolności, za którą całe narody płaciły krwią. W 1794 roku rosyjskie wojska dokonały rzezi warszawskiej Pragi, przesądzając o upadku insurekcji kościuszkowskiej. W 1922 roku egipski piasek odsłonił schody prowadzące do grobowca Tutanchamona, a w 1956 roku sowieckie czołgi ponownie wjechały do Budapesztu. Tego dnia rodziło się również UNESCO, tysiące ludzi domagały się demokracji w Berlinie, a Amerykanie wybierali pierwszego czarnoskórego prezydenta. Muzyka przyniosła albumy Spice Girls i wspomnienie Kena Hensleya z Uriah Heep. Co wydarzyło się 4 listopada? Nasze kalendarium historyczne 4 listopada prowadzi od pól bitewnych przez świat kultury i polityki aż do Spały, gdzie dzisiaj rywalizują młodzi lekkoatleci z powiatu tomaszowskiego.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Środa, 4 listopada 2026 roku. Kartka z kalendarza</h2><p>Dzisiaj jest <strong>środa, 4 listopada 2026 roku</strong>, czyli <strong>308. dzień roku</strong>. Do końca 2026 roku pozostało <strong>57 dni</strong>.</p><p>W <strong>Tomaszowie Mazowieckim</strong> słońce wschodzi około godziny <strong>6.39</strong>, a zachodzi około <strong>16.08</strong>. Dzień trwa <strong>9 godzin i 29 minut</strong>. Listopad wyraźnie skraca czas dziennego światła, pozostawiając mieszkańcom coraz dłuższe wieczory.</p><p>Imieniny obchodzą między innymi <strong>Karol, Karolina, Olgierd, Witalis, Emeryk i Modesta</strong>. W Kościele katolickim przypada wspomnienie <strong>św. Karola Boromeusza</strong>, arcybiskupa Mediolanu, jednej z ważnych postaci reformy katolickiej po soborze trydenckim.</p><p><strong>4 listopada jest również rocznicą powstania UNESCO.</strong> Właśnie tego dnia w 1946 roku weszła w życie konstytucja organizacji. W 2026 roku mija od tego wydarzenia dokładnie <strong>80 lat</strong>. Nie jest to odrębny dzień międzynarodowy ustanowiony przez ONZ, lecz ważna rocznica instytucji zajmującej się ochroną światowego dziedzictwa, rozwojem nauki, edukacji i współpracy kulturalnej.</p><p>W Rosji obchodzony jest <strong>Dzień Jedności Narodowej</strong>, natomiast w Panamie <strong>Dzień Flagi</strong>. W Polsce 4 listopada nie jest świętem państwowym ani dniem ustawowo wolnym od pracy.</p><h3><span style="color:#c0392b;"><strong><u>Kalendarium historyczne</u></strong></span></h3><h3>366 lat temu (1660). Kapitulacja wojsk rosyjskich pod Cudnowem</h3><p><strong>4 listopada 1660 roku zakończyła się kapitulacją rosyjskiej armii kampania pod Cudnowem</strong>, jeden z najważniejszych sukcesów wojsk Rzeczypospolitej podczas wieloletniej wojny z Rosją. Oddziały koronne dowodzone przez hetmanów <strong>Stanisława „Rewerę” Potockiego i Jerzego Sebastiana Lubomirskiego</strong>, wspierane przez sprzymierzone wojska tatarskie, osaczyły siły rosyjskie pod komendą Wasyla Szeremietiewa. Po tygodniach walk, manewrów i wyczerpującego oblężenia przeciwnik został zmuszony do złożenia broni.</p><p>Zwycięstwo miało znaczenie wykraczające poza samą bitwę. Rzeczpospolita próbowała odbudować swoją pozycję po katastrofalnych doświadczeniach powstania Chmielnickiego, rosyjskiej ofensywy i potopu szwedzkiego. Sukces pod Cudnowem zahamował rosyjskie działania na tym odcinku frontu, ale nie przyniósł trwałego rozwiązania konfliktu. Wojna zakończyła się dopiero rozejmem andruszowskim w 1667 roku, który przypieczętował utratę przez Rzeczpospolitą znacznych obszarów na wschodzie.</p><p><strong>Bitwa pod Cudnowem</strong> przypomina o epoce, gdy państwo polsko-litewskie wciąż potrafiło odnosić spektakularne zwycięstwa militarne, ale coraz trudniej przychodziło mu przekuwanie ich w trwałe sukcesy polityczne.</p><h3>232 lata temu (1794). Rzeź Pragi. Rosyjscy żołnierze mordują mieszkańców Warszawy</h3><p><strong>4 listopada 1794 roku wojska rosyjskie dowodzone przez Aleksandra Suworowa przypuściły szturm na warszawską Pragę</strong>, bronioną przez oddziały powstania kościuszkowskiego. Obrona nie wytrzymała uderzenia. Wśród poległych znalazł się generał <strong>Jakub Jasiński</strong>, jeden z najbardziej wyrazistych przywódców insurekcji. Po przełamaniu polskich umocnień rozpoczęła się masakra, której ofiarami padali nie tylko żołnierze, ale także cywilni mieszkańcy prawobrzeżnej Warszawy.</p><p>Rosyjskie oddziały zabijały kobiety, dzieci i osoby niebiorące udziału w walce. Historycy różnie szacują skalę zbrodni. Według Muzeum Historii Polski liczba zabitych wyniosła od <strong>13 do 20 tysięcy osób</strong>. Nie da się jej ustalić z całkowitą pewnością, ale bezsporny pozostaje masowy charakter mordów i terror wymierzony w ludność cywilną.</p><p>Rzeź miała także cel polityczny. Rozmiar okrucieństwa miał zastraszyć mieszkańców lewobrzeżnej Warszawy i wymusić kapitulację stolicy. Niedługo później powstanie upadło, a w 1795 roku nastąpił <strong>III rozbiór Polski</strong>, kończący istnienie Rzeczypospolitej jako niepodległego państwa.</p><p>Suworow został nagrodzony przez carycę Katarzynę II. Tragiczny paradoks tej historii polega na tym, że zwycięstwo rosyjskiego wodza, przedstawiane w imperium jako wielki triumf militarny, w polskiej pamięci pozostało symbolem zbrodni na bezbronnej ludności.</p><h3>108 lat temu (1918). Pierwsze polskie radiogramy. Niepodległość dociera w eter</h3><p><strong>4 listopada 1918 roku z przejętej od zaborców stacji radiotelegraficznej w Krakowie nadano pierwsze radiogramy w języku polskim.</strong> W czasie, gdy odradzające się państwo dopiero przejmowało kolejne instytucje i tworzyło struktury administracyjne, łączność radiowa miała ogromne znaczenie dla wojska, dyplomacji i organizacji życia publicznego.</p><p>Stacja krakowska wykorzystywała urządzenia firmy Lorenz, a regularną pracę rozpoczęła kilka dni później, 8 listopada. Była to radiotelegrafia oparta na przekazywaniu sygnałów alfabetem Morse’a, a nie jeszcze radiofonia z programami mówionymi i muzycznymi. Na polskie audycje radiowe trzeba było poczekać do następnej dekady.</p><p>Wydarzenie pokazuje mniej znaną stronę odzyskiwania niepodległości. Polska nie powstawała wyłącznie dzięki decyzjom polityków, walkom zbrojnym i masowym demonstracjom. O jej samodzielności decydowali również kolejarze, pocztowcy, telegrafiści, urzędnicy i inżynierowie, którzy przejmowali infrastrukturę pozostawioną przez zaborców.</p><p>Warto zestawić tę datę z wydarzeniami w Tomaszowie Mazowieckim. <strong>Zaledwie dzień wcześniej, 3 listopada 1918 roku, w mieście odsłonięto pomnik Tadeusza Kościuszki</strong>, a uroczystość stała się wielką manifestacją patriotyczną. Niepodległość nadchodziła równocześnie na ulicach miast i w instytucjach, które miały służyć przyszłemu państwu.</p><h3>104 lata temu (1922). Howard Carter odkrywa schody do grobowca Tutanchamona</h3><p><strong>4 listopada 1922 roku w Dolinie Królów w Egipcie odkryto pierwszy stopień schodów prowadzących do grobowca faraona Tutanchamona.</strong> Odkrycia dokonała ekipa egipskich robotników pracująca pod kierunkiem brytyjskiego archeologa <strong>Howarda Cartera</strong>, którego badania finansował lord Carnarvon. Był to moment przełomowy po latach poszukiwań i rozczarowań.</p><p>Wbrew popularnym uproszczeniom Carter nie wszedł tego dnia do komory grobowej ani nie zobaczył jeszcze słynnej złotej maski. 4 listopada odnaleziono schody, a następnego dnia zapieczętowane wejście. Dopiero <strong>26 listopada 1922 roku</strong> archeolog zajrzał do wnętrza przedsionka grobowca. Ten przebieg wydarzeń potwierdza zachowany dziennik Cartera przechowywany w archiwum Griffith Institute na Uniwersytecie Oksfordzkim.</p><p>Odkrycie wstrząsnęło światem naukowym. Grobowiec młodego faraona, zmarłego w XIV wieku przed naszą erą, zachował tysiące przedmiotów, które pozwoliły lepiej poznać religię, sztukę i codzienność starożytnego Egiptu.</p><p>Narodziła się także legenda <strong>klątwy Tutanchamona</strong>, podsycana przez prasę po śmierci lorda Carnarvona w 1923 roku. Dla kultury popularnej odkrycie okazało się niemal równie ważne jak dla archeologii. Egipskie motywy zagościły w literaturze, kinie, modzie i wzornictwie, a złota maska Tutanchamona stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli starożytnego świata.</p><h3>102 lata temu (1924). Kobieta po raz pierwszy wygrywa wybory na gubernatora w USA</h3><p><strong>4 listopada 1924 roku Nellie Tayloe Ross wygrała wybory na gubernatora stanu Wyoming</strong>, stając się jedną z dwóch pierwszych kobiet wybranych tego samego dnia na stanowisko gubernatora w Stanach Zjednoczonych. W Teksasie zwyciężyła również Miriam Amanda Ferguson, jednak to Ross jako pierwsza objęła urząd, 5 stycznia 1925 roku.</p><p>Jej kandydatura pojawiła się po nagłej śmierci męża, dotychczasowego gubernatora Williama Rossa. Nellie Tayloe Ross początkowo nie była zawodową polityczką, a mimo to wygrała wybory i rozpoczęła działalność na rzecz reform podatkowych, ochrony pracowników oraz pomocy rolnikom.</p><p>Wyoming miał szczególne znaczenie dla historii praw kobiet. Już w XIX wieku należał do pionierów przyznawania im praw wyborczych. Zwycięstwo Ross potwierdziło, że amerykańska demokracja stopniowo zmieniała także swoje wyobrażenie o tym, kto może sprawować władzę.</p><h3>80 lat temu (1946). Powstaje UNESCO. Pokój trzeba budować także w ludzkich umysłach</h3><p><strong>4 listopada 1946 roku weszła w życie konstytucja UNESCO</strong>, Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury. Jej powstanie było bezpośrednią odpowiedzią na doświadczenie dwóch wojen światowych, ludobójstwa i zniszczenia ogromnej części europejskiego dziedzictwa kulturowego.</p><p>Twórcy organizacji uznali, że same traktaty pokojowe i porozumienia między rządami nie wystarczą, aby zapobiec kolejnym konfliktom. Potrzebna jest również współpraca w edukacji, nauce, ochronie zabytków, kulturze i swobodnym obiegu wiedzy. Konstytucję UNESCO podpisano w Londynie w listopadzie 1945 roku, a weszła ona w życie po uzyskaniu wymaganej liczby ratyfikacji.</p><p>Z czasem organizacja stała się znana przede wszystkim z <strong>Listy Światowego Dziedzictwa UNESCO</strong>, ale jej działalność obejmuje znacznie szerszy zakres, od ochrony zabytków po programy edukacyjne i przyrodnicze.</p><p>W Polsce na liście UNESCO znajdują się między innymi historyczne centrum Krakowa, kopalnie soli w Wieliczce i Bochni oraz Puszcza Białowieska. Z perspektywy Tomaszowa Mazowieckiego rocznica przypomina również o wartości lokalnego dziedzictwa: architektury przemysłowej, dawnych rezydencji, tradycji kolejowych czy przyrodniczego krajobrazu doliny Pilicy. Nie wszystkie zabytki muszą mieć międzynarodowy status, by zasługiwać na ochronę.</p><h3>70 lat temu (1956). Sowieckie czołgi w Budapeszcie. Dramat węgierskiej rewolucji</h3><p><strong>4 listopada 1956 roku nad ranem wojska radzieckie rozpoczęły zmasowany atak na Budapeszt</strong>, przystępując do ostatecznego tłumienia powstania węgierskiego. Kilkanaście dni wcześniej mieszkańcy Węgier wystąpili przeciwko stalinowskiemu systemowi, domagając się wolności politycznej, reform i wycofania obcych wojsk.</p><p>Premier <strong>Imre Nagy</strong> próbował prowadzić politykę niezależną od Moskwy i ogłosił neutralność Węgier oraz zamiar opuszczenia Układu Warszawskiego. Dla radzieckiego kierownictwa było to nie do zaakceptowania. Nadzieje na pokojowe rozwiązanie kryzysu przekreśliła operacja wojskowa rozpoczęta 4 listopada.</p><p>O świcie węgierskie radio przekazało dramatyczny apel Nagya. Miasto znalazło się pod ostrzałem, a powstańcy podjęli walkę z wielokrotnie silniejszym przeciwnikiem. Walki oraz późniejsze represje pochłonęły tysiące ofiar. Około 200 tysięcy Węgrów opuściło kraj.</p><p><strong>Powstanie węgierskie 1956 roku</strong> zajmuje szczególne miejsce w polskiej historii. Zaledwie kilkanaście dni wcześniej Polska przeżywała własny Październik 1956 roku. Polacy organizowali zbiórki krwi, lekarstw i pomocy dla Węgrów, a wydarzenia nad Dunajem śledzili z ogromnym napięciem.</p><p>Los Imre Nagya był tragiczny. Po stłumieniu powstania został aresztowany, postawiony przed sądem i stracony w 1958 roku. Jego postać stała się symbolem próby odzyskania przez Węgry suwerenności.</p><h3>60 lat temu (1966). Florencja tonie w wodzie. Wielka katastrofa europejskiego dziedzictwa</h3><p><strong>4 listopada 1966 roku gwałtowna powódź nawiedziła Florencję</strong>, jedno z najważniejszych miast w historii europejskiej sztuki. Po intensywnych opadach rzeka Arno wystąpiła z brzegów, zalewając ulice, kościoły, biblioteki, muzea i zabytkowe pałace.</p><p>Woda wdzierała się do wnętrz pełnych bezcennych książek, rękopisów i obrazów. W niektórych częściach miasta osiągała wysokość kilku metrów. Symbolem zniszczeń stał się krucyfiks <strong>Cimabuego</strong> z bazyliki Santa Croce, którego warstwa malarska została ciężko uszkodzona. W powodzi we Florencji i okolicach zginęło 35 osób.</p><p>Po ustąpieniu wody rozpoczęła się walka o uratowanie dziedzictwa kulturowego. Do miasta przybyły tysiące wolontariuszy, nazywanych później <strong>„aniołami błota”</strong>. Wśród nich byli studenci, restauratorzy, artyści i zwykli ludzie, którzy pomagali wynosić zalane książki, oczyszczać obrazy i ratować zbiory.</p><p>Katastrofa stała się jednym z najważniejszych impulsów rozwoju nowoczesnej konserwacji zabytków. Udowodniła, że europejska kultura, choć przechowywana w monumentalnych budowlach i muzeach, pozostaje niezwykle krucha wobec żywiołów.</p><h3>47 lat temu (1979). Zajęcie ambasady USA w Teheranie. Początek 444 dni kryzysu</h3><p><strong>4 listopada 1979 roku grupa irańskich studentów zajęła ambasadę Stanów Zjednoczonych w Teheranie</strong>, rozpoczynając jeden z najpoważniejszych kryzysów dyplomatycznych końca XX wieku. Wydarzenie nastąpiło kilka miesięcy po rewolucji islamskiej, która obaliła szacha Mohammada Rezę Pahlawiego.</p><p>Bezpośrednim pretekstem było przyjęcie przez Stany Zjednoczone obalonego szacha na leczenie. Irańscy radykałowie domagali się jego wydania i oskarżali Waszyngton o ingerowanie w sprawy kraju. W ambasadzie zatrzymano amerykańskich dyplomatów i pracowników placówki.</p><p><strong>52 zakładników przetrzymywano przez 444 dni</strong>, aż do 20 stycznia 1981 roku. Kryzys doprowadził do zerwania stosunków dyplomatycznych i stał się jednym z czynników osłabiających pozycję prezydenta Jimmy'ego Cartera.</p><p>Konsekwencje wydarzeń z listopada 1979 roku były długotrwałe. Relacje amerykańsko-irańskie weszły w okres głębokiej wrogości, który na kolejne dziesięciolecia stał się jednym z zasadniczych problemów polityki Bliskiego Wschodu.</p><h3>46 lat temu (1980). Ronald Reagan zwycięża w wyborach prezydenckich</h3><p><strong>4 listopada 1980 roku Ronald Reagan zdecydowanie wygrał wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych</strong>, pokonując urzędującego prezydenta Jimmy'ego Cartera. Były gubernator Kalifornii i dawny aktor filmowy wykorzystał społeczne niezadowolenie związane z inflacją, kryzysem gospodarczym oraz sytuacją międzynarodową.</p><p>Reagan zdobył <strong>489 głosów elektorskich</strong>, podczas gdy Carter otrzymał 49. Było to jedno z najbardziej zdecydowanych zwycięstw wyborczych we współczesnej historii USA.</p><p>Jego prezydentura przyniosła zmiany gospodarcze, rozbudowę potencjału militarnego i zaostrzenie rywalizacji ze Związkiem Radzieckim. Jednocześnie administracja Reagana uczestniczyła później w procesie odprężenia, który przyczynił się do zakończenia zimnej wojny.</p><p>Dla Polski nazwisko Reagana pozostaje związane przede wszystkim z amerykańskim wsparciem dla demokratycznych przemian i opozycji antykomunistycznej. Jego stosunek do <strong>Solidarności</strong> oraz zdecydowana krytyka sowieckiego systemu uczyniły go jedną z najbardziej rozpoznawalnych zachodnich postaci politycznych w Polsce lat osiemdziesiątych.</p><h3>45 lat temu (1981). Jaruzelski, Wałęsa i Glemp przy jednym stole. Ostatnie tygodnie przed stanem wojennym</h3><p><strong>4 listopada 1981 roku w Warszawie spotkali się Wojciech Jaruzelski, Lech Wałęsa i prymas Józef Glemp.</strong> Każdy reprezentował inną siłę ówczesnej Polski: komunistyczną władzę, niezależny ruch społeczny i Kościół katolicki. Rozmowy odbyły się w rządowej willi przy ulicy Parkowej, w atmosferze narastającego kryzysu gospodarczego i politycznego.</p><p>Jaruzelski proponował utworzenie <strong>Rady Porozumienia Narodowego</strong>, która formalnie miała umożliwić dialog między władzami i społeczeństwem. Interpretacje rzeczywistych intencji uczestników spotkania są przedmiotem historycznej debaty. W ocenie wielu badaczy działania władz komunistycznych były przede wszystkim elementem przygotowań do rozprawy z Solidarnością.</p><p>Trudno nie dostrzec dramatycznego kontrastu między nazwą proponowanej rady a tym, co nastąpiło kilka tygodni później. <strong>13 grudnia 1981 roku wprowadzono w Polsce stan wojenny</strong>, internowano tysiące działaczy i ograniczono podstawowe prawa obywatelskie.</p><p>Spotkanie z 4 listopada do dziś pozostaje jednym z ważnych epizodów historii politycznej PRL. Powraca w dyskusjach o tym, czy w 1981 roku istniała rzeczywista możliwość kompromisu, czy też zasadnicze decyzje o zastosowaniu siły zapadły wcześniej.</p><h3>37 lat temu (1989). Pół miliona ludzi na ulicach Berlina. NRD traci kontrolę</h3><p><strong>4 listopada 1989 roku na berlińskim Alexanderplatz odbyła się jedna z największych manifestacji w historii Niemieckiej Republiki Demokratycznej.</strong> Według niemieckiego Archiwum Federalnego zgromadziło się około <strong>pół miliona ludzi</strong>, domagających się wolności słowa, reform i demokratyzacji życia politycznego.</p><p>Organizatorami byli przedstawiciele środowisk opozycyjnych i artystycznych, w tym ludzie teatru. Demonstracja miała pokojowy charakter, ale jej wymowa była dla komunistycznych władz jednoznaczna: społeczeństwo przestawało akceptować dyktaturę i system kontroli stworzony przez partię SED oraz Stasi.</p><p><strong>Pięć dni później, 9 listopada 1989 roku, upadł Mur Berliński.</strong> Dwa niemieckie światy, przez dziesięciolecia oddzielone betonem, drutem kolczastym i uzbrojonymi strażnikami, zaczęły się ponownie łączyć.</p><p>Manifestacja z 4 listopada pokazała, jaką siłę może mieć pokojowy protest. Nie był to jeszcze koniec wszystkich politycznych podziałów w Europie, ale jeden z najważniejszych momentów rewolucji, która przekształciła kontynent.</p><h3>31 lat temu (1995). Zamach na Icchaka Rabina. Strzały, które zmieniły Bliski Wschód</h3><p><strong>4 listopada 1995 roku w Tel Awiwie zamordowano premiera Izraela Icchaka Rabina</strong>, jednego z najważniejszych uczestników izraelsko-palestyńskiego procesu pokojowego. Polityk uczestniczył w wielkim wiecu poparcia dla porozumień z Oslo, mających stworzyć podstawy politycznego rozwiązania konfliktu izraelsko-palestyńskiego.</p><p>Po zakończeniu manifestacji do Rabina podszedł <strong>Jigal Amir</strong>, izraelski ekstremista przeciwny polityce ustępstw wobec Palestyńczyków. Oddał do premiera strzały, które okazały się śmiertelne. Zamach wywołał głęboki wstrząs w izraelskim społeczeństwie.</p><p>Rabin był byłym dowódcą wojskowym i uczestnikiem najważniejszych konfliktów w historii Izraela. W 1994 roku wraz z <strong>Szimonem Peresem i Jasirem Arafatem</strong> otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla za działania na rzecz porozumienia między Izraelczykami a Palestyńczykami.</p><p>Zamach stał się symbolem niebezpieczeństwa, jakie dla procesów pokojowych stwarza radykalizacja polityczna. Nie zakończył automatycznie negocjacji, ale poważnie zmienił atmosferę społeczną i polityczną, w której miały być prowadzone.</p><h3>18 lat temu (2008). Barack Obama wygrywa wybory. Historyczny moment w USA</h3><p><strong>4 listopada 2008 roku Barack Obama zwyciężył w wyborach prezydenckich w Stanach Zjednoczonych</strong>, stając się pierwszym Afroamerykaninem wybranym na ten urząd. Pokonał republikańskiego kandydata Johna McCaina, zdobywając <strong>365 głosów elektorskich</strong>.</p><p>Dla milionów Amerykanów wybór Obamy miał znaczenie wykraczające poza zwykłą zmianę administracji. W państwie, którego historia obejmowała niewolnictwo, segregację rasową i wieloletnią walkę o prawa obywatelskie, czarnoskóry polityk zdobył najwyższy urząd.</p><p>Obama obejmował prezydenturę w wyjątkowo trudnym momencie. Świat przeżywał kryzys finansowy, amerykańska gospodarka wchodziła w recesję, a Stany Zjednoczone pozostawały zaangażowane militarnie w Iraku i Afganistanie.</p><p>Jego prezydentura przyniosła między innymi reformę systemu ubezpieczeń zdrowotnych, działania na rzecz odbudowy gospodarki i zmiany w amerykańskiej polityce zagranicznej. Jednocześnie kolejne lata ujawniły głębokie podziały polityczne i społeczne, których symboliczne zwycięstwo z 2008 roku nie zdołało usunąć.</p><h3>10 lat temu (2016). Wchodzi w życie porozumienie paryskie</h3><p><strong>4 listopada 2016 roku weszło w życie porozumienie paryskie dotyczące zmian klimatu</strong>, przyjęte podczas konferencji klimatycznej ONZ w grudniu 2015 roku. Jego zasadniczym celem jest ograniczenie wzrostu średniej temperatury na świecie do poziomu znacznie poniżej 2°C względem epoki przedprzemysłowej, przy jednoczesnym dążeniu do ograniczenia tego wzrostu do 1,5°C.</p><p>Porozumienie było przełomem dyplomatycznym, ponieważ stworzyło wspólne ramy działania dla ogromnej liczby państw o odmiennym poziomie rozwoju gospodarczego, interesach energetycznych i odpowiedzialności za historyczne emisje.</p><p>Jego wykonanie pozostaje jednak znacznie trudniejsze niż samo podpisanie dokumentu. Zmiany klimatyczne wpływają już na bezpieczeństwo żywnościowe, gospodarkę wodną, rolnictwo i infrastrukturę.</p><p>Również mieszkańcy powiatu tomaszowskiego obserwują znaczenie tych zagadnień w debatach dotyczących suszy, powodzi, gospodarki leśnej, ochrony doliny Pilicy czy kosztów energii. Światowe porozumienia klimatyczne mają bowiem konsekwencje także dla polityki prowadzonej przez lokalne samorządy.</p><h3>6 lat temu (2020). Rozpoczyna się wojna w etiopskim Tigraju</h3><p><strong>4 listopada 2020 roku władze Etiopii rozpoczęły operację wojskową w regionie Tigraj</strong>, po gwałtownym zaostrzeniu konfliktu między rządem federalnym a władzami regionu. Premier Abiy Ahmed oskarżył siły związane z Tigrajskim Ludowym Frontem Wyzwolenia o atak na federalne jednostki wojskowe.</p><p>Konflikt szybko przerodził się w wyniszczającą wojnę, której skutki odczuła przede wszystkim ludność cywilna. Walkom towarzyszyły masowe przesiedlenia, przemoc, załamanie dostaw żywności i ograniczenia dostępu do pomocy humanitarnej.</p><p>Już 4 listopada 2020 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych apelowała o deeskalację i pokojowe rozwiązanie sporu.</p><p>Wojna w Tigraju stała się kolejnym przypomnieniem, że wewnętrzne konflikty polityczne, jeżeli zostaną przeniesione na grunt militarny, mogą doprowadzić do katastrofy humanitarnej obejmującej całe regiony.</p><h3><span style="color:#c0392b;"><strong><u>Urodzili się tego dnia</u></strong></span></h3><h3>1879 – Will Rogers. Humorysta, który potrafił rozśmieszyć Amerykę</h3><p><strong>4 listopada 1879 roku urodził się Will Rogers</strong>, amerykański aktor, publicysta i satyryk. Popularność zdobył dzięki humorystycznym komentarzom dotyczącym polityki i życia społecznego. Potrafił mówić o poważnych sprawach prostym językiem, wykorzystując ironię i celne obserwacje. Zginął w katastrofie lotniczej w 1935 roku, pozostając jedną z legend amerykańskiego humoru.</p><h3>1916 – Walter Cronkite. Twarz amerykańskich wiadomości</h3><p><strong>4 listopada 1916 roku urodził się Walter Cronkite</strong>, jeden z najbardziej znanych dziennikarzy telewizyjnych XX wieku. Przez lata prowadził główny serwis informacyjny CBS, relacjonując między innymi zamach na Johna F. Kennedy'ego, lądowanie człowieka na Księżycu oraz wojnę wietnamską. Jego spokojny, rzeczowy styl stał się symbolem epoki, w której telewizja była podstawowym źródłem informacji dla milionów odbiorców.</p><h3>1933 – Charles K. Kao. Naukowiec, dzięki któremu świat połączyły światłowody</h3><p><strong>4 listopada 1933 roku urodził się Charles Kuen Kao</strong>, fizyk i inżynier, laureat Nagrody Nobla z fizyki za 2009 rok. W latach sześćdziesiątych wykazał, że odpowiednio czyste włókna szklane mogą skutecznie przesyłać sygnały świetlne na duże odległości. Jego prace stworzyły podstawy technologii światłowodowej, bez której trudno wyobrazić sobie współczesny internet, telekomunikację i przesyłanie ogromnych ilości danych.</p><h3>1956 – Jordan Rudess. Wirtuoz klawiszy i progresywnego rocka</h3><p><strong>4 listopada 1956 roku urodził się Jordan Rudess</strong>, amerykański klawiszowiec, kompozytor i jeden z najważniejszych muzyków progresywnego metalu. Największą sławę przyniosła mu działalność w zespole <strong>Dream Theater</strong>, do którego dołączył w 1999 roku. Jego styl łączy klasyczne wykształcenie pianistyczne, jazzową improwizację, rockową ekspresję i fascynację nowoczesnymi instrumentami elektronicznymi. Współtworzył także projekt <strong>Liquid Tension Experiment</strong>, w którym muzyczna wirtuozeria spotykała się z improwizacją.</p><h3>1969 – Matthew McConaughey. Od komedii romantycznych do Oscara</h3><p><strong>4 listopada 1969 roku urodził się Matthew McConaughey</strong>, amerykański aktor, który przeszedł jedną z ciekawszych przemian artystycznych we współczesnym Hollywood. Początkowo kojarzony głównie z rolami w komediach romantycznych, później zdobył uznanie dzięki filmom <strong>„Dallas Buyers Club”</strong>, <strong>„Interstellar”</strong> i serialowi <strong>„Detektyw”</strong>. Za pierwszą z tych produkcji otrzymał Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego.</p><h3>1972 – Luís Figo. Piłkarz, którego transfer podzielił Hiszpanię</h3><p><strong>4 listopada 1972 roku urodził się Luís Figo</strong>, jeden z najwybitniejszych portugalskich piłkarzy. Występował między innymi w Barcelonie, Realu Madryt i Interze Mediolan. W 2000 roku zdobył Złotą Piłkę, a rok później nagrodę FIFA dla najlepszego piłkarza świata. Jego transfer z Barcelony do Realu Madryt w 2000 roku stał się jednym z najbardziej kontrowersyjnych wydarzeń w historii europejskiego futbolu.</p><h3><span style="color:#c0392b;"><strong><u>Odeszli tego dnia</u></strong></span></h3><h3>2008 – Michael Crichton. Autor „Parku Jurajskiego”</h3><p><strong>4 listopada 2008 roku zmarł Michael Crichton</strong>, amerykański pisarz, scenarzysta i reżyser, autor powieści <strong>„Park Jurajski”</strong>, <strong>„Kula”</strong>, <strong>„Kongo”</strong> i <strong>„Andromeda znaczy śmierć”</strong>. Z wykształcenia był lekarzem, co miało ogromny wpływ na jego twórczość. Łączył dynamiczną fabułę z problemami dotyczącymi nauki, biologii, medycyny i zagrożeń wynikających z niekontrolowanego rozwoju technologii.</p><p>Jego największym sukcesem stał się <strong>„Park Jurajski”</strong>, przeniesiony na ekran przez Stevena Spielberga. Crichton był również twórcą serialu <strong>„Ostry dyżur”</strong>, który na lata zmienił sposób przedstawiania szpitalnej rzeczywistości w telewizji.</p><h3>2011 – Andy Rooney. Publicysta, który uczynił codzienność tematem telewizyjnych felietonów</h3><p><strong>4 listopada 2011 roku zmarł Andy Rooney</strong>, amerykański dziennikarz i komentator związany z programem CBS <strong>„60 Minutes”</strong>. Jego znakiem rozpoznawczym były krótkie, często ironiczne felietony dotyczące codziennych przyzwyczajeń, języka, polityki i ludzkich słabości.</p><p>Przez ponad trzy dekady należał do najbardziej rozpoznawalnych postaci amerykańskiej telewizji. Przypominał, że wartościowe dziennikarstwo nie zawsze wymaga wielkiego wydarzenia. Czasami wystarczy uważnie obserwować zwyczajne życie i umieć o nim celnie opowiedzieć.</p><h3><span style="color:#c0392b;"><strong><u>Tego dnia w muzyce</u></strong></span></h3><h3>1956 – Urodziny Jordana Rudessa. Fortepian spotyka heavy metal</h3><p><strong>4 listopada 1956 roku urodził się Jordan Rudess</strong>, muzyk, którego nazwisko dla miłośników rocka progresywnego jest synonimem niezwykłej sprawności technicznej i nieustannych poszukiwań brzmieniowych. Jego kariera pokazuje, jak daleko muzyka rockowa oddaliła się od prostych gitarowych schematów, zachowując jednocześnie energię i ekspresję.</p><p>Rudess od najmłodszych lat rozwijał umiejętności pianistyczne, kształcąc się w środowisku muzyki klasycznej. Z czasem zainteresował się syntezatorami i muzyką elektroniczną. W jego grze pobrzmiewają zarówno inspiracje klasycznymi kompozytorami, jak i wpływy progresywnego rocka spod znaku <strong>Emerson, Lake &amp; Palmer</strong>, Yes czy King Crimson.</p><p>Przełomem w jego karierze było dołączenie do <strong>Dream Theater</strong>. Album <strong>„Metropolis Pt. 2: Scenes from a Memory”</strong> z 1999 roku stał się pierwszą studyjną płytą grupy nagraną z jego udziałem. Znalazły się na niej kompozycje, w których instrumenty klawiszowe nie pełniły funkcji tła, lecz prowadziły równorzędny dialog z gitarą Johna Petrucciego.</p><p>Rudess uczestniczył również w nagraniach takich albumów jak <strong>„Six Degrees of Inner Turbulence”</strong>, <strong>„Octavarium”</strong> i <strong>„A Dramatic Turn of Events”</strong>. Jego sposób gry łączy skomplikowane podziały rytmiczne, rozbudowane pasaże, elektroniczne efekty i umiejętność budowania nastroju.</p><p>Dla wielu słuchaczy jest jednym z tych muzyków, którzy udowodnili, że <strong>rock progresywny</strong> pozostaje żywą formą artystyczną, zdolną rozwijać się daleko poza własną tradycją lat siedemdziesiątych.</p><h3>1996 – Premiera „Spice”. Pięć dziewczyn zmienia pop (30 lat temu)</h3><p><strong>4 listopada 1996 roku w Wielkiej Brytanii ukazał się debiutancki album Spice Girls – „Spice”.</strong> Była to płyta, która przekształciła pięcioosobowy zespół w globalne zjawisko popkulturowe. Album wcześniej trafił na rynek japoński, ale listopadowa brytyjska premiera stała się jednym z przełomowych momentów kariery grupy.</p><p><strong>Melanie Brown, Melanie Chisholm, Emma Bunton, Geri Halliwell i Victoria Adams</strong> zaproponowały muzykę opartą na melodyjności, tanecznych rytmach i wyrazistym wizerunku. Ich hasło „Girl Power” szybko przekroczyło granice przemysłu muzycznego i zaczęło funkcjonować jako popkulturowy symbol kobiecej niezależności.</p><p>Na albumie znalazły się takie przeboje jak <strong>„Wannabe”</strong>, <strong>„Say You'll Be There”</strong>, <strong>„2 Become 1”</strong>, <strong>„Who Do You Think You Are”</strong> i <strong>„Mama”</strong>. Produkcja łączyła taneczny pop, elementy R&amp;B i inspiracje soulowe, tworząc charakterystyczne brzmienie drugiej połowy lat dziewięćdziesiątych.</p><p><strong>„Spice”</strong> nie był płytą eksperymentalną, ale okazał się niezwykle skutecznym przykładem muzyki, która idealnie trafiła w oczekiwania odbiorców. Grupa sprzedawała miliony albumów, koncertowała na całym świecie i wyznaczała trendy modowe.</p><p>Z perspektywy trzydziestu lat debiut Spice Girls pozostaje jednym z najważniejszych popowych wydawnictw dekady, w której kultura masowa zaczęła coraz silniej łączyć muzykę, modę, reklamę i telewizję.</p><h3>1997 – „Spiceworld”. Drugi album Spice Girls i triumf popowej machiny (29 lat temu)</h3><p><strong>4 listopada 1997 roku ukazał się drugi album Spice Girls – „Spiceworld”</strong>. Zespół znajdował się wówczas u szczytu popularności, a oczekiwania wobec nowej płyty były ogromne. Debiut uczynił pięć wokalistek międzynarodowymi gwiazdami. Teraz musiały udowodnić, że potrafią utrzymać sukces.</p><p>Materiał zawierał przeboje <strong>„Spice Up Your Life”</strong>, <strong>„Too Much”</strong>, <strong>„Stop”</strong> i <strong>„Viva Forever”</strong>. W porównaniu z debiutem pojawiło się więcej stylistycznej różnorodności: od tanecznych rytmów inspirowanych muzyką latynoską po spokojniejsze, bardziej melodyjne kompozycje.</p><p>Album odniósł ogromny sukces komercyjny. Według oficjalnej strony grupy sprzedał się na świecie w nakładzie przekraczającym <strong>14 milionów egzemplarzy</strong> i zdobył pierwsze miejsca na listach przebojów w wielu krajach.</p><p><strong>„Spiceworld”</strong> był również soundtrackiem popkulturowego fenomenu. Pod koniec lat dziewięćdziesiątych Spice Girls stały się czymś więcej niż zespołem muzycznym. Były marką obecną w filmie, reklamie, modzie i kulturze młodzieżowej.</p><p>W historii muzyki album pozostaje dokumentem czasów, kiedy tradycyjne listy przebojów, telewizja muzyczna i sprzedaż płyt kompaktowych tworzyły globalny system gwiazd, zdolnych dotrzeć do publiczności na niemal każdym kontynencie.</p><h3>2020 – Śmierć Kena Hensleya. Uriah Heep traci jednego ze swoich najważniejszych twórców (6 lat temu)</h3><p><strong>4 listopada 2020 roku zmarł Ken Hensley</strong>, brytyjski klawiszowiec, gitarzysta, wokalista i kompozytor, jeden z filarów legendarnego zespołu <strong>Uriah Heep</strong>. Miał 75 lat. Jego nazwisko związane jest z najbardziej twórczym okresem działalności grupy, która w latach siedemdziesiątych łączyła hard rock, rock progresywny, blues i elementy muzyki klasycznej.</p><p>Hensley był współtwórcą charakterystycznego brzmienia Uriah Heep. Organy Hammonda, melodyjne partie fortepianu i bogate aranżacje klawiszowe stanowiły równie ważny składnik muzyki zespołu co gitarowe riffy Micka Boxa czy ekspresyjny śpiew Davida Byrona.</p><p>Napisał lub współtworzył wiele najważniejszych kompozycji grupy, w tym <strong>„Lady in Black”</strong>, <strong>„Easy Livin'”</strong>, <strong>„July Morning”</strong> i <strong>„Look at Yourself”</strong>. Szczególnie „July Morning” pozostaje jednym z wielkich utworów klasycznego rocka progresywnego. Rozbudowana forma, dramatyczna wokalistyka i monumentalne partie instrumentalne pokazują, jak ambitnie potrafiły brzmieć rockowe zespoły początku lat siedemdziesiątych.</p><p>Ważne miejsce w dyskografii Hensleya zajmują albumy <strong>„Demons and Wizards”</strong>, <strong>„The Magician's Birthday”</strong>, <strong>„Sweet Freedom”</strong> i <strong>„Return to Fantasy”</strong>. Każdy z nich stanowi świadectwo epoki, w której muzycy rockowi nie bali się długich form, literackich inspiracji ani łączenia pozornie odległych gatunków.</p><p>Po odejściu z Uriah Heep w 1980 roku Hensley kontynuował działalność solową, współpracował z innymi artystami i regularnie występował koncertowo. Jego późniejsze nagrania często miały bardziej refleksyjny charakter, choć zachowywały rozpoznawalną melodykę.</p><p><strong>Ken Hensley pozostawił muzykę, która przetrwała zmiany mód i pokoleń.</strong> Dla fanów hard rocka pozostaje jednym z tych artystów, którzy udowodnili, że instrumenty klawiszowe mogą być równie potężne jak elektryczna gitara.</p><h3><span style="color:#c0392b;"><strong><u>Tego dnia w sporcie</u></strong></span></h3><h3>2007 – Paula Radcliffe triumfuje w maratonie nowojorskim (19 lat temu)</h3><p><strong>4 listopada 2007 roku Paula Radcliffe wygrała maraton w Nowym Jorku</strong>, powracając do rywalizacji na najwyższym poziomie po urodzeniu córki i dłuższej przerwie w startach na królewskim dystansie.</p><p>Brytyjska biegaczka stoczyła pasjonujący pojedynek z Etiopką <strong>Gete Wami</strong>. Rywalki przez znaczną część trasy biegły razem, a losy zwycięstwa rozstrzygnęły się dopiero na końcowych metrach w Central Parku.</p><p>Radcliffe uzyskała czas <strong>2:23:09</strong>. Jej sukces stał się symbolem sportowej determinacji i powrotu do profesjonalnego treningu po macierzyństwie.</p><h3>2009 – New York Yankees zdobywają 27. mistrzostwo MLB (17 lat temu)</h3><p><strong>4 listopada 2009 roku New York Yankees zdobyli 27. tytuł mistrzowski World Series</strong>, pokonując Philadelphia Phillies 7:3 w szóstym meczu finału.</p><p>Bohaterem spotkania został japoński zawodnik <strong>Hideki Matsui</strong>, który zdobył sześć punktów RBI, wyrównując jeden z rekordów pojedynczego meczu finałowego. Został także uznany najbardziej wartościowym zawodnikiem całej serii.</p><p>Zwycięstwo przypieczętowało dominację jednej z najbardziej rozpoznawalnych drużyn w historii amerykańskiego sportu.</p><h3>2012 – Kimi Räikkönen wygrywa Grand Prix Abu Zabi (14 lat temu)</h3><p><strong>4 listopada 2012 roku Kimi Räikkönen zwyciężył w Grand Prix Abu Zabi Formuły 1</strong>, odnosząc pierwszą wygraną od powrotu do królowej sportów motorowych.</p><p>Fin startował w barwach zespołu Lotus, a jego triumf był jednym z najbardziej pamiętnych momentów sezonu. Wyścig obfitował w dramatyczne wydarzenia, wyjazdy samochodu bezpieczeństwa i problemy techniczne rywali.</p><p>Räikkönen pokonał <strong>Fernando Alonso i Sebastiana Vettela</strong>, pokazując, że po przerwie od Formuły 1 nadal potrafił rywalizować z najlepszymi kierowcami świata.</p><h3>Sport dziś – środa, 4 listopada 2026 roku</h3><p>Dzisiejszy dzień przyniesie kolejne spotkania <strong>czwartej kolejki fazy ligowej Ligi Mistrzów UEFA</strong>. W programie znajdują się między innymi mecze <strong>AEK Ateny – Real Madryt</strong>, <strong>Fenerbahçe – Liverpool</strong>, <strong>Borussia Dortmund – Real Betis</strong>, <strong>RB Lipsk – Manchester City</strong> oraz <strong>Slavia Praga – Arsenal</strong>. Pierwsze dwa spotkania zaplanowano na godzinę 18.45, pozostałe rozgrywane są w wieczornym terminie.</p><p>Zdecydowanie ważniejsze z lokalnego punktu widzenia wydarzenie odbędzie się jednak dzisiaj w <strong>Spale</strong>.</p><p><strong>4 listopada 2026 roku COS–OPO w Spale gości VI Olimpiadę Powiatu Tomaszowskiego Dzieci i Młodzieży Szkolnej w Lekkiej Atletyce.</strong> Do rywalizacji przystępują szkolne reprezentacje z Tomaszowa Mazowieckiego i gmin powiatu tomaszowskiego.</p><p>Wydarzenie ma charakter sportowy i integracyjny. Dla młodych zawodników to możliwość reprezentowania własnych szkół, konfrontacji z rówieśnikami i zdobywania doświadczenia w miejscu kojarzonym z największymi sukcesami polskiego sportu. Nie podajemy niepotwierdzonej liczby uczestników ani szczegółowego programu konkurencji.</p><h3><span style="color:#c0392b;"><strong><u>Tomaszów Mazowiecki – lokalny ślad historii</u></strong></span></h3><h3>1794–1918 – Od tragedii insurekcji kościuszkowskiej do tomaszowskiego pomnika</h3><p><strong>Dzisiejsza, 232. rocznica rzezi warszawskiej Pragi ma szczególny związek z Tomaszowem Mazowieckim.</strong> Choć wydarzenia z 4 listopada 1794 roku rozegrały się w Warszawie, należały do dramatycznego finału powstania dowodzonego przez Tadeusza Kościuszkę, którego pomnik stoi do dzisiaj w centrum Tomaszowa.</p><p>Nie sposób nie dostrzec historycznej zbieżności. <strong>3 listopada 1918 roku</strong>, dokładnie 108 lat temu i zaledwie dzień przed dzisiejszą rocznicą, tomaszowianie uroczyście odsłonili pomnik bohatera narodowego. Manifestacja odbyła się w czasie, kiedy Polska nadal pozostawała formalnie pod niemiecką okupacją, ale jej niepodległość była już blisko.</p><p>Warto pamiętać o tym rozróżnieniu dat. <strong>Rzeź Pragi nastąpiła 4 listopada 1794 roku, natomiast odsłonięcie tomaszowskiego pomnika Kościuszki miało miejsce 3 listopada 1918 roku.</strong> Łączy je postać naczelnika insurekcji oraz pamięć o kolejnych pokoleniach walczących o odzyskanie niepodległości, a nie identyczny dzień rocznicy.</p><p>Dla mieszkańców Tomaszowa plac Kościuszki jest codzienną przestrzenią spotkań, uroczystości i miejskiego życia. Tymczasem pomnik pozostaje materialnym świadectwem epoki, w której wciąż trwała pierwsza wojna światowa, a odrodzenie państwa polskiego nie było jeszcze prawnie i politycznie przesądzone.</p><h3>1942 – Tomaszowskie getto po niemieckiej akcji likwidacyjnej</h3><p>Listopad jest również miesiącem szczególnie tragicznym w historii żydowskich mieszkańców Tomaszowa Mazowieckiego. <strong>Na przełomie października i listopada 1942 roku Niemcy przeprowadzili likwidację tomaszowskiego getta</strong>, deportując tysiące jego mieszkańców do obozu zagłady w Treblince.</p><p>Według kalendarium Towarzystwa Przyjaciół Tomaszowa Mazowieckiego główna akcja trwała <strong>od 30 października do 2 listopada 1942 roku</strong>. Wywieziono wówczas około 10 tysięcy osób, a część mieszkańców zamordowano na miejscu. Nie należy jednak utożsamiać 4 listopada z początkiem ani kulminacją deportacji.</p><p>To ważne zastrzeżenie, ponieważ lokalna historia Zagłady zasługuje na maksymalną precyzję. Za liczbami deportowanych kryją się konkretne rodziny, mieszkania, szkoły, warsztaty i sklepy. Tomaszów, który przed wojną był miastem wielokulturowym, utracił ogromną część swojej społeczności.</p><p>Dzisiaj, przypominając także rocznicę zbrodni na warszawskiej Pradze i sowieckiego ataku na Budapeszt, warto pamiętać o tych mieszkańcach miasta, których życie przerwała niemiecka polityka eksterminacyjna.</p><h3>2026 – Spała ponownie staje się areną sportowych emocji</h3><p><strong>4 listopada 2026 roku w Spale odbywa się VI Olimpiada Powiatu Tomaszowskiego w Lekkiej Atletyce.</strong> To aktualne wydarzenie, a nie historyczna rocznica, ale trudno o lepszy przykład ciągłości lokalnych tradycji sportowych.</p><p>Spała od dziesięcioleci należy do najważniejszych miejsc przygotowań polskich reprezentacji. Korzystali z niej sportowcy różnych pokoleń, a <strong>Centralny Ośrodek Sportu – Ośrodek Przygotowań Olimpijskich</strong> pozostaje symbolem profesjonalnego treningu i sportowych ambicji.</p><p>Dzisiaj na obiekty COS wychodzą jednak nie olimpijscy medaliści, lecz dzieci i młodzież reprezentujące szkoły z Tomaszowa Mazowieckiego i okolicznych gmin. Dla części uczestników może to być jeden z pierwszych startów w zawodach o szerszym zasięgu.</p><p>Tak właśnie tworzy się ciągłość sportowej tradycji. Wielkie osiągnięcia nie zaczynają się wyłącznie na mistrzostwach świata czy igrzyskach olimpijskich. Często ich początek stanowi szkolna bieżnia, pierwszy medal, pierwsza porażka i pierwszy moment, kiedy młody zawodnik odkrywa, że chce trenować dalej.</p><p><strong>NaszTomaszow.pl zachęca szkoły uczestniczące w dzisiejszej olimpiadzie do przekazywania wyników, nazwisk medalistów oraz zdjęć swoich reprezentacji.</strong> Chcemy dokumentować lokalne sukcesy, bo historia sportu powiatu tomaszowskiego powstaje również podczas takich wydarzeń.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Bon na zasiedlenie w Tomaszowie Mazowieckim. Rusza nabór wniosków dla młodych]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57368,bon-na-zasiedlenie-w-tomaszowie-mazowieckim-rusza-nabor-wnioskow-dla-mlodych</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57368,bon-na-zasiedlenie-w-tomaszowie-mazowieckim-rusza-nabor-wnioskow-dla-mlodych</guid>
            <pubDate>Tue, 03 Nov 2026 21:14:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-bon-na-zasiedlenie-w-tomaszowie-mazowieckim-rusza-nabor-wnioskow-dla-mlodych-1793736984.jpg</url>
                        <title>Bon na zasiedlenie w Tomaszowie Mazowieckim. Rusza nabór wniosków dla młodych</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57368,bon-na-zasiedlenie-w-tomaszowie-mazowieckim-rusza-nabor-wnioskow-dla-mlodych</link>
                    </image><description>Powiatowy Urząd Pracy w Tomaszowie Mazowieckim ogłosił nabór wniosków o bon na zasiedlenie. Program skierowano do osób do 30. roku życia, a zainteresowani będą mogli składać dokumenty od 10 listopada 2026 roku.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Rusza nabór dla młodych szukających zawodowej szansy</h2><p>Powiatowy Urząd Pracy w Tomaszowie Mazowieckim poinformował o uruchomieniu naboru wniosków w ramach programu <strong>bon na zasiedlenie</strong>. To forma wsparcia adresowana do osób bezrobotnych, które nie ukończyły 30. roku życia i planują podjąć pracę poza dotychczasowym miejscem zamieszkania.</p><p>Z przekazanych informacji wynika, że nabór wniosków rozpocznie się <strong>10 listopada 2026 roku</strong>. Dokumenty mają być dostępne wcześniej, bo już od <strong>3 listopada 2026 roku</strong> na stronie internetowej urzędu. Program realizowany jest jako element aktywizacji zawodowej młodych mieszkańców regionu.</p><h2>Tylko dwa bony i konkretna grupa docelowa</h2><p>Ogłoszenie wskazuje, że urząd przewidział <strong>dwa bony</strong>. Oznacza to ograniczoną liczbę miejsc i możliwe duże zainteresowanie wśród uprawnionych. Kluczowe będzie więc uważne śledzenie terminów oraz szybkie przygotowanie niezbędnych dokumentów.</p><p>Wsparcie skierowano do <strong>osób do 30. roku życia</strong>. Sam bon na zasiedlenie ma pomóc w rozpoczęciu nowego etapu życia zawodowego, szczególnie wtedy, gdy podjęcie pracy wiąże się z przeprowadzką, organizacją transportu lub poniesieniem pierwszych kosztów związanych ze zmianą miejsca zamieszkania.</p><h2>Wsparcie na przeprowadzkę i zawodowy restart</h2><p>Przekaz kampanii jest czytelny: <strong>nowe miejsce to nowe możliwości</strong>. Grafika promująca nabór wykorzystuje motywy przeprowadzki, kartonów i walizki, podkreślając, że chodzi nie tylko o znalezienie zatrudnienia, ale też o realne ułatwienie startu w nowym otoczeniu.</p><p>Dla wielu młodych osób bon może okazać się impulsem do podjęcia decyzji, która wcześniej była odkładana z powodów finansowych. Przeprowadzka za pracą, zwłaszcza na początku kariery, bywa obciążeniem organizacyjnym i kosztowym. Tego typu wsparcie ma ograniczyć barierę wejścia na rynek i zwiększyć mobilność zawodową.</p><h2>Program finansowany ze środków publicznych</h2><p>Jak podano w komunikacie, działanie realizowane jest w ramach programu aktywizacji zawodowej bezrobotnych do 30. roku życia. Wsparcie pochodzi ze środków rezerwy Funduszu Pracy pozostających w dyspozycji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.</p><p>Dla młodych mieszkańców powiatu może to być jedna z najciekawszych lokalnych ofert wsparcia w nadchodzącym czasie. Przy niewielkiej liczbie bonów liczyć się będą terminowość, kompletność wniosku i gotowość do szybkiego działania.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Dunapack z pozwoleniem na budowę w Podkonicach Dużych. Co zmieni nowa inwestycja przemysłowa w powiecie tomaszowskim?]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57367,dunapack-z-pozwoleniem-na-budowe-w-podkonicach-duzych-co-zmieni-nowa-inwestycja-przemyslowa-w-powiecie-tomaszowskim</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57367,dunapack-z-pozwoleniem-na-budowe-w-podkonicach-duzych-co-zmieni-nowa-inwestycja-przemyslowa-w-powiecie-tomaszowskim</guid>
            <pubDate>Tue, 03 Nov 2026 20:57:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-dunapack-z-pozwoleniem-na-budowe-w-podkonicach-duzych-co-zmieni-nowa-inwestycja-przemyslowa-w-powie-1793736334.png</url>
                        <title>Dunapack z pozwoleniem na budowę w Podkonicach Dużych. Co zmieni nowa inwestycja przemysłowa w powiecie tomaszowskim?</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57367,dunapack-z-pozwoleniem-na-budowe-w-podkonicach-duzych-co-zmieni-nowa-inwestycja-przemyslowa-w-powiecie-tomaszowskim</link>
                    </image><description>W północnej części powiatu tomaszowskiego szykuje się kolejna inwestycja przemysłowa. Dunapack Packaging Polska, producent tektury falistej i opakowań, otrzymał pozwolenie na budowę obiektu produkcyjno-magazynowego w Podkonicach Dużych, na terenie gminy Czerniewice. Decyzję wydał 2 listopada 2026 roku Starosta Tomaszowski. Przedsięwzięcie może przynieść nowe miejsca pracy, dodatkowe wpływy podatkowe i impuls rozwojowy dla lokalnej gospodarki. Na razie jednak więcej wiadomo o administracyjnej stronie inwestycji niż o jej rzeczywistej skali i przyszłym oddziaływaniu na otoczenie.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p><strong>Decyzja numer 637/2026</strong>, wydana pod sygnaturą WAB.6740.385.2026, zatwierdza projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udziela spółce Dunapack Packaging Polska pozwolenia na budowę budynku produkcyjno-magazynowego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, drogową oraz zapleczem socjalno-bytowym. Przedsięwzięcie obejmuje <strong>19 działek ewidencyjnych w obrębie Podkonice Duże</strong>, co wskazuje na rozbudowany zakres planowanego zagospodarowania terenu. Dokument został opublikowany 3 listopada w Biuletynie Informacji Publicznej Powiatu Tomaszowskiego. Nie podano w nim jednak podstawowych parametrów ekonomicznych inwestycji, takich jak jej wartość, liczba planowanych miejsc pracy czy przewidywany termin oddania obiektu do użytkowania.</p><p>Droga do uzyskania pozwolenia nie była całkowicie pozbawiona administracyjnych przeszkód. W toku postępowania Starostwo Powiatowe zobowiązało inwestora do uzupełnienia dokumentacji projektowej i usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Ostateczne uzupełnienia wpłynęły 8 października 2026 roku. Po przeprowadzeniu wymaganej weryfikacji organ uznał, że projekt spełnia warunki określone przepisami Prawa budowlanego. Istotne znaczenie miała również <strong>decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach z 18 marca 2026 roku</strong>, wydana przez Wójta Gminy Czerniewice pod sygnaturą AI.6220.16.2025.AP. To właśnie dokumentacja środowiskowa powinna zawierać szczegółowe informacje dotyczące charakteru przedsięwzięcia, przewidywanego oddziaływania na otoczenie oraz warunków, których inwestor będzie zobowiązany przestrzegać.</p><p>Za planowanym przedsięwzięciem stoi przedsiębiorstwo o ugruntowanej pozycji na rynku opakowań. <strong>Dunapack Packaging Polska należy do międzynarodowej grupy Prinzhorn</strong>, działającej w branży papierniczej i opakowaniowej. Firma specjalizuje się w produkcji tektury falistej oraz opakowań wykorzystywanych w przemyśle, handlu i logistyce. W Polsce prowadzi zakłady w Ujeździe i Lublińcu, zatrudniające według informacji przedsiębiorstwa łącznie około 550 osób. Szczególnie istotna z lokalnej perspektywy jest obecność Dunapack w Ujeździe, gdzie działalność produkcyjna firmy rozpoczęła się w 1998 roku. Planowana inwestycja w Podkonicach Dużych może zatem stanowić kolejny etap rozwoju przedsiębiorstwa w regionie łódzkim, choć na obecnym etapie nie wiadomo, czy powstanie tam pełnowymiarowy zakład produkcyjny, centrum magazynowo-logistyczne, czy obiekt łączący obydwie funkcje.</p><p><strong>Dla gminy Czerniewice pojawienie się dużego inwestora przemysłowego może mieć znaczenie wykraczające poza samą budowę hali.</strong> Nowa działalność gospodarcza to potencjalne miejsca pracy, zamówienia dla lokalnych przedsiębiorców, rozwój usług towarzyszących oraz przyszłe wpływy z podatku od nieruchomości. W przypadku gmin o stosunkowo niewielkiej bazie przemysłowej podobne przedsięwzięcia mogą w dłuższej perspektywie wpływać na strukturę lokalnej gospodarki. Nie należy jednak utożsamiać samego uzyskania pozwolenia na budowę z gwarancją określonej liczby etatów czy konkretnych dochodów samorządu. O tym zdecydują rzeczywista skala inwestycji, charakter prowadzonej działalności i tempo jej uruchamiania.</p><p>Z gospodarczymi nadziejami wiążą się również pytania dotyczące infrastruktury i środowiska. Produkcja tektury falistej oraz opakowań wymaga sprawnej organizacji dostaw surowców i odbioru gotowych produktów, co może oznaczać zwiększony ruch pojazdów ciężarowych. <strong>Kluczowe będzie ustalenie, jakie natężenie transportu przewidziano dla obiektu w Podkonicach Dużych i którymi drogami będą poruszać się samochody obsługujące zakład.</strong> Dla mieszkańców nie mniej istotne pozostają kwestie hałasu, gospodarki wodno-ściekowej, emisji związanych z procesami produkcyjnymi oraz odległości projektowanych instalacji od istniejącej zabudowy. Sam fakt wydania decyzji środowiskowej nie zastępuje publicznej informacji o warunkach, na jakich przedsięwzięcie będzie mogło funkcjonować.</p><p>Uwagę zwraca także pewna różnica pomiędzy wcześniejszym opisem inwestycji a listopadowym pozwoleniem. W informacji o wniosku opublikowanej 22 lipca 2026 roku Starostwo Powiatowe wymieniało również <strong>instalację fotowoltaiczną</strong>, która miała towarzyszyć projektowanemu obiektowi. W sentencji wydanej decyzji element ten nie został osobno wskazany. Nie przesądza to o rezygnacji z odnawialnego źródła energii, ponieważ szczegółowe rozwiązania mogły zostać uwzględnione w dokumentacji projektowej. Wymaga jednak wyjaśnienia, czy instalacja nadal pozostaje częścią zamierzenia inwestycyjnego. W przypadku przedsiębiorstwa prowadzącego działalność produkcyjną sposób zaopatrzenia w energię ma znaczenie zarówno ekonomiczne, jak i środowiskowe.</p><p>Warto również podkreślić, że <strong>wydanie pozwolenia na budowę nie oznacza automatycznie rozpoczęcia robót budowlanych</strong>. Zgodnie z przepisami Prawa budowlanego inwestor musi dysponować decyzją, na podstawie której może legalnie przystąpić do realizacji przedsięwzięcia, oraz dopełnić wymaganych formalności. Stronom postępowania przysługuje prawo wniesienia odwołania w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. Na dzień publikacji nie ma potwierdzenia, że pozwolenie stało się ostateczne, ani informacji o planowanym rozpoczęciu prac.</p><p>Inwestycja Dunapack w Podkonicach Dużych jest niewątpliwie wydarzeniem wartym uwagi w gospodarczym krajobrazie powiatu tomaszowskiego. Za przedsięwzięciem stoi rozpoznawalny producent, posiadający doświadczenie i zaplecze międzynarodowej grupy kapitałowej. Pozostaje jednak ustalić, ile firma zamierza zainwestować, jak duży obiekt powstanie, ilu pracowników znajdzie w nim zatrudnienie i jaki będzie rzeczywisty wpływ nowego zakładu na życie mieszkańców gminy Czerniewice. <strong>Dopiero odpowiedzi na te pytania pozwolą ocenić, czy Podkonice Duże staną się kolejnym ważnym punktem na przemysłowej mapie regionu.</strong></p><p><strong>NaszTomaszow.pl będzie śledzić dalsze losy inwestycji, w szczególności jej harmonogram, parametry techniczne, plany zatrudnienia oraz rozwiązania dotyczące transportu i ochrony środowiska.</strong></p><p>&nbsp;</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Legendy spod własnego domu. Ostatnie dni na zgłoszenia do powiatowego konkursu „Ja i moja Mała Ojczyzna”]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57366,legendy-spod-wlasnego-domu-ostatnie-dni-na-zgloszenia-do-powiatowego-konkursu-ja-i-moja-mala-ojczyzna</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57366,legendy-spod-wlasnego-domu-ostatnie-dni-na-zgloszenia-do-powiatowego-konkursu-ja-i-moja-mala-ojczyzna</guid>
            <pubDate>Tue, 03 Nov 2026 20:35:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-legendy-spod-wlasnego-domu-ostatnie-dni-na-zgloszenia-do-powiatowego-konkursu-ja-i-moja-mala-ojczy-1793734725.png</url>
                        <title>Legendy spod własnego domu. Ostatnie dni na zgłoszenia do powiatowego konkursu „Ja i moja Mała Ojczyzna”</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57366,legendy-spod-wlasnego-domu-ostatnie-dni-na-zgloszenia-do-powiatowego-konkursu-ja-i-moja-mala-ojczyzna</link>
                    </image><description>Każda miejscowość ma swoje tajemnice. Czasem ukryte w starych fotografiach, czasem zapisane w pożółkłych dokumentach, a niekiedy żyjące jedynie we wspomnieniach dziadków. Teraz młodzi mieszkańcy powiatu tomaszowskiego mają okazję wydobyć je z zapomnienia. Trwa XXI edycja Powiatowego Konkursu Literacko-Plastycznego „Ja i moja Mała Ojczyzna: legendy i opowieści ziemi tomaszowskiej”. Na zgłoszenie prac pozostało niewiele czasu. Termin upływa już w piątek, 6 listopada 2026 roku.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Historia może zaczynać się tuż za progiem</h2><p>Nie trzeba wyruszać na drugi koniec świata, by znaleźć opowieść wartą zapisania. Niekiedy wystarczy zajrzeć na strych, przejrzeć rodzinny album albo zapytać babcię, dlaczego pewne miejsce od pokoleń nosi zagadkową nazwę.</p><p>Tomaszów Mazowiecki, Spała, Inowłódz, Ujazd, Rzeczyca, Czerniewice czy niewielkie wsie rozsiane po powiecie tomaszowskim to przestrzeń pełna historii, które nie zawsze trafiają do podręczników. Są wśród nich dawne podania, wspomnienia niezwykłych mieszkańców, opowieści o miejscach, których już nie ma, i wydarzenia zachowane wyłącznie w rodzinnej pamięci.</p><p>To właśnie takich historii poszukują organizatorzy XXI edycji konkursu „Ja i moja Mała Ojczyzna”.</p><p>Przedsięwzięcie organizuje Miejska Biblioteka Publiczna im. Teresy Gabrysiewicz-Krzysztofikowej w Tomaszowie Mazowieckim. Jego celem jest nie tylko rozwijanie uzdolnień literackich i plastycznych dzieci oraz młodzieży, lecz także zainteresowanie młodego pokolenia dziedzictwem ziemi tomaszowskiej.</p><p>Bo mała ojczyzna to przecież coś więcej niż miejsce wpisane w dowodzie osobistym. To ludzie, pamięć, język, krajobraz i historie, które sprawiają, że właśnie tutaj czujemy się u siebie.</p><h2>Trzy kategorie wiekowe. Można pisać albo malować</h2><p>Konkurs adresowany jest do dzieci i młodzieży z całego powiatu tomaszowskiego. Organizatorzy przygotowali trzy kategorie wiekowe, dostosowując formę twórczości do wieku uczestników.</p><p>Najmłodsi, w wieku od 7 do 10 lat, mają za zadanie przygotować pracę plastyczną przedstawiającą legendę, podanie lub niezwykłą historię związaną z ich miejscowością. Może to być tajemnicza postać, zapomniany budynek, niezwykłe wydarzenie albo scena, którą podpowiada dziecięca wyobraźnia. Prace można wykonać dowolną techniką, w formacie A4 lub A3.</p><p>Młodzież w wieku od 11 do 14 lat przygotowuje utwór literacki inspirowany historią i tradycjami ziemi tomaszowskiej. Dopuszczalne są między innymi opowiadania, reportaże i wspomnienia.</p><p>Najstarsi uczestnicy, od 15 do 20 lat, również zmierzą się z twórczością literacką. Mogą sięgnąć po rodzinne przekazy, lokalne legendy, opowieści o dawnych mieszkańcach lub wydarzenia, które pozostawiły ślad w historii ich miejscowości.</p><p>Zgodnie z opublikowanymi informacjami każdy uczestnik może zgłosić jedną, samodzielnie wykonaną pracę.</p><h2>Ocalić od zapomnienia</h2><p>W czasach, gdy znaczna część naszej codzienności rozgrywa się na ekranach telefonów, podobne konkursy mają szczególną wartość. Zachęcają do rozmowy z bliskimi, zainteresowania się przeszłością własnej miejscowości i odkrywania świata, który istniał na długo przed narodzinami dzisiejszych uczniów.</p><p>Być może gdzieś w niewielkiej wsi pod Tomaszowem żyje jeszcze ktoś, kto pamięta historię dawnego młyna. Może w rodzinnych zbiorach zachowało się zdjęcie nieistniejącej już szkoły. A może w opowieściach najstarszych mieszkańców przetrwała legenda o miejscu, które codziennie mijamy, nie zastanawiając się nad jego przeszłością.</p><p>Takie historie mogą stać się inspiracją dla młodych autorów i plastyków.</p><p>Nie każda opowieść musi dotyczyć wielkich wydarzeń i znanych postaci. Czasami najciekawsza historia zaczyna się od zwyczajnego człowieka, którego losy pokazują, jak wyglądało życie naszych przodków.</p><p>Konkurs jest więc również okazją do spotkania pokoleń. Dziadkowie mogą opowiadać, rodzice pomagać w poszukiwaniu źródeł, a dzieci i młodzież nadawać odnalezionym historiom własną artystyczną formę.</p><h2>Termin upływa 6 listopada. Gdzie dostarczyć prace?</h2><p>Na udział w konkursie pozostały już tylko ostatnie dni. Prace można dostarczyć osobiście lub przesłać do 6 listopada 2026 roku na adres:</p><p>Miejska Biblioteka Publiczna</p><p>ul. Browarna 7</p><p>97-200 Tomaszów Mazowiecki</p><p>Dopisek na kopercie: „Ja i moja Mała Ojczyzna”</p><p>Ogłoszenie wyników i wręczenie nagród zaplanowano na 3 grudnia 2026 roku.</p><p>Szczegółowe informacje o konkursie można uzyskać telefonicznie pod numerem 44 724 67 39 lub mailowo: instruktor@mbptomaszow.pl. Przed zgłoszeniem warto zapoznać się z regulaminem oraz wymaganymi dokumentami, dostępnymi za pośrednictwem biblioteki.</p><p>Konkurs odbywa się pod patronatem starosty tomaszowskiego Dariusza Kowalczyka oraz prezydenta Tomaszowa Mazowieckiego Marcina Witko.</p><h2>Mała ojczyzna zasługuje na wielkie opowieści</h2><p>XXI edycja konkursu jest przypomnieniem, że historia nie kończy się na datach, pomnikach i nazwiskach zapisanych w encyklopediach. Istnieje także w pamięci mieszkańców, opowieściach przekazywanych przy rodzinnym stole i miejscach, które dla jednych są zwyczajne, a dla innych mają szczególne znaczenie.</p><p>Może właśnie dzięki dziecięcemu rysunkowi lub młodzieńczemu opowiadaniu jakaś zapomniana legenda odzyska życie? Może ktoś po raz pierwszy zapisze historię, którą dotąd znała tylko jedna rodzina?</p><p>Do 6 listopada jest jeszcze czas, by taką opowieść odnaleźć i podzielić się nią z innymi.</p><p>Bo wielka historia często zaczyna się bardzo blisko. Czasami dosłownie za progiem własnego domu.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Tomaszów zaprasza rodziny wcześniaków. Będą porady specjalistów i spotkanie pełne wsparcia]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57365,tomaszow-zaprasza-rodziny-wczesniakow-beda-porady-specjalistow-i-spotkanie-pelne-wsparcia</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57365,tomaszow-zaprasza-rodziny-wczesniakow-beda-porady-specjalistow-i-spotkanie-pelne-wsparcia</guid>
            <pubDate>Tue, 03 Nov 2026 19:14:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-tomaszow-zaprasza-rodziny-wczesniakow-beda-porady-specjalistow-i-spotkanie-pelne-wsparcia-1793729937.png</url>
                        <title>Tomaszów zaprasza rodziny wcześniaków. Będą porady specjalistów i spotkanie pełne wsparcia</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57365,tomaszow-zaprasza-rodziny-wczesniakow-beda-porady-specjalistow-i-spotkanie-pelne-wsparcia</link>
                    </image><description>Narodziny dziecka to jeden z najważniejszych momentów w życiu rodziny. Kiedy jednak maluch przychodzi na świat zbyt wcześnie, radości często towarzyszą strach, niepewność i długie tygodnie walki o zdrowie. Rodzice wcześniaków doskonale wiedzą, jak wiele znaczą wówczas fachowa pomoc, zrozumienie i obecność innych ludzi. Właśnie z myślą o nich 21 listopada w Tomaszowie Mazowieckim odbędzie się Tomaszowski Dzień Wcześniaka.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>W sobotę, <strong>21 listopada 2026 roku, o godzinie 10:00 w Miejskim Centrum Kultury Tkacz przy ul. Niebrowskiej 50</strong> spotkają się rodziny, dla których wcześniactwo jest częścią osobistej historii. Wydarzenie ma być okazją nie tylko do zdobycia praktycznej wiedzy, ale również do rozmowy, wymiany doświadczeń i wzajemnego wsparcia.</p><h3>Mały człowiek, wielkie wyzwania</h3><p>Dziecko urodzone przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży określane jest mianem wcześniaka. Dla części takich maluchów pierwsze dni i tygodnie życia oznaczają pobyt na oddziale neonatologicznym, specjalistyczną opiekę i konieczność uważnego monitorowania rozwoju. Dla ich rodziców to często doświadczenie, którego nie da się porównać z żadnym innym.</p><p>Zamiast spokojnego powrotu do domu pojawiają się pytania o zdrowie dziecka, rehabilitację, karmienie czy kolejne wizyty kontrolne. Niekiedy również poczucie osamotnienia, bo trudno opowiedzieć o własnych emocjach komuś, kto nie przeżył podobnych chwil.</p><p><strong>Tomaszowski Dzień Wcześniaka ma stworzyć przestrzeń, w której rodzice będą mogli znaleźć zarówno fachowe wskazówki, jak i zwyczajne ludzkie zrozumienie.</strong></p><h3>Specjaliści, animacje i rozmowy</h3><p>Zgodnie z informacją opublikowaną przez Portal Miejski Tomaszowa Mazowieckiego w programie wydarzenia przewidziano <strong>porady specjalistów, kreatywne animacje oraz wymianę doświadczeń</strong>.</p><p>Możliwość rozmowy z ekspertami może być szczególnie cenna dla rodziców poszukujących odpowiedzi na pytania związane z opieką nad dzieckiem urodzonym przed terminem. Organizatorzy zapowiadają również aktywności o charakterze kreatywnym, dzięki którym spotkanie będzie miało także przyjazny, rodzinny wymiar.</p><p>Nie mniej istotna pozostaje możliwość poznania innych rodzin wcześniaków. Czasem rozmowa z kimś, kto przeszedł podobną drogę, potrafi przynieść ulgę, której nie zastąpi nawet najlepszy poradnik.</p><h3>Wcześniactwo nie kończy się wraz z opuszczeniem szpitala</h3><p>Światowy Dzień Wcześniaka, obchodzony 17 listopada, przypomina o potrzebach dzieci urodzonych przedwcześnie i ich rodzin. To również okazja, by zwrócić uwagę na wyzwania, które nie zawsze kończą się w dniu wypisu ze szpitala.</p><p>Niektóre wcześniaki wymagają dalszej rehabilitacji, konsultacji specjalistycznych i regularnej obserwacji rozwoju. Inne rozwijają się bez większych trudności. Każda historia jest inna, podobnie jak potrzeby poszczególnych rodzin.</p><p><strong>Dlatego tak ważne są lokalne inicjatywy, które pomagają rodzicom odnaleźć się w nowej rzeczywistości, zdobywać wiedzę i budować wzajemne relacje.</strong></p><p>Tomaszowskie spotkanie może stać się okazją do nawiązania kontaktów, które przetrwają znacznie dłużej niż jedno sobotnie przedpołudnie.</p><figure class="image"><img style="aspect-ratio:1200/1440;" src="https://static2.nasztomaszow.pl/data/wysiwig/2026/11/03/989893.jpg" width="1200" height="1440"></figure><h3>Tomaszowski Dzień Wcześniaka – kiedy i gdzie?</h3><p><strong>Spotkanie odbędzie się w sobotę, 21 listopada 2026 roku, o godzinie 10:00 w MCK Tkacz przy ul. Niebrowskiej 50 w Tomaszowie Mazowieckim.</strong></p><p>Udział w wydarzeniu wymaga wcześniejszego zgłoszenia. <strong>Zapisy prowadzone są pod numerem telefonu 513 977 310.</strong></p><p>W opublikowanym komunikacie nie przedstawiono jeszcze szczegółowego harmonogramu ani nazwisk specjalistów uczestniczących w spotkaniu.</p><p>Rodzice wcześniaków, ich bliscy i rodziny zainteresowane udziałem w wydarzeniu mogą już kontaktować się pod wskazanym numerem.</p><p>Bo choć wcześniaki zaczynają życie nieco wcześniej, ich rodzice często muszą nauczyć się cierpliwości, jakiej wcześniej nie znali. A na tej drodze dobrze wiedzieć, że nie jest się samemu.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Olimpijski Laur na Niebrowie. Młodzi sportowcy rywalizowali pod okiem olimpijczyka Jaromira Radkego]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57364,olimpijski-laur-na-niebrowie-mlodzi-sportowcy-rywalizowali-pod-okiem-olimpijczyka-jaromira-radkego</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57364,olimpijski-laur-na-niebrowie-mlodzi-sportowcy-rywalizowali-pod-okiem-olimpijczyka-jaromira-radkego</guid>
            <pubDate>Tue, 03 Nov 2026 17:23:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-olimpijski-laur-na-niebrowie-mlodzi-sportowcy-rywalizowali-pod-okiem-olimpijczyka-jaromira-radkego-1793723679.png</url>
                        <title>Olimpijski Laur na Niebrowie. Młodzi sportowcy rywalizowali pod okiem olimpijczyka Jaromira Radkego</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57364,olimpijski-laur-na-niebrowie-mlodzi-sportowcy-rywalizowali-pod-okiem-olimpijczyka-jaromira-radkego</link>
                    </image><description>Nie trzeba wielkiego stadionu, olimpijskiego znicza ani tysięcy kibiców, by poczuć smak sportowej rywalizacji. Wystarczy odrobina przestrzeni, zapał młodych zawodników i doping najbliższych. Na tomaszowskim osiedlu Niebrów odbyła się Osiedlowa Olimpiada pod hasłem „Olimpijski Laur”. Gościem honorowym wydarzenia był Jaromir Radke, dwukrotny olimpijczyk i jeden z najbardziej utytułowanych tomaszowskich łyżwiarzy szybkich.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>Imprezę zorganizowało Ognisko Towarzystwa Krzewienia Kultury Fizycznej ZNP w Tomaszowie Mazowieckim przy współudziale Zarządu Powiatowego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci. Głównym organizatorem był <strong>Antoni Smolarek, prezes Zarządu Ogniska TKKF</strong>.</p><p>Sportowe zmagania odbyły się przed jednym z bloków przy ulicy Bohuszewiczówny na osiedlu Niebrów. Słoneczna pogoda sprzyjała uczestnikom, a atmosfera przypominała prawdziwe zawody sportowe. Nie zabrakło emocji, radości ze zwycięstw, a przede wszystkim dobrej zabawy.</p><h2>Trzy konkurencje i prawdziwe sportowe emocje</h2><p>Młodzi zawodnicy rywalizowali w <strong>trójboju lekkoatletycznym</strong>, obejmującym bieg na 50 metrów, skok w dal z miejsca oraz rzut piłką zza głowy na odległość. Każde dziecko miało okazję sprawdzić swoje umiejętności w trzech konkurencjach, a o końcowej klasyfikacji decydowały uzyskane wyniki.</p><p>Uczestnicy startowali w kilku kategoriach wiekowych, od najmłodszych przedszkolaków po uczniów szkół podstawowych. Nie zabrakło gorącego dopingu rodziców, którzy z zainteresowaniem śledzili sportowe poczynania swoich pociech.</p><p>Szczególnym wydarzeniem była obecność <strong>Jaromira Radkego, uczestnika zimowych igrzysk olimpijskich w Albertville w 1992 roku i Lillehammer w 1994 roku</strong>. Dla młodych sportowców spotkanie z człowiekiem, który reprezentował Polskę na największej sportowej arenie świata, było dodatkową atrakcją i inspiracją.</p><h2>Medale dla najlepszych</h2><p>Po zakończeniu rywalizacji Antoni Smolarek wręczył wszystkim uczestnikom pamiątkowe dyplomy z wpisanymi rezultatami. Złote, srebrne i brązowe medale, ufundowane przez Towarzystwo Przyjaciół Dzieci, najlepszym zawodnikom wręczał Jaromir Radke.</p><p>Wśród chłopców w kategorii <strong>3–5 lat</strong> zwyciężył Makar Poliszczuk z Ukrainy. Srebrny medal wywalczył Antoś Antosik z Przedszkola „Entliczek-Pentliczek”, a brązowy Stanisław Kobalczyk z Przedszkola „Iskiereczki”.</p><p>W kategorii <strong>6–7 lat</strong> złoty medal zdobył Tobiasz Gawroński z Przedszkola nr 12. Drugie miejsce zajął Kacper Luniak ze Szkoły Podstawowej nr 10, a trzecie Nazar Dzhus z Przedszkola nr 12.</p><p>Wśród chłopców w wieku <strong>8–9 lat</strong> całe podium zajęli uczniowie Szkoły Podstawowej nr 10. Zwyciężył Leon Bąk, srebrny medal zdobył Marcel Tejchman, a brązowy Miłosz Stańczyk.</p><p>W kategorii <strong>10–11 lat</strong> złoty medal wywalczył Kuba Stańczyk, również reprezentujący Szkołę Podstawową nr 10.</p><p>W rywalizacji dziewcząt w najmłodszej kategorii <strong>3–5 lat</strong> wyróżniła się Amelia Luniak z Przedszkola nr 12. W grupie <strong>6–7 lat</strong> wśród najlepszych znalazły się Kaja Bartosz ze Szkoły Podstawowej nr 10 oraz Milena Lisicka z Przedszkola nr 12, która zdobyła srebrny medal.</p><p>Złoto w kategorii <strong>8–9 lat</strong> wywalczyła Sofia Kowalczuk, uczennica Szkoły Podstawowej nr 10, pochodząca z Ukrainy. W najstarszej kategorii <strong>12–13 lat</strong> triumfowała Nadia Nawrocka, również reprezentująca SP nr 10.</p><h2>Cztery nazwiska zasługują na szczególne wyróżnienie</h2><p>Na szczególne uznanie zasłużyła czwórka młodych sportowców, którzy okazali się bezkonkurencyjni we wszystkich trzech konkurencjach swojej kategorii wiekowej. Byli to <strong>Leon Bąk, Tobiasz Gawroński, Makar Poliszczuk oraz Sofia Kowalczuk</strong>.</p><p>Ich osiągnięcia pokazały, że nawet na osiedlowych zawodach można wykazać się wszechstronnością, sportowym charakterem i ambicją.</p><p>Na zakończenie Antoni Smolarek podziękował osobom szczególnie zaangażowanym w przygotowanie i przeprowadzenie wydarzenia: <strong>Julicie Borowczyk, Ewie Smolarek oraz Adamowi Gawłowskiemu</strong>.</p><p>Osiedlowa Olimpiada „Olimpijski Laur” była nie tylko okazją do zdobywania medali, ale przede wszystkim do wspólnego spędzenia czasu, aktywności fizycznej i integracji mieszkańców Niebrowa. Pokazała, że sport może łączyć pokolenia, a pierwsze kroki na drodze do wielkich sukcesów niekoniecznie stawia się na profesjonalnych stadionach.</p><p>Czasem wszystko zaczyna się tuż przed własnym blokiem.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[PILNE! Zaginął 15-letni Gabriel Widera. Tomaszowska policja prosi o pomoc w poszukiwaniach]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57363,pilne-zaginal-15-letni-gabriel-widera-tomaszowska-policja-prosi-o-pomoc-w-poszukiwaniach</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57363,pilne-zaginal-15-letni-gabriel-widera-tomaszowska-policja-prosi-o-pomoc-w-poszukiwaniach</guid>
            <pubDate>Tue, 03 Nov 2026 13:28:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-pilne-zaginal-15-letni-gabriel-widera-tomaszowska-policja-prosi-o-pomoc-w-poszukiwaniach-1793709117.png</url>
                        <title>PILNE! Zaginął 15-letni Gabriel Widera. Tomaszowska policja prosi o pomoc w poszukiwaniach</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57363,pilne-zaginal-15-letni-gabriel-widera-tomaszowska-policja-prosi-o-pomoc-w-poszukiwaniach</link>
                    </image><description>Policjanci z Komendy Powiatowej Policji w Tomaszowie Mazowieckim poszukują 15-letniego Gabriela Widery. Nastolatek 2 listopada 2026 roku około godziny 7.00 opuścił miejsce zamieszkania. Z przekazanego komunikatu wynika, że nie wrócił do domu ani nie nawiązał kontaktu z bliskimi. Policja apeluje do mieszkańców o pomoc w ustaleniu miejsca jego pobytu.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h3>Rysopis zaginionego 15-latka</h3><p><strong>Gabriel Widera ma 15 lat, około 168 cm wzrostu, krępą budowę ciała oraz ciemne włosy.</strong></p><p>W chwili zaginięcia ubrany był w <strong>czarne spodnie dresowe, ciemnoniebieską bluzę, ciemnoszarą kurtkę oraz czarne buty sportowe</strong>. Miał przy sobie również <strong>czarny plecak</strong>.</p><h3>Policja apeluje o pilny kontakt</h3><p>Funkcjonariusze proszą o kontakt wszystkie osoby, które mogły widzieć Gabriela po godzinie 7.00 w poniedziałek, 2 listopada, lub posiadają jakiekolwiek informacje mogące pomóc w ustaleniu miejsca jego pobytu.</p><p><strong>Informacje należy przekazywać dyżurnemu Komendy Powiatowej Policji w Tomaszowie Mazowieckim pod numerem 47 846 22 11.</strong></p><p>Można również skontaktować się z najbliższą jednostką Policji, a w sytuacji wymagającej natychmiastowej interwencji zadzwonić pod numer alarmowy <strong>112</strong>.</p><p>Każda informacja, nawet pozornie nieistotna, może pomóc w poszukiwaniach. Policja prosi o przekazywanie wszelkich ustaleń bezpośrednio funkcjonariuszom.</p><p><strong>Prosimy mieszkańców Tomaszowa Mazowieckiego i powiatu tomaszowskiego o udostępnianie policyjnego komunikatu.</strong></p><h3>&nbsp;</h3><p>&nbsp;</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Zanim człowiek spadł na Ziemię. Londyński kabaret przyszłego geniusza]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57362,zanim-czlowiek-spadl-na-ziemie-londynski-kabaret-przyszlego-geniusza</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57362,zanim-czlowiek-spadl-na-ziemie-londynski-kabaret-przyszlego-geniusza</guid>
            <pubDate>Tue, 03 Nov 2026 11:03:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-david-bowie-david-bowie-1967-zanim-czlowiek-spadl-na-ziemie-londynski-kabaret-przyszlego-gen-1793700945.png</url>
                        <title>Zanim człowiek spadł na Ziemię. Londyński kabaret przyszłego geniusza</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57362,zanim-czlowiek-spadl-na-ziemie-londynski-kabaret-przyszlego-geniusza</link>
                    </image><description>Zanim David Bowie został Ziggy’m Stardustem, zanim przybrał chłodną elegancję Thin White Duke’a i zanim wraz z Brianem Eno zaczął eksperymentować z dźwiękiem w Berlinie, był dwudziestoletnim londyńczykiem z głową pełną dziwacznych historii. Wyobraźmy sobie, że Charles Dickens spotyka Lewisa Carrolla w podrzędnym kabarecie, gdzie Anthony Newley śpiewa sentymentalną piosenkę, a Syd Barrett próbuje przekonać orkiestrę do zagrania czegoś zupełnie nieprzewidywalnego. Na zewnątrz trwa Swinging London. Młodzież odkrywa psychodelię, Beatlesi zmieniają historię muzyki, a pewien chłopak o charakterystycznym spojrzeniu opowiada o samotnych żołnierzach, niedojrzałych mężczyznach, dziwnych dziewczętach i cmentarnych tajemnicach. Jego debiutancki album „David Bowie” z 1967 roku jest dziełem nierównym, niekiedy naiwnym, chwilami wręcz irytującym, ale posiadającym urok osobliwości, której nie da się wyprodukować na zamówienie. Nie ma tutaj jeszcze wielkich rockowych hymnów ani muzycznej rewolucji. Jest za to świat widziany oczami człowieka, który bardziej niż sławą wydaje się zainteresowany wszystkim, co dziwne, smutne i nieprzystające do obowiązujących reguł.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <h2>Rok 1967. Beatlesi w przyszłości, Bowie w teatralnej garderobie</h2><p><strong>Album „David Bowie” ukazał się 1 czerwca 1967 roku nakładem Deram Records</strong>, filii wytwórni Decca. Tego samego dnia premierę miał <strong>„Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band” The Beatles</strong>. Zestawienie tych wydarzeń jest niemal okrutnym żartem historii. Lennon i McCartney przedstawiali światu album, który zmieniał sposób myślenia o muzyce popularnej, podczas gdy Bowie proponował kolekcję kabaretowych miniatur, muzycznych żartów i osobliwych opowieści. Nie oznacza to, że jego debiut był dziełem całkowicie anachronicznym. Brytyjska kultura lat sześćdziesiątych nie ograniczała się przecież do gitarowego rocka i psychodelii. Istniał również świat musicalu, music hallu, satyrycznych piosenek i teatralnej estrady. <strong>Bowie czerpał przede wszystkim z twórczości Anthony’ego Newleya, tradycji angielskiego kabaretu oraz obserwacji społecznych Raya Daviesa z The Kinks</strong>. Tam, gdzie inni muzycy odkrywali elektryczne eksperymenty, on próbował zmieścić w trzyminutowej piosence historię godną krótkiego opowiadania.</p><p>Producentem albumu został <strong>Mike Vernon</strong>, a aranżacje współtworzył Derek Fearnley. Brzmienie opiera się na instrumentach dętych, smyczkach, fortepianie i akustycznych gitarach. Rockowe instrumentarium pozostaje na dalszym planie. Zamiast potężnych riffów otrzymujemy tuby, trąbki i orkiestracyjne ozdobniki, które nadają muzyce charakter dawnego przedstawienia estradowego. Wokalista nie zawsze radzi sobie z tym repertuarem. Chwilami zbyt mocno naśladuje swoich idoli, przesadza z dykcją i kabaretową ekspresją. Brakuje jeszcze naturalności, która stanie się jego wielkim atutem w następnej dekadzie. <strong>Debiut nie odniósł sukcesu komercyjnego</strong>, a Bowie pozostał artystą znanym jedynie wąskiemu gronu odbiorców. Być może właśnie ta porażka zmusiła go do zakwestionowania własnej muzycznej drogi.</p><h2>„Uncle Arthur”, „Sell Me a Coat” i „Rubber Band”. Małe dramaty zwyczajnych ludzi</h2><p>Otwierający płytę <strong>„Uncle Arthur”</strong> jest groteskową opowieścią o dorosłym mężczyźnie całkowicie uzależnionym od matki. Bohater podejmuje próbę samodzielnego życia, ale szybko wraca do bezpiecznej, choć ograniczającej go codzienności. Lekka melodia i kabaretowa aranżacja kontrastują z historią człowieka niezdolnego do niezależności. Można odnaleźć tutaj coś z Dickensa, szczególnie jego zamiłowanie do osobliwych bohaterów, w których komizm miesza się z melancholią. Bowie nie próbuje jednak tworzyć psychologicznego portretu. Wystarcza mu kilka szczegółów, aby przedstawić postać jednocześnie śmieszną i budzącą współczucie. <strong>„Sell Me a Coat”</strong> przynosi zmianę nastroju. Akustyczna gitara, spokojny rytm i łagodna melodia nadają piosence folkowy charakter. To jedna z bardziej naturalnych kompozycji albumu, pozbawiona nadmiernej instrumentalnej dekoracyjności. Nie imponuje oryginalnością, ale posiada subtelną, ujmującą melancholię.</p><p><strong>„Rubber Band”</strong> zabiera słuchacza do zupełnie innego świata. Orkiestra dęta brzmi jak z dawnej angielskiej rewii, a Bowie opowiada historię rozczarowania miłosnego z przesadną, niemal operetkową ekspresją. Wyobrażam sobie Charliego Chaplina spacerującego londyńską ulicą w deszczu, podczas gdy niewielka orkiestra gra mu na pożegnanie. Komizm sytuacji nie unieważnia smutku bohatera. Piosenka posiada podobną dwoistość, choć jej aranżacja może dzisiaj wydawać się staroświecka. Właśnie w takich fragmentach słychać jednak największą słabość debiutu: <strong>muzyczna forma bywa bardziej interesująca niż sama kompozycja</strong>. Orkiestracyjne pomysły przyciągają uwagę, lecz nie zawsze pozostaje po nich melodia, do której chciałoby się wrócić.</p><h2>„Love You Till Tuesday”, „There Is a Happy Land” i „We Are Hungry Men”. Od popowej niewinności do dystopii</h2><p><strong>„Love You Till Tuesday”</strong> należy do najbardziej przebojowych nagrań na płycie. Lekki rytm, chwytliwy refren i popowa melodyka sprawiają, że piosenka mogłaby bez większego trudu funkcjonować w repertuarze wielu brytyjskich wykonawców drugiej połowy lat sześćdziesiątych. Bowie śpiewa z żartobliwą swobodą, wykorzystując romantyczną deklarację jako podstawę muzycznej gry. Nie jest to utwór wybitny, ale posiada urok dobrze napisanej popowej miniatury. <strong>„There Is a Happy Land”</strong> jest znacznie bardziej subtelny. Przedstawia świat dzieciństwa jako krainę istniejącą poza doświadczeniem dorosłych. Delikatna aranżacja podkreśla baśniowy charakter piosenki, a jej melancholijny nastrój przywołuje „Piotrusia Pana” Jamesa Matthew Barriego. W obu przypadkach beztroska dzieciństwa okazuje się jednocześnie przywilejem i czymś nieuchronnie przemijającym.</p><p>Najbardziej zaskakuje jednak <strong>„We Are Hungry Men”</strong>, osobliwa wizja świata zagrożonego przeludnieniem i głodem. Bowie przedstawia groteskowego przywódcę oferującego radykalne rozwiązania społecznych problemów. Muzyka posiada kabaretowy charakter, ale tekst przypomina miniaturową antyutopię. Skojarzenia z <strong>George’em Orwellem i Aldousem Huxleyem</strong> nasuwają się niemal automatycznie. Nie chodzi o literacką głębię, lecz o podobną nieufność wobec systemów, które w imię racjonalności gotowe są pozbawiać jednostkę wolności. To jeden z najciekawszych utworów albumu pod względem pomysłu, choć jego wykonanie zdradza niedojrzałość młodego autora. Groteska nie zawsze zostaje właściwie zrównoważona muzycznym napięciem, przez co dramatyczny temat chwilami zamienia się w niezamierzony żart.</p><h2>„When I Live My Dream”, „Little Bombardier” i „Silly Boy Blue”. Trzy odmienne światy</h2><p><strong>„When I Live My Dream”</strong> jest romantyczną balladą o klasycznej, niemal filmowej konstrukcji. Orkiestrowe tło, szeroka melodia i łagodna ekspresja pokazują, że Bowie potrafił pisać również bardziej konwencjonalne piosenki. Nie jest to jeszcze poziom „Life on Mars?”, ale utwór posiada wyraźną kompozycyjną dyscyplinę. Znacznie ciekawszy pozostaje <strong>„Little Bombardier”</strong>, przedstawiający historię samotnego weterana wojennego, który nie potrafi odnaleźć się w powojennej codzienności. Muzyka zachowuje lekki charakter, lecz temat dotyka społecznego wykluczenia i potrzeby bliskości. Można przywołać „Na zachodzie bez zmian” Ericha Marii Remarque’a, choć Bowie interesuje się przede wszystkim losem jednostki, a nie wielką tragedią wojny. To jeden z najbardziej udanych przykładów jego wczesnego talentu narracyjnego. Bohater nie jest romantycznym herosem, lecz zwyczajnym człowiekiem, którego otoczenie przestało rozumieć.</p><p><strong>„Silly Boy Blue”</strong> wyróżnia się na tle pozostałego materiału odmienną tematyką i atmosferą. Utwór powstał pod wpływem zainteresowania Bowiego buddyzmem i kulturą Tybetu. Melodia jest spokojna, refleksyjna, a aranżacja pozbawiona charakterystycznej dla części debiutu kabaretowej przesady. To piosenka bardziej skupiona, choć jeszcze nie w pełni przekonująca. <strong>„Come and Buy My Toys”</strong> stanowi natomiast prostą, akustyczną miniaturę folkową. Jej oszczędność działa odświeżająco po bardziej rozbudowanych instrumentalnie nagraniach. Obie kompozycje pokazują, że Bowie potrafił poruszać się również poza estetyką angielskiego music hallu. Nie zawsze tworzył wówczas muzykę wybitną, ale potrafił już dostrzec znaczenie nastroju i odpowiedniego doboru środków wyrazu.</p><h2>„Join the Gang”, „She's Got Medals” i „Maid of Bond Street”. Londyn pod lupą satyryka</h2><p><strong>„Join the Gang”</strong> przedstawia karykaturę młodzieżowej kultury lat sześćdziesiątych. Bowie wyśmiewa ludzi, którzy deklarują niezależność, ale bezrefleksyjnie przyjmują kolejne mody i zwyczaje własnego środowiska. Muzyka jest chaotyczna, pełna efektów i stylistycznych przeskoków. Chociaż satyryczny zamysł pozostaje czytelny, wykonanie nie należy do najbardziej udanych. Znacznie ciekawsza jest <strong>„She's Got Medals”</strong>, opowiadająca o kobiecie, która przyjmuje męską tożsamość i podejmuje służbę wojskową. Jak na popularną piosenkę z 1967 roku temat jest niezwykle śmiały. Bowie nie traktuje go jednak jak społecznego manifestu. Przedstawia historię z charakterystyczną dla siebie przewrotnością, pozostawiając słuchaczowi możliwość własnej interpretacji. To jeden z tych utworów, które zyskały dodatkowe znaczenie w świetle późniejszej scenicznej androgynii artysty.</p><p><strong>„Maid of Bond Street”</strong> powraca do londyńskiego świata pozorów, aspiracji i towarzyskich gier. Lekka, musicalowa aranżacja posiada pewien urok, lecz sama piosenka wydaje się kompozycyjnie mniej przekonująca. Bowie znacznie lepiej radzi sobie z niecodziennymi bohaterami niż z bardziej konwencjonalnym obrazkiem społecznym. Utwór jest sprawnie wykonany, ale trudno odnaleźć w nim coś, co uzasadniałoby wielokrotne powroty. To jeden z momentów, kiedy debiutancki album zaczyna przypominać kolekcję interesujących szkiców, spośród których tylko część zasługiwała na pełne rozwinięcie.</p><h2>„Please Mr. Gravedigger”. Makabra na zakończenie</h2><p>Album zamyka <strong>„Please Mr. Gravedigger”</strong>, kompozycja tak osobliwa, że trudno właściwie nazywać ją piosenką. Bowie przygotował teatralny monolog przypominający słuchowisko grozy, wykorzystując odgłosy deszczu i cmentarną atmosferę. Historia związana ze śmiercią dziecka zostaje przedstawiona z przesadną ekspresją, która chwilami ociera się o groteskę. Nie ma tutaj klasycznej melodii ani instrumentalnego rozwinięcia. Jest głos, dźwiękowa sceneria i próba zbudowania psychologicznego napięcia.</p><p>Skojarzenie z <strong>Edgarem Allanem Poem</strong> wydaje się uzasadnione, choć młody Bowie nie osiąga subtelności autora „Kruka”. Posiada jednak podobną fascynację makabrą i tajemnicą. „Please Mr. Gravedigger” jest eksperymentem odważnym, ale nie w pełni udanym. Jako finał albumu komercyjnego wykonawcy stanowi niemal prowokację. Jako próba teatralnej narracji ujawnia natomiast wyobraźnię zdecydowanie wykraczającą poza standardową formułę popowej piosenki. Nawet jeśli trudno uznać tę kompozycję za przyjemną w odbiorze, nie sposób odmówić jej osobliwości.</p><h2>Krytycy o debiucie Bowiego. Pierwsze pochwały i późniejsze rozczarowania</h2><p><strong>Odbiór albumu „David Bowie” zmieniał się wraz z rozwojem kariery jego autora.</strong> W 1967 roku <strong>Allen Evans z „New Musical Express”</strong> nazwał materiał <strong>„all very refreshing”</strong>, czyli „bardzo odświeżającym”, a wykonawcę określił jako <strong>„a very promising talent” – „bardzo obiecujący talent”</strong>. Również <strong>Chris Welch z „Melody Maker”</strong> dostrzegł oryginalność nagrań i staranność produkcji. Takie opinie mogą dzisiaj zaskakiwać, ponieważ debiut Bowiego bardzo wyraźnie odbiega od tego, z czym kojarzymy jego późniejszą twórczość. Krytycy oceniali jednak młodego artystę bez świadomości, jak niezwykłą karierę rozpoczynał.</p><p>W późniejszych omówieniach dominowało bardziej sceptyczne spojrzenie. <strong>Dave Thompson z AllMusic</strong> docenił przede wszystkim wyobraźnię narracyjną Bowiego, wyróżniając między innymi „She's Got Medals”, „We Are Hungry Men” i „Please Mr. Gravedigger”. Z kolei <strong>Alexis Petridis z „The Guardian”</strong>, recenzując wznowienie albumu w styczniu 2010 roku, wskazywał na stylistyczną niezgrabność, przesadną teatralność i nierówny poziom repertuaru. Dostrzegł jednak, że nawet nieudane eksperymenty mogą być ważnym etapem artystycznego rozwoju. To szczególnie istotne w przypadku Bowiego, którego późniejsza twórczość opierała się na nieustannym przekraczaniu granic gatunkowych. <strong>Debiut nie zasługuje na bezkrytyczny zachwyt tylko dlatego, że jego autor został legendą.</strong> Trzeba jednak przyznać, że posiada niecodzienny charakter i ujawnia autentyczny talent do tworzenia muzycznych opowieści.</p><h2>Pierwszy kostium przyszłego geniusza</h2><p><strong>„David Bowie” z 1967 roku jest albumem, na którym wyobraźnia znacznie częściej wyprzedza umiejętności kompozycyjne.</strong> Młody autor potrafi wymyślić niezwykłego bohatera, interesującą historię lub przewrotny temat, ale nie zawsze umie zamienić ten pomysł w przekonującą piosenkę. Kabaretowe aranżacje szybko tracą świeżość, część melodii okazuje się zbyt błaha, a nadmiar wokalnej ekspresji chwilami utrudnia odbiór. Nie sposób zestawiać tego wydawnictwa na równych prawach z „Hunky Dory”, „Ziggy Stardust”, „Station to Station” czy „Low”. Tamte albumy posiadają artystyczną dyscyplinę i wyraźną osobowość. Debiut przypomina raczej próbę generalną, podczas której aktor dopiero sprawdza, czy kostiumy i dekoracje odpowiadają jego wyobrażeniom.</p><p>Nie oznacza to, że płyta jest pozbawiona wartości. Przeciwnie. Jej największą zaletą pozostaje ciekawość świata i zainteresowanie tematami rzadko obecnymi w ówczesnym repertuarze popowym. Bowie opowiada o społecznej izolacji, fałszywych ambicjach, wojennych traumach, dzieciństwie, politycznej przemocy i ludzkich osobliwościach. Nie wszystkie historie są udane, ale trudno odmówić ich autorowi odwagi i pomysłowości.</p><p>W „Alicji w Krainie Czarów” Lewisa Carrolla rzeczywistość nieustannie zmienia reguły, zmuszając bohaterkę do konfrontacji z własnymi przyzwyczajeniami. Podobnie młody Bowie przemieszcza się pomiędzy kolejnymi muzycznymi światami. Jeszcze nie potrafi nadać tej różnorodności spójnej formy, ale nie boi się eksperymentować. I być może właśnie to jest najbardziej wartościową cechą debiutu.</p><p><strong>„David Bowie” nie jest albumem, na którym narodził się geniusz. Jest płytą, na której przyszły geniusz pozwolił sobie być niedoskonałym, dziwacznym i chwilami zwyczajnie śmiesznym.</strong> Nie ma tutaj jeszcze kosmicznego mesjasza ani rockowego wizjonera. Jest młody człowiek, który próbuje znaleźć dla siebie miejsce na scenie.</p><p>Zanim człowiek spadł na Ziemię, musiał przecież nauczyć się marzyć o gwiazdach.</p><h3>Ocena końcowa: 7/10</h3><p><strong>„David Bowie” (1967) to nierówny, ale intrygujący debiut jednego z najważniejszych artystów w historii muzyki popularnej.</strong> Czternaście kompozycji łączy <strong>baroque pop, music hall, folk, kabaret i psychodeliczny pop</strong>, tworząc kolekcję teatralnych opowieści o bardzo różnej wartości muzycznej. Najciekawsze utwory to <strong>„Rubber Band”, „Love You Till Tuesday”, „There Is a Happy Land”, „We Are Hungry Men”, „Little Bombardier”, „Silly Boy Blue”, „She's Got Medals” oraz „Please Mr. Gravedigger”</strong>. Największą zaletą pozostaje literacka wyobraźnia Bowiego, największą słabością – brak stylistycznej dyscypliny i kompozycyjnej dojrzałości.</p><p><strong>Werdykt:</strong> To album przede wszystkim dla słuchaczy zainteresowanych historią artystycznego rozwoju Davida Bowiego. Nie jest arcydziełem i nie powinien być oceniany tak, jakby nim był. Stanowi jednak wartościowy dokument brytyjskiej muzyki lat sześćdziesiątych oraz niezwykłą pamiątkę po okresie, w którym jeden z największych twórców rocka dopiero poszukiwał własnego języka.</p><p><i>David Bowie – „David Bowie” (Deram Records, 1967). Produkcja: Mike Vernon. Oryginalne brytyjskie wydanie zawiera 14 utworów. Albumu nie należy mylić z płytą „David Bowie” z 1969 roku, znaną później jako „Space Oddity”. Przywołane opinie krytyczne pochodzą z „New Musical Express”, „Melody Maker”, AllMusic i „The Guardian”. Literackie porównania, interpretacje oraz ocena końcowa stanowią autorski komentarz redakcyjny.</i></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Od „Śniadania u Tiffany’ego” po „Zapach kobiety”. Wielkie przeboje muzyki filmowej zabrzmią w Tomaszowie]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57361,od-sniadania-u-tiffany-ego-po-zapach-kobiety-wielkie-przeboje-muzyki-filmowej-zabrzmia-w-tomaszowie</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57361,od-sniadania-u-tiffany-ego-po-zapach-kobiety-wielkie-przeboje-muzyki-filmowej-zabrzmia-w-tomaszowie</guid>
            <pubDate>Tue, 03 Nov 2026 10:21:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-od-sniadania-u-tiffany-ego-po-zapach-kobiety-wielkie-przeboje-muzyki-filmowej-zabrzmia-w-tomasz-1793697991.jpg</url>
                        <title>Od „Śniadania u Tiffany’ego” po „Zapach kobiety”. Wielkie przeboje muzyki filmowej zabrzmią w Tomaszowie</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57361,od-sniadania-u-tiffany-ego-po-zapach-kobiety-wielkie-przeboje-muzyki-filmowej-zabrzmia-w-tomaszowie</link>
                    </image><description>Są melodie, które nie potrzebują obrazu, by przywołać całe filmowe historie. Wystarczy kilka dźwięków, by znów zobaczyć Audrey Hepburn przed witryną Tiffany’ego, usłyszeć tęsknotę Judy Garland za światem po drugiej stronie tęczy albo przypomnieć sobie niezapomniane tango z „Zapachu kobiety”. Już 13 listopada 2026 roku o godzinie 18.00 w MCK Tkacz w Tomaszowie Mazowieckim odbędzie się koncert muzyki filmowej. Wstęp jest bezpłatny, ale obowiązują wejściówki.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>Muzyka filmowa ma niezwykłą właściwość. Potrafi przetrwać dłużej niż obrazy, którym towarzyszyła, a czasem zyskuje własne życie, niezależne od kinowego ekranu. Melodie Henry'ego Manciniego, ponadczasowe kompozycje musicalowe i przedwojenne polskie szlagiery tworzą dziś wspólną historię kina, emocji i wspomnień. Właśnie do tego świata organizatorzy zaproszą tomaszowską publiczność podczas listopadowego koncertu.</p><h3>Od Hollywood po przedwojenną Warszawę</h3><p>W repertuarze znajdzie się <strong>„Moon River”</strong>, jedna z najbardziej rozpoznawalnych piosenek w historii kina. Kompozycja Henry'ego Manciniego do słów Johnny'ego Mercera, rozsławiona przez Audrey Hepburn w filmie <strong>„Śniadanie u Tiffany’ego”</strong>, od ponad sześciu dekad pozostaje symbolem romantycznej tęsknoty i marzeń o innym życiu.</p><p>Zabrzmi również <strong>„Over the Rainbow”</strong> z „Czarnoksiężnika z Oz”, utwór nierozerwalnie związany z Judy Garland, a także <strong>„Somewhere” i „Tonight” z „West Side Story”</strong> – musicalu, w którym miłość próbuje przeciwstawić się przemocy, uprzedzeniom i podziałom.</p><p>Nie zabraknie także słynnego tanga <strong>„Por una Cabeza”</strong>, które wielu widzów pamięta z filmu <strong>„Zapach kobiety”</strong> z Alem Pacino. Scena tańca niewidomego pułkownika Franka Slade'a należy do najbardziej sugestywnych muzycznych momentów współczesnego kina.</p><p>Osobne miejsce zajmą polskie przeboje filmowe. Publiczność usłyszy <strong>„Miłość ci wszystko wybaczy” i „Na pierwszy znak”</strong>, kojarzone z legendarną Hanką Ordonówną i filmem „Szpieg w masce”, a także <strong>„Już nie zapomnisz mnie”</strong> z komedii muzycznej „Zapomniana melodia”.</p><p>Te piosenki przeniosą słuchaczy do świata przedwojennych kabaretów, eleganckich dancingów i polskiego kina lat trzydziestych, w którym muzyka była równie ważna jak aktorzy i opowiadane przez nich historie.</p><p>W programie znalazł się ponadto przebój <strong>„Hello, Dolly!”</strong>, rozsławiony między innymi przez musical i jego filmową adaptację z Barbrą Streisand.</p><h3>Muzyczna opowieść pod kierunkiem Rafała Songana</h3><p>Na scenie MCK Tkacz wystąpią śpiewacy i instrumentaliści, którzy zaprezentują wybrane kompozycje w koncertowych interpretacjach.</p><p>Całość poprowadzi <strong>Rafał Songan – pomysłodawca i autor scenariusza wydarzenia</strong>. Zapowiadany program łączy różne epoki, gatunki i filmowe tradycje: od hollywoodzkiego musicalu, przez romantyczne ballady, po polską piosenkę międzywojenną.</p><p>To propozycja nie tylko dla miłośników muzyki filmowej. Również dla tych, którzy pamiętają dawne kino, lubią wielkie melodie i chcieliby spędzić listopadowy wieczór w towarzystwie utworów, które przez dziesięciolecia wzruszały kolejne pokolenia.</p><h3>Wstęp bezpłatny. Gdzie odebrać wejściówki?</h3><p><strong>Koncert odbędzie się w piątek, 13 listopada 2026 roku, o godzinie 18.00 w Miejskim Centrum Kultury Tkacz przy ul. Niebrowskiej 50 w Tomaszowie Mazowieckim.</strong></p><p>Udział w wydarzeniu jest bezpłatny. Obowiązują jednak wejściówki, które można odebrać w dwóch punktach: w Miejskim Centrum Kultury przy placu Kościuszki 18 oraz w MCK Tkacz przy ul. Niebrowskiej 50.</p><p>Warto pomyśleć o ich odbiorze wcześniej.</p><p>Bo choć filmowe historie mają swój początek i koniec, ich muzyka niekiedy pozostaje z nami na całe życie.</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Przetrenowanie może szkodzić mózgowi. Naukowcy odkryli niepokojące zmiany]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57359,przetrenowanie-moze-szkodzic-mozgowi-naukowcy-odkryli-niepokojace-zmiany</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57359,przetrenowanie-moze-szkodzic-mozgowi-naukowcy-odkryli-niepokojace-zmiany</guid>
            <pubDate>Tue, 03 Nov 2026 09:50:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-przetrenowanie-moze-szkodzic-mozgowi-naukowcy-odkryli-niepokojace-zmiany-1793696086.png</url>
                        <title>Przetrenowanie może szkodzić mózgowi. Naukowcy odkryli niepokojące zmiany</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57359,przetrenowanie-moze-szkodzic-mozgowi-naukowcy-odkryli-niepokojace-zmiany</link>
                    </image><description>Sport to zdrowie. Ale czy zawsze? Najnowsze badania brazylijskich naukowców pokazują, że nadmierny wysiłek fizyczny, szczególnie pozbawiony odpowiedniej regeneracji, może zaburzać funkcjonowanie mózgu. U myszy poddanych wyczerpującym treningom stwierdzono utrzymujący się podwyższony poziom dopaminy w hipokampie, czyli obszarze odpowiedzialnym między innymi za pamięć i regulację emocji. Odkrycie może pomóc w wyjaśnieniu problemów, z którymi zmagają się przetrenowani sportowcy: bezsenności, stanów lękowych i przewlekłego zmęczenia.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>Granica między treningiem prowadzącym do sukcesu a wysiłkiem wyniszczającym organizm bywa niezwykle cienka. W sporcie wyczynowym często powtarza się, że bez przekraczania własnych ograniczeń nie ma wielkich wyników. Tymczasem organizm, nawet doskonale wytrenowany, nie jest maszyną zdolną do nieprzerwanej pracy. Co więcej, konsekwencje przeciążenia mogą dotyczyć nie tylko mięśni, stawów czy układu krążenia, ale również mózgu.</p><p>Do takich wniosków prowadzą badania zespołu naukowców z <strong>Uniwersytetu w São Paulo oraz Uniwersytetu Stanowego w Campinas</strong>, których wyniki opublikowano w czasopiśmie naukowym „Neuroscience”.</p><h2>Mózg nie odpoczywa, choć organizm już powinien</h2><p>Badacze skoncentrowali się na dopaminie, jednym z najważniejszych neuroprzekaźników, uczestniczącym między innymi w regulacji motywacji, czujności i procesów związanych z odczuwaniem przyjemności. Szczególną uwagę zwrócili na hipokamp, strukturę mózgu odgrywającą istotną rolę w procesach pamięciowych i regulacji emocji.</p><p>Eksperyment przeprowadzono na myszach podzielonych na dwie grupy. Pierwsza została poddana jednorazowemu, intensywnemu wysiłkowi na bieżni, trwającemu aż do wyczerpania. Druga uczestniczyła w programie mającym odwzorowywać przeciążenia charakterystyczne dla <strong>zespołu przetrenowania</strong>, występującego niekiedy u zawodowych sportowców.</p><p>Przez osiem tygodni stopniowo zwiększano intensywność treningów. W ostatnim tygodniu zwierzęta ćwiczyły już dwa razy dziennie, a przerwa pomiędzy sesjami wynosiła zaledwie cztery godziny.</p><p>Wyniki okazały się szczególnie interesujące. U myszy poddanych pojedynczemu, wyczerpującemu wysiłkowi poziom dopaminy w hipokampie zwiększał się bezpośrednio po zakończeniu biegu. Inaczej wyglądała sytuacja zwierząt trenowanych przez wiele tygodni.</p><p><strong>W grupie poddawanej nadmiernym obciążeniom podwyższony poziom dopaminy utrzymywał się nawet 48 godzin po teście wysiłkowym, a więc również podczas odpoczynku.</strong> Jednocześnie stwierdzono zwiększoną ilość hydroksylazy tyrozynowej, enzymu uczestniczącego w produkcji dopaminy.</p><p>To ważne odkrycie, ponieważ sugeruje, że długotrwałe przeciążenie organizmu może zakłócać mechanizmy regulujące aktywność neuroprzekaźników również wtedy, gdy intensywny wysiłek już się zakończył.</p><h2>Dlaczego przetrenowanie może odbierać sen?</h2><p>Dopamina jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego. Problemem nie jest więc sama jej obecność, ale potencjalne zaburzenie równowagi chemicznej mózgu.</p><p>Naukowcy przypuszczają, że utrzymująca się podwyższona aktywność układu dopaminergicznego w okresie przeznaczonym na regenerację może być jednym z mechanizmów związanych z problemami ze snem i nadmiernym pobudzeniem u przetrenowanych sportowców.</p><p>To jednak na razie hipoteza wymagająca dalszej weryfikacji. <strong>Badanie przeprowadzono na myszach i nie oceniano w nim bezpośrednio bezsenności, stanów lękowych ani jakości snu.</strong> Nie można więc twierdzić, że naukowcy udowodnili już występowanie identycznych mechanizmów u ludzi.</p><p>Zwrócono natomiast uwagę na jeszcze jeden interesujący szczegół. W hipokampach badanych zwierząt nie stwierdzono istotnych zmian poziomu serotoniny, neuroprzekaźnika również wiązanego z regulacją nastroju i zmęczenia. Wynik ten sugeruje, że biologiczne podłoże wyczerpania spowodowanego nadmiernymi treningami może być bardziej złożone, niż wcześniej zakładano.</p><h2>Kiedy trening przestaje służyć zdrowiu?</h2><p>Zespół przetrenowania nie oznacza zwykłego zmęczenia po ciężkim treningu. To stan, w którym długotrwałe przeciążenia, połączone z niewystarczającą regeneracją, prowadzą do pogorszenia wydolności i utrzymujących się problemów zdrowotnych.</p><p>Mogą pojawiać się przewlekłe zmęczenie, bóle mięśni, spadek osiąganych wyników, utrata apetytu, zaburzenia snu, pogorszenie samopoczucia czy zwiększona podatność na urazy. Zmianom mogą towarzyszyć również nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu odpornościowego i metabolizmu.</p><p>Szczególnie niebezpieczne jest ignorowanie tych sygnałów i próba pokonywania narastającego wyczerpania kolejnymi, jeszcze intensywniejszymi treningami.</p><p>Problem dotyczy nie tylko zawodowców. Również osoby uprawiające sport amatorsko mogą doprowadzić do przeciążenia organizmu, zwłaszcza gdy łączą intensywne ćwiczenia z niedoborem snu, stresem i niewystarczającą ilością odpoczynku.</p><h2>Regeneracja jest częścią treningu, a nie oznaką słabości</h2><p>Wyniki badań mają szczególne znaczenie dla środowiska sportowego, w którym presja osiągania coraz lepszych rezultatów bywa ogromna. Także w Tomaszowie Mazowieckim i pobliskiej Spale, miejscach silnie związanych ze sportem wyczynowym, temat równowagi pomiędzy wysiłkiem a regeneracją pozostaje niezwykle aktualny.</p><p>W sporcie sukces wymaga systematyczności, dyscypliny i konsekwencji. Nie oznacza to jednak, że więcej zawsze znaczy lepiej. Organizm potrzebuje czasu, aby odbudować zasoby energetyczne, naprawić uszkodzenia powstałe podczas wysiłku i przystosować się do kolejnych obciążeń.</p><p>Brazylijscy badacze podkreślają, że ich odkrycie poszerza wiedzę o wpływie nadmiernego wysiłku na układ nerwowy. Kolejne badania mają pomóc ustalić, czy podobne zmiany występują u ludzi i w jaki sposób mogą wiązać się z zaburzeniami snu, nastroju oraz przewlekłym zmęczeniem.</p><p><strong>Najważniejszy wniosek pozostaje jednak praktyczny: regeneracja nie jest przeszkodą w osiąganiu sportowych sukcesów. Jest jednym z warunków ich osiągania.</strong></p><p>Bo w sporcie, podobnie jak w muzyce, znaczenie mają nie tylko tempo i intensywność. Czasem o wartości całej kompozycji decyduje również umiejętnie zaplanowana pauza.</p><p><i>Opracowanie na podstawie informacji Marka Matacza (PAP) oraz badań opublikowanych w czasopiśmie „Neuroscience”.</i></p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Pierwszy Spalski Hubertus. 96 lat temu prezydent Ignacy Mościcki zapoczątkował tradycję, która przetrwała pokolenia]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57358,pierwszy-spalski-hubertus-96-lat-temu-prezydent-ignacy-moscicki-zapoczatkowal-tradycje-ktora-przetrwala-pokolenia</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57358,pierwszy-spalski-hubertus-96-lat-temu-prezydent-ignacy-moscicki-zapoczatkowal-tradycje-ktora-przetrwala-pokolenia</guid>
            <pubDate>Tue, 03 Nov 2026 09:30:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-pierwszy-spalski-hubertus-96-lat-temu-prezydent-ignacy-moscicki-zapoczatkowal-tradycje-ktora-przet-1793694960.png</url>
                        <title>Pierwszy Spalski Hubertus. 96 lat temu prezydent Ignacy Mościcki zapoczątkował tradycję, która przetrwała pokolenia</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57358,pierwszy-spalski-hubertus-96-lat-temu-prezydent-ignacy-moscicki-zapoczatkowal-tradycje-ktora-przetrwala-pokolenia</link>
                    </image><description>Jesienią 1930 roku niewielka Spała, ukryta pośród lasów dawnej Puszczy Pilickiej, stała się miejscem wydarzenia, które zapisało się w historii polskiego łowiectwa. Z inicjatywy prezydenta Ignacego Mościckiego zorganizowano tutaj pierwsze uroczyste obchody dnia św. Huberta. Były nabożeństwo, spotkania z leśnikami, zawody strzeleckie i specjalne odznaki pamiątkowe. Rozpoczęła się tradycja, która na dziesięciolecia połączyła Spałę z jednym z najbardziej rozpoznawalnych świąt myśliwych i leśników w Polsce. W listopadzie 2026 roku mija 96 lat od tamtych wydarzeń.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <p>Jesienna Spała miała wówczas zupełnie inne oblicze niż dzisiaj. Nie była jeszcze miejscowością kojarzoną przede wszystkim z turystyką, wypoczynkiem i sportem. Stanowiła jedną z najważniejszych rezydencji reprezentacyjnych II Rzeczypospolitej. Do otoczonego lasami pałacu przyjeżdżali ministrowie, dyplomaci, wojskowi i przedstawiciele ówczesnych elit. Tutaj zapadały niekiedy polityczne ustalenia, tutaj odpoczywała głowa państwa, tutaj też rozbrzmiewały sygnały rogów myśliwskich.</p><p><strong>Ignacy Mościcki</strong>, prezydent Rzeczypospolitej od 1926 roku, szczególnie upodobał sobie nadpilicką rezydencję. Właśnie za jego prezydentury Spała stała się ważnym ośrodkiem życia towarzyskiego, reprezentacyjnego i łowieckiego. Obchody święta patrona myśliwych miały nadać temu miejscu dodatkowe znaczenie.</p><h3>Spała – od carskich polowań do prezydenckiej rezydencji</h3><p>Historia łowiectwa w okolicach Spały jest znacznie starsza niż sama II Rzeczpospolita. W lasach nad Pilicą polowali polscy władcy, a w XIX wieku tereny te stały się ulubionym miejscem wypoczynku rosyjskich carów. Szczególnie związani ze Spałą byli Aleksander III i Mikołaj II. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości dawna carska rezydencja zaczęła służyć władzom odrodzonego państwa.</p><p>W latach 1922–1926 chętnie przebywał tutaj prezydent Stanisław Wojciechowski. To z jego inicjatywy w 1923 roku powstał charakterystyczny drewniany kościółek pod wezwaniem Matki Bożej Królowej Korony Polskiej, zaprojektowany przez Kazimierza Skórewicza. Niewielka świątynia, otoczona wysokimi sosnami, miała później odegrać ważną rolę w ceremoniale Spalskiego Hubertusa.</p><p>Jednak dopiero za prezydentury Mościckiego łowieckie tradycje Spały nabrały szczególnego rozmachu. Pierwsze prezydenckie polowanie odbyło się tutaj w 1927 roku. Na reprezentacyjne łowy zapraszano dostojników państwowych i zagranicznych gości. Polowania stawały się okazją do rozmów, budowania relacji i manifestowania prestiżu odrodzonego państwa.</p><p>W tym świecie myślistwo było czymś więcej niż sposobem spędzania wolnego czasu. Stanowiło część obyczaju elit, z własnym ceremoniałem, hierarchią, muzyką i symbolicznym językiem.</p><h3>Listopad 1930 roku. Narodziny Spalskiego Hubertusa</h3><p><strong>Pierwsze uroczyste obchody św. Huberta w Spale odbyły się na początku listopada 1930 roku z inicjatywy Ignacego Mościckiego.</strong> Ich termin związano z przypadającym 3 listopada wspomnieniem patrona myśliwych i leśników.</p><p>Nie była to jednak zwykła myśliwska biesiada. Uroczystości otrzymały państwową oprawę, odpowiadającą randze prezydenckiej rezydencji.</p><p>Ważnym elementem obchodów było nabożeństwo w spalskim kościółku. Prezydent spotykał się z przedstawicielami służby leśnej, a uczestnicy brali udział w zawodach strzeleckich. W ceremoniale splatały się religia, tradycja łowiecka i oficjalne uroczystości państwowe.</p><p><strong>Zachowały się fotografie z listopada 1930 roku przedstawiające Ignacego Mościckiego podczas zawodów strzeleckich oraz w otoczeniu leśników.</strong> Na jednej z nich widoczny jest również Adam Loret, naczelny dyrektor Lasów Państwowych, jedna z najważniejszych postaci w historii polskiego leśnictwa okresu międzywojennego.</p><p>Szczególną pamiątką pierwszego Hubertusa stała się ustanowiona wówczas odznaka myśliwska, nazywana <strong>„Spalską”</strong>. Przedstawiała ośmiopromienną gwiazdę z krzyżem, otoczoną wieńcem jeleniego poroża. Kompozycję uzupełniało zielone emaliowane koło i złoty półwieniec dębowy. Na wstędze umieszczono dedykację od prezydenta Ignacego Mościckiego.</p><p>Był to symbol więzi między głową państwa a środowiskiem leśników i myśliwych. Dzisiaj takie przedmioty stanowią cenne świadectwo kultury materialnej II Rzeczypospolitej.</p><h3>2 czy 3 listopada? Historyczne dokumenty przynoszą ważne wyjaśnienie</h3><p>W większości popularnych opracowań jako datę pierwszego Spalskiego Hubertusa podaje się <strong>3 listopada 1930 roku</strong>. Istnieje jednak dokument wskazujący, że uroczystość odbyła się dzień wcześniej.</p><p>Historyk, ksiądz Piotr Zwoliński, w opracowaniu „Puszcza Pilicka jako teren polowań reprezentacyjnych Prezydenta RP”, przywołuje zachowany akt erekcyjny pomnika św. Huberta, sporządzony w 1933 roku.</p><p>Dokument ten mówi wprost o uroczystym obchodzie święta <strong>2 listopada 1930 roku</strong>.</p><p>Oznacza to, że należy rozróżnić datę liturgicznego wspomnienia św. Huberta, przypadającego 3 listopada, od dnia pierwszych spalskich uroczystości, który według wspomnianego dokumentu przypadł 2 listopada.</p><p>Nie zmienia to najważniejszego faktu: <strong>tradycja Spalskiego Hubertusa narodziła się w 1930 roku dzięki inicjatywie Ignacego Mościckiego</strong>.</p><h3>Prezydent, który znał również ciemniejszą stronę polowania</h3><p>Historia zachowała także mniej znane wspomnienie Ignacego Mościckiego, pokazujące jego niejednoznaczny stosunek do łowiectwa.</p><p>Podczas obchodów Hubertusa w 1932 roku prezydent opowiadał o swoich pierwszych doświadczeniach myśliwskich. Wspominał, że jako czternastoletni chłopiec upolował dzika, co uważał wówczas za wielki sukces. Kilka lat później wydarzyło się jednak coś, co zmusiło go do refleksji.</p><p>Po zastrzeleniu sarny zobaczył jej młode, które przybiegło do martwej matki. Jak przyznawał, właśnie wtedy zaczął dostrzegać moralne wątpliwości związane z zabijaniem zwierząt.</p><p>Ta historia, odnotowana później w prasie leśnej, przypomina, że nawet w środowisku silnie związanym z tradycją myśliwską pojawiały się pytania o granice ludzkiego panowania nad przyrodą.</p><p>Co ciekawe, historyczne relacje z obchodów Hubertusa w kolejnych latach wskazują, że samo święto patrona myśliwych nie musiało oznaczać organizowania polowania. W 1933 roku podkreślano wręcz, że był to dzień odpoczynku zwierzyny leśnej.</p><p>Hubertus miał więc również wymiar symboliczny, religijny i środowiskowy.</p><h3>Grota św. Huberta i niezwykła pamiątka nad Pilicą</h3><p>Tradycja zapoczątkowana w 1930 roku szybko zyskała trwałe symbole.</p><p>W 1933 roku w spalskiej kaplicy poświęcono ołtarz przedstawiający św. Huberta, wykonany przez artystę Ludwika Konarzewskiego. Jego centralnym motywem jest scena nawrócenia patrona myśliwych, który według legendy miał podczas polowania ujrzeć jelenia z krzyżem między rogami.</p><p>W tym samym roku leśnicy wznieśli w okolicznych lasach <strong>pomnik św. Huberta</strong>, znany jako Grota św. Huberta. Monument zbudowano z kamiennych głazów nad Pilicą, w podziękowaniu dla prezydenta Mościckiego za przywrócenie uroczystych obchodów święta.</p><p>To jedno z tych miejsc, w których lokalna historia nabiera niemal namacalnego charakteru. Kamienie, leśne ścieżki i pozostałości dawnego ceremoniału przypominają o czasach, gdy Spała była miejscem spotkań najważniejszych osób w państwie.</p><p>Wzniesienie pomnika pokazuje również, jak istotne znaczenie dla spalskich leśników miała zapoczątkowana przez prezydenta tradycja.</p><h3>Wojna przerwała święto. Tradycja jednak przetrwała</h3><p>Wybuch drugiej wojny światowej zakończył epokę prezydenckich Hubertusów. Spała przestała być rezydencją polskiej głowy państwa, a jej losy zostały podporządkowane rzeczywistości niemieckiej okupacji.</p><p>Po wojnie dawny ceremoniał nie powrócił od razu. Na jego odrodzenie trzeba było czekać kilkadziesiąt lat.</p><p><strong>W 2000 roku Spalskiego Hubertusa reaktywowano dzięki inicjatywie miejscowych myśliwych i leśników oraz księdza Dariusza Łosiaka.</strong> Trzy lata później zorganizowano jego pierwszą współczesną edycję w formule ogólnopolskiego święta myśliwych i jeźdźców.</p><p>Z biegiem czasu Hubertus przekształcił się w wydarzenie obejmujące także pokazy jeździeckie, konkursy sygnalistów, prezentacje psów myśliwskich, jarmarki i spotkania poświęcone tradycjom leśnym.</p><p>Dzisiaj obchody mają znacznie bardziej otwarty charakter niż przed wojną. Przyciągają mieszkańców powiatu tomaszowskiego, turystów i miłośników koni z różnych części kraju. Jednocześnie praktyki łowieckie budzą społeczne dyskusje dotyczące etyki polowań, ochrony zwierząt i współczesnego rozumienia odpowiedzialności za przyrodę.</p><h3>96 lat historii. Spała wciąż pamięta</h3><p>W listopadzie 2026 roku mija <strong>96 lat od pierwszego Spalskiego Hubertusa</strong>. Świat, w którym prezydent Mościcki spotykał się z leśnikami, przeminął bezpowrotnie. Nie ma już dawnego pałacu prezydenckiego, a polityczne i społeczne realia II Rzeczypospolitej należą do historii.</p><p>Pozostały jednak spalski kościółek, leśne pomniki, archiwalne fotografie i pamięć o wydarzeniach, które nadały niewielkiej miejscowości ogólnopolskie znaczenie.</p><p><strong>Historia pierwszego Hubertusa jest czymś więcej niż opowieścią o polowaniach i prezydenckiej pasji.</strong> To również historia odradzającego się po zaborach państwa, tworzenia jego ceremoniału i budowania więzi między instytucjami a środowiskami zawodowymi.</p><p>W Spale wielka polityka nie potrzebowała monumentalnych gmachów ani marmurowych sal. Niekiedy wystarczały drewniany kościół, pałac otoczony sosnami i leśna polana.</p><p>A historia? Jak często bywa, zapisała się nie tylko na kartach dokumentów, lecz także w krajobrazie.</p><p><strong>I właśnie dlatego, kiedy dzisiaj mówimy o Spalskim Hubertusie, warto pamiętać nie tylko o święcie, ale również o ludziach i wydarzeniach, od których wszystko się zaczęło.</strong></p><p>Podstawa źródłowa: opracowanie historyczne ks. Piotra Zwolińskiego, w tym przytoczony akt erekcyjny z 1933 roku</p><p>&nbsp;&nbsp;</p><p>&nbsp;</p> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[Dziewięć dni przed wolnością. 108 lat temu tomaszowianie odsłonili pomnik Tadeusza Kościuszki]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57357,dziewiec-dni-przed-wolnoscia-108-lat-temu-tomaszowianie-odslonili-pomnik-tadeusza-kosciuszki</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57357,dziewiec-dni-przed-wolnoscia-108-lat-temu-tomaszowianie-odslonili-pomnik-tadeusza-kosciuszki</guid>
            <pubDate>Tue, 03 Nov 2026 09:05:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-dziewiec-dni-przed-wolnoscia-108-lat-temu-tomaszowianie-odslonili-pomnik-tadeusza-kosciuszki-1793693438.png</url>
                        <title>Dziewięć dni przed wolnością. 108 lat temu tomaszowianie odsłonili pomnik Tadeusza Kościuszki</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57357,dziewiec-dni-przed-wolnoscia-108-lat-temu-tomaszowianie-odslonili-pomnik-tadeusza-kosciuszki</link>
                    </image><description>Był 3 listopada 1918 roku. Polska wciąż nie istniała na mapie Europy jako niepodległe państwo, a Tomaszów Mazowiecki pozostawał pod niemiecką okupacją. Mimo to kilkanaście tysięcy mieszkańców miasta i okolicznych miejscowości uczestniczyło w patriotycznej manifestacji. Tego dnia odsłonięto pomnik Tadeusza Kościuszki, który do dziś stoi w centrum Tomaszowa. Dziś, dokładnie 108 lat później, warto przypomnieć historię monumentu, który przetrwał dwie wojny, okupacyjną próbę zniszczenia i zmieniające się ustroje.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <div style="background-color: #fbf8f8; border-left: 5px solid #b91c1c; padding: 20px; margin: 20px 0; border-radius: 0 6px 6px 0; font-family: Arial, sans-serif;">    <h4 style="margin: 0 0 15px 0; font-size: 1.2em; color: #b91c1c; font-weight: bold; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.5px;">Nasz artykuł w skrócie</h4>    <ul style="margin: 0; padding-left: 20px; color: #333333; line-height: 1.6; font-size: 1em;">        <li style="margin-bottom: 12px;"><strong>Manifestacja niepodległości w 1918 roku</strong> – Dokładnie 108 lat temu, jeszcze przed formalnym odzyskaniem niepodległości przez Polskę, w Tomaszowie uroczyście odsłonięto pomnik Tadeusza Kościuszki. Wydarzenie zgromadziło kilkanaście tysięcy mieszkańców, choć budowa ze składek społecznych budziła debaty – w wyniszczonym wojną mieście wielu pytało, czy ważniejszy jest pomnik, czy chleb dla najuboższych.</li>        <li style="margin-bottom: 12px;"><strong>Bohaterska akcja ocalenia przed okupantem</strong> – W październiku 1939 roku niemieccy okupanci nakazali rozbiórkę monumentu. Przed bezpowrotnym zniszczeniem uratowali go odważni pracownicy miejskiej betoniarni, którzy zaryzykowali życie, by ukryć demontowane elementy.</li>        <li style="margin-bottom: 0;"><strong>Powojenny powrót i trwały symbol miasta</strong> – Dzięki ocaleniu rzeźby, pomnik mógł uroczyście powrócić na swój cokół na placu Wolności 12 października 1947 roku. Do dziś pozostaje on dla tomaszowian jednym z najważniejszych symboli patriotyzmu, odwagi i ciągłości pamięci historycznej.</li>    </ul></div><p>Nie było jeszcze 11 listopada. Nie rozbrojono niemieckiego garnizonu, nie ogłoszono końca okupacyjnej rzeczywistości. Ale w powietrzu czuć już było nadchodzącą zmianę. <strong>Odsłonięcie pomnika Tadeusza Kościuszki 3 listopada 1918 roku stało się jedną z największych manifestacji patriotycznych w historii Tomaszowa Mazowieckiego.</strong></p><p>Na placu, który wcześniej nosił nazwę Rynku św. Józefa, stanął monument przedstawiający Naczelnika Insurekcji Kościuszkowskiej. Dla mieszkańców nie był jedynie kamienną rzeźbą. Symbolizował nadzieję na odzyskanie państwa, którego nie znało już kilka pokoleń Polaków.</p><h3>Chleb czy pomnik? Spór sprzed 109 lat brzmi zaskakująco współcześnie</h3><p>Historia monumentu rozpoczęła się jesienią 1917 roku, kiedy obchodzono setną rocznicę śmierci Tadeusza Kościuszki. W Tomaszowie powołano Komitet Kościuszkowski, a jednym z głównych inicjatorów budowy pomnika był <strong>dr Stanisław Kostka Narewski</strong>, lekarz, społecznik i działacz niepodległościowy.</p><p>Przedsięwzięcie miało zostać sfinansowane ze składek mieszkańców. Do organizacji obchodów włączyli się przedstawiciele różnych środowisk społecznych oraz zamieszkujących Tomaszów społeczności polskiej, żydowskiej i niemieckiej.</p><p>Nie wszyscy jednak popierali pomysł.</p><p>Jak przypomina <strong>dr Daniel Warzocha z Muzeum im. Antoniego hr. Ostrowskiego</strong>, podczas dyskusji pojawił się argument, że „zamiast pomnika potrzebny jest nędzarzom tomaszowskim chleb”.</p><p>Trudno odmówić tym słowom dramatycznej aktualności. Tomaszów był miastem wyniszczonym wojną. Fabryki ograniczały działalność, brakowało pracy, żywności i pieniędzy. Mieszkańcy zmagali się z głodem, a niemiecka polityka okupacyjna dodatkowo pogłębiała kryzys gospodarczy.</p><p>Zwolennicy budowy odpowiadali jednak, że człowiek potrzebuje czegoś więcej niż tylko możliwości przetrwania kolejnego dnia. Jeden z robotników przekonywał, że ten, kto może, powinien dać pieniądze zarówno na pomnik, jak i na chleb.</p><p><strong>Spór o hierarchię potrzeb publicznych, prowadzony w Tomaszowie ponad sto lat temu, brzmi znajomo również dzisiaj.</strong> Ile przeznaczyć na kulturę, historię i symbole, a ile na rozwiązanie najpilniejszych problemów społecznych? Czy jedno rzeczywiście musi wykluczać drugie?</p><p>Ostatecznie zwyciężyło przekonanie, że pomnik powinien powstać.</p><figure class="media"><oembed url="https://www.nasztomaszow.pl/artykul/43959,obchody-100-rocznicy-smierci-t-kosciuszki-w-tomaszowie"></oembed></figure><h3>Listopad 1918. Tomaszów manifestuje, zanim odzyska wolność</h3><p>Pierwotnie monument zamierzano odsłonić 3 maja 1918 roku. Świadczy o tym kamień węgielny umieszczony podczas uroczystości kościuszkowskich w październiku 1917 roku. Planowanego terminu nie udało się jednak dotrzymać.</p><p><strong>Uroczystość odbyła się w niedzielę, 3 listopada 1918 roku.</strong></p><p>Według opracowania Towarzystwa Przyjaciół Tomaszowa Mazowieckiego uczestniczyło w niej kilkanaście tysięcy ludzi. Przybyli nie tylko tomaszowianie, ale również mieszkańcy okolicznych miejscowości, między innymi Białobrzegów i Smardzewic.</p><p>Wśród uczestników był także legionista Marian Szymański, właściciel majątku w Białobrzegach.</p><p>Wydarzenie miało charakter pokojowej manifestacji patriotycznej. Uczestnicy oddawali hołd bohaterowi insurekcji 1794 roku, ale jednocześnie wyrażali nadzieję na rychły koniec niewoli.</p><p>Dziewięć dni później niemiecki garnizon w Tomaszowie został rozbrojony. Miasto wkroczyło w nowy rozdział swojej historii.</p><p>Pomnik Kościuszki stał się jednym z najważniejszych miejsc pamięci w odrodzonej Polsce. Przed jego cokołem odbywały się uroczystości narodowe, spotykali się mieszkańcy, składano kwiaty i przypominano historię walk o niepodległość.</p><h3>Niemcy kazali go usunąć. Tomaszowianie postanowili ocalić</h3><p>Kiedy we wrześniu 1939 roku rozpoczęła się kolejna wojna, pomnik ponownie stał się symbolem polskości, którego okupanci nie zamierzali tolerować.</p><p><strong>Pod koniec października 1939 roku niemieckie władze okupacyjne nakazały rozebranie monumentu.</strong> Chodziło o usunięcie z przestrzeni miasta symbolu narodowej pamięci jeszcze przed przypadającym 11 listopada Świętem Niepodległości.</p><p>Zadanie powierzono pracownikom miejskiej betoniarni.</p><p>To właśnie oni podjęli decyzję, dzięki której pomnik przetrwał wojnę. Zamiast zniszczyć kamienne elementy, ukryli je na terenie zakładu, przysypując gruzem oraz przykrywając drutami i deskami.</p><p>W opracowaniu Towarzystwa Przyjaciół Tomaszowa Mazowieckiego wymieniono osoby uczestniczące w ratowaniu monumentu. Byli to <strong>Stefan Smolnicki, Franciszka Smolnicka, Jerzy Kadow i Józef Kubicki</strong>.</p><p>W okupacyjnej rzeczywistości nie był to niewinny gest. Odkrycie ukrytego pomnika mogło narazić jego obrońców na tragiczne konsekwencje.</p><p>Dzięki ich odwadze kamienny Kościuszko przetrwał niemal całą wojnę w ukryciu.</p><h3>Powrót Kościuszki. Rok 1947</h3><p>Wiosną 1945 roku elementy monumentu wydobyto z miejsca ukrycia. Ich scaleniem i renowacją zajął się tomaszowski mistrz kamieniarski <strong>Edward Natkański</strong>.</p><p>Ponowne uroczyste odsłonięcie nastąpiło <strong>12 października 1947 roku</strong>.</p><p>Z historią pomnika wiąże się również ciekawa nieścisłość. Na jego cokole umieszczono po wojnie napis informujący o zniszczeniu monumentu w 1940 roku. Tymczasem, jak wskazują badania regionalistów, rozbiórka nastąpiła już w październiku 1939 roku.</p><p>Ta błędna data jest dzisiaj sama w sobie świadectwem historii powojennej odbudowy.</p><figure class="media"><oembed url="https://www.nasztomaszow.pl/artykul/43898,przygotowania-do-obchodow-100-rocznicy-smierci-t-kosciuszki-w-tomaszowie-mazowieckim"></oembed></figure><h3>Pomnik, obok którego przechodzimy każdego dnia</h3><p>Dziś plac Tadeusza Kościuszki jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc Tomaszowa Mazowieckiego. Przez jego okolice codziennie przechodzą tysiące ludzi. Jedni spieszą się do pracy, inni do szkoły, urzędu lub sklepu.</p><p>Wśród miejskiego ruchu stoi postać Kościuszki, wykonana z czerwonego piaskowca. Czasem trudno dostrzec w niej coś więcej niż stały element krajobrazu.</p><p>Tymczasem historia tego miejsca opowiada o ludziach, którzy w 1918 roku, jeszcze przed odzyskaniem niepodległości, odważyli się publicznie upomnieć o wolną Polskę. O mieszkańcach, którzy mimo biedy znaleźli pieniądze na narodowy symbol. I o pracownikach betoniarni, którzy ponad dwadzieścia lat później zaryzykowali życie, aby go ocalić.</p><p><strong>3 listopada 2026 roku mija dokładnie 108 lat od pierwszego odsłonięcia pomnika Tadeusza Kościuszki w Tomaszowie Mazowieckim.</strong></p><p>Może warto dziś, przechodząc przez plac Kościuszki, na chwilę spojrzeć w górę. Za kamienną postacią stoi bowiem historia ludzi, którzy w najtrudniejszych czasach potrafili ocalić nie tylko pomnik, ale także pamięć o własnej wolności.</p><p>Weryfikacja historyczna: Kluczowe daty, przebieg uroczystości, spór o finansowanie monumentu oraz nazwiska jego obrońców potwierdzają opracowania dr. Daniela Warzochy, Mariana Fronczkowskiego i materiały Archiwum Państwowego w Piotrkowie Trybunalskim.</p><figure class="media"><oembed url="https://www.nasztomaszow.pl/artykul/53783,legenda-stal-sie-juz-za-zycia-280-lat-temu-urodzil-sie-tadeusz-kosciuszko"></oembed></figure> ]]></content:encoded></item><item>
            <title><![CDATA[3 listopada w historii. Tomaszów odsłania Kościuszkę, tragedia na Majdanku i lot Łajki w kosmos]]></title>
            <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57356,3-listopada-w-historii-tomaszow-odslania-kosciuszke-tragedia-na-majdanku-i-lot-lajki-w-kosmos</link>
            <guid>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57356,3-listopada-w-historii-tomaszow-odslania-kosciuszke-tragedia-na-majdanku-i-lot-lajki-w-kosmos</guid>
            <pubDate>Tue, 03 Nov 2026 08:37:00 +0100</pubDate><image>
                        <url>https://static2.nasztomaszow.pl/data/articles/xga-16x9-3-listopada-w-historii-tomaszow-odslania-kosciuszke-tragedia-na-majdanku-i-lot-lajki-w-kosmos-1793692125.png</url>
                        <title>3 listopada w historii. Tomaszów odsłania Kościuszkę, tragedia na Majdanku i lot Łajki w kosmos</title>
                        <link>https://www.nasztomaszow.pl/artykul/57356,3-listopada-w-historii-tomaszow-odslania-kosciuszke-tragedia-na-majdanku-i-lot-lajki-w-kosmos</link>
                    </image><description>Historia lubi zaskakiwać zbiegami okoliczności. 3 listopada 1918 roku w Tomaszowie Mazowieckim, jeszcze pod niemiecką okupacją, tysiące mieszkańców manifestowały patriotyzm podczas odsłonięcia pomnika Tadeusza Kościuszki. Tego samego dnia bunt marynarzy w Kilonii przyspieszał upadek niemieckiego cesarstwa. Ćwierć wieku później na Majdanku Niemcy dokonali jednej z największych masowych egzekucji w historii Holokaustu. W 1957 roku suczka Łajka rozpoczęła tragiczną podróż w kosmos, a w 1992 roku Rage Against the Machine wydali album, który zmienił brzmienie rocka. Co wydarzyło się 3 listopada? Nasze kalendarium historyczne 3 listopada łączy dramaty, odkrycia i wielkie przemiany ze szczególną historią Tomaszowa Mazowieckiego.</description>
            <content:encoded><![CDATA[ <div style="background-color: #fbf8f8; border-left: 5px solid #b91c1c; padding: 20px; margin: 20px 0; border-radius: 0 6px 6px 0; font-family: Arial, sans-serif;">    <h4 style="margin: 0 0 15px 0; font-size: 1.2em; color: #b91c1c; font-weight: bold; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.5px;">Nasz artykuł w dużym skrócie</h4>    <ul style="margin: 0; padding-left: 20px; color: #333333; line-height: 1.6; font-size: 1em;">        <li style="margin-bottom: 12px;"><strong>Patriotyczny zryw w Tomaszowie i krwawy bilans okupacji</strong> – Wspominamy wydarzenia z 1918 roku, kiedy w Tomaszowie Mazowieckim uroczyście odsłonięto pomnik Tadeusza Kościuszki, co przerodziło się w wielką manifestację niepodległościową mieszkańców miasta i okolicznych wsi. W czarnych kartach historii przypada dziś rocznica rozpoczęcia przez Niemców akcji „Erntefest” (1943 r.), podczas której na Lubelszczyźnie brutalnie zamordowano około 42 tysiące Żydów.</li>        <li style="margin-bottom: 12px;"><strong>Narodziny kinowej legendy i kosmiczna misja Łajki</strong> – W 1954 roku na ekrany japońskich kin wszedł kultowy film „Godzilla”, stanowiący artystyczną metaforę lęku przed bronią atomową. Z kolei w historii podboju kosmosu mija kolejna rocznica wysłania przez ZSRR na orbitę suczki Łajki – pierwszego żywego stworzenia, które okrążyło Ziemię.</li>        <li style="margin-bottom: 12px;"><strong>Muzyczne kamienie milowe i pożegnanie giganta</strong> – W świecie muzyki wspominamy premierowy dzień z 1992 roku, w którym ukazały się przełomowe albumy „Rage Against the Machine” oraz „Keep the Faith” formacji Bon Jovi. Wspominamy również postać wybitnego producenta Quincy'ego Jonesa, współtwórcy sukcesów m.in. Michaela Jacksona, który odszedł od nas w 2024 roku.</li>        <li style="margin-bottom: 0;"><strong>Początek wielkiej tradycji Hubertusa w Spale</strong> – Lokalna historia cofa nas dziś do 1930 roku. To właśnie wtedy w Spale odbyły się pierwsze oficjalne prezydenckie obchody święta św. Huberta, zainicjowane przez prezydenta Ignacego Mościckiego, co dało początek kultywowanej do dziś tradycji hubertowskiej w regionie.</li>    </ul></div><h2>Wtorek, 3 listopada 2026 roku. Kartka z kalendarza</h2><p>Dzisiaj mamy <strong>wtorek, 3 listopada 2026 roku</strong>. Jest to <strong>307. dzień roku</strong>, a do jego zakończenia pozostało <strong>58 dni</strong>. W Tomaszowie Mazowieckim słońce wschodzi około godziny <strong>6.37</strong>, natomiast zachodzi około <strong>16.09</strong>. Dzień trwa około <strong>9 godzin i 32 minut</strong>. Jesień coraz wyraźniej odbiera nam światło, a listopadowe popołudnia szybko przechodzą w wieczór.</p><p>Imieniny obchodzą między innymi <strong>Hubert, Sylwia, Marcin, Szymon, Cezary, Bogumił, Walenty i Teofil</strong>.</p><p><strong>3 listopada przypada wspomnienie św. Huberta</strong>, patrona myśliwych, leśników i jeźdźców. Związane z nim obchody, nazywane Hubertusem, mają szczególne znaczenie w Spale. Właśnie tutaj w okresie międzywojennym, za prezydentury Ignacego Mościckiego, rozwinęła się tradycja uroczystości środowisk leśnych i łowieckich.</p><p>Dzisiaj obchodzony jest także <strong>Międzynarodowy Dzień Rezerwatów Biosfery</strong>, ustanowiony przez UNESCO. Jego celem jest przypominanie, że ochrona przyrody i rozwój lokalnych społeczności nie muszą stać ze sobą w sprzeczności. Rezerwaty biosfery funkcjonujące w programie UNESCO „Człowiek i Biosfera” są miejscami, w których poszukuje się praktycznych sposobów pogodzenia działalności człowieka z ochroną środowiska.</p><p>Dla mieszkańców powiatu tomaszowskiego ten dzień może być również okazją do refleksji nad znaczeniem lasów spalskich, doliny Pilicy, rezerwatu Niebieskie Źródła i przyrodniczego dziedzictwa regionu.</p><h3><span style="color:#c0392b;"><strong><u>Kalendarium historyczne</u></strong></span></h3><h3>1793 – Olympe de Gouges ginie na gilotynie (233 lata temu)</h3><p><strong>3 listopada 1793 roku w Paryżu została stracona Olympe de Gouges</strong>, francuska pisarka, publicystka i jedna z pionierek walki o prawa kobiet. Jej prawdziwe nazwisko brzmiało Marie Gouze. Dwa lata wcześniej ogłosiła <strong>„Deklarację praw kobiety i obywatelki”</strong>, będącą odpowiedzią na rewolucyjną „Deklarację praw człowieka i obywatela”. Zwracała uwagę, że hasła wolności i równości pozostają niepełne, jeżeli obejmują jedynie mężczyzn. Domagała się prawa kobiet do udziału w życiu politycznym, stanowienia prawa i sprawowania urzędów.</p><p>Była postacią niewygodną dla rewolucyjnych przywódców. Krytykowała radykalizację przemocy, występowała przeciwko politycznemu terrorowi i broniła prawa do wyrażania odmiennych poglądów. W okresie rządów jakobinów trafiła przed Trybunał Rewolucyjny i została skazana na śmierć. Jej egzekucja stała się symbolem sprzeczności francuskiej rewolucji, która obiecywała powszechne prawa człowieka, lecz często odmawiała ich własnym krytykom. Dzisiaj <strong>Olympe de Gouges</strong> należy do najważniejszych postaci w historii europejskiego feminizmu i refleksji nad obywatelską równością.</p><h3>1903 – Panama ogłasza niepodległość (123 lata temu)</h3><p><strong>3 listopada 1903 roku Panama ogłosiła niepodległość od Kolumbii.</strong> Nie był to jednak wyłącznie rezultat lokalnego ruchu narodowego. Ogromną rolę odegrały Stany Zjednoczone, zainteresowane budową kanału łączącego Atlantyk z Oceanem Spokojnym. Wcześniejsze negocjacje z Kolumbią zakończyły się niepowodzeniem, ponieważ kolumbijski senat nie zaakceptował proponowanego porozumienia. Amerykańskie władze poparły więc panamskich separatystów, a 6 listopada uznały nowe państwo.</p><p>Wkrótce zawarto traktat umożliwiający Stanom Zjednoczonym budowę i kontrolowanie strategicznej drogi wodnej. <strong>Kanał Panamski</strong> otwarto w 1914 roku, zmieniając geografię światowego handlu. Statki nie musiały już opływać całej Ameryki Południowej, aby przedostać się między oceanami. Niepodległość Panamy miała jednak swoją polityczną cenę: przez dziesięciolecia amerykańska kontrola nad strefą kanału pozostawała przedmiotem sporów. Dopiero pod koniec 1999 roku Panama przejęła pełną kontrolę nad samym kanałem.</p><h3>1918 – Bunt marynarzy w Kilonii. Początek końca niemieckiego cesarstwa (108 lat temu)</h3><p><strong>3 listopada 1918 roku bunt niemieckich marynarzy w Kilonii przerodził się w masowy protest przeciwko wojnie i cesarskiej władzy.</strong> Niemcy znajdowały się wówczas na skraju klęski w pierwszej wojnie światowej. Mimo beznadziejnej sytuacji militarnej dowództwo marynarki planowało jeszcze wielką operację przeciwko brytyjskiej flocie. Dla marynarzy oznaczało to możliwość bezsensownej śmierci w wojnie, której los był już praktycznie przesądzony. Odmówili wykonania rozkazów, a zatrzymanie części buntowników wywołało falę demonstracji.</p><p>3 listopada tysiące marynarzy, żołnierzy i robotników wyszły na ulice Kilonii. Protestujący domagali się zakończenia wojny, uwolnienia aresztowanych i poprawy warunków życia. Wojsko otworzyło ogień do demonstrantów. Według niemieckiego Bundestagu zginęło ośmiu uczestników protestu, a 29 zostało ciężko rannych. W kolejnych dniach rewolucja rozprzestrzeniła się na inne miasta. <strong>9 listopada ogłoszono republikę</strong>, a dwa dni później Niemcy podpisały zawieszenie broni kończące działania wojenne na froncie zachodnim.</p><p>To wydarzenie ma również polski kontekst. Upadek cesarstwa i rozpad jego aparatu wojskowego przyspieszyły odzyskiwanie przez Polskę niepodległości. Tego samego 3 listopada, kiedy w Kilonii protestowali marynarze, w Tomaszowie Mazowieckim mieszkańcy manifestowali patriotyczne aspiracje przed pomnikiem Tadeusza Kościuszki. Europa zmieniała się na oczach ludzi, którzy przez całe życie znali tylko rzeczywistość zaborów i monarchii.</p><h3>1943 – Akcja „Erntefest”. Niemcy mordują około 42 tysięcy Żydów (83 lata temu)</h3><p><strong>3 listopada 1943 roku Niemcy rozpoczęli na Lubelszczyźnie akcję eksterminacyjną o kryptonimie „Erntefest”, czyli „Dożynki”.</strong> W ciągu dwóch dni funkcjonariusze SS i niemieckiej policji zamordowali około <strong>42 tysięcy Żydów</strong>, przede wszystkim więźniów obozów na Majdanku, w Trawnikach i Poniatowej. Był to jeden z najtragiczniejszych epizodów Holokaustu oraz ostatni wielki etap niemieckiej akcji „Reinhardt”, wymierzonej w żydowską ludność okupowanej Polski.</p><p>Na samym <strong>Majdanku 3 listopada zamordowano około 18 tysięcy osób</strong>. Ofiary prowadzono nad wcześniej przygotowane rowy egzekucyjne i rozstrzeliwano seriami z broni maszynowej. Niemcy próbowali zagłuszyć odgłosy strzałów muzyką odtwarzaną przez obozowe głośniki. Ten szczegół, wielokrotnie opisywany przez świadków, należy do najbardziej przerażających obrazów zorganizowanego ludobójstwa: mechaniczny rytm muzyki miał maskować masową śmierć.</p><p>Bezpośrednim kontekstem decyzji niemieckich władz były wcześniejsze akty oporu Żydów, między innymi powstania w gettach warszawskim i białostockim oraz bunty więźniów Treblinki i Sobiboru. Heinrich Himmler obawiał się kolejnych wystąpień i postanowił wymordować znaczną część pozostających jeszcze przy życiu żydowskich robotników przymusowych. <strong>Akcja „Erntefest”</strong> była więc nie tylko kolejnym mordem, ale także świadectwem tego, jak brutalnie niemiecki aparat terroru reagował na wszelkie próby oporu.</p><h3>1954 – Premiera „Godzilli”. Potwór zrodzony z atomowego strachu (72 lata temu)</h3><p><strong>3 listopada 1954 roku odbyła się japońska premiera filmu „Godzilla” w reżyserii Ishirō Hondy.</strong> Produkcja wytwórni Tōhō opowiadała o gigantycznym potworze, który wynurza się z oceanu i zaczyna niszczyć Tokio. Dzisiaj Godzilla jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych bohaterów światowej popkultury. Początkowo jednak film miał znacznie mroczniejszy charakter niż późniejsze widowiska z udziałem słynnego jaszczura.</p><p>Japonia wciąż żyła traumą bombardowań atomowych Hiroszimy i Nagasaki oraz doświadczeniami prób nuklearnych na Pacyfiku. Filmowy potwór, obudzony i zmutowany wskutek działania promieniowania, stawał się ucieleśnieniem strachu przed technologią zdolną unicestwić całe miasta. <strong>„Godzilla”</strong> była zatem nie tylko kinem fantastycznym, ale również dramatem społeczeństwa próbującego zrozumieć skutki wojny i zagrożenie atomowe.</p><p>Film zapoczątkował jedną z najdłużej rozwijanych serii w historii kina. Kolejne produkcje przekształcały Godzillę raz w niszczycielską siłę, raz w obrońcę ludzkości, a czasami w symbol katastrof ekologicznych. Za każdą z tych interpretacji kryło się pytanie obecne już w filmie Hondy: czy człowiek potrafi kontrolować konsekwencje własnych wynalazków?</p><h3>1956 – Aresztowanie węgierskich delegatów podczas negocjacji z Sowietami (70 lat temu)</h3><p><strong>3 listopada 1956 roku węgierska delegacja wojskowa prowadziła rozmowy z przedstawicielami Związku Radzieckiego dotyczące wycofania sowieckich wojsk z Węgier.</strong> Na jej czele stał minister obrony <strong>Pál Maléter</strong>, jeden z wojskowych przywódców rewolucji węgierskiej. Spotkanie odbywało się w bazie wojskowej w Tököl, niedaleko Budapesztu. Podczas wieczornych rozmów przedstawiciele radzieckich służb bezpieczeństwa aresztowali uczestników negocjacji.</p><p>Był to jeden z najbardziej cynicznych epizodów kryzysu węgierskiego. Nazajutrz wojska sowieckie rozpoczęły wielką operację zbrojną, której celem było zdławienie powstania. Premier <strong>Imre Nagy</strong>, który próbował wyprowadzić Węgry z Układu Warszawskiego i ogłosił neutralność państwa, został później aresztowany, osądzony i stracony w 1958 roku. Taki sam los spotkał Pála Malétera.</p><p>Dla Polaków wydarzenia węgierskie miały szczególne znaczenie. Zaledwie kilka tygodni wcześniej w Polsce doszło do politycznego przesilenia Października 1956 roku. Społeczeństwo polskie z ogromnym zainteresowaniem śledziło walkę Węgrów, organizując akcje solidarnościowe i pomocowe. Listopadowa interwencja pokazała brutalne granice samodzielności państw Europy Środkowej pozostających w radzieckiej strefie wpływów.</p><h3>1957 – Łajka leci w kosmos. Wielki sukces nauki i tragiczny los zwierzęcia (69 lat temu)</h3><p><strong>3 listopada 1957 roku Związek Radziecki wystrzelił satelitę Sputnik 2, na którego pokładzie znajdowała się suczka Łajka.</strong> Było to zaledwie kilka tygodni po wystrzeleniu pierwszego sztucznego satelity Ziemi. Radzieckie władze chciały jak najszybciej wykazać przewagę technologiczną nad Stanami Zjednoczonymi, dlatego przygotowania do misji prowadzono w ogromnym pośpiechu. Łajka, wcześniej bezdomny pies z ulic Moskwy, została pierwszym zwierzęciem, które znalazło się na orbicie okołoziemskiej.</p><p>Przez długi czas radziecka propaganda utrzymywała, że zwierzę przeżyło w przestrzeni kosmicznej kilka dni. W rzeczywistości misja od początku nie przewidywała możliwości powrotu na Ziemię. Według później ujawnionych informacji Łajka zmarła już po kilku godzinach, prawdopodobnie wskutek przegrzania kabiny i silnego stresu.</p><p>Historia <strong>Łajki i Sputnika 2</strong> pozostaje niejednoznacznym symbolem podboju kosmosu. Z jednej strony misja dostarczyła informacji o możliwości przetrwania organizmu w warunkach lotu orbitalnego. Z drugiej ujawniła dramatyczny koszt wyścigu technologicznego, prowadzonego w atmosferze zimnowojennej rywalizacji. Cztery lata później, w kwietniu 1961 roku, w kosmos poleciał Jurij Gagarin. Łajka nie doczekała jednak powrotu, który stał się udziałem człowieka.</p><h3>1964 – Lyndon Johnson zwycięża w wyborach prezydenckich USA (62 lata temu)</h3><p><strong>3 listopada 1964 roku Lyndon B. Johnson zdecydowanie wygrał wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych</strong>, pokonując republikańskiego kandydata Barry'ego Goldwatera. Johnson objął urząd rok wcześniej, po zamordowaniu Johna F. Kennedy'ego, a teraz otrzymał własny mandat wyborczy. Zdobył ponad 61 procent głosów wyborców, osiągając jedno z najbardziej zdecydowanych zwycięstw w historii amerykańskich wyborów prezydenckich.</p><p>Jego prezydentura przyniosła wielkie reformy społeczne, w tym rozwój programów walki z ubóstwem i rozbudowę systemu ochrony zdrowia. Johnson kontynuował również działania na rzecz praw obywatelskich Afroamerykanów. Jednocześnie to za jego rządów doszło do gwałtownej eskalacji amerykańskiego zaangażowania militarnego w Wietnamie. Wojna podważyła społeczne zaufanie do administracji i stała się jednym z najbardziej traumatycznych doświadczeń Stanów Zjednoczonych w XX wieku. Polityczne dziedzictwo Johnsona pozostaje przez to pełne kontrastów: wielkie reformy wewnętrzne sąsiadują z konsekwencjami dramatycznych decyzji wojennych.</p><h3>1973 – Mariner 10 wyrusza ku Merkuremu (53 lata temu)</h3><p><strong>3 listopada 1973 roku NASA wystrzeliła sondę kosmiczną Mariner 10</strong>, której celem było zbadanie Wenus i Merkurego. Misja przeszła do historii jako pierwsza, w której zastosowano manewr asysty grawitacyjnej, wykorzystując przyciąganie jednego ciała niebieskiego do zmiany trajektorii lotu ku następnemu. Rozwiązanie to pozwoliło ograniczyć ilość paliwa niezbędnego do dalekich podróży międzyplanetarnych.</p><p>Mariner 10 przeleciał obok Wenus w lutym 1974 roku, a później trzykrotnie zbliżał się do Merkurego. Przesłał tysiące fotografii, które po raz pierwszy umożliwiły naukowcom szczegółowe przyjrzenie się powierzchni planety najbliższej Słońcu. Odkryto między innymi, że Merkury posiada pole magnetyczne. Misja stała się przełomem w projektowaniu kolejnych wypraw kosmicznych, ponieważ pokazała, że odpowiednio zaplanowany przelot obok planety może stać się narzędziem napędzającym dalszą eksplorację Układu Słonecznego.</p><h3>1978 – Dominika odzyskuje niepodległość (48 lat temu)</h3><p><strong>3 listopada 1978 roku Dominika uzyskała niepodległość od Wielkiej Brytanii.</strong> Niewielkie państwo karaibskie, położone między Gwadelupą a Martyniką, przez stulecia pozostawało przedmiotem rywalizacji kolonialnych mocarstw. Jego historia obejmuje zarówno obecność rdzennej ludności Kalinago, jak i okres francuskich oraz brytyjskich wpływów. Uzyskanie niepodległości pozwoliło na tworzenie własnych instytucji państwowych i samodzielne prowadzenie polityki zagranicznej.</p><p>Dominika wyróżnia się na tle wielu karaibskich wysp górzystym krajobrazem, rozległymi lasami tropikalnymi i bogactwem przyrody. Niepodległość nie oznaczała jednak końca trudności gospodarczych. Państwo pozostaje szczególnie narażone na huragany i inne skutki ekstremalnych zjawisk pogodowych. Dlatego jego współczesna historia jest również opowieścią o odporności małych społeczności na katastrofy naturalne i zmianę klimatu.</p><h3>1992 – Bill Clinton wygrywa wybory prezydenckie w USA (34 lata temu)</h3><p><strong>3 listopada 1992 roku Bill Clinton zwyciężył w wyborach prezydenckich w Stanach Zjednoczonych</strong>, pokonując urzędującego prezydenta George'a H.W. Busha oraz niezależnego kandydata Rossa Perota. Demokrata, wcześniej gubernator Arkansas, prowadził kampanię skoncentrowaną na problemach gospodarczych, zatrudnieniu i sytuacji amerykańskiej klasy średniej. Zwycięstwo oznaczało zmianę pokoleniową w Białym Domu, a także zakończenie dwunastu lat republikańskich rządów prezydenckich.</p><p>Clinton objął urząd w styczniu 1993 roku, w czasie kiedy świat dopiero dostosowywał się do upadku Związku Radzieckiego. Jego administracja uczestniczyła w kształtowaniu nowego ładu międzynarodowego, rozwijaniu współpracy gospodarczej i rozszerzaniu NATO. Polska przystąpiła do Sojuszu Północnoatlantyckiego w 1999 roku, podczas drugiej kadencji Clintona. Jego prezydentura była jednak naznaczona także licznymi sporami politycznymi i obyczajowymi.</p><h3>2014 – One World Trade Center otwiera drzwi (12 lat temu)</h3><p><strong>3 listopada 2014 roku oficjalnie rozpoczęto użytkowanie biurowca One World Trade Center w Nowym Jorku.</strong> Wieżowiec powstał w miejscu kompleksu zniszczonego podczas zamachów terrorystycznych z 11 września 2001 roku. Jego budowa była przedsięwzięciem architektonicznym, gospodarczym i symbolicznym. Nowy drapacz chmur miał oznaczać odrodzenie dolnego Manhattanu, a zarazem przypominać o ofiarach największego zamachu terrorystycznego w historii Stanów Zjednoczonych.</p><p>Budynek osiągnął wysokość <strong>1776 stóp, czyli około 541 metrów</strong>, co stanowi odniesienie do roku uchwalenia amerykańskiej Deklaracji Niepodległości. W pobliżu znajdują się miejsca pamięci poświęcone ofiarom zamachów oraz muzeum dokumentujące wydarzenia z 2001 roku. One World Trade Center stało się elementem nowej panoramy Nowego Jorku, ale jego znaczenie wykracza daleko poza architekturę. To także próba odbudowania przestrzeni, którą historia naznaczyła przemocą.</p><h3><span style="color:#c0392b;"><strong><u>Urodzili się tego dnia</u></strong></span></h3><h3>1921 – Charles Bronson. Aktor, który stworzył nowy wizerunek filmowego twardziela (105 lat temu)</h3><p><strong>3 listopada 1921 roku w Pensylwanii urodził się Charles Bronson</strong>, amerykański aktor pochodzący z rodziny litewskich imigrantów. Dorastał w trudnych warunkach, pracował w kopalni, a później służył podczas drugiej wojny światowej. Wielką popularność przyniosły mu role w filmach <strong>„Siedmiu wspaniałych”</strong>, <strong>„Wielka ucieczka”</strong>, <strong>„Parszywa dwunastka”</strong> i <strong>„Życzenie śmierci”</strong>. Z charakterystyczną twarzą i oszczędną grą aktorską stał się symbolem kina akcji, w którym bohater częściej działał, niż przemawiał.</p><h3>1933 – Amartya Sen. Ekonomista, który pytał, czym naprawdę jest rozwój (93 lata temu)</h3><p><strong>3 listopada 1933 roku urodził się Amartya Sen</strong>, indyjski ekonomista i filozof, laureat <strong>Nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii za 1998 rok</strong>. Jego prace dotyczą ubóstwa, głodu, nierówności i społecznego dobrobytu. Sen dowodził, że rozwoju kraju nie należy mierzyć wyłącznie wzrostem produkcji czy dochodów, lecz również rzeczywistymi możliwościami ludzi w zakresie edukacji, zdrowia i uczestnictwa w życiu społecznym. Jego myśl wywarła znaczący wpływ na współczesne koncepcje rozwoju człowieka.</p><h3>1948 – Lulu. Szkocki głos, który podbił Amerykę (78 lat temu)</h3><p><strong>3 listopada 1948 roku urodziła się Lulu</strong>, szkocka piosenkarka znana przede wszystkim z przeboju <strong>„To Sir with Love”</strong>, pochodzącego z filmu z Sidneyem Poitierem. Jej kariera rozpoczęła się w latach sześćdziesiątych, kiedy zachwycała energetyczną interpretacją utworu „Shout”. W 1969 roku była jedną z czterech zwycięzców Konkursu Piosenki Eurowizji, wykonując „Boom Bang-a-Bang”. Z czasem udowodniła, że potrafi odnaleźć się zarówno w soulu, popie, jak i bardziej rockowych aranżacjach.</p><h3>1954 – Adam Ant. Pirat nowej fali i ikona brytyjskiego popu (72 lata temu)</h3><p><strong>3 listopada 1954 roku urodził się Adam Ant</strong>, właściwie Stuart Leslie Goddard, brytyjski wokalista i lider zespołu <strong>Adam and the Ants</strong>. Na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych stał się jedną z najbardziej charakterystycznych postaci muzyki new wave. Łączył punkową energię, plemienne rytmy perkusyjne, teatralny wizerunek i przebojowe melodie. Piosenki <strong>„Stand and Deliver”</strong>, <strong>„Prince Charming”</strong> oraz solowa <strong>„Goody Two Shoes”</strong> uczyniły go ikoną epoki, w której muzyka pop zaczęła być równie mocno związana z obrazem jak z dźwiękiem.</p><h3>1982 – Jewgienij Pluszczenko. Mistrz olimpijski w łyżwiarstwie figurowym (44 lata temu)</h3><p><strong>3 listopada 1982 roku urodził się Jewgienij Pluszczenko</strong>, rosyjski łyżwiarz figurowy, jeden z najwybitniejszych zawodników swojej dyscypliny na początku XXI wieku. Zdobywał medale olimpijskie oraz mistrzostw świata, słynąc z niezwykle trudnych elementów technicznych i widowiskowych programów. Jego rywalizacja z innymi czołowymi łyżwiarzami przyczyniła się do rozwoju technicznego męskiego łyżwiarstwa figurowego, zwłaszcza w zakresie skoków poczwórnych.</p><h3><span style="color:#c0392b;"><strong><u>Odeszli tego dnia</u></strong></span></h3><h3>1954 – Henri Matisse. Malarz, który nauczył kolory mówić (72 lata temu)</h3><p><strong>3 listopada 1954 roku zmarł Henri Matisse</strong>, francuski malarz, rzeźbiarz i grafik, jeden z najważniejszych artystów XX wieku. Był czołowym przedstawicielem fowizmu, kierunku, który zerwał z tradycyjnym traktowaniem koloru i podporządkował go emocji oraz ekspresji. Jego obrazy, między innymi <strong>„Taniec”</strong> i <strong>„Muzyka”</strong>, należą do ikon sztuki nowoczesnej. W późniejszym okresie życia tworzył niezwykłe kompozycje z wycinanych, kolorowych papierów, pokazując, że nawet ograniczenia fizyczne nie muszą oznaczać końca twórczej wyobraźni.</p><h3>2002 – Lonnie Donegan. Muzyk, który zainspirował przyszłych Beatlesów (24 lata temu)</h3><p><strong>3 listopada 2002 roku zmarł Lonnie Donegan</strong>, brytyjski muzyk nazywany królem skiffle. Jego połączenie bluesa, folku, jazzu i prostej gitarowej energii stało się jedną z najważniejszych inspiracji dla pokolenia młodych brytyjskich muzyków lat pięćdziesiątych. Zainteresowanie skiffle miało ogromny wpływ na młodzieńcze początki <strong>Johna Lennona, Paula McCartneya i George'a Harrisona</strong>. Donegan przypomina, że wielkie rewolucje muzyczne często zaczynają się nie w eleganckich studiach, ale w małych pokojach, gdzie nastolatkowie po raz pierwszy próbują grać na gitarach.</p><h3>2024 – Quincy Jones. Producent, który zmienił brzmienie współczesnej muzyki (2 lata temu)</h3><p><strong>3 listopada 2024 roku w wieku 91 lat zmarł Quincy Jones</strong>, amerykański producent, kompozytor, aranżer i dyrygent. Jego kariera obejmowała jazzowe orkiestry, filmowe ścieżki dźwiękowe, muzykę rozrywkową i największe przedsięwzięcia fonograficzne XX wieku. Współpracował między innymi z Frankiem Sinatrą, Rayem Charlesem, Arethą Franklin i Michaelem Jacksonem. Zdobył <strong>28 nagród Grammy</strong>, należąc do najbardziej utytułowanych postaci w historii amerykańskiej fonografii.</p><h3><span style="color:#c0392b;"><strong><u>Tego dnia w muzyce</u></strong></span></h3><h3>1992 – Rage Against the Machine wydają debiutancki album (34 lata temu)</h3><p><strong>3 listopada 1992 roku ukazał się debiutancki album Rage Against the Machine</strong>, zatytułowany po prostu <strong>„Rage Against the Machine”</strong>. Zespół z Los Angeles stworzyli wokalista <strong>Zack de la Rocha</strong>, gitarzysta <strong>Tom Morello</strong>, basista <strong>Tim Commerford</strong> i perkusista <strong>Brad Wilk</strong>. Ich muzyka była czymś znacznie więcej niż kolejną odmianą ciężkiego rocka. Połączyli metalowe riffy, funkową rytmikę i rapową ekspresję z politycznym przekazem wymierzonym w przemoc instytucjonalną, nierówności społeczne i nadużycia władzy.</p><p>Płyta powstawała w okresie gwałtownych przemian społecznych w Stanach Zjednoczonych. Rok 1992 przyniósł między innymi zamieszki w Los Angeles, wywołane uniewinnieniem policjantów oskarżonych o brutalne pobicie Rodneya Kinga. Rage Against the Machine nie próbowali oddzielać muzyki od rzeczywistości politycznej. Dla nich gitara była narzędziem sprzeciwu, a koncert przestrzenią manifestacji.</p><p>Najbardziej znanym utworem albumu pozostaje <strong>„Killing in the Name”</strong>, oparty na potężnym riffie Toma Morello i gwałtownie narastającej ekspresji wokalnej. Równie ważne były <strong>„Bombtrack”</strong>, <strong>„Bullet in the Head”</strong>, <strong>„Know Your Enemy”</strong>, <strong>„Wake Up”</strong> i <strong>„Freedom”</strong>. Każda z tych kompozycji udowadniała, że ciężka muzyka może zachować rytmiczną swobodę i jednocześnie niezwykłą siłę przekazu.</p><p>Szczególne znaczenie miała również okładka albumu. Wykorzystano na niej fotografię przedstawiającą samospalenie buddyjskiego mnicha <strong>Thícha Quảng Đứca</strong> w Sajgonie w 1963 roku. Wybór tego obrazu był świadomym politycznym manifestem. Pokazywał, że zespół zamierza traktować rock jako sztukę zdolną do wywoływania dyskusji i konfrontowania odbiorcy z trudnymi problemami.</p><p><strong>Debiut Rage Against the Machine</strong> stał się jedną z najważniejszych płyt alternatywnego rocka lat dziewięćdziesiątych. Zainspirował późniejsze pokolenia wykonawców łączących rock, rap i metal, ale niewielu z nich potrafiło zachować podobną intensywność oraz muzyczną oryginalność.</p><h3>1992 – Bon Jovi wydają „Keep the Faith” (34 lata temu)</h3><p>Tego samego dnia, <strong>3 listopada 1992 roku, ukazał się piąty album studyjny Bon Jovi – „Keep the Faith”</strong>. Dla amerykańskiej grupy był to moment szczególny. Świat muzyki rockowej przeżywał prawdziwe trzęsienie ziemi. Popularność grunge'u, na czele z Nirvaną i Pearl Jam, podważała dominację zespołów hairmetalowych, które święciły triumfy w drugiej połowie lat osiemdziesiątych. Bon Jovi stanęli przed pytaniem, czy powinni pozostać wierni dawnemu stylowi, czy poszukać nowego języka muzycznego.</p><p>Zespół zdecydował się na częściową zmianę brzmienia i wizerunku. <strong>Jon Bon Jovi, Richie Sambora, David Bryan, Alec John Such i Tico Torres</strong> nagrali album dojrzalszy, mniej podporządkowany stadionowym schematom i bardziej zróżnicowany stylistycznie. Producentem był <strong>Bob Rock</strong>, znany między innymi ze współpracy z Metallicą.</p><p>Największymi przebojami płyty stały się <strong>„Keep the Faith”</strong>, <strong>„Bed of Roses”</strong>, <strong>„In These Arms”</strong> i <strong>„I'll Sleep When I'm Dead”</strong>. Szczególnie „Bed of Roses” pokazała nową twarz grupy: bardziej refleksyjną, mniej skupioną na rockowej brawurze, a mocniej na emocjonalnym przekazie. Album zawierał również niemal dziesięciominutową kompozycję <strong>„Dry County”</strong>, będącą jednym z najbardziej ambitnych utworów w dorobku zespołu.</p><p><strong>„Keep the Faith”</strong> nie był prostym powtórzeniem sukcesu <strong>„Slippery When Wet”</strong> czy <strong>„New Jersey”</strong>. Okazał się próbą przetrwania zmian, które dla wielu wykonawców tej epoki oznaczały koniec wielkiej popularności. Bon Jovi udowodnili, że rockowa grupa może dojrzewać razem ze swoją publicznością, nie tracąc przy tym własnej tożsamości.</p><h3>1993 – Umiera Leon Theremin, pionier muzyki elektronicznej (33 lata temu)</h3><p><strong>3 listopada 1993 roku w Moskwie zmarł Leon Theremin</strong>, rosyjski wynalazca i muzyk, twórca jednego z najbardziej niezwykłych instrumentów w historii. <strong>Theremin</strong> pozwalał wydobywać dźwięki bez fizycznego dotykania instrumentu. Wykonawca poruszał rękami w pobliżu anten kontrolujących wysokość i głośność dźwięku, tworząc charakterystyczne, płynne brzmienia.</p><p>Instrument wykorzystywano w muzyce klasycznej, eksperymentalnej, filmowej i popularnej. Jego niezwykły ton stał się jednym z dźwiękowych symboli fantastyki naukowej oraz kina grozy. Theremin wpłynął również na rozwój nowoczesnych instrumentów elektronicznych, a jego rozwiązania zainspirowały między innymi Roberta Mooga.</p><p>W historii rocka szczególnie interesujące są związki thereminu z poszukiwaniami brzmieniowymi lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. <strong>Jimmy Page z Led Zeppelin</strong> wykorzystywał instrument podczas koncertów, tworząc charakterystyczne, kosmiczne efekty dźwiękowe. Z kolei w przeboju <strong>„Good Vibrations” The Beach Boys</strong> zastosowano elektroniczny instrument Electro-Theremin, którego brzmienie nawiązywało do wynalazku Theremina.</p><p>Jego życie było jednak znacznie bardziej dramatyczne niż historia jednego instrumentu. Po powrocie do Związku Radzieckiego został uwięziony i pracował nad rozwiązaniami technicznymi dla sowieckich służb specjalnych. Jego biografia łączy zatem historię muzyki elektronicznej z opowieścią o represjach, nauce i zimnowojennym szpiegostwie.</p><h3>2024 – Śmierć Quincy Jonesa. Człowieka stojącego za „Thrillerem” (2 lata temu)</h3><p><strong>3 listopada 2024 roku zmarł Quincy Jones</strong>, którego nazwisko na zawsze pozostanie związane z największymi nagraniami <strong>Michaela Jacksona</strong>. To właśnie on wyprodukował albumy <strong>„Off the Wall”</strong>, <strong>„Thriller”</strong> i <strong>„Bad”</strong>, tworząc wraz z Jacksonem jedno z najważniejszych artystycznych partnerstw w historii muzyki popularnej.</p><p><strong>„Thriller” z 1982 roku</strong> przekroczył tradycyjne granice gatunkowe. Łączył funk, disco, pop, rock i rhythm and blues, a przy jego powstawaniu uczestniczyli muzycy o bardzo różnym doświadczeniu. Jones potrafił połączyć doskonałą technikę studyjną z wyczuciem melodii, rytmu i emocji. Wiedział, kiedy pozwolić wybrzmieć orkiestrze, a kiedy wystarczy kilka dźwięków basu i perkusji.</p><p>Nie ograniczał się jednak do współpracy z Jacksonem. Wcześniej odnosił sukcesy jako jazzowy aranżer i dyrygent, współpracował z <strong>Frankiem Sinatrą</strong> i wieloma legendami amerykańskiej muzyki. Był także jednym z organizatorów nagrania <strong>„We Are the World”</strong> w 1985 roku, które stało się globalnym symbolem muzycznej działalności charytatywnej.</p><p><strong>Quincy Jones</strong> należał do nielicznych twórców, którzy potrafili jednocześnie rozumieć tradycję wielkich orkiestr jazzowych i wymagania nowoczesnej produkcji popowej. Jego wpływ na muzykę ostatnich siedemdziesięciu lat jest trudny do przecenienia.</p><p>Tego dnia w sporcie</p><h3>1991 – Ayrton Senna wygrywa deszczowe Grand Prix Australii (35 lat temu)</h3><p><strong>3 listopada 1991 roku Ayrton Senna zwyciężył w Grand Prix Australii Formuły 1</strong>, rozegranym na ulicznym torze w Adelaide. Był to jeden z najbardziej niezwykłych wyścigów w historii tej dyscypliny. Ulewny deszcz sprawił, że rywalizacja stała się skrajnie niebezpieczna, a samochody traciły przyczepność na zalanym asfalcie. Wyścig przerwano po zaledwie 16 okrążeniach, a oficjalną klasyfikację ustalono według wyników po 14 okrążeniach.</p><p>Senna, reprezentujący McLarena, został zwycięzcą, przed Nigelem Mansellem i Gerhardem Bergerem. Ze względu na skrócony dystans przyznano tylko połowę przewidzianych punktów. Brazylijczyk miał już wcześniej zapewniony trzeci tytuł mistrza świata, a wynik w Adelaide przypieczętował również sukces McLarena w klasyfikacji konstruktorów.</p><p>Wyścig przypomina, że Formuła 1 przez dziesięciolecia była sportem balansującym na granicy technicznych możliwości i ludzkiego bezpieczeństwa. Senna, uważany za jednego z najwybitniejszych kierowców w historii, słynął z niezwykłej umiejętności jazdy w deszczu. Tego dnia nawet jego talent nie mógł jednak zmienić faktu, że warunki na torze były zbyt niebezpieczne dla kontynuowania zawodów.</p><h3>2019 – Lewis Hamilton zdobywa szósty tytuł mistrza świata (7 lat temu)</h3><p><strong>3 listopada 2019 roku Lewis Hamilton zapewnił sobie szósty tytuł mistrza świata Formuły 1</strong>, zajmując drugie miejsce w Grand Prix Stanów Zjednoczonych w Austin. Wyścig wygrał jego zespołowy partner z Mercedesa, <strong>Valtteri Bottas</strong>, ale Hamiltonowi rezultat wystarczył do przypieczętowania mistrzostwa.</p><p>Brytyjczyk dołączył wówczas do wąskiego grona kierowców, którzy zdobyli co najmniej sześć tytułów. Przed nim taki dorobek miał tylko <strong>Michael Schumacher</strong>, siedmiokrotny mistrz świata. Hamilton już wtedy należał do największych postaci współczesnego sportu motorowego, a w kolejnym sezonie wyrównał rekord niemieckiego kierowcy.</p><h3>2024 – Max Verstappen wygrywa Grand Prix São Paulo z 17. pozycji (2 lata temu)</h3><p><strong>3 listopada 2024 roku Max Verstappen odniósł jedno z najbardziej imponujących zwycięstw w swojej karierze</strong>, triumfując w Grand Prix São Paulo. Holender startował dopiero z <strong>17. pola</strong>, po nieudanych kwalifikacjach i karze za wymianę elementów jednostki napędowej. Mimo to w niezwykle trudnych warunkach pogodowych przebijał się przez stawkę, wykorzystując tempo samochodu, umiejętności jazdy w deszczu i odpowiednią strategię zespołu Red Bull.</p><p>Wyścig obfitował w neutralizacje, błędy kierowców i dramatyczne zmiany sytuacji na torze. Verstappen ostatecznie zwyciężył przed <strong>Estebanem Oconem i Pierre'em Gaslym</strong>, którzy zapewnili ekipie Alpine sensacyjne podwójne podium. Był to triumf, który umocnił Holendra na drodze do czwartego kolejnego tytułu mistrza świata.</p><h3>Sport dziś – 3 listopada 2026 roku</h3><p><strong>We wtorek, 3 listopada 2026 roku, rozpoczyna się czwarta kolejka fazy ligowej UEFA Champions League.</strong> W programie znalazło się dziewięć spotkań, w tym kilka szczególnie interesujących konfrontacji.</p><p>O godzinie <strong>18.45</strong> zaplanowano mecze <strong>Szachtar Donieck – Sporting CP</strong> oraz <strong>Galatasaray – VfB Stuttgart</strong>. O <strong>21.00</strong> rozpoczną się między innymi spotkania <strong>Atlético Madryt – Bayern Monachium</strong>, <strong>FC Barcelona – Aston Villa</strong>, <strong>Manchester United – AS Roma</strong>, <strong>Feyenoord – Inter Mediolan</strong> oraz <strong>Villarreal – Paris Saint-Germain</strong>.</p><p>Z perspektywy lokalnego sportu warto także pamiętać, że <strong>jutro, 4 listopada, w COS–OPO w Spale zaplanowano VI Olimpiadę Powiatu Tomaszowskiego Dzieci i Młodzieży Szkolnej w Lekkiej Atletyce</strong>. Będzie to okazja do rywalizacji szkolnych reprezentacji z naszego powiatu w miejscu kojarzonym z tradycjami polskiego sportu olimpijskiego.</p><h3><span style="color:#c0392b;"><strong><u>Tomaszów Mazowiecki – lokalny ślad historii</u></strong></span></h3><h3>1918 – Odsłonięcie pomnika Tadeusza Kościuszki w Tomaszowie (108 lat temu)</h3><p><strong>3 listopada 1918 roku w Tomaszowie Mazowieckim odsłonięto pomnik Tadeusza Kościuszki</strong>, stojący do dzisiaj na placu jego imienia. Było to wydarzenie o znaczeniu znacznie większym niż zwykła uroczystość patriotyczna. Polska nie odzyskała jeszcze formalnie niepodległości, a miasto pozostawało pod niemiecką okupacją. Mimo to tysiące mieszkańców wyszły na ulice, aby oddać hołd bohaterowi narodowemu i zamanifestować własne aspiracje do wolności.</p><p>Do uroczystości przygotowywano się od ponad roku. Pomysł budowy monumentu pojawił się podczas obchodów setnej rocznicy śmierci Kościuszki, przypadającej w październiku 1917 roku. Powołano specjalny komitet, w którego działalność zaangażowali się przedstawiciele miejscowych środowisk społecznych, religijnych i narodowościowych. Wśród organizatorów znalazł się lekarz i działacz społeczny <strong>dr Stanisław Kostka Narewski</strong>. Fundusze na pomnik gromadzono dzięki składkom mieszkańców.</p><p>Historia budowy monumentu nie była jednak wolna od sporów. Jak przypomina w opracowaniu <strong>dr Daniel Warzocha z Muzeum im. Antoniego hr. Ostrowskiego</strong>, pojawiały się głosy, że w czasie wojennej biedy należałoby raczej pomagać najuboższym mieszkańcom, zamiast przeznaczać pieniądze na pomnik.</p><p>Jeden z uczestników debaty argumentował, że <strong>„zamiast pomnika potrzebny jest nędzarzom tomaszowskim chleb”</strong>. Był to głos odzwierciedlający dramatyczną sytuację społeczną miasta, którego mieszkańcy odczuwali skutki wojny, braków żywności i gospodarczej zapaści.</p><p>Zwolennicy budowy monumentu odpowiadali jednak, że człowiek potrzebuje nie tylko materialnej pomocy, ale również nadziei i symboli pozwalających przetrwać najtrudniejsze czasy. Dyskusja ta brzmi zaskakująco współcześnie. Także dziś w debatach samorządowych powracają pytania o hierarchię wydatków publicznych, inwestycje w kulturę, pamięć historyczną i codzienne potrzeby mieszkańców.</p><p>Ostatecznie pomnik powstał. <strong>Uroczyste odsłonięcie nastąpiło w niedzielę, 3 listopada 1918 roku</strong>, zaledwie dziewięć dni przed rozbrojeniem niemieckiego garnizonu w Tomaszowie Mazowieckim. Według opracowania Towarzystwa Przyjaciół Tomaszowa Mazowieckiego wydarzenie zgromadziło kilkanaście tysięcy uczestników. W manifestacji wzięli udział nie tylko mieszkańcy miasta, ale także delegacje z okolicznych miejscowości, w tym <strong>Białobrzegów i Smardzewic</strong>.</p><h3>1939–1947 – Zniszczenie, ukrycie i odbudowa pomnika Kościuszki</h3><p>Historia tomaszowskiego monumentu nie skończyła się na listopadowej uroczystości 1918 roku. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości pomnik stał się jednym z najważniejszych symboli miasta oraz miejscem patriotycznych obchodów.</p><p>W październiku 1939 roku niemieccy okupanci zdecydowali o jego rozebraniu. Chcieli usunąć z miejskiej przestrzeni symbol polskich tradycji niepodległościowych, zanim nadejdzie 11 listopada.</p><p><strong>Pomnik przetrwał dzięki odwadze pracowników miejskiej betoniarni.</strong> Zamiast go zniszczyć, ukryli jego elementy, ryzykując własnym życiem. W opracowaniu Towarzystwa Przyjaciół Tomaszowa Mazowieckiego wymieniono osoby zaangażowane w ratowanie monumentu, między innymi <strong>Stefana Smolnickiego, Franciszkę Smolnicką, Jerzego Kadowa i Józefa Kubickiego</strong>.</p><p>Po zakończeniu wojny pomnik wydobyto z ukrycia i poddano renowacji. Prace prowadził tomaszowski mistrz kamieniarski <strong>Edward Natkański</strong>. Ponowne odsłonięcie odbyło się <strong>12 października 1947 roku</strong>.</p><p>Dzisiaj pomnik Tadeusza Kościuszki jest czymś więcej niż kamiennym monumentem stojącym w centrum miasta. To świadek trzech zasadniczo różnych okresów polskiej historii: odzyskiwania niepodległości, niemieckiej okupacji oraz powojennej odbudowy.</p><p><strong>3 listopada 2026 roku przypada dokładnie 108. rocznica jego pierwszego odsłonięcia.</strong> Warto o tym pamiętać, przechodząc przez plac Kościuszki, który dla wielu tomaszowian jest po prostu częścią codziennej drogi do pracy, szkoły czy sklepu.</p><h3>1930 – Pierwszy Spalski Hubertus z udziałem prezydenta Ignacego Mościckiego (96 lat temu)</h3><p><strong>3 listopada 1930 roku w Spale odbyły się pierwsze uroczyste obchody św. Huberta zainicjowane przez prezydenta Ignacego Mościckiego.</strong> Był to początek tradycji, która na trwałe związała miejscowość z ogólnopolskim środowiskiem leśnym i łowieckim. Spała była wówczas jedną z najważniejszych rezydencji wypoczynkowych głowy państwa, a otaczające ją lasy stanowiły miejsce polowań, spotkań politycznych i wydarzeń reprezentacyjnych.</p><p>Prezydent <strong>Ignacy Mościcki</strong> przywiązywał dużą wagę do kontaktów ze środowiskiem leśników i myśliwych. Spalskie święto nie ograniczało się więc wyłącznie do polowań. Obejmowało również nabożeństwa, oficjalne spotkania, zawody strzeleckie i elementy ceremoniału leśnego.</p><p>W okresie międzywojennym uroczystości rozpoczynały się od mszy świętej w spalskim kościele, po której następowały spotkania prezydenta z przedstawicielami środowisk leśnych. Organizowano również zawody i pokazy umiejętności, a uczestnicy mogli otrzymywać specjalne odznaki pamiątkowe. Tradycja Spalskiego Hubertusa została przerwana przez drugą wojnę światową, ale po latach powróciła jako element życia kulturalnego i historycznego regionu.</p><p>Z dzisiejszej perspektywy <strong>Hubertus w Spale</strong> przypomina także o mniej znanym obliczu prezydentury Ignacego Mościckiego. W świadomości historycznej pozostaje on przede wszystkim głową państwa w ostatnich latach przed wybuchem drugiej wojny światowej. Tymczasem jego związki ze Spałą, miejscowymi lasami i działalnością łowiecką pozostawiły trwały ślad w regionalnej tradycji.</p><p>Również historia spalskiego kościoła, prezydenckiej rezydencji, okolicznych nadleśnictw i myśliwskiego ceremoniału stanowi ważny fragment dziejów powiatu tomaszowskiego. Nie są to jedynie opowieści o polowaniach. To część społecznej historii miejsca, w którym spotykały się wielka polityka, przyroda i codzienne życie mieszkańców.</p><h3>Tomaszów i Spała – dwie historie zapisane pod datą 3 listopada</h3><p><strong>3 listopada jest szczególną datą w historii naszego powiatu.</strong> Dokładnie tego dnia, w odstępie zaledwie dwunastu lat, miały miejsce dwa wydarzenia, które do dziś są obecne w lokalnej pamięci.</p><p>W 1918 roku Tomaszów manifestował przywiązanie do polskiej niepodległości, odsłaniając pomnik Kościuszki. W 1930 roku Spała budowała swoją ogólnopolską pozycję jako miejsce ważnych wydarzeń państwowych i tradycji leśnych.</p><p>Obie rocznice pokazują dwie różne twarze regionu. Pierwszą tworzy przemysłowe miasto, którego mieszkańcy walczyli o zachowanie narodowej tożsamości w trudnych czasach. Drugą – Spała, otoczona lasami, która stała się miejscem spotkań politycznych i kultywowania szczególnych tradycji.</p><p>Nie wszystkie lokalne rocznice trafiają do podręczników historii. Niektóre pozostają zapisane w pomnikach, fotografiach, archiwalnych broszurach i wspomnieniach mieszkańców.</p><p><strong>3 listopada 2026 roku warto przypomnieć właśnie te dwa wydarzenia.</strong> Pokazują bowiem, że historia Tomaszowa Mazowieckiego i powiatu tomaszowskiego nie jest wyłącznie dodatkiem do historii Polski. Jest jej integralną częścią.</p><hr><p><strong>Historia 3 listopada ma wiele twarzy.</strong> W Tomaszowie Mazowieckim mieszkańcy odsłaniali pomnik Kościuszki, nie wiedząc jeszcze, że za kilka dni niemieckie panowanie w mieście dobiegnie końca. W Kilonii bunt marynarzy zapowiadał upadek cesarstwa. Na Majdanku, ćwierć wieku później, niemieccy oprawcy dokonywali masowego mordu, którego rozmiary do dzisiaj trudno objąć wyobraźnią.</p><p>W kolejnych latach człowiek nauczył się wysyłać sondy ku innym planetom i budować coraz bardziej zaawansowane instrumenty muzyczne. Godzilla stała się symbolem atomowego lęku, Rage Against the Machine zamienili gniew w muzykę, a Quincy Jones udowodnił, że studio nagraniowe może być miejscem narodzin dzieł należących do światowej kultury.</p><p>Wszystkie te historie prowadzą do podobnej refleksji: <strong>postęp techniczny nie oznacza automatycznie postępu moralnego, a wielkość człowieka nie zawsze mierzy się rozmiarem jego osiągnięć</strong>.</p><p>Czasem przejawia się w odwadze tych, którzy potrafili ocalić pomnik przed okupantem. Czasem w sprzeciwie wobec przemocy, a czasem w twórczości zdolnej przetrwać wiele pokoleń.</p><p>Historia nie musi być odległa. W Tomaszowie Mazowieckim wystarczy przejść przez plac Kościuszki, aby znaleźć jej materialny ślad.</p> ]]></content:encoded></item></channel>
</rss>
