Basen „Złota Rybka” przy ulicy Ostrowskiego 14 w Tomaszowie Mazowieckim od lat służy uczniom, rodzinom z dziećmi, seniorom i wszystkim, którzy zamiast kolejnego wieczoru przed telewizorem wybierają aktywność fizyczną. Obiekt jest ważnym elementem miejskiej infrastruktury sportowo-rekreacyjnej. I właśnie dlatego informacje o możliwych nieprawidłowościach w jego funkcjonowaniu zasługują na poważne potraktowanie.

5 listopada 2026 roku radna Rady Miejskiej Agnieszka Walasik skierowała do prezydenta miasta interpelację dotyczącą funkcjonowania pływalni. Dokument wpłynął do Biura Rady 6 listopada, a 10 listopada został przekazany prezydentowi.

Nie jest to wystąpienie dotyczące kosmetycznych niedogodności. Radna wskazuje trzy problemy, które – jeżeli zostaną potwierdzone – mogą świadczyć zarówno o obniżonym standardzie świadczonych usług, jak i o konieczności podjęcia działań związanych z bezpieczeństwem użytkowników.

Trzy życzenia do „Złotej Rybki”. Żadne nie jest wygórowane

Pierwszy problem dotyczy wyłączenia z użytkowania części rekreacyjnej basenu. Według informacji przekazanych radnej przez mieszkańców strefa ta była całkowicie niedostępna dla odwiedzających. Użytkownicy mieli również skarżyć się na brak jasnych informacji o przyczynach zamknięcia.

To istotna kwestia. Pływalnia nie jest przecież wyłącznie miejscem sportowego pokonywania kolejnych długości basenu. Dla rodzin z dziećmi czy osób starszych część rekreacyjna bywa równie ważna jak tory pływackie.

Jeżeli jest zamknięta, klienci powinni wiedzieć dlaczego, na jak długo i czy ograniczenie wpływa na warunki korzystania z obiektu.

Drugi problem wydaje się z pozoru bardziej prozaiczny. Zimna woda pod prysznicami. Po wyjściu z basenu trudno uznać ją za szczególnie pożądaną atrakcję. Zwłaszcza w listopadzie, kiedy jesień coraz wyraźniej przypomina o nadchodzącej zimie.

Radna zwraca uwagę, że odpowiednia temperatura wody w strefie natryskowej ma szczególne znaczenie dla dzieci i seniorów. Pyta więc, skąd wynikają problemy i jakie działania zostaną podjęte, aby zapewnić użytkownikom właściwe warunki.

Nie chodzi o luksus. Chodzi o standard, którego można oczekiwać od ogólnodostępnego obiektu sportowego.

Sauna parowa czy niebezpieczna niespodzianka?

Najpoważniejszy zarzut dotyczy jednak funkcjonowania sauny mokrej, czyli parowej.

Według relacji mieszkańców przytoczonych przez radną urządzenie nie działa prawidłowo. Generowana ma być zbyt mała ilość pary wodnej, a z dysz zamiast oczekiwanego efektu miałoby wydobywać się bardzo gorące powietrze.

W interpelacji pada stwierdzenie, że powietrze to bezpośrednio parzy osoby przebywające wewnątrz.

To już nie jest kwestia wygody. To sygnał, który wymaga technicznego wyjaśnienia. Jeżeli zgłoszenia użytkowników odpowiadają rzeczywistemu stanowi urządzeń, należy sprawdzić, czy korzystanie z sauny jest bezpieczne.

Trzeba jednak wyraźnie podkreślić, że przedstawiony opis pochodzi z interpelacji radnej, która powołuje się na sygnały mieszkańców. Nie dysponujemy wynikami kontroli technicznej potwierdzającej nieprawidłowości ani dokumentacją wskazującą, że doszło do konkretnych przypadków oparzeń.

Nie byłoby więc uczciwe przesądzać, że sauna rzeczywiście stwarza zagrożenie. Równie nieodpowiedzialne byłoby jednak zignorowanie takiego sygnału.

Radna pyta wprost o datę ostatniego przeglądu technicznego generatora pary oraz działania mające wyeliminować zgłaszane nieprawidłowości. Odpowiedzi powinny opierać się na dokumentacji technicznej, a nie wyłącznie na zapewnieniach, że wszystko działa prawidłowo.

Kwiecień, sierpień, październik. Wcześniej też pojawiały się utrudnienia

Historia ostatnich miesięcy pokazuje, że „Złota Rybka” miała już okresy ograniczonej dostępności poszczególnych atrakcji.

W kwietniu 2026 roku w komunikatach pływalni informowano o czasowym wyłączeniu saun. 13 kwietnia nieczynne były zarówno sauna mokra, jak i sucha. Dzień później przekazano, że sauna parowa pozostaje zamknięta do odwołania. Już 15 kwietnia pojawił się komunikat o ponownym udostępnieniu tej części obiektu.

Kolejny sygnał nadszedł latem. 10 sierpnia 2026 roku Urząd Miasta Tomaszowa Mazowieckiego oficjalnie poinformował o zamknięciu „Złotej Rybki” z powodu awarii. Pływalnia miała pozostawać nieczynna do godziny 14.00, a według późniejszego komunikatu ponownie przyjmowała klientów od godziny 15.00.

W październiku pojawiły się natomiast informacje o czasowym wyłączeniu basenu rekreacyjnego. Z archiwizowanych komunikatów wynika, że strefa ta miała być niedostępna 15 października w godzinach 14.00–22.00 oraz 17 października w godzinach 7.00–14.00.

Czy to przypadkowe, niezależne od siebie zdarzenia, czy sygnał problemów wymagających szerszej modernizacji? Na podstawie dostępnych informacji nie sposób tego rozstrzygnąć. Nie ma również dowodów, że kwietniowe problemy z sauną, sierpniowa awaria i obecne zgłoszenia mają wspólną przyczynę.

Właśnie dlatego istotne są protokoły przeglądów, dokumentacja napraw oraz informacje o faktycznym stanie technicznym instalacji.

Popularność basenu nie może usprawiedliwiać usterek

O tym, jak intensywnie wykorzystywany jest obiekt, pisał już w październiku „Tomaszowski Informator Tygodniowy”. W materiale dotyczącym dostępności pływalni oraz zasad korzystania z suszarek do włosów przytoczono wypowiedzi mieszkańców i stanowisko dyrekcji szkoły.

Izabela Śliwińska, dyrektorka Szkoły Podstawowej nr 10, wyjaśniała wówczas, że pływalnia jest intensywnie wykorzystywana przez mieszkańców, grupy zorganizowane i organizacje, a harmonogram musi godzić potrzeby różnych użytkowników.

Według informacji przedstawionych w tamtym materiale w godzinach popołudniowych korzystało z niej między innymi 11 szkółek pływackich i cztery stowarzyszenia senioralne.

To pokazuje skalę społecznego znaczenia obiektu. Każde ograniczenie jego funkcjonowania dotyka nie tylko pojedynczych klientów, ale potencjalnie całych grup mieszkańców.

Duże zainteresowanie basenem jest oczywiście dobrą wiadomością. Nie może jednak zastępować odpowiedzi na pytania o stan infrastruktury.

Pełna cena za niepełną usługę? Radna pyta o obniżki

W interpelacji pojawia się także kwestia finansowa. Czy mieszkańcy powinni płacić niezmienione ceny biletów, jeżeli część atrakcji pozostaje niedostępna?

Agnieszka Walasik proponuje rozważenie czasowego obniżenia opłat za wejście na pływalnię w związku z ograniczeniami dotyczącymi strefy rekreacyjnej i saun.

Nie oznacza to automatycznie, że każdemu klientowi przysługuje zniżka. Wiele zależy od obowiązującego cennika, regulaminu i zakresu usługi objętej konkretnym biletem.

Pytanie pozostaje jednak zasadne. Jeżeli mieszkańcy wybierają obiekt ze względu na określone atrakcje, powinni otrzymać czytelną informację, czy są one dostępne przed zakupem biletu.

Samorządowa pływalnia nie musi przecież konkurować z luksusowymi termami. Powinna natomiast zapewniać przejrzyste zasady korzystania z usług i właściwy standard techniczny.

Bezpieczeństwo to obowiązek, a nie dobra wola

Sprawa ma także wymiar prawny.

Art. 61 Prawa budowlanego, w związku z art. 5 ust. 2 tej ustawy, nakłada na właścicieli i zarządców obiektów obowiązki związane z ich prawidłowym utrzymaniem i użytkowaniem, w tym zachowaniem należytego stanu technicznego.

Nie oznacza to, że każda niesprawna atrakcja basenowa automatycznie stanowi naruszenie Prawa budowlanego. O tym mogą przesądzać dopiero konkretne ustalenia dotyczące charakteru usterki, urządzeń oraz obowiązków ich użytkownika lub zarządcy.

W przypadku zgłoszeń dotyczących możliwości oparzenia istotne jest przede wszystkim ustalenie, czy przeprowadzono odpowiednią kontrolę i czy podjęto działania ograniczające potencjalne ryzyko.

Publiczny charakter obiektu oznacza szczególną odpowiedzialność za bezpieczeństwo użytkowników. Tym bardziej że korzystają z niego dzieci i młodzież uczestniczące w zajęciach szkolnych.

Prezydent musi odpowiedzieć. Prawo wyznacza termin

Interpelacja Agnieszki Walasik trafiła już do miejskiego systemu obsługi Rady Miejskiej.

Zgodnie z art. 24 ust. 6 ustawy o samorządzie gminnym prezydent miasta lub osoba przez niego wyznaczona ma obowiązek udzielić pisemnej odpowiedzi w terminie 14 dni od otrzymania interpelacji.

Jeżeli dokument został doręczony prezydentowi 10 listopada, termin ten upłynie 24 listopada 2026 roku.

Na dzień 11 listopada w publicznym rejestrze nie było jeszcze odpowiedzi.

Mieszkańcy powinni z niej dowiedzieć się przede wszystkim, jakie były przyczyny zamknięcia części rekreacyjnej, czy problemy z temperaturą wody zostały zweryfikowane, kiedy ostatnio przeprowadzono przegląd generatora pary i czy obiekt przewiduje jakiekolwiek zmiany w opłatach.

Warto byłoby także wyjaśnić, czy odnotowano formalne zgłoszenia dotyczące oparzeń lub innych niebezpiecznych sytuacji oraz czy sporządzono dokumentację pozwalającą ocenić stan urządzeń.

„Złota Rybka” nie musi spełniać życzeń. Musi działać bezpiecznie

W całej tej historii najbardziej uderza zwyczajność przedstawionych oczekiwań. Nikt nie domaga się marmurowych posadzek, wodnych fajerwerków ani standardów pięciogwiazdkowego uzdrowiska.

Mieszkańcy chcą korzystać z infrastruktury, za którą płacą, w odpowiednich i bezpiecznych warunkach. Chcą wiedzieć, dlaczego część basenu jest niedostępna, kiedy zostanie uruchomiona i czy urządzenia, z których korzystają, są właściwie kontrolowane.

Nie przesądzamy dziś, czy wszystkie zarzuty opisane przez radną znajdują potwierdzenie w stanie technicznym „Złotej Rybki”. To zadanie dla zarządcy obiektu i miejskich służb odpowiedzialnych za nadzór.

Jedno jest jednak pewne: im poważniejszy sygnał, tym bardziej konkretna powinna być odpowiedź.

Bo w baśni można było liczyć na czary. W Tomaszowie Mazowieckim wystarczą sprawne instalacje, rzetelne przeglądy i uczciwa informacja dla mieszkańców.

Do sprawy wrócimy po uzyskaniu stanowiska władz miasta i zarządcy pływalni.

Nasz artykuł w telegraficznym skrócie

Decyzja wojewody. 6 listopada 2026 roku wojewoda łódzka Dorota Ryl wydała zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnej powiatowej Pauliny Sochy.

Powód? Według wojewody radna naruszyła ustawowy zakaz zarządzania działalnością gospodarczą prowadzoną z wykorzystaniem mienia powiatu. Sprawa dotyczy jej pracy na stanowisku dyrektora finansowego – głównej księgowej Tomaszowskiego Centrum Zdrowia.

Dokumenty zamiast deklaracji. Podpisywanie planów finansowych, nadzór nad finansami, zatwierdzanie dokumentów i reprezentowanie TCZ – te czynności wojewoda uznała za dowody wykonywania funkcji zarządczych.

Dwie sprzeczne oceny. Rada Powiatu uznała, że radna nie zarządzała działalnością TCZ. Tymczasem opinia prawna przekazana przez Zarząd Powiatu wskazywała na naruszenie ustawowego zakazu.

Rada nie wygasiła mandatu. Mimo wezwania wojewody uchwała nie uzyskała wymaganej większości. Ostatecznie interweniował organ nadzoru.

Sprawa nie musi być zakończona. Zarządzenie można zaskarżyć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w ciągu 30 dni od doręczenia.

Prawo nie potrzebuje większości głosów

George Orwell w „Folwarku zwierzęcym” pokazał mechanizm, w którym zasady potrafią zmieniać znaczenie w zależności od tego, komu mają służyć. Nie trzeba jednak sięgać do literackiej dystopii, żeby dostrzec problem, przed którym stanął samorząd powiatu tomaszowskiego. Wystarczy przeczytać zarządzenie zastępcze wojewody łódzkiego z 6 listopada 2026 roku, znak PNIK-I.4131.164.2026.

Dokument rozpoczyna się bez wielkich słów, bez politycznych deklaracji i bez miejsca na interpretacyjne fajerwerki. Wojewoda Dorota Ryl, działając na podstawie art. 85a ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym, stwierdza wygaśnięcie mandatu radnej Rady Powiatu w Tomaszowie Mazowieckim Pauliny Sochy.

Przyczyną jest, w ocenie organu nadzoru, naruszenie art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym, zabraniającego radnym między innymi zarządzania działalnością gospodarczą prowadzoną z wykorzystaniem mienia powiatu, w którym sprawują mandat.

Sprawa dotyczy zatrudnienia Pauliny Sochy w Tomaszowskim Centrum Zdrowia sp. z o.o., czyli spółce, której jedynym wspólnikiem jest Powiat Tomaszowski. Od 5 lutego 2025 roku radna pełniła obowiązki dyrektora do spraw finansowych, a miesiąc później objęła stanowisko dyrektora do spraw finansowych – głównej księgowej.

To ważne rozróżnienie. Sam fakt zatrudnienia radnego w spółce nie oznacza automatycznie naruszenia zakazu. Kluczowe jest to, jakie czynności wykonuje, czy zarządza działalnością przedsiębiorcy i czy działalność ta wykorzystuje majątek samorządu.

Wojewoda uznała, że w tym przypadku ustawowe przesłanki zostały spełnione.

Dwie opinie, jeden powiat. Która wersja była wygodniejsza?

Najbardziej zastanawiający fragment uzasadnienia nie dotyczy jednak samego zatrudnienia radnej. Dotyczy zachowania powiatowych instytucji, które na podstawie dokumentów potrafiły dojść do zasadniczo odmiennych wniosków.

21 kwietnia 2026 roku Rada Powiatu w Tomaszowie Mazowieckim przyjęła uchwałę nr XLII/220/2026. W jej uzasadnieniu uznano, że Tomaszowskie Centrum Zdrowia rzeczywiście prowadzi działalność gospodarczą z wykorzystaniem majątku powiatu, jednak Paulina Socha nie zarządzała tą działalnością i nie występowała jako przedstawiciel ani pełnomocnik spółki w jej prowadzeniu.

A teraz informacja, która zasługuje na szczególną uwagę.

Tego samego dnia, 21 kwietnia, Zarząd Powiatu przekazał wojewodzie opinię prawną, z której wynikało, że Paulina Socha, będąc zatrudnioną na wskazanych stanowiskach w TCZ, naruszyła zakaz określony w art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym.

Trudno przejść nad tym do porządku dziennego.

Rada Powiatu przedstawiała stanowisko korzystne dla radnej. Zarząd Powiatu przesyłał opinię prawną prowadzącą do przeciwnego wniosku. Oba dokumenty trafiły do organu nadzoru.

Nie oznacza to oczywiście, że autorzy jednego z nich działali w złej wierze. Oznacza jednak, że mieszkańcy mają prawo zapytać, dlaczego w tak fundamentalnej sprawie nie udało się wypracować spójnej interpretacji, jakie argumenty przeważyły wśród radnych i czy wszystkie dostępne opinie potraktowano z jednakową powagą.

W samorządzie prawo nie powinno być dekoracją, którą ustawia się na pierwszym planie podczas uroczystej sesji, a odsuwa na bok wtedy, gdy zaczyna komplikować polityczne rachunki.

Podpisy, przelewy, plany finansowe. Wojewoda sprawdziła, co kryło się za nazwą stanowiska

Sedno rozstrzygnięcia znalazło się na kolejnych stronach dokumentu. Wojewoda nie poprzestała na analizie nazwy stanowiska, regulaminu organizacyjnego czy deklaracji o podporządkowaniu prezesowi spółki. Sięgnęła do rzeczywistych czynności wykonywanych przez Paulinę Sochę.

A katalog ten jest obszerny.

Z dokumentacji wynika, że do obowiązków dyrektora finansowego należały między innymi wykonywanie dyspozycji środkami pieniężnymi, kontrasygnowanie dokumentów mogących powodować zobowiązania majątkowe, sporządzanie planów finansowych i nadzór nad ich realizacją, rozliczanie dotacji, kontrole wewnętrzne oraz nadzorowanie podległych pracowników.

Wojewoda przeanalizowała również konkretne dokumenty. Radna zatwierdzała wnioski urlopowe i dotyczące opieki nad dzieckiem, akceptowała dokumenty związane z zatrudnieniem i świadczeniami zdrowotnymi, zatwierdzała zestawienia płac, występowała w imieniu spółki do ZUS, podpisywała zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu.

Wspólnie z prezesem zarządu podpisała także plan finansowy Tomaszowskiego Centrum Zdrowia na 2025 rok.

To już nie jest wyłącznie abstrakcyjna dyskusja o tym, czy słowo „dyrektor” oznacza zarządzanie. To analiza konkretnych uprawnień i czynności, które organ nadzoru uznał za przesądzające o charakterze wykonywanej pracy.

Wojewoda odwołała się przy tym do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym wyroku z 14 marca 2023 roku, sygn. III OSK 933/22. Wynika z niego, że zarządzanie działalnością przedsiębiorcy nie musi oznaczać zasiadania w jego zarządzie. Może obejmować również samodzielne wykonywanie określonych czynności zarządczych przez osoby zajmujące stanowiska kierownicze.

Innymi słowy, dla zastosowania ustawowego zakazu ważniejsze od tabliczki na drzwiach gabinetu mogą okazać się rzeczywisty zakres odpowiedzialności, kompetencje i podejmowane decyzje.

Po obu stronach stołu. Radna i przedstawicielka spółki

Jest jeszcze jeden wątek, którego w publicystycznej analizie tej sprawy pominąć nie wolno.

Z dokumentów przywołanych przez wojewodę wynika, że Paulina Socha uczestniczyła w 2025 roku w dziesięciu posiedzeniach Rady Nadzorczej TCZ. Brała również udział w Zgromadzeniu Wspólników 30 czerwca 2025 roku, podczas którego przedstawiała informacje dotyczące finansów spółki.

Na tym jednak nie koniec.

Wojewoda ustaliła, że Paulina Socha występowała w imieniu Tomaszowskiego Centrum Zdrowia również podczas sesji Rady Powiatu: 17 czerwca i 16 grudnia 2025 roku oraz 16 lutego 2026 roku.

I właśnie tutaj pojawia się zasadniczy problem.

Radny powiatowy jest przedstawicielem mieszkańców. Ma nie tylko podejmować uchwały, ale również sprawować funkcję kontrolną wobec działalności organów powiatu. Dyrektor finansowy spółki ma natomiast obowiązek dbać o interesy gospodarcze podmiotu, w którym jest zatrudniony.

Te role nie muszą oznaczać osobistej nieuczciwości. Mogą jednak prowadzić do sprzeczności interesów, którym ustawodawca postanowił zapobiegać.

Wojewoda napisała wprost:

„Prowadzi to do konfliktu interesów”.

To jedno z najważniejszych zdań całego uzasadnienia.

Bo jak oddzielić obowiązek niezależnego kontrolowania spółki od obowiązku zawodowego reprezentowania jej interesów? Gdzie kończy się lojalność pracownika wobec pracodawcy, a zaczyna powinność radnego wobec wyborców? Czy wystarczy deklaracja, że ostateczne decyzje podejmował prezes?

Właśnie na takie sytuacje odpowiadają przepisy antykorupcyjne. Ich zadaniem jest nie tylko reagowanie na rzeczywiste nadużycia, lecz także ograniczanie okoliczności, które mogłyby podważać zaufanie mieszkańców do bezstronności osób pełniących funkcje publiczne.

Trzeba przy tym wyraźnie podkreślić: zarządzenie wojewody nie jest stwierdzeniem popełnienia przestępstwa korupcyjnego ani dowodem osiągnięcia przez radną nieuprawnionych korzyści. Dotyczy naruszenia ustawowego zakazu łączenia określonej działalności z mandatem. Mylenie tych dwóch kwestii byłoby równie nieuczciwe, jak lekceważenie ustaleń organu nadzoru.

Dziewięciu za, dziesięciu przeciw. Czy większość może rozstrzygnąć o obowiązywaniu przepisu?

Ta historia ma również wymiar polityczny.

2 czerwca 2026 roku wojewoda wezwała Radę Powiatu do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu Pauliny Sochy. Radni zajęli się sprawą podczas sesji 24 czerwca.

Za przyjęciem uchwały zagłosowało dziewięciu radnych, przeciw dziesięciu, a troje wstrzymało się od głosu. Paulina Socha nie uczestniczyła w głosowaniu.

Uchwała nie została podjęta.

Podczas obrad radna przekonywała, że nie podejmowała samodzielnych decyzji zarządczych, a wszystkie kluczowe decyzje dotyczące działalności spółki należały do prezesa. Powoływała się również na konsultacje prawne, które miały potwierdzać dopuszczalność łączenia funkcji.

Były to argumenty wymagające rozważenia i radna miała prawo je przedstawiać. Tak samo jak ma prawo kwestionować stanowisko wojewody przed sądem administracyjnym.

Ale wynik głosowania rodzi inne pytanie.

Czy rada, która otrzymuje wezwanie organu nadzoru oparte na określonej interpretacji ustawy, może uznać sprawę za zakończoną tylko dlatego, że zabrakło większości do podjęcia uchwały?

Odpowiedź przynosi mechanizm przewidziany w art. 85a ustawy o samorządzie powiatowym. Jeżeli właściwy organ nie wykonuje obowiązku stwierdzenia wygaśnięcia mandatu, wojewoda może, po przeprowadzeniu przewidzianej prawem procedury, wydać zarządzenie zastępcze.

Przewodniczący Rady Powiatu poinformował wojewodę 1 lipca, że projekt uchwały nie uzyskał wymaganej większości. 26 października wojewoda powiadomiła Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zamiarze podjęcia dalszych czynności, a 6 listopada wydała zarządzenie zastępcze.

To ważna lekcja ustrojowa. Demokratyczny mandat daje uprawnienia, ale nie znosi ograniczeń wynikających z ustawy. Głosowanie może rozstrzygnąć o przyjęciu uchwały. Nie rozstrzyga jednak o tym, czy ustawowy zakaz w ogóle istnieje.

Wybory dają mandat. Nie zwalniają z obowiązków

Podczas czerwcowej sesji Paulina Socha przypominała, że jej mandat pochodzi od wyborców, a nie od wojewody. Według relacji z obrad wskazywała, że poparło ją 605 mieszkańców.

To argument politycznie zrozumiały. Każdy mandat jest wyrazem zaufania określonej części wspólnoty. Jednak w demokratycznym państwie prawnym pochodzenie mandatu od wyborców nie oznacza jego bezwarunkowości.

Radny otrzymuje od mieszkańców prawo ich reprezentowania. Jednocześnie przyjmuje obowiązek przestrzegania przepisów określających zasady sprawowania funkcji publicznej.

Tak samo zresztą działa wiele innych ograniczeń dotyczących osób pełniących funkcje publiczne. Nie są one karą za polityczną aktywność, lecz mają chronić interes wspólnoty i zapobiegać konfliktom, w których prywatna lub zawodowa zależność mogłaby wpływać na wykonywanie publicznego mandatu.

Warto przypomnieć, że Tomaszowskie Centrum Zdrowia nie jest zwyczajną prywatną spółką, funkcjonującą poza samorządem. Powiat Tomaszowski jest jej jedynym wspólnikiem, a spółka prowadzi działalność z wykorzystaniem powiatowego majątku. Wojewoda wskazała między innymi nieruchomości przy ulicach Wilczej 29/31 oraz Mościckiego 3.

Odpowiedzialność za sposób funkcjonowania TCZ, jego finanse i relacje z samorządem ma zatem wymiar publiczny. Tym bardziej uzasadnione jest pytanie o przejrzystość ról pełnionych przez osoby, które jednocześnie uczestniczą w życiu spółki i samorządu.

To jeszcze nie ostatnie słowo. Ale pytania już nie znikną

Trzeba zachować prawną precyzję. Zarządzenie zastępcze wojewody nie jest prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Dokument zawiera pouczenie o możliwości jego zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, za pośrednictwem wojewody, w terminie 30 dni od doręczenia.

To oznacza, że sprawa może jeszcze znaleźć swój dalszy ciąg przed sądem, który oceni legalność zarządzenia. Nie należy więc przedstawiać stanowiska organu nadzoru jako ostatecznie potwierdzonego przez wymiar sprawiedliwości.

Nie zmienia to jednak znaczenia samego dokumentu.

Przez wiele miesięcy w powiecie tomaszowskim toczył się spór, w którym przedstawiano odmienne interpretacje prawa, gromadzono opinie, przesyłano kolejne dokumenty i prowadzono dyskusje. Organ nadzoru przeanalizował materiał, wskazał konkretne czynności radnej i uznał, że wystąpiła ustawowa przesłanka wygaśnięcia mandatu.

Rada Powiatu nie podjęła uchwały, do której wzywała ją wojewoda. Ostatecznie organ nadzoru zastosował przewidziane ustawą zarządzenie zastępcze.

Pozostaje jednak kwestia, której nie rozstrzygnie żadna liczba paragrafów. Kwestia jakości lokalnej demokracji i zaufania do jej instytucji.

Czy radni dyskutujący o mandacie koleżanki kierowali się wyłącznie przekonaniem co do właściwej interpretacji prawa? Jak wyjaśnić mieszkańcom rozbieżność między stanowiskiem Rady Powiatu a opinią prawną przekazaną przez Zarząd Powiatu? Czy zebrany materiał został rzetelnie przeanalizowany przez wszystkich uczestników głosowania? I czy powiat wyciągnie z tej sprawy wnioski dotyczące zasad łączenia funkcji publicznych ze stanowiskami w samorządowych spółkach?

Nie znamy odpowiedzi na wszystkie te pytania. Znamy natomiast treść zarządzenia wojewody.

A ono pokazuje rzecz fundamentalną: granica między interesem publicznym a zawodową lojalnością nie może pozostawać niewidoczna tylko dlatego, że jej dostrzeżenie jest politycznie niewygodne.

Samorząd to nie prywatny klub, w którym członkowie ustalają reguły zależnie od układu głosów. To część państwa działająca w granicach prawa, niezależnie od tego, kto akurat dysponuje większością.

I dlatego pytanie, które pozostaje po lekturze dziewięciu stron uzasadnienia, dotyczy czegoś więcej niż mandatu jednej radnej.

Czy tomaszowska Rada Powiatu potrafi oddzielić polityczną solidarność od obowiązku bezstronnego stosowania prawa?

Odpowiedź na nie jest ważna nie tylko dla Pauliny Sochy i pozostałych radnych. Jest ważna przede wszystkim dla mieszkańców, którzy powierzając samorządowcom mandat, mają prawo oczekiwać, że interes publiczny nie będzie jedynie hasłem ze składanej na początku kadencji przysięgi.

Dwie oferty i ponad 16 milionów różnicy. Rynek powiedział: sprawdzam

W wielkich samorządowych inwestycjach przychodzi taki moment, kiedy kończy się czas zapowiedzi, konferencji prasowych i efektownych wizualizacji. Zaczynają przemawiać liczby. Bez emocji, bez politycznych dekoracji, za to z dokładnością do ostatniego grosza.

Dla Tomaszowa Mazowieckiego takim momentem był 9 listopada 2026 roku. Po przesunięciu pierwotnego terminu otwarto oferty w przetargu WRI.271.1.3.2026.ZP, dotyczącym zakupu 13 autobusów elektrycznych oraz siedmiu stacji ładowania.

Do rywalizacji stanęło dwóch producentów. Z informacji opublikowanych 10 listopada przez branżowy portal TransInfo wynika, że Irizar e-mobility z Hiszpanii zaproponował 38 231 352 zł, natomiast Solaris Bus & Coach – 54 685 800 zł.

Różnica wynosi dokładnie 16 454 448 zł.

To nie jest kwota, którą można zgubić gdzieś pomiędzy załącznikami do budżetu. Za takie pieniądze samorząd mógłby sfinansować kilka istotnych przedsięwzięć infrastrukturalnych. Nic dziwnego, że propozycja Hiszpanów natychmiast przyciąga uwagę.

Tym bardziej że zamawiający przeznaczył na realizację zamówienia 48 418 003,47 zł brutto. Oferta Solarisa przekracza tę kwotę o blisko 6,27 mln zł. Irizar, przynajmniej na pierwszy rzut oka, mieści się w finansowych ramach z dużym zapasem.

Ale właśnie tutaj zaczyna się najciekawsza część tej historii.

VAT, czyli prawie dziewięć milionów, które mogą zmienić rachunek

W opisywanym przez TransInfo zestawieniu ofert ceny podano w złotych, bez jednoznacznego rozróżnienia wartości netto i brutto. Tymczasem przy zagranicznym dostawcy sposób rozliczenia podatku VAT może mieć zasadnicze znaczenie dla porównania ofert.

Rozważmy dwa scenariusze.

W pierwszym 38,23 mln zł Irizara jest ostateczną kwotą brutto, niewymagającą dodatkowego doliczenia podatku przez zamawiającego. Wówczas przewaga Hiszpanów nad Solarisem wynosi wspomniane 16,45 mln zł, a różnica między ich ofertą a budżetem zamówienia przekracza 10,18 mln zł.

W drugim scenariuszu kwota przedstawiona przez Irizara nie obejmuje podatku, który na potrzeby porównania ofert powinien doliczyć zamawiający. Przy założeniu zastosowania stawki 23 procent do całej wartości otrzymujemy 47 024 562,96 zł.

A to oznacza zupełnie inny obraz finansowy.

Przewaga Irizara nad Solarisem maleje do 7 661 237,04 zł. Z kolei różnica między wyliczoną wartością propozycji hiszpańskiego producenta a kwotą przewidzianą przez miasto wynosi już tylko 1 393 440,51 zł.

Nie ponad dziesięć milionów. Niespełna półtora.

To wyłącznie symulacja, nie potwierdzona cena ostateczna. Nie wiadomo bowiem, czy w tomaszowskim postępowaniu występuje obowiązek doliczenia VAT przez zamawiającego, a jeżeli tak, to od jakiej części wartości dostawy i według jakich zasad. Sama zagraniczna siedziba producenta nie przesądza o sposobie opodatkowania.

Nie można więc dzisiaj ogłaszać, że Irizar zaoszczędzi Tomaszowowi ponad 16 milionów złotych. Nie ma jeszcze wystarczających podstaw do takiego wniosku.

Prawo nie pozostawia swobody w porównywaniu cen

Sprawa ma bardzo konkretny wymiar prawny.

Art. 225 ustawy z 11 września 2019 roku – Prawo zamówień publicznych stanowi, że jeżeli wybór oferty prowadziłby do powstania obowiązku podatkowego po stronie zamawiającego, do ceny przedstawionej przez wykonawcę dolicza się odpowiednią kwotę podatku VAT na potrzeby zastosowania kryterium ceny lub kosztu.

Wykonawca powinien ponadto poinformować o powstaniu takiego obowiązku, określić towary lub usługi, których on dotyczy, wskazać ich wartość bez podatku oraz właściwą, według swojej wiedzy, stawkę VAT.

Sens przepisu jest prosty: oferty mają być porównywane na równych zasadach, niezależnie od sposobu podatkowego rozliczenia dostawcy.

Nie chodzi więc o księgowy drobiazg, lecz o regułę, która może wpłynąć na punktację, a w konsekwencji na wybór wykonawcy.

Jeżeli dokumentacja Irizara przewiduje rozliczenie podatku po stronie zamawiającego, magistrat musi ten fakt prawidłowo uwzględnić. Jeżeli nie – nie wolno automatycznie powiększać ceny tylko dlatego, że producent ma siedzibę w Hiszpanii.

Odpowiedź znajduje się w dokumentach ofertowych. I właśnie dlatego ich treść ma dziś większą wartość informacyjną niż najbardziej efektowna wizualizacja nowego autobusu.

Punkty za cenę, gwarancję i... pochyloną szybę

Byłoby jednak zbyt proste, gdyby o wyniku tego postępowania decydowała wyłącznie cena.

W tomaszowskim przetargu kryterium finansowe stanowi 60 procent oceny, a pozostałe 40 procent przypada na gwarancje oraz parametry techniczne pojazdów.

Znaczenie mają między innymi pojemność akumulatorów, długość gwarancji, parametry napędu i efektywność energetyczna. Istotne są również wymagania konstrukcyjne, które już wcześniej wzbudzały zainteresowanie branżowych dziennikarzy.

TransInfo zwracało uwagę na kryteria premiujące boczne przeszklenia, osłony nadkoli poprawiające aerodynamikę oraz odpowiednie pochylenie przedniej szyby. Za każde z tych rozwiązań przewidziano dodatkowy punkt.

Dlaczego to interesujące?

Ponieważ podobne elementy konstrukcyjne występują w Irizarze ie tram, pojeździe stylistycznie nawiązującym do nowoczesnego tramwaju. Jego futurystyczna sylwetka przywodzi na myśl komunikację miejską przyszłości, choć technicznie pozostaje on autobusem.

Nie wiadomo jednak, czy właśnie ten model został zaoferowany Tomaszowowi.

Powstaje również pytanie, czy wszystkie punktowane rozwiązania mają porównywalne znaczenie dla kosztów użytkowania pojazdów. Aerodynamika niewątpliwie może wpływać na zużycie energii, ale samorząd powinien przede wszystkim kupować autobusy niezawodne, funkcjonalne i ekonomiczne w wieloletniej eksploatacji.

Sam fakt uwzględnienia nietypowych rozwiązań technicznych nie dowodzi faworyzowania producenta. Taką ocenę można byłoby formułować dopiero po szczegółowej analizie specyfikacji, jej uzasadnienia i rzeczywistych parametrów ofert.

Warto natomiast pytać, czy każdy punkt przyznawany za określoną konstrukcję przekłada się na wymierną korzyść dla pasażerów lub operatora.

Polski Solaris? Niezupełnie tak, jak mogłoby się wydawać

Jest w tej rywalizacji jeszcze jeden interesujący paradoks.

Solaris to marka powstała w Polsce, związana z Bolechowem pod Poznaniem. Od lat należy do najbardziej rozpoznawalnych producentów autobusów miejskich w Europie. Pojazdy tej marki projektowane i produkowane są w Polsce.

Jednak od 2018 roku Solaris należy do hiszpańskiej grupy CAF.

Formalnie nie mamy więc prostego pojedynku polskiego kapitału z hiszpańskim. Mamy konkurencję dwóch przedsiębiorstw o silnych hiszpańskich powiązaniach, z których jedno posiada w Polsce zaplecze produkcyjne i wieloletnią historię.

Dla Tomaszowa nie jest to zresztą marka obca. MZK realizował już zakup dwóch elektrycznych Solarisów Urbino 12 Electric wraz z infrastrukturą ładowania.

Obecne zamówienie to jednak przedsięwzięcie o zupełnie innej skali. Dwanaście autobusów ma obsługiwać Tomaszów Mazowiecki, a jeden Gminę Lubochnia.

Przed producentami stoi więc nie tylko zadanie dostarczenia nowoczesnych pojazdów. Chodzi również o zapewnienie zaplecza technicznego, dostępności części, sprawnego serwisu i odpowiedniego wsparcia w wieloletnim użytkowaniu.

Autobus nie jest przecież dekoracją miejskiej ulicy. Ma codziennie wyjeżdżać z zajezdni, przewozić pasażerów i wracać bez awarii. Także zimą, kiedy warunki eksploatacji elektrycznego taboru bywają szczególnie wymagające.

Ponad 28 milionów z Unii. A pozostałe koszty?

Skala całego przedsięwzięcia uzasadnia szczególne zainteresowanie jego finansami.

Z informacji opublikowanych przez Urząd Miasta wynika, że wartość projektu „Transport niskoemisyjny/bezemisyjny” wynosi 48 437 290,98 zł, natomiast wkład Funduszy Europejskich określono na 28 073 935,96 zł.

Projekt obejmuje nie tylko autobusy, ale również siedem mobilnych, podwójnych ładowarek oraz elementy systemu informacji pasażerskiej. Jest realizowany w partnerstwie Tomaszowa Mazowieckiego i Lubochni.

Warto przy tym odróżnić wartość całego projektu od kwoty przeznaczonej na konkretny przetarg. Nie są to pojęcia tożsame.

Dofinansowanie unijne nie oznacza również, że samorządy mogą przestać interesować się kosztami. Przeciwnie. Każda duża inwestycja powinna być analizowana nie tylko przez pryzmat ceny zakupu, lecz także przyszłych wydatków.

Bo autobus elektryczny kosztuje również po podpisaniu umowy. Trzeba go ładować, serwisować, ubezpieczać, utrzymywać odpowiednią infrastrukturę i planować przyszłą kondycję baterii.

Ostateczny rachunek wystawią więc nie tylko dostawcy, ale również kolejne lata eksploatacji.

Magistrat ma kilka pytań do wyjaśnienia

Po publikacji zestawienia ofert najważniejsze stają się kwestie, których same liczby nie rozstrzygają.

Przede wszystkim należy ustalić, czy cena Irizara została przedstawiona jako kwota obejmująca wszystkie obciążenia podatkowe, czy też zamawiający będzie zobowiązany doliczyć VAT dla celów porównania propozycji. Konieczne jest także poznanie parametrów zaoferowanych pojazdów, długości gwarancji oraz rzeczywistej punktacji obu producentów.

Istotne będzie również wyjaśnienie, jak miasto zamierza postąpić, jeżeli oferta najwyżej oceniona okaże się droższa od środków przeznaczonych na zamówienie.

Nie można pominąć pytania o ewentualne dodatkowe wyjaśnienia ofert i ostateczny harmonogram realizacji inwestycji, której termin otwarcia przesuwano już wcześniej.

Prawo zamówień publicznych wymaga przejrzystości, uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Przy kontrakcie tej wartości mieszkańcy mają pełne prawo poznać nie tylko nazwisko zwycięzcy, ale również zrozumiałe uzasadnienie jego wyboru.

Miliony na stole. Zwycięzcy jeszcze nie ma

Na razie jeden wniosek wydaje się oczywisty: Irizar przedstawił znacznie niższą kwotę niż Solaris. Nawet w symulowanym wariancie doliczenia 23-procentowego VAT do całej wartości hiszpańskiej oferty różnica pozostaje wielomilionowa.

Ale przetarg nie jest licytacją, w której wygrywa ten, kto pierwszy pokaże najniższą liczbę.

Jest procedurą, w której każda złotówka, każdy punkt i każdy zapis specyfikacji powinny mieć swoje uzasadnienie.

Tomaszów Mazowiecki stoi przed jedną z największych inwestycji taborowych ostatnich lat. Od jej wyniku zależeć będzie wygląd i funkcjonowanie miejskiej komunikacji przez długi czas.

Dla pasażerów najważniejsze pozostanie to, czy nowe autobusy będą wygodne, niezawodne i punktualne. Dla podatników – czy samorząd zapłaci za nie rozsądną cenę.

Dziś znamy dwóch pretendentów. Znamy kwoty z opublikowanego zestawienia. Nie znamy jeszcze rozstrzygnięcia.

A pomiędzy 38 a 54 milionami złotych wciąż stoi pytanie, na które trzeba odpowiedzieć, zanim będzie można mówić o rzeczywistych oszczędnościach.

Ile naprawdę kosztuje oferta Irizara – i jaką cenę ostatecznie przyjmie do oceny Tomaszów Mazowiecki? 

Nasz artykuł w skrócie

Bezrobocie w powiecie tomaszowskim lekko spada, ale statystyki nie dają powodów do świętowania. Ponad połowa zarejestrowanych pozostaje długotrwale bez pracy.

Bilans października: 15 bezrobotnych mniej niż we wrześniu, ale 108 więcej niż rok wcześniej. Od początku roku urząd pozyskał 1089 ofert pracy i objął różnymi formami aktywizacji 877 osób.

Piętnaście osób mniej. Powód do optymizmu czy statystyczna kosmetyka?

Według dokumentu przekazanego 4 listopada do Biura Rady Powiatu Tomaszowskiego, na koniec października 2026 roku w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tomaszowie Mazowieckim zarejestrowanych było 3677 bezrobotnych. To o 15 osób mniej niż miesiąc wcześniej. Różnica niewielka, ale jednak ze znakiem dodatnim dla rynku pracy.

Wystarczy jednak zmienić perspektywę, by obraz przestał wyglądać tak korzystnie. W porównaniu z październikiem ubiegłego roku liczba bezrobotnych wzrosła o 108 osób. Jeszcze w październiku 2025 roku w rejestrach figurowało 3569 mieszkańców powiatu.

Warto przyjrzeć się również dynamice ostatnich miesięcy. W lutym 2026 roku liczba bezrobotnych osiągnęła 4020 osób, następnie stopniowo malała, by w lipcu spaść do 3603. Później ponownie wzrosła. Październik przyniósł niewielką korektę, ale nie powrót do ubiegłorocznego poziomu.

Stopa bezrobocia w powiecie tomaszowskim wynosiła według części opisowej raportu 8,9 proc. na koniec września 2026 roku. W tym samym czasie wskaźnik dla województwa łódzkiego wynosił 6,4 proc., a dla całej Polski 5,8 proc.

Różnica jest znacząca. Tomaszowski rynek pracy wypada gorzej zarówno na tle regionu, jak i kraju. I choć sam wskaźnik nie tłumaczy wszystkich lokalnych uwarunkowań gospodarczych, trudno uznać go za powód do samozadowolenia.

Ponad dwa tysiące ludzi w pułapce bezrobocia

Najbardziej niepokojąca informacja znajduje się jednak nie na głównym wykresie, lecz w tabelach pokazujących strukturę bezrobocia.

Aż 2031 osób, czyli 55,2 proc. wszystkich zarejestrowanych bezrobotnych, stanowią osoby długotrwale bezrobotne.

To więcej niż połowa.

Jeszcze mocniej przemawia inna liczba. 918 mieszkańców powiatu pozostaje bez pracy od ponad dwóch lat. Kolejnych 740 osób szuka zatrudnienia od roku do dwóch lat. Łącznie daje to 1658 osób, które nie pracują przynajmniej od dwunastu miesięcy.

Trzeba zaznaczyć, że ustawowa kategoria osoby długotrwale bezrobotnej i podział według nieprzerwanego czasu pozostawania bez pracy nie są tożsame. Nie zmienia to jednak zasadniczej wymowy danych.

Miesiąc bez zatrudnienia bywa przejściowym problemem. Rok staje się poważnym życiowym wyzwaniem. Dwa lata potrafią zmienić wszystko: sytuację materialną rodziny, relacje społeczne, poczucie własnej wartości, a przede wszystkim wiarę, że jeszcze można wrócić do zawodowej normalności.

Długotrwałe bezrobocie jest szczególnie trudne do przezwyciężenia. Z czasem dezaktualizują się umiejętności, słabną kontakty zawodowe, a pracodawcy nie zawsze chcą dawać szansę osobom z wieloletnią przerwą w zatrudnieniu.

Powstaje mechanizm przypominający błędne koło. Brak pracy utrudnia zdobycie pracy. Im dłużej trwa bezczynność zawodowa, tym trudniejszy staje się powrót.

I właśnie tutaj powinien koncentrować się wysiłek instytucji odpowiedzialnych za lokalny rynek pracy.

Praca nie tylko dla młodych. Najliczniejsza grupa to osoby w średnim wieku

Wbrew obiegowym opiniom problem bezrobocia nie dotyczy przede wszystkim młodzieży wchodzącej na rynek pracy.

Z październikowych danych wynika, że najliczniejszą grupę bezrobotnych stanowią osoby w wieku od 45 do 54 lat – 954 mieszkańców powiatu. Niewiele mniej, bo 947 osób, znajduje się w przedziale 35–44 lata.

Łącznie to 1901 osób. Ponad połowa wszystkich zarejestrowanych.

Mówimy więc przede wszystkim o ludziach w wieku największej aktywności zawodowej. Często mających doświadczenie, obowiązki rodzinne, kredyty, dzieci na utrzymaniu i konkretne oczekiwania wobec stabilności zatrudnienia.

W rejestrach znajduje się także 1015 osób powyżej 50. roku życia oraz 816 osób, które nie ukończyły 30 lat.

Warto spojrzeć na poziom wykształcenia. 1327 bezrobotnych nie posiada kwalifikacji zawodowych, a 605 osób nie ma doświadczenia zawodowego. Ponadto 919 zarejestrowanych legitymuje się wykształceniem zasadniczym zawodowym, 905 – gimnazjalnym, podstawowym lub niższym, a 441 ukończyło studia wyższe.

Ten ostatni wynik przypomina, że dyplom uczelni nie jest automatyczną przepustką do zatrudnienia. Z drugiej strony brak formalnych kwalifikacji nie musi oznaczać braku umiejętności. Może jednak poważnie ograniczać możliwości znalezienia pracy odpowiadającej wymaganiom współczesnych pracodawców.

Tomaszowski rynek pracy potrzebuje nie tylko nowych ofert, ale także skutecznego dopasowania kompetencji mieszkańców do rzeczywistych potrzeb gospodarki.

Tomaszów na pierwszym miejscu. Ale problem dotyczy całego powiatu

Najwięcej osób bezrobotnych mieszka oczywiście w samym Tomaszowie Mazowieckim. Na koniec października było ich 2176, w tym 1044 kobiety.

To niemal 60 proc. wszystkich bezrobotnych w powiecie.

Niepokoi także struktura miejskiego bezrobocia. Spośród zarejestrowanych tomaszowian aż 1213 stanowią osoby długotrwale bezrobotne, a 795 nie posiada kwalifikacji zawodowych.

Poza miastem najwięcej zarejestrowanych bezrobotnych mieszka w gminie Tomaszów Mazowiecki – 332 osoby. W Ujeździe jest ich 256, w Lubochni 214, a w Czerniewicach 133.

Mniejsze liczby odnotowano w Inowłodzu – 123 osoby, Rokicinach – 115, Rzeczycy – 113, Będkowie – 73, Żelechlinku – 72 i Budziszewicach – 70.

Sama liczba bezrobotnych nie jest oczywiście miarą kondycji gospodarczej poszczególnych gmin. Aby dokonać takiej oceny, należałoby uwzględnić również liczbę mieszkańców aktywnych zawodowo, strukturę demograficzną czy dostępność miejsc pracy.

Dane pokazują jednak wyraźnie, że problem bezrobocia nie kończy się na administracyjnych granicach Tomaszowa Mazowieckiego. W mniejszych miejscowościach dochodzą do niego niekiedy dodatkowe bariery: konieczność dojazdów, ograniczenia komunikacyjne czy mniejsza liczba pracodawców w najbliższym otoczeniu.

Z urzędu wychodzą. Ale nie wszyscy do pracy

Szczególnie interesujące są dane pokazujące przepływ osób przez rejestry Powiatowego Urzędu Pracy.

W październiku zarejestrowało się 370 bezrobotnych, natomiast wyrejestrowano 385 osób. Bilans odpowiada wspomnianemu spadkowi bezrobocia o 15 osób.

Problem w tym, że wyrejestrowanie nie musi oznaczać znalezienia zatrudnienia.

Spośród 385 osób, które opuściły ewidencję, 261 podjęło pracę. Pozostałe 124 zostały wyrejestrowane z innych powodów, których październikowe zestawienie szczegółowo nie przedstawia.

To ważne rozróżnienie. Urzędowa statystyka maleje również wtedy, gdy ktoś przestaje spełniać warunki rejestracji lub zostaje wykreślony z ewidencji z przyczyn niezwiązanych z podjęciem zatrudnienia.

Jeszcze bardziej zastanawia inna informacja. Spośród 370 osób, które w październiku zgłosiły się do urzędu, tylko 83 zarejestrowały się po raz pierwszy. Pozostałe 287 osób rejestrowało się już wcześniej.

To blisko 78 proc. miesięcznego napływu bezrobotnych.

Tak wysoki udział ponownych rejestracji powinien skłaniać do pytania o trwałość zatrudnienia i powody powrotów do ewidencji. Sam raport nie pozwala ustalić, ilu z tych mieszkańców utraciło niedawno pracę, a ilu wróciło do urzędu po innej przerwie w rejestracji.

Nie można jednak przejść obojętnie obok faktu, że dla zdecydowanej większości nowo zarejestrowanych nie jest to pierwsze spotkanie z bezrobociem.

Tylko co siódmy bezrobotny ma prawo do zasiłku

Wśród wielu liczb zawartych w raporcie jedna zasługuje na szczególną uwagę.

Prawo do zasiłku dla bezrobotnych posiada zaledwie 500 osób, czyli 13,6 proc. wszystkich zarejestrowanych.

Pozostałe 3177 osób nie ma uprawnień do tego świadczenia.

Nie oznacza to oczywiście, że każdy z tych mieszkańców pozostaje bez jakichkolwiek środków do życia. Część może korzystać z innych form wsparcia lub pomocy rodziny. Raport nie przedstawia jednak ich sytuacji dochodowej.

Skala zjawiska pozostaje mimo wszystko wymowna.

Bezrobocie nie jest przecież wyłącznie kategorią ekonomiczną. Ma także wymiar społeczny. Ogranicza samodzielność, może pogłębiać wykluczenie i zwiększać zależność od pomocy najbliższych.

W tej perspektywie liczba osób uprawnionych do zasiłku mówi równie wiele jak stopa bezrobocia.

Ponad tysiąc ofert i 877 zaktywizowanych. Co z tego wynika?

Powiatowy Urząd Pracy nie pozostaje bezczynny. Przeciwnie – przedstawione w raporcie zestawienie działań aktywizacyjnych jest obszerne.

Od początku 2026 roku PUP pozyskał 1089 ofert pracy, w tym 356 miejsc aktywizacji zawodowej. W różnych formach subsydiowanego wsparcia zaktywizowano łącznie 877 osób.

Największą grupę stanowili uczestnicy staży – 344 osoby. Pracami interwencyjnymi objęto 209 osób, a pracami społecznie użytecznymi 106 mieszkańców. Kolejne 72 osoby uruchomiły własną działalność gospodarczą dzięki jednorazowym środkom na ten cel.

W ramach wyposażenia lub doposażenia stanowisk pracy wsparcie dotyczyło 60 osób. Na szkolenia i przekwalifikowania skierowano 33 mieszkańców, natomiast 19 osób podjęło pracę przy wykorzystaniu bonu na zasiedlenie.

Dodatkowo ze środków PFRON sześć osób z niepełnosprawnościami znalazło zatrudnienie na wyposażonych stanowiskach pracy, a pięć uruchomiło działalność gospodarczą.

To działania, których znaczenia nie sposób kwestionować. Dla człowieka pozostającego bez zatrudnienia staż, szkolenie albo dotacja na własną firmę mogą okazać się początkiem całkowicie nowego rozdziału życia.

Trzeba jednak pamiętać, że nie wszystkie wykazane formy aktywizacji rozpoczęły się w 2026 roku. Wśród 344 uczestników staży znajduje się 109 osób, które zaczęły je rok wcześniej. Podobnie w przypadku prac interwencyjnych – spośród 209 objętych nimi osób aż 138 podjęło pracę w 2025 roku.

Liczba zaktywizowanych nie jest więc równoznaczna z liczbą nowych, trwałych miejsc pracy utworzonych w bieżącym roku.

To ważne, bo o rzeczywistej skuteczności programów nie powinno decydować wyłącznie to, ile osób z nich skorzystało. Równie istotne jest to, ilu uczestników utrzymało zatrudnienie po zakończeniu finansowania.

Ponad 12 milionów złotych. Pieniądze są, pytanie o rezultaty

Tomaszowski urząd dysponuje znaczącymi środkami przeznaczonymi na różne instrumenty rynku pracy.

W raporcie wymieniono między innymi 6,48 mln zł z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, 2,27 mln zł z Funduszu Pracy, ponad 1,91 mln zł z dwóch naborów Rezerwy Ministra, 603,5 tys. zł z PFRON oraz 941,5 tys. zł z Krajowego Funduszu Szkoleniowego.

Łącznie wskazane pule wynoszą ponad 12,2 mln zł.

Trzeba jednak zachować precyzję. Kwoty te dotyczą różnych źródeł i celów finansowania. Wśród nich znajdują się środki zarezerwowane na zobowiązania z 2025 roku oraz pieniądze przeznaczone na kształcenie ustawiczne. Nie jest to więc kwota, którą można wprost utożsamiać z wydatkami na tworzenie nowych miejsc pracy w 2026 roku.

Sam raport nie przedstawia również pełnego rozliczenia wykorzystania tych funduszy ani trwałości efektów poszczególnych działań.

Właśnie dlatego obok pytania o wielkość pozyskanych środków powinno pojawić się drugie, być może ważniejsze: ile osób dzięki tym pieniądzom rzeczywiście wróciło na rynek pracy na dłużej?

Nie chodzi o podważanie sensu aktywizacji. Chodzi o ocenę jej skuteczności. Publiczne pieniądze powinny być rozliczane nie tylko na podstawie liczby podpisanych umów i przeprowadzonych szkoleń, ale również rzeczywistych rezultatów społecznych.

Cudzoziemcy na tomaszowskim rynku pracy

Osobnym, interesującym elementem raportu są dane dotyczące zatrudniania cudzoziemców.

Od początku roku zarejestrowano 375 oświadczeń o powierzeniu pracy cudzoziemcom. Najwięcej dotyczyło obywateli Białorusi – 162, następnie Ukrainy – 133 oraz Mołdawii – 80.

Pracodawcy dokonali również 1164 powiadomień o powierzeniu wykonywania pracy obywatelom Ukrainy. Rozpatrzono 95 wniosków o zezwolenie na pracę sezonową i wydano 69 zezwoleń.

Na koniec października w ewidencji bezrobotnych znajdowało się 61 cudzoziemców.

Należy pamiętać, że liczba oświadczeń i powiadomień nie jest tożsama z liczbą unikalnych pracowników ani liczbą aktualnie obsadzonych stanowisk.

Dane pokazują jednak, że lokalny rynek pracy funkcjonuje również dzięki zatrudnianiu osób spoza Polski. Tym bardziej interesujące byłoby zestawienie zapotrzebowania przedsiębiorców na pracowników z kwalifikacjami i oczekiwaniami mieszkańców figurujących w rejestrach bezrobotnych.

Rynek pracy potrzebuje czegoś więcej niż optymistycznych wykresów

Październikowy raport Powiatowego Urzędu Pracy jest dokumentem statystycznym, ale można czytać go także jako opowieść o kondycji lokalnej społeczności.

Z jednej strony mamy setki osób podejmujących zatrudnienie, uruchamiających działalność gospodarczą, korzystających ze szkoleń, staży i różnych form wsparcia. To realne działania i konkretne szanse.

Z drugiej – ponad dwa tysiące długotrwale bezrobotnych, znaczną grupę mieszkańców bez kwalifikacji zawodowych oraz tysiące osób, którym nie przysługuje zasiłek.

Nie są to dwa odrębne światy. To dwa oblicza tego samego powiatu.

Warto więc zapytać, jaką strategię przyjmują władze powiatu i kierownictwo urzędu, by ograniczyć przede wszystkim bezrobocie długotrwałe. Ilu uczestników staży otrzymuje później zatrudnienie? Jak wiele firm powstałych dzięki dotacjom nadal funkcjonuje po roku lub dwóch latach? Czy organizowane szkolenia odpowiadają rzeczywistemu zapotrzebowaniu lokalnych przedsiębiorców? Jakie rezultaty przynosi pomoc skierowana do osób po pięćdziesiątce?

Na te pytania przedstawione zestawienie nie daje pełnej odpowiedzi.

Spadek liczby bezrobotnych o 15 osób jest informacją pozytywną. Nie powinien jednak przesłaniać faktu, że w porównaniu z ubiegłym rokiem bezrobocie wzrosło, a ponad połowa zarejestrowanych mieszkańców powiatu należy do kategorii długotrwale bezrobotnych.

Za każdym numerem w urzędowej ewidencji kryje się przecież człowiek. Jego doświadczenie, ambicje, rodzinne zobowiązania i często coraz trudniejsza walka o zawodową stabilizację.

I choć wykresy można wygładzić, tabelki uporządkować, a sprawozdania oprawić w elegancką szatę graficzną, rzeczywistości nie da się zamknąć w arkuszu kalkulacyjnym.

Bo prawdziwą miarą sukcesu lokalnej polityki zatrudnienia nie jest liczba osób wykreślonych z rejestru. Jest nią liczba mieszkańców, którzy znaleźli pracę, potrafią ją utrzymać i odzyskali ekonomiczną samodzielność.

Jakie wsparcie oferują seniorom poszczególne organizacje i co mogą zrobić wspólnie? Tych kwestii dotyczyło spotkanie, które odbyło się 9 listopada 2026 roku w Urzędzie Miasta w Tomaszowie Mazowieckim. Zgodnie z informacją opublikowaną przez magistrat uczestniczyli w nim członkowie zarządów i delegaci tomaszowskich organizacji senioralnych.

Do udziału zaproszono przedstawicieli organizacji pozarządowych oraz grup nieformalnych działających na rzecz osób starszych. Reprezentanci przedstawiali swoje podmioty, opowiadali o oferowanym wsparciu i najważniejszych wydarzeniach związanych z prowadzoną działalnością.

Potrzeby seniorów i pomysły na współpracę

Według miejskiego komunikatu podczas spotkania omówiono aktualne potrzeby środowiska seniorów. Uczestnicy wymieniali się dobrymi praktykami, przedstawiali sprawdzone rozwiązania i rozmawiali o planie wspólnych działań.

Dla starszych mieszkańców Tomaszowa znaczenie ma przede wszystkim to, czy współpraca organizacji przełoży się na dostępne wsparcie oraz możliwość udziału w lokalnych inicjatywach. Wymiana doświadczeń może pomóc organizatorom wykorzystać rozwiązania, które sprawdziły się już w innych grupach. Komunikat nie wymienia jednak konkretnych potrzeb zgłoszonych podczas rozmów ani przedsięwzięć, które miałyby zostać wspólnie zrealizowane.

Spotkanie w ramach programu „Aktywni Seniorzy – Asy”

Wydarzenie zorganizowano w ramach realizacji umowy nr WZ/33/ASY/PIII/2026 o dofinansowanie zadania publicznego z Programu wieloletniego na rzecz Osób Starszych „Aktywni Seniorzy – Asy” na lata 2026–2030.

Jak podaje Urząd Miasta, spotkanie było związane z edycją programu na 2026 rok i jego trzecim priorytetem: „Partycypacja społeczna osób starszych”. Chodzi o uczestnictwo seniorów w życiu społecznym, w tym możliwość przedstawiania własnych potrzeb i współtworzenia kierowanych do nich działań.

Co wiadomo o kolejnych krokach?

Opublikowana 10 listopada informacja urzędu opisuje tematykę spotkania, ale nie zawiera listy uczestniczących organizacji, kwoty dofinansowania ani harmonogramu dalszych działań. Nie wskazuje również, czy rozmowy zakończyły się przyjęciem konkretnych ustaleń.

Na podstawie dostępnego komunikatu można więc mówić o wymianie doświadczeń i rozmowie o współpracy, nie zaś o ogłoszeniu nowej oferty dla seniorów. Z punktu widzenia mieszkańców kolejną istotną informacją będą szczegóły: jakie inicjatywy powstaną, kto będzie za nie odpowiadał i jak będzie można wziąć w nich udział.

🏡 Nasz artykuł w skrócie

13 nowych domów w Zaborowie. Planowana inwestycja obejmuje budynki jednorodzinne, drogę dojazdową oraz infrastrukturę techniczną na działkach nr 444/1, 445/2 i 929.

Procedura zbliża się do rozstrzygnięcia. Gmina Tomaszów Mazowiecki poinformowała o zakończeniu postępowania dowodowego. Decyzja środowiskowa nie została jeszcze wydana.

Drogi, woda i ścieki. Kluczowe pytania dotyczą obsługi komunikacyjnej, zaopatrzenia w wodę, odprowadzania ścieków oraz wpływu zabudowy na najbliższe otoczenie.

To nie pierwsza taka inwestycja. W marcu 2025 roku wydano decyzję środowiskową dla odrębnego przedsięwzięcia obejmującego 15 domów w Zaborowie Drugim.

Mieszkańcy mogą sprawdzić dokumenty. Strony postępowania mają prawo zapoznać się z materiałami i wypowiedzieć się przed wydaniem decyzji.

Wieś zmienia się często niemal niezauważalnie. Najpierw na polu pojawia się geodeta, później podział nieruchomości, droga dojazdowa, przyłącza i fundamenty. Tam, gdzie jeszcze niedawno rozciągała się otwarta przestrzeń, z czasem wyrasta kolejny rząd domów. Przybywa mieszkańców, samochodów, nowych potrzeb i oczekiwań wobec infrastruktury. Tak właśnie może wyglądać kolejny rozdział historii Zaborowa Drugiego w gminie Tomaszów Mazowiecki.

Tym razem chodzi o przedsięwzięcie obejmujące 13 budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z infrastrukturą techniczną i drogą dojazdową. Inwestycję zaplanowano na działkach ewidencyjnych 444/1, 445/2 i 929, obręb 0020 Zaborów.

Dokumenty zebrane. Decyzji jeszcze nie ma

W Biuletynie Informacji Publicznej 8 listopada 2026 roku, o godzinie 20.30, opublikowano zawiadomienie oznaczone numerem RŚ.6220.12.2026. Dokument sporządzony 3 listopada informuje o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Pierwsze obwieszczenie dotyczące wszczęcia postępowania pojawiło się już w sierpniu. Teraz procedura wkroczyła w etap, w którym zgromadzone materiały, w tym opinie właściwych organów, mogą stać się podstawą ostatecznego rozstrzygnięcia.

Nie oznacza to jednak, że inwestor otrzymał decyzję środowiskową, a tym bardziej pozwolenie na budowę. Zakończenie zbierania dowodów nie przesądza o treści przyszłej decyzji ani o ewentualnych warunkach realizacji przedsięwzięcia.

Właśnie te warunki mogą okazać się najważniejsze dla mieszkańców.

Trzynaście domów to nie tylko trzynaście dachów

Z perspektywy inwestora sprawa może wydawać się stosunkowo prosta: powstaną domy, droga umożliwiająca dojazd oraz niezbędne instalacje. Z perspektywy sąsiadów katalog pytań jest jednak znacznie dłuższy.

Skąd będzie dostarczana woda? Jak rozwiązano odprowadzanie ścieków? Co stanie się z wodami opadowymi? Jakie parametry będzie miała droga dojazdowa i czy istniejący układ komunikacyjny poradzi sobie z dodatkowym ruchem?

Trzynaście domów nie oznacza przecież wyłącznie trzynastu nowych adresów. To również codzienne dojazdy do pracy i szkoły, ruch pojazdów odbierających odpady, dostawy, a wcześniej wielomiesięczna obecność sprzętu budowlanego.

Istotne są także kwestie ochrony gleby, stosunków wodnych i ewentualnego oddziaływania na sąsiednie nieruchomości.

Z samego listopadowego obwieszczenia nie wynika, jakie rozwiązania techniczne przewidział inwestor. Nie przedstawiono w nim również szczegółowej treści opinii organów opiniujących. Dokument wskazuje natomiast, że znajdują się one w aktach sprawy.

Bez zapoznania się z kartą informacyjną przedsięwzięcia trudno więc przesądzać, czy projektowane rozwiązania odpowiadają potrzebom i możliwościom istniejącej infrastruktury.

W Zaborowie planowano już piętnaście innych domów

Warto przypomnieć, że obecne przedsięwzięcie nie jest pierwszym tego rodzaju projektem w miejscowości.

27 marca 2025 roku Wójt Gminy Tomaszów Mazowiecki wydał decyzję środowiskową RŚ.6220.35.2024 dotyczącą podziału nieruchomości i budowy 15 budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z drogą dojazdową w Zaborowie Drugim.

Tamten projekt obejmował inne działki, między innymi 326/1, 327/1 oraz nieruchomości oznaczone numerami od 965 do 973. Było to odrębne postępowanie i nie należy utożsamiać obu przedsięwzięć.

W decyzji z 2025 roku stwierdzono brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, ale jednocześnie określono szczegółowe warunki jego realizacji.

Szczególnie interesujące były rozwiązania dotyczące gospodarki wodno-ściekowej. Przewidziano pobór wody z sieci wodociągowej. Ścieki bytowe z jednej z działek miały być odprowadzane do kanalizacji sanitarnej, natomiast z pozostałych — do szczelnych, atestowanych zbiorników bezodpływowych o pojemności nie mniejszej niż 10 metrów sześciennych.

To pokazuje, że nawet przy zabudowie jednorodzinnej sposób odprowadzania ścieków może być jednym z istotnych elementów środowiskowego rozstrzygnięcia.

Nie wiadomo jeszcze, czy podobne rozwiązania przewidziano dla obecnego projektu trzynastu domów. Nie można też na podstawie wcześniejszej decyzji przesądzać o stopniu realizacji tamtej inwestycji.

Można natomiast postawić pytanie o konsekwencje rozwoju kolejnych terenów mieszkaniowych dla całego Zaborowa.

Mieszkańcy mają prawo zajrzeć do dokumentów

Zawiadomienie dotyczące trzynastu domów opublikowano w trybie określonym przez art. 74 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku oraz art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Powodem zastosowania publicznego obwieszczenia jest liczba stron postępowania przekraczająca dziesięć.

Z kolei art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zobowiązuje organ do zapewnienia stronom możliwości wypowiedzenia się o zgromadzonych dowodach przed wydaniem decyzji.

Obwieszczenie obowiązuje od 9 do 23 listopada 2026 roku. Zawiadomienie uznaje się za doręczone po upływie czternastu dni od publicznego ogłoszenia. Następnie dokument przewiduje trzy dni na zapoznanie się z aktami sprawy.

W praktyce oznacza to, że nie należy utożsamiać 23 listopada z terminem zakończenia możliwości zapoznania się z dokumentacją. Osoby mające status strony powinny jednak możliwie szybko skontaktować się z urzędem w celu potwierdzenia terminu i umówienia wizyty.

Dokumenty udostępniane są w Referacie Ochrony Środowiska Urzędu Gminy Tomaszów Mazowiecki przy ulicy Mościckiego 4, od poniedziałku do piątku, w godzinach 8.00–16.00. Sprawę prowadzi Katarzyna Reczulska, tel. 44 724 55 73, wewnętrzny 52.

Czy Zaborów zmieni swój charakter?

Rozwój budownictwa jednorodzinnego nie musi być problemem. Nowi mieszkańcy oznaczają przecież także większy potencjał społeczny i gospodarczy miejscowości. Ważne jednak, aby rozwój zabudowy następował w sposób uporządkowany, z uwzględnieniem potrzeb obecnych i przyszłych mieszkańców.

Dlatego w przypadku inwestycji w Zaborowie szczególnego znaczenia nabiera nie tyle sama liczba planowanych domów, ile jakość rozwiązań infrastrukturalnych i warunki, jakie mogą zostać określone w decyzji środowiskowej.

Czy droga dojazdowa zapewni właściwą obsługę komunikacyjną? Czy gospodarka ściekowa została zaplanowana w sposób bezpieczny dla środowiska? Czy przeanalizowano oddziaływanie na sąsiednie nieruchomości?

Na odpowiedzi trzeba jeszcze poczekać.

Jedno jest pewne: zakończenie postępowania dowodowego nie zamyka dyskusji o przyszłości tej części Zaborowa. Przeciwnie — właśnie teraz warto przyjrzeć się temu, co znalazło się w dokumentach i jakie wymagania zostaną ostatecznie postawione inwestorowi.

Bo o jakości przestrzeni, w której będziemy żyć przez następne dziesięciolecia, decyduje się często znacznie wcześniej, niż na plac budowy wjedzie pierwsza koparka.

🏡 Nasz artykuł w skrócie

🏠 Cztery domy i nowa droga. W Twardej planowana jest budowa czterech domów jednorodzinnych oraz drogi dojazdowej z placem manewrowym na częściach działek nr 227 i 228.

📅 Dwa nowe postępowania. 9 listopada 2026 roku gmina opublikowała obwieszczenia dotyczące ustalenia warunków zabudowy. Żadna z nowych decyzji nie została jeszcze wydana.

⚠️ Wcześniej była odmowa. 18 lutego 2025 roku wójt odmówił ustalenia warunków zabudowy dla podobnego zamierzenia na tych samych działkach.

🌿 Ważny kontekst ekologiczny. W dokumentach planistycznych wskazywano wcześniej na ryzyko rozpraszania zabudowy na obszarze korytarza ekologicznego.

🚰 Co z infrastrukturą? Do wyjaśnienia pozostają dostęp do drogi publicznej, zaopatrzenie w wodę, odprowadzanie ścieków oraz zgodność inwestycji z aktualnymi ustaleniami planistycznymi.

NaszTomaszow.pl | Codziennie blisko Ciebie

Dwa postępowania, jeden obszar inwestycyjny

W poniedziałek, 9 listopada, na urzędowej tablicy ogłoszeń pojawiły się dwa dokumenty dotyczące działek ewidencyjnych 227 i 228 w obrębie 17 – Twarda.

Pierwszy, oznaczony w BIP sygnaturą RG.6730.992–995.2026.KO, dotyczy ustalenia warunków zabudowy dla czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną. Domy miałyby powstać na części obu nieruchomości.

Drugie postępowanie, RG.6730.997.2026.KO, obejmuje budowę drogi dojazdowej wraz z placem manewrowym na części działki nr 228.

Oba obwieszczenia podpisała z upoważnienia wójta Karolina Pittner-Wąchała, kierownik Referatu Gospodarki Przestrzennej.

Na tym etapie nie ma jeszcze decyzji umożliwiających realizację zamierzeń. Nie znamy również kosztów, harmonogramu ani szczegółowego projektu zagospodarowania terenu.

Historia zatoczyła koło. W lutym 2025 roku była odmowa

Najciekawsze informacje znajdują się jednak nie w najnowszych dokumentach, lecz w archiwum gminnego BIP.

4 grudnia 2024 roku wszczęto postępowanie RG.6730.291.2024.AS, dotyczące budowy czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych, infrastruktury technicznej oraz drogi dojazdowej. Lokalizacja? Dokładnie te same działki 227 i 228 w Twardej.

Sprawa doczekała się rozstrzygnięcia. 18 lutego 2025 roku wójt gminy Tomaszów Mazowiecki wydał decyzję o odmowie ustalenia warunków zabudowy.

Nie jest to zatem pierwszy administracyjny rozdział tej historii.

Różnica polega na tym, że wówczas domy i droga występowały w jednym postępowaniu. Teraz objęto je odrębnymi sprawami. Sam ten fakt nie świadczy o żadnej nieprawidłowości. Nie pozwala także przesądzić, czy za obecnymi wnioskami stoi ten sam inwestor.

Pozostaje jednak zasadnicze pytanie: co zmieniło się od czasu wcześniejszej odmowy? Czy zmodyfikowano zakres inwestycji, jej parametry, sposób zapewnienia dojazdu, czy może uwarunkowania planistyczne?

Opublikowane obwieszczenie z 2025 roku nie zawiera uzasadnienia odmowy. Nie pozwala też ustalić, czy decyzję zaskarżono i jaki był jej ostateczny status. Odpowiedzi należy szukać w aktach postępowania.

Korytarz ekologiczny i wcześniejsze zastrzeżenia planistyczne

Jest jeszcze jeden dokument, którego w tej historii nie sposób pominąć.

W udostępnionym przez gminę wykazie wniosków do projektu planu ogólnego odnajdujemy wniosek z 27 września 2024 roku obejmujący między innymi działki 227 i 228 w Twardej.

Propozycja przeznaczenia wskazanych nieruchomości pod zabudowę mieszkaniową nie została uwzględniona. W uzasadnieniu wskazano brak sąsiedniej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, ryzyko rozpraszania zabudowy na obszarze korytarza ekologicznego oraz ograniczenia dotyczące wyznaczania nowych terenów mieszkaniowych.

To istotny ślad dokumentacyjny, choć nie należy utożsamiać rozpatrzenia wniosku planistycznego z decyzją o warunkach zabudowy.

Co więcej, 26 sierpnia 2026 roku Rada Gminy Tomaszów Mazowiecki uchwaliła plan ogólny, który wszedł w życie 24 września. Oznacza to, że najnowsze wnioski trzeba oceniać w kontekście aktualnych regulacji przestrzennych.

Kluczowe będzie ustalenie, jakie strefy planistyczne wyznaczono na działkach 227 i 228 oraz czy teren objęty wnioskami znajduje się w obszarze uzupełnienia zabudowy.

Droga to dopiero początek. A co z wodą i ściekami?

Cztery domy nie są wielkim osiedlem. Nie oznacza to jednak, że taka inwestycja pozostaje bez znaczenia dla miejscowej infrastruktury.

Art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uzależnia możliwość wydania decyzji o warunkach zabudowy od spełnienia określonych wymagań. Znaczenie mają między innymi dostęp do drogi publicznej, istniejąca zabudowa sąsiednia, odpowiednie uzbrojenie terenu oraz zgodność z właściwymi ustaleniami planistycznymi.

W przypadku Twardej pytania są konkretne. Gdzie projektowana droga miałaby łączyć się z istniejącym układem komunikacyjnym? Czy byłaby drogą wewnętrzną? Jak zapewniono by dostawy wody, odprowadzanie ścieków oraz dostęp służbom ratowniczym?

Obwieszczenia nie przynoszą tych odpowiedzi. Nie wiemy również, czy planowane domy zostałyby podłączone do kanalizacji zbiorczej, czy przewidziano rozwiązania indywidualne.

Właśnie dlatego rozwój zabudowy mieszkaniowej w Twardej powinien być analizowany łącznie z możliwościami istniejącej infrastruktury, a nie wyłącznie przez pryzmat kolejnych działek budowlanych.

Mieszkańcy mogą zapoznać się z dokumentami

Oba obwieszczenia obowiązują od 9 do 23 listopada 2026 roku.

Strony postępowań mogą zapoznać się z aktami sprawy, uzyskać wyjaśnienia oraz składać uwagi, wnioski i zastrzeżenia w Urzędzie Gminy Tomaszów Mazowiecki przy ul. Prezydenta Ignacego Mościckiego 4, w pokoju nr 11, w dni powszednie od godz. 8.00 do 15.30.

Warto również wyjaśnić drobną, lecz istotną rozbieżność dokumentacyjną. W tytule publikacji BIP dotyczącym domów widnieje numer RG.6730.992–995.2026.KO, podczas gdy w samym załączonym obwieszczeniu zapisano RG.6730.992–925.2026.KO. Właściwy znak sprawy powinien zostać potwierdzony przez urząd.

Twarda między rozwojem a ochroną przestrzeni

Twarda nie jest dziś miejscowością wolną od sporów o przyszłe zagospodarowanie terenów. Mieszkańcy od miesięcy interesują się również postępowaniami dotyczącymi planowanych ferm drobiu. Nie oznacza to jednak, że obie sprawy są ze sobą powiązane. Bez dokładnego ustalenia położenia nieruchomości nie sposób wyciągać takich wniosków.

Nowe domy mogą oznaczać rozwój miejscowości, nowych mieszkańców i większy potencjał lokalnej społeczności. Ale rozwój nie powinien przypominać układania puzzli bez znajomości całego obrazka.

Cztery domy i droga w Twardej pozostają na razie zamierzeniem inwestycyjnym. Warto jednak pamiętać, że podobny projekt już raz spotkał się z urzędową odmową. Dlatego tym razem najważniejsze pytanie nie brzmi jedynie, czy inwestycja powstanie.

Ważniejsze jest to, co zmieniło się od lutego 2025 roku i czy obecny projekt rzeczywiście odpowiada na zastrzeżenia, które towarzyszyły wcześniejszemu postępowaniu.

🏭 Co planowano?
Spółka ER-DROB zamierza wybudować przemysłową oczyszczalnię ścieków i myjnię samochodową w Kolonii Zawadzie. Inwestycja obejmuje 17 działek.

📄 Dlaczego postępowanie zawieszono?
Inwestor złożył wniosek o zawieszenie procedury. Wcześniej RDOŚ w Łodzi, tomaszowski sanepid i Starosta Tomaszowski wezwali do uzupełnienia dokumentacji.

💧 Czego nadal nie wiemy?
Nie znamy przepustowości oczyszczalni, szczegółów technologii, sposobu odprowadzania ścieków ani zakresu wymaganych uzupełnień.

⚖️ Co oznacza zawieszenie?
To nie odmowa zgody na inwestycję ani potwierdzenie zagrożenia dla środowiska. Postępowanie może zostać wznowione na wniosek inwestora.

 Najpierw wniosek, potem wezwania. Teraz zawieszenie

Sprawa rozpoczęła się we wrześniu. Wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wpłynął 14 września 2026 roku, a informacja o wszczęciu postępowania została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej kilka dni później. Już wtedy zwracaliśmy uwagę, że dokumentacja pozostawia bez odpowiedzi pytania o inwestora, skalę oczyszczalni, wykorzystywaną technologię oraz sposób zagospodarowania oczyszczonych ścieków.

Teraz pojawiły się nowe informacje. W obwieszczeniu sporządzonym 3 listopada, a opublikowanym w BIP 8 listopada o godzinie 20.24, Wójt Gminy Tomaszów Mazowiecki poinformował o wydaniu postanowienia zawieszającego postępowanie RŚ.6220.18.2026.

Wniosek o zawieszenie został sporządzony przez inwestora 22 października i wpłynął do urzędu następnego dnia. W dokumentach po raz pierwszy tak jednoznacznie wskazano również podmiot stojący za przedsięwzięciem. Jest nim ER-DROB Sp. z o.o. z siedzibą przy ul. Sadowej 22 w Kolonii Zawadzie, reprezentowany przez pełnomocników Darię Uzunovą i Radosława Trzaskę.

Planowana inwestycja obejmuje budowę oczyszczalni ścieków przemysłowych, myjni samochodowej oraz niezbędnej infrastruktury technicznej. Wskazano łącznie 17 działek ewidencyjnych, położonych w obrębach Kolonia Zawada-Dąbrowa i Zawada.

Sam zakres przedsięwzięcia sprawia, że nie jest to sprawa dotycząca wyłącznie jednego przedsiębiorstwa. Chodzi przecież o gospodarkę wodno-ściekową, czyli dziedzinę, w której zastosowana technologia, wielkość instalacji oraz sposób zagospodarowania ścieków mogą mieć istotne znaczenie dla otoczenia.

Trzy instytucje chcą uzupełnień. Ale czego dokładnie?

Najważniejszy fragment dokumentu nie dotyczy jednak ani nazwy firmy, ani liczby działek. Wójt wyjaśnia, że konieczność uzupełnienia dokumentacji wynika z wezwań wystosowanych przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Łodzi, Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tomaszowie Mazowieckim oraz Starostę Tomaszowskiego.

Trzy instytucje, trzy wezwania i jeden wniosek o zawieszenie postępowania.

Nie wiemy jednak, czego konkretnie zażądali urzędnicy. Czy dokumentacja wymaga doprecyzowania parametrów technologicznych oczyszczalni? Czy pytania dotyczą rodzaju i ilości ścieków, gospodarki osadami, emisji substancji do środowiska, a może sposobu zabezpieczenia instalacji przed awariami? Każda z tych kwestii może mieć znaczenie, ale żadnej nie można dzisiaj przedstawiać jako ustalonej przyczyny zawieszenia.

W opublikowanym obwieszczeniu nie przedstawiono treści wezwań ani szczegółowego zakresu wymaganych uzupełnień. Nie sposób zatem ocenić, czy chodzi o standardowe doprecyzowanie dokumentacji, czy o zagadnienia wymagające poważniejszych zmian projektowych.

Warto przypomnieć, że w naszym wrześniowym artykule wskazywaliśmy również na kwalifikację przedsięwzięcia obejmującą instalacje związane z magazynowaniem i przesyłem substancji lub mieszanin. Tym bardziej istotne pozostaje ustalenie, jakie rozwiązania techniczne przewidziano i jak zostanie zapewnione bezpieczeństwo ich eksploatacji.

Samo wezwanie do uzupełnienia dokumentacji nie oznacza oczywiście stwierdzenia nieprawidłowości w przyszłej instalacji. Nie jest też dowodem zagrożenia dla środowiska. Oznacza natomiast, że na obecnym etapie właściwe instytucje uznały przekazane informacje za wymagające uzupełnienia.

Zawada ma już oczyszczalnię. Co stanie się ze ściekami przemysłowymi?

To pytanie powraca od początku postępowania. Na terenie Zawady funkcjonuje już gminna oczyszczalnia ścieków, obsługująca kilka miejscowości. Nowa instalacja ma jednak charakter przemysłowy i będzie związana z działalnością konkretnego zakładu.

Nie wiadomo, jaka będzie jej dobowa przepustowość, z jakich procesów technologicznych będą pochodziły ścieki, jakie parametry osiągną po oczyszczeniu ani dokąd zostaną skierowane.

Czy trafią do istniejącej kanalizacji? Czy przewidziano odprowadzenie do odbiornika powierzchniowego? A może inwestor planuje rozwiązanie wykorzystujące część oczyszczonej wody ponownie w zakładzie?

Podobne pytania dotyczą gospodarki osadami ściekowymi oraz planowanej myjni. Rodzaj obsługiwanych pojazdów, częstotliwość mycia i sposób gospodarowania wodą mogą wpływać zarówno na parametry instalacji, jak i jej oddziaływanie na otoczenie.

Bez karty informacyjnej przedsięwzięcia i dokumentacji uzupełniającej odpowiedź byłaby wyłącznie spekulacją.

Co oznacza zawieszenie? Prawo daje inwestorowi czas

Podstawą prawną decyzji wójta jest art. 86d ust. 1 pkt 1 ustawy z 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Przepis pozwala inwestorowi wystąpić o zawieszenie postępowania środowiskowego. Organ zawiesza je na taki wniosek, jeżeli nie zagraża to interesowi społecznemu. Wójt Gminy Tomaszów Mazowiecki uznał, że ten warunek został spełniony.

Co ważne, zawieszenie nie oznacza zakończenia sprawy. Nie jest odmową wydania decyzji środowiskowej, ale nie stanowi również zgody na realizację przedsięwzięcia.

Ustawodawca przewidział jednak granicę czasową. Zgodnie z art. 86d ust. 2, jeżeli w ciągu trzech lat od daty zawieszenia inwestor nie wystąpi o podjęcie postępowania, żądanie jego wszczęcia uważa się za wycofane.

To oznacza, że obecna sytuacja może być jedynie przerwą potrzebną na uzupełnienie dokumentów. Może również oznaczać znacznie dłuższe odsunięcie rozstrzygnięcia. Nie znamy bowiem deklarowanego terminu wznowienia procedury.

Mieszkańcy mają prawo wiedzieć więcej

Obwieszczenie będzie publicznie udostępniane od 9 do 23 listopada. Ponieważ liczba stron postępowania przekracza dziesięć, urząd zastosował przewidziany prawem tryb zawiadamiania przez publiczne ogłoszenie.

Dokumentacja sprawy jest udostępniana stronom w Referacie Ochrony Środowiska Urzędu Gminy Tomaszów Mazowiecki przy ul. Mościckiego 4, po wcześniejszym telefonicznym umówieniu wizyty.

Ale samo prawo do zajrzenia do urzędowej teczki nie wyczerpuje problemu przejrzystości postępowania. W przypadku inwestycji przemysłowej mieszkańcy powinni mieć możliwość poznania podstawowych informacji o jej skali, technologii i przewidywanym oddziaływaniu na środowisko.

Dlatego najważniejsze pytania kierowane do inwestora i uczestniczących w procedurze instytucji pozostają aktualne: jakich konkretnie uzupełnień zażądano, jaka będzie przepustowość oczyszczalni, gdzie zostaną odprowadzone ścieki i kiedy postępowanie może zostać wznowione?

Nie ma dzisiaj podstaw, by ogłaszać koniec inwestycji. Nie ma również powodów, by uznać, że wszystkie kwestie środowiskowe zostały wyjaśnione.

W Zawadzie procedura zatrzymała się na etapie urzędowych dokumentów. I właśnie te dokumenty powinny teraz przemówić najgłośniej.

Kładka nad rzeką, nowe domki i alejki spacerowe — tak na miejskich wizualizacjach przedstawia się kolejna odsłona Przystani nad Pilicą w Tomaszowie Mazowieckim. Urząd Miasta poinformował o rozstrzygnięciu przetargu na drugi etap jej modernizacji.

To informacja istotna zarówno dla mieszkańców korzystających z terenów nad rzeką, jak i dla turystów planujących wypoczynek w Tomaszowie. Samo rozstrzygnięcie przetargu nie oznacza jednak rozpoczęcia robót ani oddania nowych obiektów do użytku. W udostępnionym materiale nie ma informacji pozwalających ustalić termin podpisania umowy czy wejścia wykonawcy na teren inwestycji.

Kładka ma połączyć przystań ze skansenem

Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów opublikowanych wizualizacji jest kładka nad Pilicą. Z opisu ilustracji zamieszczonej przez miasto wynika, że ma ona połączyć Przystań Miejską ze Skansenem Rzeki Pilicy.

Dla odwiedzających oznaczałoby to możliwość przejścia pomiędzy tymi miejscami nowym połączeniem pieszym. Na wizualizacji pokazano spacerowiczów na kładce oraz kajaki przepływające pod nią. Jest to jednak obraz projektowanego zagospodarowania, a nie dokumentacja gotowego obiektu.

Domki, plac zabaw i nowe alejki

Kolejne ilustracje przedstawiają domki kempingowe, plac zabaw, alejki oraz zieleń. Widać na nich także przestrzeń pokazaną z przyczepą kempingową, rowerzystami i rodzinami spacerującymi po terenie przystani. Taki obraz wskazuje na zamiar połączenia funkcji noclegowej z codzienną rekreacją.

Z perspektywy mieszkańców znaczenie będzie miało nie tylko powstanie nowych obiektów, ale również sposób udostępnienia całego terenu. Wizualizacje nie zastępują szczegółowego zakresu zamówienia i nie pozwalają przesądzić, które elementy oraz w jakim standardzie obejmuje rozstrzygnięte postępowanie.

Co wiadomo, a co wymaga doprecyzowania?

Najważniejszą potwierdzoną w miejskim komunikacie informacją jest rozstrzygnięcie przetargu dotyczącego drugiego etapu modernizacji. Udostępniona treść nie podaje natomiast nazwy wybranego wykonawcy, ceny oferty, źródeł finansowania ani terminu zakończenia prac.

To właśnie te dane pozwolą ocenić skalę przedsięwzięcia i jego konsekwencje dla miejskiego budżetu. Dla użytkowników przystani istotne będą również harmonogram robót oraz ewentualne ograniczenia dostępu do terenu. Na podstawie przekazanego materiału nie można jeszcze wskazać, kiedy mieszkańcy skorzystają z zapowiadanych zmian.

Konsultacje zarządził wójt gminy Tomaszów Mazowiecki Sławomir Bernacki, podpisując 3 listopada zarządzenie nr 111/2026. Do udziału zaproszono mieszkańców, przedsiębiorców i wszystkich korzystających z tej trasy.

Opublikowana dokumentacja, oznaczona jako wariant I, obejmuje odcinek o długości 1,59 kilometra. Projekt przewiduje jezdnię szerokości 5 metrów, czyli dwa pasy po 2,5 metra. Na pierwszych 650 metrach zaplanowano pobocza i rowy odwadniające. Na pozostałym odcinku ma pojawić się chodnik szerokości 2,15 metra, usytuowany po jednej stronie jezdni.

To istotna zmiana dla pieszych, ale również właścicieli nieruchomości sąsiadujących z drogą.

Gdzie kończy się droga, a zaczyna prywatna własność?

Najwięcej emocji mogą wzbudzić projektowane granice pasa drogowego. Na udostępnionych mapach zaznaczono przebieg drogi, zjazdy, odwodnienie oraz proponowane granice.

Czy rozbudowa będzie wymagała przejęcia fragmentów prywatnych działek? Czy wszystkie posesje zachowają dogodny dojazd? Co stanie się z wodami opadowymi? To pytania, na które mieszkańcy powinni otrzymać konkretne odpowiedzi.

Nie mniej ważna jest przyszła organizacja ruchu. Na terenach wiejskich dostęp do gospodarstw i pól nie jest przecież drobiazgiem. Ciągnik rolniczy, samochód dostawczy czy sprzęt gospodarczy nie znikną z krajobrazu tylko dlatego, że na urzędowej mapie pojawi się nowa linia.

Dwa tygodnie na uwagi. Jak zabrać głos?

Konsultacje potrwają od 9 do 23 listopada 2026 roku. Dokumentację można przeglądać w BIP oraz w Urzędzie Gminy Tomaszów Mazowiecki, budynek A, II piętro, pokój nr 13.

Wypełniony formularz można dostarczyć do sekretariatu urzędu przy ul. Prezydenta Ignacego Mościckiego 4, przesłać pocztą lub elektronicznie na adres sekretariat@gminatomaszowmaz.pl.

Warto wskazać numer działki lub posesji, opisać problem i zaproponować rozwiązanie. Można także dołączyć mapę. Konkretna uwaga ma większą wartość niż ogólny protest.

Dodatkowych informacji udzielają Anna Przybyłkowicz (tel. 44 724 64 09, wew. 33) oraz Paweł Banaszczak (wew. 37).

Mieszkańcy mają głos. Czy zostaną wysłuchani?

Najważniejszy sprawdzian nadejdzie po 23 listopada. Wtedy okaże się, ile uwag wpłynęło, które uwzględniono i czy projekt zostanie zmieniony. Nadal warto również pytać o koszty inwestycji, finansowanie i termin rozpoczęcia robót.

Bo dobra droga to nie tylko równy asfalt. To także rozwiązania, które służą ludziom, zamiast komplikować im codzienne życie.

Dokumentacja i formularz konsultacyjny: BIP Gminy Tomaszów Mazowiecki.

Dodaj informacje o sposobie składania uwagWzmocnij lokalny wymiar inwestycji

🎼 Nasz artykuł w skrócie

Barokowe organy czekają na konserwację. Czy 50 tysięcy złotych trafi do Smardzewic?

Stan weryfikacji: 8 listopada 2026 r.

Pięćdziesiąt tysięcy na pierwszy etap. Jeden wniosek, jedna propozycja

Historia najnowszego przedsięwzięcia rozpoczęła się 27 października 2026 roku, kiedy wójt gminy Tomaszów Mazowiecki Sławomir Bernacki podpisał zarządzenie nr 107/2026, ogłaszające nabór wniosków o dotacje na prace konserwatorskie, restauratorskie i roboty budowlane przy zabytkach. W budżecie przeznaczono na ten cel 50 tysięcy złotych. Termin składania dokumentów wyznaczono od 28 października do 4 listopada.

Zainteresowanie konkursem okazało się niewielkie. Jak wynika z protokołu komisji konkursowej sporządzonego 5 listopada, wpłynęła tylko jedna oferta. Złożył ją Klasztor Ojców Franciszkanów w Smardzewicach, występując o dofinansowanie zadania pod nazwą „Prace konserwatorskie przy prospekcie organowym w kościele pw. św. Anny w Smardzewicach – I etap”.

Wniosek opiewał na pełną kwotę przewidzianą w konkursie, czyli 50 tysięcy złotych. Komisja, której przewodniczył Przemysław Sepkowski, a w skład której weszły również Aneta Maciążek i Karolina Pittner-Wąchała, nie stwierdziła uchybień formalnych ani merytorycznych. Oferta została złożona w terminie, spełniła wymagania, a komisja jednogłośnie podpisała protokół zawierający propozycję przyznania dotacji. Dokument zatwierdził wójt Sławomir Bernacki.

To ważny krok, ale jeszcze nie koniec procedury. Pozytywna ocena komisji nie jest równoznaczna z przyznaniem pieniędzy. Zgodnie z art. 81 ustawy z 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, dotacji z budżetu gminy udziela jej organ stanowiący, a więc Rada Gminy, na zasadach określonych w odpowiedniej uchwale.

Prospekt organowy. Więcej niż ozdoba instrumentu

Dla przeciętnego odbiorcy słowo „prospekt” kojarzy się raczej z reklamą niż z muzyką. Tymczasem prospekt organowy to reprezentacyjna, widoczna od strony wnętrza kościoła część organów, obejmująca architektoniczną oprawę instrumentu, dekorację rzeźbiarską i rozmieszczone w niej piszczałki. Nierzadko jest to osobne dzieło sztuki, równie cenne jak ołtarz czy ambona.

W barokowych świątyniach prospekty organowe pełniły funkcję szczególną. Łączyły muzykę, architekturę i symbolikę religijną w jedną całość. Złocenia, ornamenty roślinne, rzeźby, kolumny i dekoracyjne zwieńczenia tworzyły niekiedy kompozycje o niezwykłym bogactwie form.

Nie inaczej należy patrzeć na zabytkowe wyposażenie sanktuarium św. Anny w Smardzewicach. To miejsce, w którym historia zapisana została nie tylko w murach, ale również w detalach wystroju.

Warto przy tym pamiętać, że konserwacja prospektu organowego nie oznacza automatycznie remontu mechanizmu całych organów. Dokumentacja konkursowa wskazuje pierwszy etap prac przy prospekcie, nie określając jednak szczegółowego programu konserwatorskiego, zakresu ingerencji w instrument ani stanu zachowania poszczególnych elementów 

Cztery wieki historii. Smardzewickie sanktuarium ma o czym opowiadać

Aby zrozumieć znaczenie przedsięwzięcia, trzeba cofnąć się o ponad czterysta lat. Historia smardzewickiego sanktuarium sięga 1620 roku, kiedy według miejscowej tradycji św. Anna miała objawić się Wojciechowi Głowie, mieszkańcowi Smardzewic. W miejscu objawienia ustawiono krzyż, później kaplicę, a rozwijający się kult religijny przyciągał kolejnych pielgrzymów.

Franciszkanie pojawili się tutaj w 1639 roku. Obecny murowany kościół zaczęto wznosić w 1683 roku, zakończono jego budowę w 1699, a konsekracja odbyła się 6 października 1701 roku. W następnych dziesięcioleciach powstawały kolejne elementy zespołu klasztornego i wyposażenia świątyni.

Szczególną uwagę zwraca późnobarokowy chór muzyczny, wsparty na trzech arkadach, z dekoracją stiukową datowaną na 1741 rok. To właśnie w tej przestrzeni architektura spotyka się z muzyką.

Historia klasztoru nie zawsze była spokojna. Po powstaniu styczniowym władze carskie przeprowadziły w 1864 roku kasatę zakonu. Franciszkanie zostali zmuszeni do opuszczenia Smardzewic, a do stałego sprawowania tutaj posługi duszpasterskiej powrócili dopiero w 1971 roku.

Przez te wszystkie lata kościół pozostawał świadkiem zmieniających się epok, władców, ustrojów i ludzkich losów. Jego barokowe wyposażenie stanowi materialne świadectwo tej historii.

To nie pierwsze pieniądze na smardzewickie zabytki

Najważniejsze jest jednak to, że planowana konserwacja prospektu organowego nie jest przedsięwzięciem odosobnionym. W Smardzewicach od kilku lat prowadzone są kolejne działania mające na celu zachowanie zabytkowego zespołu klasztornego.

Z raportu o stanie gminy za 2023 rok wynika, że samorząd udzielił wówczas klasztorowi 100 tysięcy złotych na konserwację ołtarza św. Antoniego w kościele św. Anny.

Jeszcze większą skalę miało przedsięwzięcie przewidziane do realizacji w latach 2024–2025, obejmujące konserwację ołtarzy św. Salomei i św. Franciszka oraz remont konserwatorski elewacji kościoła i klasztoru. Według oficjalnej informacji gminy całkowita wartość inwestycji wynosiła 985 634,39 zł, z czego 960 993 zł stanowiło dofinansowanie. Beneficjentem przedsięwzięcia była gmina Tomaszów Mazowiecki.

To jednak nie wszystko.

25 czerwca 2026 roku Rada Gminy podjęła uchwałę nr XXXI/196/26, przyznając franciszkanom kolejne 50 tysięcy złotych, tym razem na remont elewacji prezbiterium. W uzasadnieniu uchwały zapisano, że szacunkowy koszt tych prac wynosił aż 446 320 złotych. Samorządowa dotacja pokrywała więc jedynie część przewidywanych nakładów.

Jeżeli listopadowa uchwała rzeczywiście przyznała pełne rekomendowane 50 tysięcy złotych, oznaczałoby to drugie w 2026 roku wsparcie z budżetu gminy dla klasztoru, a łączna kwota obu dotacji wyniosłaby 100 tysięcy złotych. Na razie jednak ta suma pozostaje wariantem wymagającym formalnego potwierdzenia.

Konserwatorzy mają czas do 20 grudnia

W ogłoszeniu konkursowym znalazł się jeszcze jeden istotny zapis. Prace objęte dotacją muszą zostać wykonane w 2026 roku, a termin ich zakończenia wyznaczono najpóźniej na 20 grudnia.

To oznacza napięty harmonogram. Od listopadowej sesji do wskazanej daty pozostaje zaledwie kilka tygodni. Trzeba przy tym pamiętać, że prace konserwatorskie przy zabytkowym wyposażeniu sakralnym wymagają odpowiedniego przygotowania, specjalistycznej wiedzy i prowadzenia ich zgodnie z wymogami ochrony zabytków.

Nie wiadomo, czy franciszkanie dysponują już wykonawcą, zatwierdzonym programem konserwatorskim i wszystkimi niezbędnymi uzgodnieniami. Nie wynika to z opublikowanego protokołu konkursowego. Nie ma również podstaw, aby twierdzić, że termin realizacji jest zagrożony. To kwestie, które warto wyjaśnić na dalszym etapie przedsięwzięcia.

Nasz artykuł w skrócie

Siedem kilometrów drogi i tysiące metrów sześciennych ziemi. Powiat tomaszowski przygotowuje renowację odwodnienia drogi nr 1913E między Wygodą a Wólką Krzykowską. Prace mają przywrócić właściwy odpływ wód opadowych i poprawić stan poboczy.

Co zostanie wykonane? Odtworzenie spadków rowów, usunięcie nagromadzonej ziemi oraz ścięcie zawyżonych poboczy.

Kiedy koniec? Planowany termin zakończenia robót to 28 grudnia 2026 roku. Wykonawca nie został jeszcze wybrany.

O drogach najczęściej rozmawiamy wtedy, gdy pojawiają się dziury, koleiny albo nierówności, które skutecznie przypominają kierowcom o istnieniu zawieszenia w samochodzie. Znacznie rzadziej interesujemy się tym, co znajduje się tuż za krawędzią asfaltu. Tymczasem przydrożny rów, choć niepozorny, jest jednym z najważniejszych elementów drogowej infrastruktury. To od jego sprawności zależy, czy deszczówka odpłynie z jezdni, czy pozostanie na nawierzchni, stopniowo przyczyniając się do jej niszczenia.

Woda jest bowiem wyjątkowo cierpliwym przeciwnikiem. Nie potrzebuje wielkiej powodzi, aby wyrządzić szkody. Wystarczy niedrożny odpływ, niewłaściwy spadek albo pobocze, które z biegiem lat podniosło się ponad krawędź jezdni. Wówczas nawet zwyczajny deszcz potrafi ujawnić problemy, których nie widać podczas słonecznej pogody.

I właśnie temu ma zapobiec przedsięwzięcie przygotowywane przez Zarząd Dróg Powiatowych w Tomaszowie Mazowieckim.

2800 metrów sześciennych ziemi. To nie będzie kosmetyka

Postępowanie oznaczone numerem ZDP.3801.46.2026 zostało ogłoszone 6 listopada 2026 roku. Dotyczy renowacji rowów przy drodze powiatowej nr 1913E, na odcinku przebiegającym przez tereny zabudowane i rolnicze między Wygodą a Wólką Krzykowską.

Skala planowanych robót zwraca uwagę. Według danych dotyczących zamówienia przewidziano mechaniczne odmulenie rowów i usunięcie około 2800 metrów sześciennych ziemi. Do tego dochodzi ścinanie oraz profilowanie zawyżonych poboczy na powierzchni około 5250 metrów kwadratowych, przy zakładanej grubości zbieranej warstwy wynoszącej 10 centymetrów.

Nie chodzi zatem o zwykłe wykoszenie trawy czy usunięcie kilku zatorów. Przedsięwzięcie wymaga robót ziemnych, odpowiedniego sprzętu i wywozu znacznej ilości wydobytego materiału.

W pierwszej kolejności wykonawca będzie musiał przeprowadzić niwelację terenu, aby ustalić właściwe spadki rowów. Następnie usunie nagromadzoną ziemię, przywracając odpowiednią głębokość i przepustowość odwodnienia. Równocześnie zostaną wyprofilowane pobocza, tak aby deszczówka mogła swobodnie spływać z jezdni.

Warto przy tym zaznaczyć, że około siedmiu kilometrów odnosi się do długości odcinka drogi objętego zadaniem, a nie do potwierdzonej łącznej długości rowów wymagających oczyszczenia. Dokładne rozmieszczenie prac powinno wynikać z dokumentacji technicznej.

Realizacja zadania będzie wymagała ostrożności również z innego powodu. W pasie drogowym znajdują się czynne sieci wodociągowa i gazowa. Roboty ziemne muszą więc uwzględniać istniejące uzbrojenie podziemne.

Utrzymanie dróg to obowiązek, a nie dobra wola urzędników

W tym miejscu warto przypomnieć o przepisach, które często giną w cieniu samorządowych dyskusji o kolejnych inwestycjach.

Zgodnie z art. 20 pkt 4 ustawy z 21 marca 1985 roku o drogach publicznych, do zadań zarządcy należy między innymi utrzymanie części drogi, urządzeń drogowych i budowli ziemnych. Z kolei art. 20 pkt 11 przewiduje wykonywanie robót interwencyjnych, utrzymaniowych i zabezpieczających.

Oznacza to, że odpowiedzialność za drogę nie kończy się na położeniu nowego asfaltu. Obejmuje także systematyczne utrzymywanie infrastruktury, której sprawność wpływa na bezpieczeństwo oraz trwałość nawierzchni.

Właśnie dlatego konserwacja rowów, przepustów i poboczy powinna być traktowana jako element normalnego zarządzania drogami powiatowymi, a nie jako zadanie drugorzędne, które można odkładać w nieskończoność.

Z ekonomicznego punktu widzenia sprawa również wydaje się oczywista. Regularne prace utrzymaniowe mogą ograniczać ryzyko znacznie droższych remontów spowodowanych działaniem wody. Profilaktyka jest zwykle mniej spektakularna niż naprawianie szkód, ale często właśnie ona decyduje o rozsądnym gospodarowaniu publicznymi pieniędzmi.

Oferty do 23 listopada. Czy zdążą przed końcem grudnia?

Zarząd Dróg Powiatowych wyznaczył termin składania ofert na 23 listopada 2026 roku, do godziny 9.00. Ich otwarcie zaplanowano na godzinę 9.30.

Przetarg prowadzony jest w trybie podstawowym, bez negocjacji. Jedynym kryterium oceny ofert będzie cena, której przypisano wagę 100 procent. Oczywiście wykonawcy muszą jednocześnie spełnić wymagania określone w dokumentacji zamówienia.

Co szczególnie interesujące, zakończenie robót przewidziano do 28 grudnia 2026 roku.

To oznacza, że od dnia otwarcia ofert do planowanego zakończenia zadania pozostanie zaledwie 35 dni kalendarzowych. W tym czasie trzeba jeszcze przeprowadzić ocenę ofert, wybrać wykonawcę, zawrzeć umowę i wykonać zaplanowane roboty.

A przecież mówimy o końcówce listopada i grudniu, kiedy warunki pogodowe mogą znacząco utrudniać prowadzenie prac ziemnych. Opady, przymrozki czy zamarznięty grunt nie muszą przekreślać inwestycji, ale niewątpliwie mogą wpływać na tempo jej realizacji.

Pozostaje zatem pytanie, czy przyjęty harmonogram jest wystarczająco realistyczny, szczególnie gdyby procedura przetargowa się przedłużyła.

Najważniejsze pytanie nie dotyczy koparek

Sama decyzja o przeprowadzeniu renowacji rowów jest zrozumiała. Woda powinna odpływać z jezdni, pobocza muszą mieć właściwe nachylenie, a infrastruktura odwadniająca wymaga okresowej konserwacji.

Jednak w przypadku przedsięwzięcia obejmującego tak długi odcinek warto dowiedzieć się czegoś więcej niż tylko tego, ile ziemi zostanie wydobyte i ile ciężarówek będzie potrzebnych do jej wywiezienia.

Kiedy ostatnio przeprowadzano kompleksowe prace utrzymaniowe na tej drodze? Czy ZDP dysponuje dokumentacją wskazującą na pogorszenie drożności rowów? Czy były zgłoszenia mieszkańców dotyczące zalegającej wody? I dlaczego termin realizacji wyznaczono na ostatnie tygodnie roku?

Odpowiedzi pozwoliłyby ustalić, czy mamy do czynienia z planową konserwacją infrastruktury, czy z koniecznością nadrobienia zaległości. 

Przez lata samorządowe inwestycje drogowe oceniano przede wszystkim liczbą kilometrów nowego asfaltu. Tymczasem o jakości drogi decyduje coś znacznie mniej widowiskowego — odpowiednio głęboki rów, dobrze wyprofilowane pobocze i woda, która po deszczu znika z jezdni tam, gdzie powinna.

Bo dobry system odwodnienia przypomina dobrze wykonaną pracę za kulisami teatru. Publiczność zwykle jej nie dostrzega. Zauważa dopiero wtedy, gdy coś przestaje działać.

📝 Nasz artykuł w szkolnej ściągawce

📚 Temat lekcji: Czy poseł, który sam jest nauczycielem, powinien poprzeć większe wynagrodzenia dla swojego środowiska? Adrian Witczak z Tomaszowa Mazowieckiego stanął przed takim sprawdzianem w Sejmie.

✏️ Zadanie pierwsze: 4 listopada sejmowa komisja odrzuciła poprawkę Marcina Józefaciuka dotyczącą podwyższenia wskaźników wynagrodzeń nauczycieli. Józefaciuk opisał zachowanie posła-nauczyciela z KO, który miał nie oddać głosu. Nie wskazał jednak jego nazwiska.

📖 Zadanie drugie: 6 listopada Adrian Witczak już głosował. Dwukrotnie opowiedział się przeciw propozycjom dodatkowego podwyższenia wskaźników płacowych nauczycieli. Poparł natomiast całą rządową nowelizację Karty Nauczyciela.

🔔 Pytanie do tablicy: Dlaczego polityk, który wcześniej tak zdecydowanie bronił godności nauczycieli i krytykował poprzednią władzę, odrzucił dalej idące propozycje płacowe? Co zdecydowało: argumenty finansowe, przekonania czy lojalność partyjna?

Źródło: imienne głosowania Sejmu z 6 listopada 2026 r. oraz publiczna wypowiedź Marcina Józefaciuka.

Polityka ma tę szczególną właściwość, że słowa wypowiadane z sejmowej mównicy potrafią brzmieć pięknie, dopóki nie trzeba ich skonfrontować z konkretną decyzją. Można mówić o godności zawodu, szacunku dla pedagogów, naprawianiu polskiej szkoły i przywracaniu nauczycielom należnego miejsca w społeczeństwie. Można krytykować poprzedników za lata zaniedbań, wygłaszać płomienne przemówienia i zbierać za nie oklaski. Ale przychodzi dzień, w którym zamiast mikrofonu pojawia się przycisk do głosowania. I wtedy kończy się literatura politycznych deklaracji, a zaczyna proza odpowiedzialności.

Dla Adriana Witczaka ten dzień nadszedł 6 listopada 2026 roku. Co szczególnie istotne, nie był to polityk, któremu sprawy oświaty są obce. To człowiek, który pracował w szkole, zna nauczycielski pokój, szkolne korytarze i realia zawodu. Właśnie dlatego należy od niego wymagać więcej niż od posła, który nauczyciela spotyka przede wszystkim podczas uroczystości z okazji Dnia Edukacji Narodowej.

Najpierw słowa o poniżaniu nauczycieli. Dziś pytania o własną postawę

Warto przypomnieć sejmowe wystąpienie Adriana Witczaka z 10 lipca 2025 roku. Poseł Koalicji Obywatelskiej ostro zaatakował wówczas polityków Prawa i Sprawiedliwości, a szczególnie byłego ministra edukacji Przemysława Czarnka. Mówił o „Himalajach hipokryzji”, po czym przypomniał swoje zawodowe doświadczenie.

„Jestem nauczycielem” – podkreślał z sejmowej mównicy, opowiadając o tym, jak z perspektywy pracownika szkoły oceniał działania poprzedniej władzy. Przywoływał również wizytę Przemysława Czarnka w Tomaszowie Mazowieckim, zarzucając mu brak czasu na rozmowę z nauczycielami i uczniami, przy jednoczesnym angażowaniu się w polityczne konferencje prasowe.

Słowa były mocne. Krytyka bezkompromisowa. Przekaz jednoznaczny: nauczyciele zasługują na szacunek, a politycy mają obowiązek traktować ich problemy poważnie.

Trudno się z tym nie zgodzić.

Tyle że polityczna wiarygodność nie jest przywilejem przyznawanym raz na zawsze. Trzeba ją potwierdzać własnymi decyzjami. Zwłaszcza wtedy, gdy przechodzi się z ław opozycji do grona posłów wspierających rząd.

Dzisiaj warto więc przypomnieć Witczakowi jego własne słowa. Czy szacunek do nauczycieli ma obowiązywać jedynie podczas krytykowania politycznych przeciwników? Czy kończy się w chwili, gdy większych pieniędzy dla pedagogów domaga się opozycja albo poseł niezależny?

To nie jest pytanie o partyjne sympatie. To pytanie o elementarną konsekwencję, a przede wszystkim przyzwoitość

Marcin Józefaciuk powiedział „sprawdzam”. Komisja odrzuciła poprawkę

Wszystko zaczęło się 4 listopada podczas posiedzenia sejmowej Komisji Edukacji i Nauki, która zajmowała się rządowym projektem nowelizacji Karty Nauczyciela, oznaczonym drukiem nr 3263.

Rząd zaproponował zmianę wskaźnika służącego do ustalania średniego wynagrodzenia nauczycieli początkujących ze 120 do 122,7696 proc. kwoty bazowej. Rozwiązanie ma zapewnić im w 2027 roku wzrost średniego wynagrodzenia o 3 proc., czyli w takim samym tempie jak pozostałym grupom nauczycieli.

Nie jest to zmiana pozbawiona znaczenia. Bez niej, zgodnie z wyliczeniami rządu, średnie wynagrodzenie nauczycieli początkujących wzrosłoby w przyszłym roku jedynie o 0,68 proc. Projekt utrwala więc mechanizm wyrównujący tempo wzrostu wynagrodzeń.

Nie przewiduje jednak dodatkowego zwiększenia wskaźników dla nauczycieli mianowanych i dyplomowanych ponad poziom wynikający z dotychczasowych regulacji.

Właśnie tutaj do gry wszedł Marcin Józefaciuk, poseł niezrzeszony, również nauczyciel, który zaproponował dalej idącą zmianę. Jego poprawka przewidywała podwyższenie wskaźnika dla nauczycieli mianowanych ze 144 do 149 proc., a dla dyplomowanych ze 184 do 190 proc. kwoty bazowej.

Była to propozycja zwiększenia ustawowego poziomu średnich wynagrodzeń dwóch grup pedagogów. Nie oznaczała automatycznie identycznej podwyżki pensji zasadniczej dla każdego nauczyciela, ale stwarzała podstawę do wyższego poziomu wynagrodzeń w systemie oświaty.

Komisja poprawkę odrzuciła. Józefaciuk nie ukrywał oburzenia.

W opublikowanym wpisie zwrócił uwagę, że komisja liczyła 34 członków, tymczasem w głosowaniu uczestniczyło jedynie 20. Czternastu parlamentarzystów nie oddało głosu.

Jeszcze poważniej zabrzmiał opis zachowania jednego z polityków KO. Według Józefaciuka poseł będący jednocześnie nauczycielem znajdował się na sali, ale wyjął kartę i nie zagłosował.

To zarzut wymagający wyjaśnienia. W dostępnej treści wpisu Józefaciuk nie podał nazwiska tego parlamentarzysty. Nie można zatem bez dodatkowego potwierdzenia przypisywać samego gestu wyjęcia karty Adrianowi Witczakowi. Faktem pozostaje jednak, że tomaszowski poseł należy do Komisji Edukacji i Nauki, a sprawa dotyczyła środowiska zawodowego, z którego sam się wywodzi.

Czy Witczak uczestniczył w tym konkretnym głosowaniu komisji? Czy to jego zachowanie opisał Józefaciuk? Jeżeli nie, warto przeciąć spekulacje. Jeżeli tak, wyborcy powinni poznać powody rezygnacji z głosu.

Nie chodzi o obowiązek poparcia każdej poprawki. Chodzi o to, że parlamentarzysta powinien umieć wyjaśnić swoje decyzje, a także brak decyzji.

6 listopada nie było już milczenia. Było dwukrotne „przeciw”

Dwa dni później sprawa nabrała zupełnie innego wymiaru. Podczas 68. posiedzenia Sejmu głosowano nad propozycjami zmian w Karcie Nauczyciela.

Tym razem wyniki zostały zapisane imiennie.

Najpierw, w głosowaniu nr 50, posłowie rozpatrywali poprawki zgłoszone przez PiS i Rozwój Plus. Przewidywały one podwyższenie wskaźników wynagrodzeń dla wszystkich trzech grup awansu zawodowego: nauczycieli początkujących, mianowanych i dyplomowanych, odpowiednio do 134, 154 i 194 proc. kwoty bazowej.

Za zagłosowało 192 posłów, przeciw 232, a 20 wstrzymało się od głosu. Poprawki zostały odrzucone.

Adrian Witczak zagłosował przeciw.

Następnie, w głosowaniu nr 51, Sejm rozpatrywał wnioski mniejszości zgłoszone przez Marcina Józefaciuka. Przypomnijmy: chodziło o podniesienie wskaźników dla nauczycieli mianowanych i dyplomowanych do 149 i 190 proc.

Wynik? 187 głosów za, 232 przeciw i 22 wstrzymujące się. Wnioski odrzucono.

Adrian Witczak ponownie zagłosował przeciw.

I tutaj nie ma już miejsca na spekulacje dotyczące wyjętej karty, obecności na sali czy przyczyn nieuczestniczenia w głosowaniu komisji. Jest oficjalny wynik i nazwisko posła.

Dla zachowania pełnego obrazu trzeba dodać, że w kolejnym głosowaniu Witczak poparł całość rządowej nowelizacji. Sejm przyjął ją 425 głosami za, przy jednym przeciw i 21 wstrzymujących się.

Nie byłoby więc prawdą twierdzenie, że poseł sprzeciwił się każdej podwyżce dla nauczycieli. Poparł rozwiązanie rządowe, ale odrzucił propozycje dodatkowego zwiększenia ustawowych wskaźników wynagrodzeń. Ta różnica jest istotna. I właśnie ona stanowi sedno problemu.

Dlaczego parlamentarzysta, który tak zdecydowanie występował w obronie nauczycieli, nie chciał poprzeć rozwiązań dalej idących niż rządowa propozycja? Czy uznał je za finansowo nierealne? Niewystarczająco przygotowane? Czy zdecydowała ocena skutków dla budżetu państwa i samorządów? A może po prostu klubowa lojalność?

Nie znamy odpowiedzi Witczaka na te pytania. Dlatego tym bardziej powinna ona paść publicznie.

Partyjna dyscyplina czy nauczycielskie sumienie?

Oczywiście, państwowych finansów nie da się prowadzić na zasadzie licytacji, kto zaproponuje wyższą podwyżkę. Każde zwiększenie ustawowych wskaźników wynagrodzeń oznacza zobowiązania finansowe, które trzeba oszacować i sfinansować. W polskiej oświacie rachunek ten ma szczególne znaczenie również dla samorządów prowadzących szkoły.

Jeżeli jednak właśnie takie były przyczyny sprzeciwu, należało je jasno przedstawić.

Poseł nie musi głosować za każdą propozycją zwiększenia wynagrodzeń. Ma natomiast obowiązek polityczny i moralny wytłumaczyć, dlaczego odrzuca konkretną propozycję dotyczącą ludzi, których interesów tak zdecydowanie bronił z mównicy.

Tym bardziej że Józefaciuk podczas sejmowej debaty z 6 listopada podkreślał, iż w tej sprawie nie obowiązuje dyscyplina klubowa. Apelował o głosowanie zgodne z oceną potrzeb nauczycieli.

Nie przesądza to oczywiście, czym kierował się Adrian Witczak. Ale wynik głosowania pokazuje, że zagłosował tak samo jak zdecydowana większość uczestniczących w nim posłów Koalicji Obywatelskiej.

Warto też zauważyć, że dodatkowe podwyżki poparli nie tylko politycy PiS i Rozwoju Plus. Za poprawkami opowiedzieli się również przedstawiciele partii Razem, a pojedynczy posłowie innych ugrupowań wyłamali się z dominującego stanowiska swoich klubów.

Można więc było podjąć inną decyzję.

To właśnie tutaj powraca temat politycznej samodzielności. Czy nauczyciel, który został posłem, powinien pozostawać przede wszystkim rzecznikiem problemów swojego środowiska, czy wykonawcą stanowiska partyjnej większości?

Jedno nie musi przecież wykluczać drugiego. Ale kiedy pojawia się konflikt między deklaracjami a głosowaniem, wyjaśnienia są konieczne.

Tomaszowscy nauczyciele mają prawo pytać

Adrian Witczak nie jest politykiem przypadkowo związanym z Tomaszowem Mazowieckim. Tutaj się urodził, tutaj pracował jako nauczyciel, a w 2023 roku uzyskał mandat poselski z okręgu piotrkowskiego, zdobywając 16 287 głosów.

Wśród jego wyborców byli także nauczyciele, pracownicy oświaty i rodzice uczniów. Ludzie, dla których szkolna rzeczywistość nie jest tematem okazjonalnego wystąpienia parlamentarnego, lecz codziennością.

Znają problemy kadrowe, administracyjne obciążenia, rosnące oczekiwania wobec szkoły i niewspółmierne do odpowiedzialności wynagrodzenia. Wiedzą również, że nauczycielska pensja to nie abstrakcyjny wskaźnik w tabeli, ale pieniądze potrzebne na utrzymanie rodziny, rachunki i zwyczajne życie.

Właśnie dlatego mogą oczekiwać od swojego posła czegoś więcej niż zapewnień o szacunku do zawodu.

Regulamin Sejmu w art. 7 wskazuje na obowiązek obecności i czynnego udziału parlamentarzysty w pracach Sejmu oraz jego organów. Wśród podstawowych obowiązków poselskich wymienia również uczestnictwo w głosowaniach na posiedzeniach Sejmu i komisji.

Przepis ten nie oznacza nakazu popierania określonego projektu. Nie oznacza też, że każde nieoddanie głosu stanowi automatycznie naruszenie regulaminu. Pokazuje jednak, iż udział w podejmowaniu decyzji nie jest parlamentarną uprzejmością, ale jednym z fundamentów mandatu.

Szczególnie trudno zrozumieć milczenie w sprawach, które poseł powinien znać z własnego doświadczenia zawodowego.

Dlatego tomaszowski parlamentarzysta powinien wyjaśnić nie tylko swoje stanowisko wobec propozycji Józefaciuka, lecz również przebieg głosowania komisji z 4 listopada, jeżeli dotyczy go opisana publicznie sytuacja.

Panie pośle, nauczyciele zasługują na odpowiedź

Nauczyciele od lat słyszą, że ich praca stanowi fundament przyszłości państwa. Każda kolejna ekipa rządząca mówi o prestiżu zawodu, potrzebie odbudowy autorytetu pedagogów i konieczności stworzenia lepszych warunków pracy w szkołach.

Brzmi to przekonująco. Problem pojawia się wtedy, gdy za deklaracjami nie idą decyzje odpowiadające oczekiwaniom środowiska.

Adrian Witczak ma pełne prawo uważać, że dodatkowe podwyższenie wskaźników wynagrodzeń nauczycieli było niewłaściwe. Ma prawo bronić rządowego projektu. Ma również prawo nie zgadzać się z Marcinem Józefaciukiem. Nie powinien jednak pozostawiać swoich wyborców bez rzeczowego wyjaśnienia.

Dlaczego dwukrotnie zagłosował przeciw dodatkowym propozycjom płacowym? Co konkretnie przesądziło o jego stanowisku? Jak ocenia postulaty nauczycieli domagających się systemowego mechanizmu wzrostu wynagrodzeń? I czy jest gotów poprzeć rozwiązania wykraczające poza zaplanowane na 2027 rok 3 proc.?

Na te pytania warto odpowiedzieć bez partyjnych sloganów.

Kiedyś Witczak zarzucał poprzedniej władzy lekceważenie nauczycieli. Dzisiaj sam znalazł się po drugiej stronie politycznej barykady. I właśnie teraz ma okazję pokazać, że słowa o godności pedagogów nie były wyłącznie elementem parlamentarnego sporu.

Marcin Józefaciuk postawił sprawę ostro, przypominając, że nauczyciele żyją z wynagrodzeń, a nie z podziękowań i deklaracji. Trudno odmówić temu stwierdzeniu racji.

Bo nauczyciel nie zapłaci rachunku sejmowym przemówieniem. Nie zrobi zakupów za polityczne zapewnienia. Nie utrzyma rodziny z okolicznościowego uścisku dłoni i życzeń składanych 14 października.

A poseł, który sam był nauczycielem, powinien rozumieć to lepiej niż ktokolwiek inny.

W polityce, podobnie jak w szkole, przychodzi wreszcie czas sprawdzianu. Nie wystarczy powiedzieć, że zna się prawidłową odpowiedź. Trzeba jeszcze umieć ją uzasadnić.

Adrian Witczak swoje głosy oddał. Teraz powinien wyjaśnić, dlaczego właśnie takie.

Na łamach NaszTomaszow.pl jest miejsce na jego odpowiedź.

 ***

Podstawa dokumentacyjna: rządowy projekt ustawy – Karta Nauczyciela (druk sejmowy nr 3263), sprawozdania Komisji Edukacji i Nauki (druki nr 3291 oraz 3291-A), imienne wyniki głosowań nr 50, 51 i 52 z 6 listopada 2026 roku, wypowiedź Adriana Witczaka na 38. posiedzeniu Sejmu 10 lipca 2025 roku oraz publiczna relacja Marcina Józefaciuka z prac Komisji Edukacji i Nauki.

🚦 Nasz artykuł w skrócie

Dzieci między tirami. Ile jeszcze trzeba czekać na bezpieczne przejście?

Komorów, droga wojewódzka nr 713. Każdego dnia uczniowie miejscowej szkoły muszą pokonywać ruchliwą trasę, którą przejeżdżają samochody osobowe i ciężarówki. Rodzice domagają się sygnalizacji świetlnej i skutecznego zabezpieczenia przejścia dla pieszych.

Problem nie jest nowy. Już w 2010 roku uczniowie i policjanci prowadzili tutaj akcje przypominające kierowcom o bezpieczeństwie. Tymczasem na innych odcinkach DW 713 planowane są rozwiązania poprawiające ochronę pieszych.

Gmina inwestuje ponad 3 miliony złotych w rozbudowę szkoły w Komorowie. Czy równolegle uda się poprawić bezpieczeństwo na drodze prowadzącej do placówki? Rodzice oczekują konkretnych decyzji, nie kolejnych zapewnień.

Poranny egzamin z odwagi. Ośmiolatek kontra kilkudziesięciotonowa ciężarówka

Steven Spielberg w swoim wczesnym filmie „Pojedynek na szosie” pokazał, jak zwyczajna ciężarówka może stać się źródłem narastającego lęku. W Komorowie nikt nie potrzebuje filmowego scenariusza, by zrozumieć, jak niewiele znaczy człowiek wobec rozpędzonej masy stali.

Droga wojewódzka nr 713, łącząca Łódź z Tomaszowem Mazowieckim i Opocznem, należy do ważnych regionalnych szlaków komunikacyjnych. Przemieszczają się nią zarówno mieszkańcy pobliskich miejscowości, jak i kierowcy samochodów dostawczych oraz ciężarowych. W rejonie Komorowa ruch lokalny spotyka się z tranzytowym, a sąsiedztwo Tomaszowa, drogi krajowej nr 48 i ekspresowej S8 dodatkowo komplikuje sytuację komunikacyjną.

Dla kierowcy to jeden z kolejnych odcinków trasy. Dla ucznia miejscowej szkoły — droga, którą musi pokonać, by zdążyć na pierwszą lekcję.

Najtrudniejsze chwile przychodzą przed godziną ósmą rano oraz podczas odbierania dzieci ze szkoły i przedszkola. Samochody rodziców, autobusy i pojazdy korzystające z pobliskiej pętli komunikacyjnej powodują zatory. Zaparkowane auta ograniczają widoczność, a pomiędzy nimi pojawiają się dzieci, dla których ocena prędkości nadjeżdżającego pojazdu bywa szczególnie trudna.

Mieszkańcy skarżą się także na ciężarówki jadące blisko chodników i kierowców, którzy nie respektują pierwszeństwa pieszych. Obowiązujące w rejonie szkoły ograniczenie prędkości do 40 km/h nazbyt często okazuje się fikcją

Rodzice powiedzieli: dość. Chcą świateł, nie kolejnych obietnic

Rada Rodziców Zespołu Szkół w Komorowie, współpracując z dyrekcją placówki, przygotowała internetową petycję w sprawie pilnego montażu sygnalizacji świetlnej na przejściu dla pieszych. Adresatem postulatu jest Zarząd Dróg Wojewódzkich w Łodzi.

W petycji wskazano, że przez niebezpieczne miejsce codziennie przechodzą setki uczniów. Autorzy zwracają uwagę na coraz większe natężenie ruchu, znaczną liczbę pojazdów ciężarowych oraz niewystarczające — ich zdaniem — zabezpieczenie przejścia. Opisują sytuacje, w których piesi długo oczekują na możliwość przekroczenia jezdni, a samochody zatrzymują się gwałtownie przed pasami.

Nie jest to zresztą wyłącznie problem uczniów. Z przejść korzystają również starsi mieszkańcy, rodzice z wózkami, osoby o ograniczonej sprawności ruchowej i wszyscy ci, którzy mieszkają po jednej stronie drogi, a po drugiej mają sklep, przystanek czy inne miejsce codziennych obowiązków.

Rodzice przekonują, że wcześniejsze starania o poprawę bezpieczeństwa nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Ich dzisiejszy apel ma więc nie tylko wymiar organizacyjny. Jest również wyrazem narastającego rozczarowania.

Bo ile razy można informować, że w określonym miejscu jest niebezpiecznie? Ile wniosków trzeba napisać, ile podpisów zebrać i ile urzędowych odpowiedzi przeczytać, aby problem potraktowano z należytą powagą?

Oczywiście sam montaż sygnalizacji świetlnej nie jest rozwiązaniem każdego problemu drogowego. Powinien być poprzedzony analizą natężenia ruchu, widoczności i zagrożeń. Ale taka analiza musi prowadzić do decyzji, a nie stawać się wygodnym uzasadnieniem kolejnych miesięcy bezczynności.

Cukierek albo rózga. Komorów ostrzegał kierowców już 16 lat temu

W tej historii najbardziej niepokojące jest to, że problem bezpieczeństwa na drodze wojewódzkiej nr 713 wcale nie pojawił się wczoraj.

18 czerwca 2010 roku tomaszowscy policjanci wspólnie z uczniami Zespołu Szkół w Komorowie przeprowadzili na tej trasie nietypową akcję profilaktyczną. Kierowcy zatrzymywani do kontroli otrzymywali od dzieci cukierki za prawidłową jazdę albo rózgę za niewłaściwe zachowanie. Wydarzenie opisywał wówczas portal NaszTomaszow.pl.

Podobne działania, organizowane pod hasłem „Cukierek albo rózga”, dokumentowała również Komenda Powiatowa Policji w Tomaszowie Mazowieckim. W przedsięwzięcie angażowali się funkcjonariusze drogówki, uczniowie i przedstawiciele Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Piotrkowie Trybunalskim.

Pomysł był prosty. Dzieci miały przypominać dorosłym, że za kierownicą odpowiadają nie tylko za siebie, lecz także za bezpieczeństwo innych.

Minęło szesnaście lat. Uczniowie, którzy wówczas wręczali kierowcom rózgi, są dziś dorosłymi ludźmi. Niektórzy być może sami odprowadzają dzieci do szkół. Zmieniły się samochody, przepisy i technologie. A pytanie o bezpieczeństwo przy komorowskiej placówce wraca ze zdumiewającą konsekwencją.

Jest w tym gorzka ironia. Przez lata uczyliśmy dzieci, jak bezpiecznie przechodzić przez ulicę. Organizowaliśmy konkursy, pogadanki, policyjne spotkania i rozdawaliśmy elementy odblaskowe. Tymczasem bezpieczeństwo nie może zależeć wyłącznie od tego, czy dziecko dostatecznie uważnie obserwuje samochody.

Potrzebna jest również infrastruktura, która ogranicza ryzyko pomyłki. Zarówno tej popełnionej przez pieszego, jak i przez kierowcę.

Ponad trzy miliony złotych na szkołę. A co z drogą prowadzącą do jej drzwi?

W tej sprawie pojawia się jeszcze jeden, szczególnie aktualny wątek.

30 października 2026 roku Gmina Tomaszów Mazowiecki zawarła umowę na rozbudowę i adaptację Zespołu Szkół w Komorowie. Wykonawcą została Firma Budowlana MARBUD Marcin Pietrzyk z Tomaszowa Mazowieckiego, a wartość kontraktu wynosi dokładnie 3 016 836,99 zł. Informację tę potwierdza ogłoszenie o wyniku postępowania opublikowane 2 listopada w Biuletynie Zamówień Publicznych pod numerem 2026/BZP 00514919.

To ważna inwestycja, która ma poprawić warunki funkcjonowania placówki. Samorząd inwestuje w budynek, jego rozbudowę i dostosowanie do potrzeb uczniów.

Pozostaje jednak pytanie: czy równie poważnie traktujemy bezpieczeństwo drogi, którą dzieci docierają do nowoczesnej szkoły?

Oczywiście gmina nie jest zarządcą drogi wojewódzkiej nr 713. Nie może samodzielnie zdecydować o ustawieniu sygnalizatorów i zmianie organizacji ruchu na trasie należącej do infrastruktury wojewódzkiej. Może jednak występować do właściwych instytucji, wspierać starania rodziców, inicjować rozmowy i zabiegać o rozwiązanie problemu.

Rozbudowa placówki powinna być również okazją do przeprowadzenia kompleksowej oceny bezpieczeństwa jej otoczenia. Warto sprawdzić nie tylko przejście przez drogę wojewódzką, ale też miejsca zatrzymywania samochodów, dojścia do przystanków, organizację ruchu autobusów i widoczność na skrzyżowaniach.

Nowoczesna szkoła nie powinna kończyć się na drzwiach wejściowych. Jej otoczenie również musi być bezpieczne.

W Andrespolu i Kurowicach można. A w Komorowie?

Przegląd dokumentów Zarządu Dróg Wojewódzkich w Łodzi przynosi kolejne interesujące ustalenia.

W sierpniu 2026 roku samorząd województwa informował o inwestycjach poprawiających bezpieczeństwo na drogach wojewódzkich w powiecie łódzkim wschodnim. Wśród przedsięwzięć wymieniono aktywne oznakowanie przejścia dla pieszych w Andrespolu, wykonane w 2025 roku, oraz kolejne planowane doświetlenia przejść.

Co szczególnie istotne, w planie zamówień ZDW na 2026 rok znalazło się również zadanie dotyczące drogi wojewódzkiej nr 713 w Kurowicach. Przewidziano tam aktywne doświetlenie, znaki ostrzegawcze oraz dostosowanie otoczenia projektowanego przejścia dla pieszych.

Oznacza to, że zarządca zna i wykorzystuje rozwiązania techniczne służące poprawie bezpieczeństwa na tej samej trasie. Nie trzeba wymyślać ich od początku.

Nie oznacza to jednak, że każde przejście musi otrzymać identyczne zabezpieczenia. Rozwiązanie powinno odpowiadać warunkom panującym w konkretnym miejscu.

W przypadku Komorowa rodzice wskazują na potrzebę zastosowania sygnalizacji świetlnej. Nie wiadomo natomiast, czy zarządca przeprowadził ostatnio szczegółową analizę tego przejścia, jakie były jej wyniki i czy w planach inwestycyjnych przewidziano jakiekolwiek działania odpowiadające oczekiwaniom mieszkańców.

To pytania, na które powinna paść konkretna odpowiedź. Zwłaszcza że Komorów nie znalazł się w przywołanym pakiecie inwestycji dotyczących poprawy bezpieczeństwa przejść dla pieszych.

Pierwszeństwo zapisane w ustawie. Bezpieczeństwo musi istnieć również na drodze

Od 1 czerwca 2021 roku obowiązują przepisy przyznające pierwszeństwo również pieszemu wchodzącemu na przejście dla pieszych, z wyjątkiem relacji z tramwajem. Tak stanowi art. 13 ust. 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Z kolei art. 26 ust. 1 nakazuje kierującemu pojazdem, który zbliża się do przejścia, zachować szczególną ostrożność, zmniejszyć prędkość i ustąpić pierwszeństwa pieszemu znajdującemu się na przejściu albo na nie wchodzącemu. Jednocześnie pieszy ma obowiązek zachować szczególną ostrożność i nie może wchodzić bezpośrednio przed nadjeżdżający pojazd.

Przepisy są jasne. Ich skuteczność zależy jednak od zachowania uczestników ruchu oraz warunków, jakie zapewnia infrastruktura.

Nie wolno sprowadzać problemu do stwierdzenia, że ciężarówka jest ciężka i nie może gwałtownie zahamować. Właśnie dlatego kierowca musi odpowiednio wcześniej dostosować prędkość do sytuacji na drodze. Masa pojazdu nie zwalnia z obowiązku zachowania ostrożności.

Równie ważna pozostaje odpowiedzialność zarządcy drogi. Art. 20 ustawy o drogach publicznych zalicza do jego zadań między innymi utrzymanie urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego, realizację zadań z zakresu inżynierii ruchu oraz wykonywanie niezbędnych prac zabezpieczających.

Na drogach wojewódzkich funkcję zarządcy pełni co do zasady zarząd województwa, a w województwie łódzkim odpowiednie zadania wykonuje Zarząd Dróg Wojewódzkich w Łodzi.

Sama petycja nie przesądza oczywiście o zaniedbaniu ze strony zarządcy. Aby dokonać takiej oceny, trzeba poznać dokumentację, wcześniejsze wnioski, przeprowadzone analizy i odpowiedzi urzędowe.

Nie zmienia to faktu, że zgłaszane przez rodziców zagrożenie powinno zostać rzetelnie zbadane.

Komorów nie potrzebuje kolejnej pogadanki. Potrzebuje decyzji

Sprawa wymaga odpowiedzi na kilka zasadniczych pytań. Czy Zarząd Dróg Wojewódzkich dysponuje aktualnymi pomiarami natężenia ruchu w rejonie szkoły? Czy analizowano liczbę pojazdów ciężarowych i zachowanie kierowców w godzinach rozpoczynania zajęć? Czy przeprowadzono audyt bezpieczeństwa przejścia? Jakie wnioski mieszkańców i rodziców wpłynęły w poprzednich latach oraz co z nimi zrobiono?

Warto również ustalić, czy możliwy byłby montaż sygnalizacji wzbudzanej przez pieszych, poprawa doświetlenia, zastosowanie aktywnych znaków ostrzegawczych albo innych urządzeń ograniczających zagrożenie. Do czasu wypracowania rozwiązania infrastrukturalnego należałoby rozważyć częstsze kontrole prędkości i zachowania kierowców przy przejściu.

Te działania nie muszą się wzajemnie wykluczać. Infrastruktura, egzekwowanie przepisów i edukacja powinny tworzyć jeden system bezpieczeństwa.

W sprawie Komorowa szczególnie ważne jest jednak to, aby rodzice nie zostali pozostawieni wyłącznie z zapewnieniami, że problem zostanie przeanalizowany. Potrzebują wyników, terminów i informacji, jakie rozwiązanie rzeczywiście zostanie przyjęte.

W Polsce mamy niestety skłonność do dostrzegania niebezpiecznych miejsc dopiero wtedy, gdy pojawiają się przy nich znicze i kwiaty. Wówczas wszyscy zadają pytanie, dlaczego nie zareagowano wcześniej. Zaczyna się poszukiwanie dokumentów, wcześniejszych ostrzeżeń i odpowiedzialnych. Pojawiają się deklaracje, że tragedii można było zapobiec.

W Komorowie taka tragedia nie musi się wydarzyć, aby podjąć działania.

Rodzice już wskazali problem. Poinformowali o nim właściwe instytucje i przedstawili oczekiwania. Teraz głos należy do tych, którzy dysponują kompetencjami, pieniędzmi i możliwością zmiany organizacji ruchu.

Bo najważniejsze pytanie nie brzmi dziś, ile będzie kosztowała sygnalizacja świetlna przy szkole.

Brzmi: ile warte jest bezpieczeństwo dziecka, które każdego ranka staje przed przejściem na drodze wojewódzkiej nr 713?

I czy naprawdę potrzebujemy tragedii, żeby poznać odpowiedź?

Ujazd stawia na nietypową lekcję historii, w której tradycyjne opowieści o regionie spotykają się z nowoczesnymi narzędziami i formą zabawy. Finał projektu „Zagraj w historię i zobacz ją w 3D” zaplanowano na 11 listopada 2026 roku o godzinie 16:00 w Miejskim Centrum Kultury w Ujeździe. Wydarzenie ma pokazać, że lokalne dziedzictwo można poznawać nie tylko z podręczników i archiwów, ale także poprzez interaktywne doświadczenia, wspólną rywalizację i działania twórcze.

Już sama oprawa wydarzenia podkreśla jego charakter. Motyw uścisku dłoni człowieka i robota sugeruje połączenie historii z technologią, a zdjęcia z warsztatów pokazują, że projekt angażował mieszkańców i uczestników w różnym wieku. To zapowiedź spotkania, które ma nie tylko edukować, ale również integrować lokalną społeczność wokół wspólnej pamięci o miejscu.

Premiera gry i historyczne wyzwania

Jednym z najważniejszych punktów programu będzie premiera wielkoformatowej gry „Strażnicy Kroniki Ujazdu”. Organizatorzy zapowiadają turniej sześciu drużyn, które zmierzą się z pytaniami, zadaniami i wyzwaniami inspirowanymi historią regionu. Taka forma ma zachęcić uczestników do aktywnego odkrywania przeszłości i udowodnić, że zdobywanie wiedzy może być jednocześnie emocjonujące oraz angażujące.

Program otworzy krótka lekcja pod hasłem „Dlaczego Strażnicy muszą strzec Kroniki?”, która wprowadzi uczestników w świat gry i historyczny kontekst całego przedsięwzięcia. Następnie odbędzie się spacer historyczny z Kartami Kroniki. W jego trakcie pojawią się opowieści o dawnym Ujeździe i okolicach, a także wielkoformatowe karty oraz archiwalne fotografie, które stały się inspiracją do ich stworzenia. To propozycja dla tych, którzy chcą spojrzeć na lokalną historię z nowej perspektywy.

Warsztaty, galeria i wspólne odkrywanie Ujazdu

Finał projektu nie ograniczy się wyłącznie do gry. Zaplanowano także atrakcje towarzyszące, które pokażą efekty wcześniejszej pracy uczestników. Wśród nich znajdzie się Galeria Twórców Gry, czyli prezentacja osób zaangażowanych w przygotowanie projektu i rezultatów ich działań. Organizatorzy przewidują również wirtualną galerię online z pokazem ożywionych fotografii Ujazdu i okolic na dużym ekranie.

Nie zabraknie również strefy gier planszowych, przygotowanej dla tych, którzy po turnieju będą chcieli kontynuować rywalizację w mniej formalnej atmosferze. Całość uzupełni poczęstunek oraz przestrzeń do rozmów o historii, pamięci i lokalnej tożsamości. Wydarzenie ma udowodnić, że przeszłość może ożywać na naszych oczach, jeśli tylko opowie się o niej językiem zrozumiałym i atrakcyjnym dla współczesnych odbiorców.

Wstęp wolny i otwarte zaproszenie

Organizatorzy podkreślają, że wstęp na wydarzenie jest wolny, co czyni finał projektu dostępnym dla szerokiego grona mieszkańców. To zaproszenie zarówno dla rodzin z dziećmi, jak i dla młodzieży, seniorów oraz wszystkich zainteresowanych historią Ujazdu. Połączenie edukacji, zabawy i nowych technologii może sprawić, że będzie to jedna z ciekawszych lokalnych inicjatyw popularyzujących dziedzictwo regionu.

Hasło wydarzenia zachęca, by zagrać, odkrywać i zobaczyć, jak historia nabiera nowego życia. Właśnie w tym kierunku zmierza cały projekt: zamiast biernego słuchania proponuje doświadczenie, współpracę i aktywne uczestnictwo. Dla Ujazdu to szansa na pokazanie, że lokalna historia może być inspirująca, nowoczesna i bliska codziennym emocjom mieszkańców.

🟢 Nasz artykuł w skrócie

🚴 Co się wydarzyło? 6 listopada 2026 roku wszyscy uczniowie Szkoły Podstawowej w Lipiu, w gminie Czerniewice, otrzymali kaski ochronne w ramach wojewódzkiej akcji „Jedź z głową… w kasku”.

🏫 Dlaczego Lipie? Według tomaszowskiej policji to najmniejsza szkoła w powiecie tomaszowskim. Dzięki temu wyposażono wszystkich 53 uczniów, a nie tylko wybraną grupę.

👮 Nie tylko rozdawanie kasków. Policjanci z Tomaszowa Mazowieckiego i Czerniewic rozmawiali z dziećmi o bezpiecznej jeździe rowerem i hulajnogą, odpowiedzialności oraz ochronie głowy.

⚠️ Dlaczego to ważne? Akcja zwraca uwagę na bezpieczeństwo dzieci, szczególnie w mniejszych miejscowościach, gdzie często brakuje wydzielonych dróg rowerowych i bezpiecznej infrastruktury.

Kask dla każdego, nie tylko dla wybranych

W tej akcji wsparcie objęło całą szkołę. Jak poinformowała Komenda Powiatowa Policji w Tomaszowie Mazowieckim, 6 listopada 2026 roku kaski ochronne otrzymało wszystkich 53 uczniów Szkoły Podstawowej w Lipiu w gminie Czerniewice. Przekazaniu wyposażenia towarzyszyło spotkanie dotyczące bezpieczeństwa na drodze.

Wizyta była częścią wojewódzkiej akcji profilaktycznej „Jedź z głową… w kasku”. Jej celem jest zwiększanie bezpieczeństwa dzieci korzystających z rowerów i hulajnóg oraz budowanie nawyku zakładania ochrony głowy przed wyruszeniem w drogę.

Dlaczego wybrano placówkę w Lipiu?

Według tomaszowskiej policji szkoła w Lipiu jest najmniejszą szkołą w powiecie tomaszowskim. Wybór jednej niewielkiej placówki pozwolił wyposażyć wszystkich jej uczniów, zamiast przekazywać kaski tylko części dzieci.

Organizatorzy kierują przedsięwzięcie przede wszystkim do małych szkół w miejscowościach, w których infrastruktura służąca bezpieczeństwu pieszych i rowerzystów jest słabo rozwinięta albo jej brakuje. W policyjnym komunikacie zwrócono uwagę na codzienne dojazdy dzieci po drogach bez wydzielonych tras rowerowych czy ciągów pieszo-rowerowych. To ogólne uzasadnienie akcji — materiał nie opisuje szczegółowo tras, którymi do szkoły docierają poszczególni uczniowie z Lipia.

Rozmowa o rowerach, hulajnogach i odpowiedzialności

Z dziećmi spotkali się młodszy aspirant Natalia Cieślak, zajmująca się profilaktyką, oraz młodszy aspirant Bartosz Kulis z Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Powiatowej Policji w Tomaszowie Mazowieckim. W działaniach uczestniczyli również funkcjonariusze z Komisariatu Policji w Czerniewicach.

Policjanci omawiali zasady bezpiecznego poruszania się po drogach, ze szczególnym uwzględnieniem jazdy rowerem i hulajnogą. Zwracali uwagę na odpowiedzialne zachowanie oraz używanie kasków ochronnych. Przekazany sprzęt ma służyć dzieciom podczas codziennych przejazdów.

Kask pomaga chronić głowę, ale nie usuwa zagrożeń

Kask nie zapobiega wszystkim urazom i nie zastępuje ostrożności. Może jednak ograniczyć skutki urazu głowy podczas upadku lub zdarzenia drogowego. Dlatego istotne jest nie tylko jego posiadanie, lecz także regularne używanie.

Dla rodziców i opiekunów przekazanie kasków jest okazją, by przed kolejną jazdą sprawdzić ich dopasowanie i prawidłowe zapięcie. Rozmowa o ochronie głowy powinna iść w parze z przypominaniem zasad ruchu drogowego i wyborem możliwie bezpiecznej trasy.

Wyposażenie wszystkich uczniów placówki w Lipiu to konkretny efekt lokalnej odsłony akcji. Nie zastępuje ono jednak bezpiecznej infrastruktury drogowej — ochrona dziecka zależy zarówno od jego nawyków, zachowania kierowców, jak i warunków na drodze.

🟢 Nasz artykuł w skrócie

🚦 6 listopada 2026 roku otwarto odnowione miasteczko ruchu drogowego przy Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 2 w Tomaszowie Mazowieckim.

🚲 Co się zmieniło? Wyremontowano około 1100 m² nawierzchni, zamontowano 56 znaków drogowych, wykonano nowe oznakowanie oraz zakupiono sprzęt edukacyjny, w tym rowerki, hulajnogi i mobilną sygnalizację świetlną.

👧 Dla kogo? Przede wszystkim dla dzieci uczących się zasad bezpieczeństwa drogowego i przygotowujących się do egzaminu na kartę rowerową. Projekt obejmuje również edukację i pierwszą pomoc.

❓ Co pozostaje niewiadomą? Miasto nie podało jeszcze zasad i godzin udostępniania obiektu poza zorganizowanymi zajęciami.

Znaki i pierwszeństwo do przećwiczenia, nie tylko do zapamiętania

Znajomość znaku drogowego to jedno, a właściwa reakcja podczas jazdy — drugie. Odnowione miasteczko ruchu drogowego przy Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 2 w Tomaszowie Mazowieckim ma pomagać dzieciom w łączeniu wiedzy z praktyką. Jego uroczyste otwarcie odbyło się 6 listopada 2026 roku i zostało połączone z wydarzeniem edukacyjnym dla dzieci, rodzin i mieszkańców.

Jak informuje Urząd Miasta, w ramach inwestycji wyremontowano około 1100 metrów kwadratowych nawierzchni, wykonano nowe oznakowanie poziome i zamontowano 56 znaków pionowych. Zakupiono także hulajnogi i rowerki z osprzętem, mobilny sygnalizator świetlny, spowalniacze oraz elementy odblaskowe.

Obiekt ma służyć przede wszystkim praktycznej nauce poruszania się po drogach. Dzieci będą poznawać oznakowanie, ćwiczyć zasady pierwszeństwa i przygotowywać się do egzaminu na kartę rowerową. Miasto zapowiada również wykorzystanie miasteczka podczas konkursów i zajęć edukacyjnych.

195,5 tysiąca złotych na projekt. Skąd pochodziły pieniądze?

Według danych przekazanych przez miasto całkowity koszt zadania „Mobilni i bezpieczni – edukacja komunikacyjna w Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 2 w Tomaszowie Mazowieckim” wyniósł 195 500 złotych. Dofinansowanie stanowiło 120 000 złotych, a wkład własny miasta — 75 500 złotych.

Środki zewnętrzne pochodziły z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Miasto otrzymało je w 2026 roku w ramach „Rządowego programu ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań Razem bezpieczniej im. Władysława Stasiaka na lata 2025–2028”.

Podana kwota dotyczy całego zadania, które obejmowało nie tylko odnowienie infrastruktury i zakup wyposażenia, lecz także działania edukacyjne oraz profilaktyczne. W miejskim komunikacie nie przedstawiono osobnego rozliczenia kosztów remontu, sprzętu i zajęć.

Nie tylko jazda rowerem. Były też zajęcia z pierwszej pomocy

Program projektu skierowano do dzieci i młodzieży, ale również do rodziców, opiekunów oraz seniorów. Obok zasad ruchu drogowego obejmował reagowanie w sytuacjach zagrożenia i naukę udzielania pierwszej pomocy.

W działaniach uczestniczyli przedstawiciele Komendy Powiatowej Policji w Tomaszowie Mazowieckim, Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Piotrkowie Trybunalskim, Straży Miejskiej i Tomaszowskiego Centrum Zdrowia, a także kadra pedagogiczna Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 2.

Jednym z elementów programu było promowanie widoczności pieszych i rowerzystów przez korzystanie z odblasków. To uzupełnienie ćwiczeń dotyczących znaków i pierwszeństwa: edukacja obejmuje zarówno sposób poruszania się po drodze, jak i to, czy inni uczestnicy ruchu mogą nas dostrzec.

Otwarcie za nami. Jak miasteczko będzie wykorzystywane?

Inauguracji towarzyszył „Dzień Bezpiecznego Ruchu Drogowego”. W programie znalazły się prezentacje służb i partnerów projektu, stoiska edukacyjne, piknik oraz regionalne potrawy.

Dla rodziców i uczniów najważniejsze będzie jednak dalsze wykorzystanie odnowionego obiektu. Zapowiedziane ćwiczenia, konkursy i przygotowania do karty rowerowej mają dać dzieciom możliwość regularnego sprawdzania wiedzy w praktyce.

Komunikat miasta nie podaje godzin ani zasad udostępniania miasteczka poza zorganizowanymi zajęciami. Nie zawiera też harmonogramu kolejnych spotkań. To informacje istotne dla rodzin, które chciałyby zaplanować korzystanie z obiektu.

Dlatego organizowana od lat przez Towarzystwo Przyjaciół Tomaszowa Mazowieckiego kwesta cmentarna ma znaczenie znacznie większe niż zwykła zbiórka pieniędzy. Jest próbą ocalenia fragmentów lokalnej tożsamości. Tegoroczna, już 29. edycja, odbywała się od 30 października do 1 listopada 2026 roku. Wolontariusze z identyfikatorami i puszkami pojawili się przy bramach cmentarzy przy ulicach Smutnej i Dąbrowskiej oraz przy ulicy Cisowej w Białobrzegach. Przez trzy dni prosili odwiedzających groby bliskich o wsparcie ratowania zabytkowych pomników.

23 356,86 zł. Mniej niż przed rokiem, ale wciąż imponująca suma

Po zakończeniu zbiórki i komisyjnym przeliczeniu pieniędzy organizatorzy ogłosili oficjalny wynik: 23 356,86 zł. To suma przekazana przez mieszkańców na ratowanie grobów zasłużonych tomaszowian.

– Serdecznie dziękuję wszystkim wolontariuszom i darczyńcom – napisał w komunikacie Piotr Kucharski, przewodniczący Zarządu Towarzystwa Przyjaciół Tomaszowa Mazowieckiego.

Warto przypomnieć, że w 2025 roku XXVIII Kwesta Cmentarna zakończyła się historycznym rekordem. Zebrano wówczas 26 511,66 zł, a dodatkowo niewielkie kwoty w euro i frankach szwajcarskich. Tegoroczny rezultat, porównując same kwoty w złotych, jest niższy o 3154,80 zł, czyli około 11,9 procent. Nie zmienia to jednak zasadniczej oceny przedsięwzięcia. Ponad 23 tysiące złotych zgromadzone dzięki dobrowolnym datkom to poważne wsparcie dla społecznej ochrony dziedzictwa, szczególnie że nie stoi za nim wielka kampania reklamowa, lecz wieloletnia tradycja, zaufanie do organizatorów i zaangażowanie mieszkańców.

Co ważne, efekty poprzednich zbiórek nie pozostają wyłącznie zapisami w finansowych sprawozdaniach. W tegorocznym podsumowaniu działalności TPTM poinformowano, że środki zgromadzone we wcześniejszych latach pozwoliły przeprowadzić pełną konserwację trzech zabytkowych pomników na cmentarzu przy ulicy Smutnej. Koszt tych prac wyniósł blisko 12 tysięcy złotych. Z kolei w naszej październikowej zapowiedzi tegorocznej kwesty informowaliśmy o pracach prowadzonych przy grobowcu doktora Jana Serafina Rodego. To przykłady pokazujące, jak społeczne datki mogą przekładać się na konkretne działania konserwatorskie.

Ksiądz Jan Jakub Benni. Człowiek, który współtworzył wielokulturowy Tomaszów

Jednym z dwóch celów tegorocznej zbiórki jest odbudowa nagrobka księdza Jana Jakuba Benniego (1800–1863). To postać, której znaczenia dla historii Tomaszowa Mazowieckiego trudno przecenić, choć dziś jej nazwisko zapewne nie wszystkim mieszkańcom mówi równie wiele jak nazwiska fabrykantów czy założyciela miasta.

Benni był pierwszym proboszczem tomaszowskiej parafii ewangelicko-augsburskiej. Pochodził z Leszna, studiował teologię w Królewcu, a pod koniec lat dwudziestych XIX wieku zaangażował się w organizowanie życia religijnego społeczności ewangelickiej w rozwijającej się osadzie przemysłowej. Odegrał ważną rolę w powstawaniu miejscowej parafii, której formalne początki sięgają 1830 roku, oraz w rozwijaniu związanych z nią instytucji oświatowych.

Były to czasy, kiedy Tomaszów dopiero kształtował swoje przemysłowe oblicze. Do miasta przybywali rzemieślnicy, tkacze i specjaliści z różnych regionów Europy. Obok Polaków żyli tu Niemcy i Żydzi, a różnice językowe, religijne i kulturowe stanowiły część codzienności. Powstawały fabryki, warsztaty, domy modlitwy i szkoły. Historia Tomaszowa Mazowieckiego od samego początku była historią wielu społeczności, które uczestniczyły w jego rozwoju.

Działalność Benniego wykraczała poza obowiązki duszpasterskie. Angażował się w sprawy społeczne i edukacyjne, wspierał organizowanie szkolnictwa oraz rozwój lokalnej wspólnoty ewangelickiej. Był także ojcem Karola Benniego, późniejszego wybitnego lekarza i społecznika, oraz Artura Wilhelma Benniego, którego losy splotły się z europejskimi ruchami rewolucyjnymi i walką o wolność.

Odbudowa nagrobka pierwszego tomaszowskiego proboszcza ewangelickiego jest więc czymś więcej niż odnowieniem miejsca pochówku duchownego. To przypomnienie, że miasto budowali ludzie różnych narodowości i wyznań, a jego bogactwo wyrastało również z tej różnorodności. W czasach, gdy historia bywa przedstawiana w sposób uproszczony, takie świadectwa mają szczególną wartość.

Władysław Błaszczyk. Skaut, legionista, żołnierz i robotnik tomaszowskiej fabryki

Druga postać, której nagrobek ma zostać poddany renowacji, przenosi nas w zupełnie inną epokę. Władysław Błaszczyk (1897–1936) należał do pokolenia, które dorastało pod zaborami, walczyło o odzyskanie niepodległości, a następnie uczestniczyło w budowaniu odrodzonego państwa.

Urodził się 1 stycznia 1897 roku w Tomaszowie Mazowieckim, w rodzinie robotniczej. Już w 1912 roku zaangażował się w ruch skautowy, który w tamtym okresie był nie tylko szkołą charakteru i samodzielności, lecz również jednym ze środowisk wychowujących młodzież w duchu patriotycznym. Kiedy wybuchła I wojna światowa, Błaszczyk znalazł się w szeregach Legionów Polskich. Od lipca 1915 roku służył w 4. Pułku Piechoty Legionów, uczestnicząc w walkach na Lubelszczyźnie i Wołyniu.

Po kryzysie przysięgowym w 1917 roku został internowany przez Niemców, najpierw w Szczypiornie, a później w Łomży. Nie zakończyło to jednak jego żołnierskiej drogi. W listopadzie 1918 roku uczestniczył w rozbrajaniu Niemców, a w kolejnych latach brał udział w walkach o granice odrodzonej Rzeczypospolitej. Walczył również podczas wojny polsko-bolszewickiej, odnosił rany i awansował do stopnia sierżanta. Za zasługi został odznaczony Krzyżem Walecznych i Medalem Niepodległości.

Po zakończeniu służby wojskowej wrócił do rodzinnego Tomaszowa. Związał swoje życie zawodowe z Tomaszowską Fabryką Sztucznego Jedwabiu, gdzie pracował jako majster oddziału przędzalni. W jego biografii spotykają się zatem dwa wielkie rozdziały lokalnej historii: walka o niepodległość oraz rozwój tomaszowskiego przemysłu.

Finał tej historii był tragiczny. Jak wynika z biogramu Władysława Błaszczyka opublikowanego przez Fundację 100, zmarł 6 kwietnia 1936 roku wskutek zatrucia dwusiarczkiem węgla w miejscu pracy. Miał zaledwie 39 lat. Pozostawił żonę i dwoje dzieci.

Jego życiorys mógłby posłużyć za scenariusz filmu historycznego. Jest w nim młodzieńczy idealizm, wojna, internowanie, walka o wolność, powrót do codziennej pracy i przedwczesna śmierć. Ale przede wszystkim jest człowiek, którego doświadczenia stanowią część historii Tomaszowa. Odnowienie nagrobka Błaszczyka pozwoli zachować pamięć o jednym z tych mieszkańców, którzy nie tylko byli świadkami wielkich wydarzeń, lecz również brali w nich czynny udział.

Młodzi ludzie zbierali pieniądze na ratowanie pamięci

Szczególną wartością tomaszowskiej kwesty pozostaje zaangażowanie młodzieży. W tegorocznej akcji uczestniczyli między innymi uczniowie I Liceum Ogólnokształcącego im. Jarosława Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim, którzy prowadzili zbiórkę na cmentarzu przy ulicy Smutnej.

Szkoła opublikowała relację z wydarzenia, wymieniając kilkunastu uczniów zaangażowanych w kwestowanie. Wśród nich znaleźli się między innymi Nadia Ścibiorek, Tymon Podleś, Nikola Staniszewska, Kaja Goździk, Maja Adamczyk, Jan Boczek, Julian Mordaka, Oliwia Wypych, Wiktoria Snopek, Lena Pęchorzewska, Małgorzata Waśkiewicz, Julia Kaczmarek, Aleksandra Ciecierska, Milena Malinowska i Hanna Obirek. Opiekę nad młodzieżą sprawowali nauczyciele Anna Laczek, Jolanta Janicka i Mariusz Link.

Udział uczniów w takiej inicjatywie ma również znaczenie wychowawcze. To okazja, by dowiedzieć się, kim byli ludzie pochowani na miejscowych cmentarzach, dlaczego warto chronić ich nagrobki i jak wielką rolę w zachowaniu dziedzictwa odgrywa odpowiedzialność obywatelska. Lekcja historii odbywa się tutaj nie w szkolnej ławce, ale w bezpośrednim kontakcie z jej materialnymi świadectwami.

Nie bez znaczenia jest również spotkanie pokoleń. Starsi mieszkańcy przekazują wiedzę, doświadczenia i wspomnienia, młodsi poświęcają swój czas oraz energię. To właśnie dzięki takim działaniom historia przestaje być wyłącznie zbiorem dat, a staje się częścią wspólnej odpowiedzialności za miasto.

Zbiórka zakończona. Teraz czas na konserwację

Ogłoszenie wyniku kwesty zamyka pierwszy etap przedsięwzięcia. Kolejnym będzie wykorzystanie zgromadzonych środków. Z oficjalnego komunikatu TPTM wynika, że 23 356,86 zł ma zostać przeznaczone na odbudowę nagrobka księdza Jana Jakuba Benniego i renowację nagrobka Władysława Błaszczyka.

Na razie organizatorzy nie przedstawili szczegółowego harmonogramu prac, ich kosztorysów ani informacji, czy zgromadzone pieniądze wystarczą na pełne wykonanie obu zamierzeń. To istotne rozróżnienie. Sukces zbiórki nie oznacza jeszcze zakończenia procesu konserwatorskiego, który może wymagać specjalistycznej dokumentacji, uzgodnień i dodatkowego finansowania. Warto będzie więc powrócić do sprawy, kiedy Towarzystwo przedstawi terminy i zakres planowanych robót.

Tegoroczna kwesta przypomina jednocześnie o szerszym problemie. Tomaszowskie nekropolie to miejsca o ogromnym potencjale historycznym, ale wymagające systematycznej troski. Ochrona dawnych pomników nie powinna opierać się wyłącznie na corocznej hojności odwiedzających groby. Potrzebne są również działania właścicieli i zarządców cmentarzy, odpowiednich instytucji oraz samorządów, a także konsekwentne dokumentowanie stanu zachowania najcenniejszych miejsc pochówku.

Bo zabytkowy nagrobek to nie tylko kamień. To świadectwo epoki, ślad rodzinnych losów, często ostatni materialny znak obecności człowieka, który pozostawił po sobie coś ważnego.

Ponad 23 tysiące złotych zebranych podczas XXIX Kwesty Cmentarnej w Tomaszowie Mazowieckim jest zatem czymś więcej niż finansowym rezultatem społecznej akcji. To dowód, że mieszkańcy nadal chcą uczestniczyć w ratowaniu historii swojego miasta. Historii zapisanej nie tylko w archiwach, starych fotografiach i książkach, lecz także na cmentarnych alejkach, pośród drzew, mogił i nazwisk, które nie powinny zniknąć.

Bo miasto, które zapomina o ludziach tworzących jego przeszłość, prędzej czy później zaczyna tracić również część własnej tożsamości. A każdy uratowany nagrobek jest małym zwycięstwem nad tym zapomnieniem.

● Nasz artykuł w dużym skrócie

Co się wydarzyło?
Wojewoda Łódzki wydał 26 października 2026 roku decyzję nr 132/26, zezwalającą PKP Polskim Liniom Kolejowym na budowę oświetlenia przejścia dla pieszych w Luboszewach, na linii kolejowej Tomaszów Mazowiecki–Spała.

Dlaczego to ważne?
Niewystarczające oświetlenie ogranicza widoczność pieszych, szczególnie po zmroku i przy złej pogodzie. Wojewoda nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, uznając argumenty przemawiające za przyspieszeniem inwestycji.

Co jeszcze zmieni się w Luboszewach?
Zaledwie 33 metry dalej, licząc wzdłuż torów, znajduje się przejazd kolejowo-drogowy, którego przebudowa i zmiana kategorii są objęte odrębnym przedsięwzięciem.

Kiedy rozpoczną się prace?
Pozwolenie umożliwia realizację inwestycji przed ostatecznością decyzji, ale nie oznacza, że roboty już ruszyły. Termin wykonania i koszt przedsięwzięcia wymagają jeszcze potwierdzenia przez PKP PLK.

 Jesienią zmrok zapada coraz wcześniej. Na drogach i kolejowych przejściach znacznie szybciej niż latem pojawiają się warunki, w których nawet dobrze znane miejsce może stać się niebezpieczne. Mgła, deszcz, ograniczona widoczność. Wystarczy chwila nieuwagi, by rutynowe przekraczanie torów zamieniło się w sytuację zagrożenia.

Właśnie bezpieczeństwo osób korzystających z przejścia w Luboszewach na linii kolejowej nr 53 stało się podstawowym argumentem w postępowaniu prowadzonym przez Wojewodę Łódzkiego. Co szczególnie istotne, argument ten nie pozostał jedynie fragmentem urzędowego uzasadnienia. Przełożył się na konkretne rozstrzygnięcie prawne, umożliwiające inwestorowi wykonanie decyzji bez oczekiwania na jej ostateczność.

26 października 2026 roku wojewoda wydał decyzję nr 132/26, zatwierdzając projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielając PKP Polskim Liniom Kolejowym S.A. pozwolenia na budowę kablowej sieci oświetleniowej dla przejścia dla pieszych w kilometrze 2,977 linii Tomaszów Mazowiecki–Spała. Treść dokumentu opublikowano 3 listopada.

Bezpieczeństwo ważniejsze niż oczekiwanie na ostateczność decyzji

Najbardziej interesujący fragment decyzji nie dotyczy jednak samego pozwolenia na budowę. Znajduje się w jej uzasadnieniu.

PKP Polskie Linie Kolejowe, występując 15 września o wydanie pozwolenia, jednocześnie zawnioskowały o nadanie przyszłemu rozstrzygnięciu rygoru natychmiastowej wykonalności.

Argumentacja była jednoznaczna. Według inwestora obecne warunki oświetleniowe nie zapewniają odpowiedniej widoczności, szczególnie nocą oraz przy niesprzyjającej pogodzie.

W uzasadnieniu decyzji przytoczono stanowisko inwestora, zgodnie z którym „brak odpowiedniego oświetlenia powoduje ograniczenie widoczności pieszych”.

PKP PLK wskazały ponadto, że przyspieszenie możliwości realizacji przedsięwzięcia jest uzasadnione przede wszystkim ochroną życia i zdrowia osób korzystających z przejścia.

Wojewoda podzielił przedstawioną argumentację i zastosował art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten pozwala nadać decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności między innymi wtedy, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę życia lub zdrowia ludzkiego albo ważny interes społeczny.

W tym przypadku organ powołał się na interes społeczny, gospodarczy oraz wyjątkowo ważny interes strony.

W praktyce oznacza to, że inwestor może korzystać z wydanego pozwolenia przed jego ostatecznością, przy zachowaniu pozostałych wymagań wynikających z prawa budowlanego.

Nie oznacza to jednak, że prace już się rozpoczęły. Samo nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności nie jest ani protokołem przekazania placu budowy, ani potwierdzeniem rozpoczęcia robót.

Dwa przejścia, 33 metry i jedna kolejowa inwestycja

Sprawa oświetlenia nie jest odrębnym przedsięwzięciem, oderwanym od pozostałych zmian przygotowywanych w Luboszewach.

Przeciwnie. W dokumentacji wyraźnie wskazano, że budowa kablowej sieci oświetleniowej realizowana jest w ramach zadania dotyczącego przebudowy przejazdu kolejowo-drogowego ze zmianą jego kategorii w kilometrze 2,944 linii nr 53.

Przejście dla pieszych znajduje się w kilometrze 2,977 tej samej trasy. Różnica kilometrażu wynosi zaledwie 33 metry.

To niewielka odległość mierzona wzdłuż linii kolejowej, ale z punktu widzenia bezpieczeństwa są to dwa miejsca wymagające właściwego przygotowania infrastruktury.

Przy przejeździe kolejowo-drogowym znaczenie mają warunki przekraczania torów przez samochody. Przy przejściu pieszym szczególnie ważne są widoczność, czytelne oznakowanie i możliwość odpowiednio wczesnego rozpoznania zagrożenia.

Oba przedsięwzięcia są powiązane również administracyjnie.

2 czerwca 2026 roku Wojewoda Łódzki wydał decyzję nr 13/2026, ustalającą lokalizację linii kolejowej dla inwestycji obejmującej przebudowę przejazdu. Rozstrzygnięcie to stało się ostateczne, co potwierdzono zaświadczeniem z 28 lipca.

Nowe pozwolenie na oświetlenie obejmuje działki nr 573, 599/3 i 599/5 w obrębie Luboszewy. Dwie ostatnie zostały wydzielone na potrzeby wcześniejszego zadania.

W rezultacie powstaje administracyjna podstawa do realizacji kolejnego elementu zmian infrastruktury w tym miejscu.

Od wrześniowego wniosku do październikowej decyzji

Czytelnicy NaszTomaszow.pl mogli śledzić tę sprawę już wcześniej.

5 października informowaliśmy, że wojewoda wszczął postępowanie dotyczące budowy oświetlenia i że inwestor oczekuje dopiero na pozwolenie.

Wniosek PKP PLK wpłynął 15 września. Z końcem tego miesiąca rozpoczęto procedurę zawiadamiania stron. Informacje o postępowaniu pojawiły się między innymi w Biuletynie Informacji Publicznej Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego oraz Urzędu Gminy Lubochnia.

16 października wojewoda poinformował, że sprawy nie uda się załatwić w pierwotnym terminie. Powodem była konieczność skutecznego zawiadomienia stron, sprawdzenia dokumentacji i przeprowadzenia analizy prawnej. Nowy termin wyznaczono na 30 października.

Ostatecznie decyzja zapadła cztery dni wcześniej.

Co istotne, w trakcie postępowania do wojewody nie wpłynęły żadne wnioski ani zastrzeżenia ze strony uczestników postępowania. Organ uznał przedstawioną dokumentację projektową za kompletną i zgodną z wcześniejszą decyzją lokalizacyjną.

3 listopada opublikowano zarówno decyzję nr 132/26, jak i obwieszczenie informujące o jej wydaniu.

Stronom nadal przysługuje prawo odwołania do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego za pośrednictwem wojewody. Termin wynosi 14 dni od skutecznego doręczenia decyzji. Przy doręczeniu przez publiczne obwieszczenie zastosowanie mają szczególne zasady wynikające z art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Rygor natychmiastowej wykonalności nie odbiera stronom prawa do odwołania. Pozwala natomiast wykonywać decyzję, zanim stanie się ostateczna.

Linia do Spały zmienia się krok po kroku

Znaczenie inwestycji w Luboszewach wykracza poza samo zamontowanie oświetlenia.

Linia kolejowa nr 53, łącząca Tomaszów Mazowiecki ze Spałą, od dłuższego czasu pojawia się w planach poprawy regionalnej infrastruktury transportowej. W marcu informowaliśmy o zabezpieczeniu przez PKP PLK 1,7 mln zł na poprawę parametrów tej trasy, w tym o planach podniesienia prędkości pociągów na wybranych odcinkach.

Wcześniejsze przedsięwzięcia obejmowały również poprawę zabezpieczenia przejazdu przy drodze krajowej nr 48, a w planach znalazł się nowy przystanek kolejowy w rejonie Glinnika.

Każda taka zmiana powinna jednak iść w parze z odpowiednim przygotowaniem miejsc, w których kolej spotyka się z ruchem drogowym i pieszym.

Sprawniejsza kolej nie może oznaczać mniejszego bezpieczeństwa mieszkańców. Przeciwnie, modernizacja powinna obejmować nie tylko same tory, lecz także wszystkie miejsca, w których człowiek musi je przekroczyć.

Dlatego inwestycja w Luboszewach, choć nieporównywalna finansowo i technicznie z budową nowych torów czy peronów, ma istotne znaczenie dla osób na co dzień korzystających z tego przejścia.

Pozwolenie jest. Kiedy pojawi się oświetlenie?

Pozostaje kilka pytań, na które opublikowana decyzja nie daje odpowiedzi.

Przede wszystkim nie wskazuje konkretnego terminu rozpoczęcia i zakończenia robót. Nie wynika z niej również koszt przedsięwzięcia ani to, czy budowa oświetlenia przejścia dla pieszych zostanie przeprowadzona równocześnie z przebudową sąsiedniego przejazdu kolejowo-drogowego.

Nie wiadomo także, czy zarządca infrastruktury dysponuje zestawieniem niebezpiecznych zdarzeń w tym miejscu i czy takie dane miały znaczenie przy planowaniu inwestycji.

Odpowiedzi na te pytania powinny pochodzić bezpośrednio od PKP Polskich Linii Kolejowych.

Warto jednak zwrócić uwagę na wymowę samego uzasadnienia decyzji. Zarówno inwestor, jak i wojewoda uznali bezpieczeństwo pieszych za argument przemawiający za umożliwieniem wcześniejszej realizacji przedsięwzięcia.

To ważna deklaracja. Teraz pozostaje jej praktyczna realizacja.

Bo z perspektywy mieszkańców Luboszew ostatecznym miernikiem skuteczności inwestycji nie będzie numer decyzji, pieczęć urzędu ani nawet zakończenie kolejnego postępowania administracyjnego.

Będzie nim zwyczajnie bezpieczniejsze przejście przez tory po zmroku.

Dokumenty otworzyły drogę do budowy. Teraz czas pokaże, jak szybko za urzędową decyzją pójdą rzeczywiste prace. 

Powiat tomaszowski przygotowuje ćwiczenia ochrony ludności i obrony cywilnej pod kryptonimem „BEZPIECZNY POWIAT 2026”. Zarządzenie w tej sprawie opublikowano 5 listopada.

Co zostanie sprawdzone? Nie wiadomo jeszcze, czy będą to ćwiczenia praktyczne, czy sztabowe. Termin, scenariusz i pełna lista uczestników wymagają potwierdzenia.

Dlaczego to ważne? Samorządy mają obowiązek przygotowywać się do sytuacji zagrożenia, takich jak awarie infrastruktury, ewakuacje czy klęski żywiołowe. Ćwiczenia powinny weryfikować skuteczność tych przygotowań.

Co dalej? Po zakończeniu ćwiczeń powinien powstać raport z oceną ich przebiegu i rekomendacjami. Kluczowe będzie ustalenie, czy wykryte problemy zostaną rzeczywiście rozwiązane.

Katastrofy mają jedną wspólną cechę. Zazwyczaj nie czekają, aż administracja zakończy przygotowania. Powódź nie pyta o aktualność procedur, awaria energetyczna nie respektuje godzin pracy urzędu, a pożar nie daje czasu na ustalanie, kto powinien podpisać kolejne pismo. W sytuacji zagrożenia liczą się sprawne decyzje, łączność, wyposażenie i ludzie, którzy wiedzą, co mają robić.

5 listopada 2026 roku w Biuletynie Informacji Publicznej Powiatu Tomaszowskiego opublikowano dwa dokumenty dotyczące przygotowań administracji do realizacji zadań związanych z bezpieczeństwem. Pierwszy, oznaczony numerem 52/2026 i datowany na 14 października, dotyczy organizacji realizacji zadań obronnych w Starostwie Powiatowym. Drugi, zarządzenie nr 55/2026 z 26 października, odnosi się bezpośrednio do organizacji i przeprowadzenia powiatowo-gminnego ćwiczenia ochrony ludności i obrony cywilnej pod kryptonimem „BEZPIECZNY POWIAT 2026”.

Oba dokumenty zostały opublikowane tego samego dnia, choć wydano je wcześniej. Pierwszy pojawił się w BIP o godz. 10.33, drugi o godz. 11.13.

To dwa odrębne zarządzenia, dotyczące różnych zagadnień. Ich publikacja pokazuje jednak, że kwestie przygotowań obronnych i ochrony mieszkańców znalazły się wśród formalnie organizowanych działań powiatowej administracji.

Ćwiczenia przy biurku czy sprawdzian w terenie?

Najważniejsze pytanie dotyczy charakteru planowanego przedsięwzięcia. Czy samorządowcy spotkają się w sali konferencyjnej, aby przeanalizować hipotetyczną sytuację kryzysową, czy też dojdzie do praktycznego sprawdzenia współpracy służb, urzędów i jednostek ratowniczych?

To zasadnicza różnica.

Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 25 lutego 2025 roku przewiduje dwie podstawowe formy ćwiczeń: z udziałem rzeczywistych sił i środków oraz sztabową, obejmującą gry decyzyjne i treningi. Obie mogą mieć wartość szkoleniową, ale sprawdzają odmienne umiejętności.

Przy stole można przeanalizować przebieg ewakuacji, wypracować decyzje i sprawdzić przepływ informacji. Dopiero praktyczne działania pozwalają jednak zweryfikować część ograniczeń organizacyjnych i technicznych. Czy sprzęt rzeczywiście działa? Czy można szybko skontaktować się ze wszystkimi uczestnikami? Jak wygląda mobilizacja sił? Czy istnieją skuteczne rozwiązania na wypadek utraty podstawowych środków łączności?

W powiecie tomaszowskim potencjalne scenariusze można odnaleźć bez odwoływania się do fantastyki katastroficznej. Długotrwały brak energii elektrycznej, uszkodzenie infrastruktury wodociągowej, gwałtowne zjawiska pogodowe, pożar rozległego obiektu czy konieczność ewakuowania osób wymagających szczególnego wsparcia to zdarzenia, na które administracja powinna być przygotowana.

Nie oznacza to jednak, że właśnie takie sytuacje przewidziano w scenariuszu „Bezpiecznego Powiatu 2026”. Szczegółowego programu ćwiczeń, ich terminu oraz listy uczestników nie udało się dotąd zweryfikować na podstawie udostępnionych załączników PDF.

Nowe przepisy. Bezpieczeństwo nie może pozostać wyłącznie na papierze

Od 1 stycznia 2025 roku obowiązuje ustawa z 5 grudnia 2024 roku o ochronie ludności i obronie cywilnej. Dokument wyznacza obowiązki administracji publicznej w zakresie ochrony życia i zdrowia mieszkańców, przygotowania zasobów, ostrzegania przed zagrożeniami oraz organizacji działań ratowniczych i pomocowych.

Szczególnie istotny jest art. 53 ustawy, zgodnie z którym ćwiczenia ochrony ludności i obrony cywilnej należy przeprowadzać nie rzadziej niż raz w roku. Ich celem jest weryfikacja gotowości, zwiększanie skuteczności działania oraz utrwalanie wiedzy i umiejętności.

Ustawodawca wyraźnie określił również odpowiedzialność poszczególnych szczebli administracji. Plany ćwiczeń przygotowywane przez wójtów, burmistrzów i prezydentów miast zatwierdza starosta, natomiast plan starosty zatwierdza wojewoda.

Nie jest to zatem wyłącznie kwestia dobrej woli urzędników. Przygotowanie do zagrożeń stanowi ustawowy obowiązek samorządów, a ćwiczenia mają umożliwiać ocenę faktycznej gotowości do jego realizacji.

Przepisy zawierają jeszcze jedno ważne wymaganie. Zgodnie z § 7 ust. 2 rozporządzenia z 25 lutego 2025 roku informacja o zarządzeniu ćwiczeń powinna zostać podana do publicznej wiadomości nie później niż siedem dni przed ich planowanym rozpoczęciem. Chodzi o uprzedzenie mieszkańców o ćwiczebnym charakterze działań.

W przypadku „Bezpiecznego Powiatu 2026” ustalenie, kiedy zaplanowano ćwiczenia i w jaki sposób poinformowano o nich mieszkańców, będzie więc istotne również z punktu widzenia zgodności organizacji przedsięwzięcia z przepisami.

Milion złotych na magazyn. Ale czy sprzęt wystarczy?

Przygotowania do sytuacji kryzysowych nie ograniczają się do powiatowego starostwa. W ostatnich miesiącach pojawiły się także konkretne inwestycje w infrastrukturę ochrony ludności.

Jednym z przykładów jest magazyn obrony cywilnej i zarządzania kryzysowego w Kolonii Zawada, przygotowywany przez gminę Tomaszów Mazowiecki. Samorząd przeznaczył na adaptację budynku 1 067 640 zł, z czego 850 tys. zł pochodzi z dofinansowania w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026.

Według informacji Radia Łódź magazyn o powierzchni przekraczającej 400 metrów kwadratowych ma służyć przechowywaniu między innymi agregatów prądotwórczych, zbiorników na wodę, wyposażenia przeciwpowodziowego i łóżek polowych. Zakończenie prac zaplanowano na koniec listopada.

To inwestycja o konkretnym znaczeniu praktycznym. Jednak nawet najlepiej wyposażony magazyn pozostanie jedynie zapleczem, jeżeli w sytuacji zagrożenia zabraknie sprawnego systemu korzystania z jego zasobów.

Czy wiadomo, kto odpowiada za wydawanie sprzętu? Jak szybko można go dostarczyć do zagrożonej miejscowości? Czy gminy mają wystarczające środki transportu i przeszkolonych pracowników? Czy istnieją procedury wzajemnego wsparcia, kiedy kilka miejscowości potrzebuje pomocy jednocześnie?

To właśnie takie kwestie powinny być przedmiotem praktycznej weryfikacji, choć nie wiadomo jeszcze, czy znalazły się w programie ogłoszonych ćwiczeń.

Po ćwiczeniach musi powstać raport. I coś więcej

Samo przeprowadzenie przedsięwzięcia nie kończy obowiązków organizatora.

Przepisy nakazują sporządzenie raportu zawierającego podsumowanie ćwiczeń, ocenę realizacji ich celów, wnioski i rekomendacje. Zgodnie z rozporządzeniem dokument powinien powstać w ciągu 30 dni od zakończenia ćwiczeń, a najpóźniej po 60 dniach zostać przekazany organowi, który zatwierdził plan.

Ewaluacja powinna obejmować między innymi skuteczność podjętych działań, aktualność procedur, dostępność zasobów, przydatność sprzętu oraz poziom przygotowania uczestników.

To szczególnie ważny element całego systemu. Ćwiczenia, podczas których wszystko przebiega idealnie, nie zawsze oznaczają, że administracja jest doskonale przygotowana. Równie wartościowe może okazać się wykrycie problemów, które w rzeczywistej sytuacji zagrożenia mogłyby kosztować zdrowie, a nawet życie mieszkańców.

Dlatego warto zapytać nie tylko o scenariusz „Bezpiecznego Powiatu 2026”, lecz również o sposób dokumentowania błędów, wyznaczanie osób odpowiedzialnych za ich usunięcie i kontrolę wykonania zaleceń.

Mieszkańcy mają prawo wiedzieć, na co mogą liczyć

Publikacja powiatowego zarządzenia otwiera szerszą dyskusję o bezpieczeństwie Tomaszowa Mazowieckiego i całego powiatu. Bezpieczeństwie rozumianym nie jako hasło wypowiadane podczas uroczystości, lecz jako zdolność administracji do działania w warunkach, w których zawodzą codzienne mechanizmy funkcjonowania miasta i gmin.

Pozostaje kilka zasadniczych pytań. Kiedy odbędą się ćwiczenia? Które gminy wezmą w nich udział? Czy uczestniczyć będą strażacy, służby ratownicze i jednostki odpowiedzialne za infrastrukturę krytyczną? Czy przewidziano praktyczne sprawdzanie procedur, czy jedynie ćwiczenie sztabowe?

I wreszcie: czy po zakończeniu przedsięwzięcia mieszkańcy poznają przynajmniej najważniejsze wnioski, w zakresie, w jakim ich ujawnienie nie naruszy zasad ochrony informacji związanych z bezpieczeństwem?

NaszTomaszow.pl będzie wracał do tych pytań.

Bo o rzeczywistym poziomie bezpieczeństwa nie przesądza liczba wydanych zarządzeń ani grubość segregatorów z planami. Decyduje to, czy w chwili zagrożenia ludzie odpowiedzialni za pomoc potrafią zadziałać wspólnie, szybko i skutecznie.

A najlepiej sprawdzić to, zanim wydarzy się coś, czego nikt nie zaplanował.

Sto lat, cztery pokolenia i jedna rodzinna historia

Pani Anna wychowała czworo dzieci, doczekała się sześciorga wnucząt i czworga prawnucząt. Te liczby opowiadają o rodzinie, która rozrastała się przez dziesięciolecia, ale nie oddają całego bogactwa przeżytych lat. Za nimi kryją się zapewne tysiące codziennych spraw, rodzinnych spotkań, radości i trosk. To właśnie z takich pozornie zwyczajnych chwil powstaje historia, której nie zapisują podręczniki, choć dla kolejnych pokoleń bywa równie ważna jak wielkie wydarzenia.

Życie pani Anny rozciąga się na niemal całą historię odrodzonego państwa polskiego. Kiedy wybuchła druga wojna światowa, była jeszcze dzieckiem. Później przyszły lata odbudowy zniszczonego kraju, rzeczywistość Polski Ludowej, przemiany gospodarcze, a wreszcie przełom roku 1989 i odzyskanie pełnej suwerenności politycznej. Polska wieś w tym czasie zmieniła się ogromnie. Elektryfikacja, mechanizacja rolnictwa, rozwój komunikacji i coraz powszechniejszy dostęp do edukacji odmieniły życie kolejnych pokoleń mieszkańców.

Nie znamy osobistych wspomnień jubilatki z tych wydarzeń. Nie wiemy, które lata uważa za najszczęśliwsze, jakie obrazy zachowała w pamięci ani jakie rodzinne tradycje były jej szczególnie bliskie. Warto byłoby kiedyś o to zapytać. Stoletnia mieszkanka gminy Rzeczyca jest bowiem częścią żywej historii regionu, a jej wspomnienia mogłyby stać się bezcennym świadectwem świata, którego coraz mniej osób może już pamiętać.

Wyjątkowe odwiedziny w Stanisławowie

Jubileusz nie przeszedł bez echa w lokalnej społeczności. Z okazji 100. urodzin Anny Fau dostojną mieszkankę Stanisławowa odwiedzili przedstawiciele samorządu. Wśród gości znaleźli się wójt gminy Rzeczyca Marek Kaźmierczyk, radna Izabela Karkowska, sołtyska Kanic Bogusława Romanowicz oraz Izabela Olejnik, zastępca kierownika Urzędu Stanu Cywilnego.

Wójt przekazał jubilatce serdeczne życzenia zdrowia, pogody ducha, pomyślności oraz kolejnych lat wypełnionych rodzinnym ciepłem. Pani Anna otrzymała również list gratulacyjny i kosz kwiatów. Do życzeń dołączyli przedstawiciele Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Tomaszowie Mazowieckim. Jak poinformowała 4 listopada Gmina Rzeczyca, pani Anna jest obecnie najstarszą mieszkanką tego samorządu.

Podobne jubileusze obchodzono w ostatnich miesiącach także w innych miejscowościach powiatu tomaszowskiego. W marcu setne urodziny świętowała Marianna Wieczorek ze Sługocic w gminie Będków. Pod koniec sierpnia pisaliśmy natomiast o Michale Tworskim z Dąbrówki, najstarszym mężczyźnie w gminie Czerniewice. Każda z tych historii jest inna, ale wszystkie przypominają, że wielkie dzieje kraju mają również swoje ciche, lokalne oblicze.

Stulecie życia. Państwo honoruje najstarszych obywateli

Jeszcze niedawno ukończenie stu lat należało do statystycznych rzadkości. Dziś liczba osób osiągających ten wiek systematycznie rośnie. Jak informowaliśmy w lipcowym artykule poświęconym długowieczności, w czerwcu 2026 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłacał świadczenie honorowe 4262 osobom. Dane te nie obejmują wszystkich stulatków, ponieważ część świadczeń realizują inne instytucje, w tym KRUS.

Od 1 stycznia 2025 roku obowiązuje ustawa z 18 października 2024 roku o świadczeniu honorowym z tytułu ukończenia 100 lat życia. Od 1 marca 2026 roku świadczenie honorowe wynosi 6938,92 zł brutto miesięcznie. Osobom posiadającym polskie obywatelstwo i uprawnionym do określonych w ustawie emerytur lub rent jest ono co do zasady przyznawane automatycznie. Dotyczy to również uprawnionych świadczeniobiorców KRUS. Osoby, które nie pobierają świadczeń wskazanych w ustawie, mogą ubiegać się o świadczenie honorowe w ZUS po spełnieniu dodatkowych warunków. Nie są znane indywidualne informacje dotyczące świadczeń pani Anny.

Najważniejsze historie nie zawsze trafiają do podręczników

Wielką historię mierzymy datami bitew, zmianami granic, nazwiskami przywódców i przełomami politycznymi. Historię rodzin mierzy się inaczej: obecnością bliskich, wspólnie spędzonym czasem i pamięcią przekazywaną kolejnym pokoleniom. Być może właśnie dlatego setne urodziny mają w sobie coś szczególnego. Skłaniają do refleksji nie tylko nad długością życia, ale także nad jego wartością.

Sto lat pani Anny Fau to sto lat historii zapisanej w życiu jednej rodziny i dwóch miejscowości – Kanic oraz Stanisławowa. To jubileusz, który zasługuje na serdeczne gratulacje, ale również na zainteresowanie opowieścią, jaką mogłaby przekazać młodszym pokoleniom.

Redakcja NaszTomaszow.pl dołącza do życzeń. Pani Anno, życzymy przede wszystkim zdrowia, spokoju, bliskości rodziny i wielu kolejnych dni, które będą przynosiły radość. Bo choć sto lat to niezwykłe osiągnięcie, najważniejsze pozostaje to, co każdego dnia nadaje życiu sens.

Nie chodzi jednak o zwykły projekt kolejnego odcinka miejskiej ulicy. Z opisu zamówienia wynika, że planowana trasa będzie musiała pokonać kilka poważnych przeszkód terenowych, w tym rzekę oraz linię kolejową. Już samo to sprawia, że przedsięwzięcie zapowiada się na znacznie bardziej skomplikowane i kosztowne niż sugerowałaby długość niespełna trzech kilometrów.

Most, tory i dwa warianty przebiegu

Zgodnie z założeniami miasto planuje drogę klasy G, czyli drogę główną, o długości około 2,7 kilometra. Dokumentacja przewiduje jezdnię w przekroju 2+1, pasy ruchu o szerokości 3,5 metra, drogę dla pieszych i rowerów po jednej stronie oraz pobocze po drugiej. Przewidziano również odwodnienie, oświetlenie i przebudowę niezbędnych połączeń z istniejącą siecią drogową.

Najbardziej wymagającymi elementami będą przeprawa mostowa przez rzekę oraz bezkolizyjne przekroczenie torów kolejowych, dla którego rozważane jest rozwiązanie tunelowe lub wiaduktowe. Na przecięciu z drogą wojewódzką nr 713 przewidziano skrzyżowanie typu rondo. Pozostałe skrzyżowania mają mieć prostszą konstrukcję.

Co istotne, miasto nie pozostawia projektantom pełnej swobody wyznaczania trasy. W dokumentacji wskazano już preferowany korytarz drogowy, dopuszczając jedynie niewielkie korekty jego przebiegu. Wykonawca ma przygotować dwie wstępne koncepcje, a następnie szczegółowo opracować wariant wybrany przez zamawiającego.

Projektanci będą zobowiązani do przeprowadzenia badań geotechnicznych, pozwalających ocenić nośność podłoża i potrzebę jego ewentualnego wzmocnienia. To szczególnie ważne w miejscach planowanych obiektów inżynierskich. Zamawiający zakłada bowiem złożone warunki gruntowe, które mogą istotnie wpłynąć na koszt przyszłych robót.

Dokumentacja nakazuje także ograniczenie ingerencji w istniejącą zabudowę mieszkaniową oraz tereny cenne przyrodniczo. Wykonawca ma zwrócić się o odpowiednie warunki i informacje między innymi do Zarządu Dróg Wojewódzkich, Wód Polskich, PKP oraz Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Analizie mają podlegać również siedliska zwierząt, ich szlaki migracyjne i ewentualna konieczność budowy przejść dla zwierząt.

450 tysięcy złotych zapisano już w marcu

Listopadowe ogłoszenie nie jest pierwszym formalnym krokiem w kierunku przygotowania inwestycji. 24 marca 2026 roku Rada Miejska Tomaszowa Mazowieckiego, uchwałą nr XXXII/237/2026, wprowadziła do budżetu miasta 450 tys. zł na opracowanie koncepcji przebiegu północnej obwodnicy oraz dokumentacji projektowej w ramach tego zadania.

Pieniądze pochodziły z oszczędności uzyskanych przy innych inwestycjach drogowych. Na ten cel przesunięto 150 tys. zł z przebudowy ulicy Jasnej oraz 300 tys. zł z przebudowy ulicy Browarnej. Obecna wartość szacunkowa zamówienia, po doliczeniu podatku VAT, niemal dokładnie odpowiada marcowemu zapisowi budżetowemu.

To pokazuje, że listopadowy przetarg jest realizacją zamierzenia, na które środki zabezpieczono kilka miesięcy wcześniej. Nie oznacza jednak, że miasto posiada już pieniądze na samą budowę obwodnicy. 450 tys. zł dotyczy etapu przygotowawczego, a nie wykonania drogi.

Koszt przyszłej realizacji pozostaje nieznany. Projektant ma dopiero przygotować kalkulację dla wybranego wariantu, uwzględniającą między innymi budowę mostu, rozwiązanie kolizji z linią kolejową, roboty ziemne oraz pozyskanie potrzebnych nieruchomości.

Czy właściciele gruntów mają powody do obaw?

Jednym z najważniejszych, a zarazem najbardziej wrażliwych społecznie zapisów zamówienia jest obowiązek określenia liczby działek i powierzchni gruntów przewidzianych do ewentualnych wywłaszczeń.

Nowa droga musi przecież gdzieś powstać. Nawet jeśli jej przebieg zostanie poprowadzony możliwie daleko od domów, inwestycja może wymagać przejęcia prywatnych nieruchomości lub ich części. Dla jednych mieszkańców obwodnica oznaczałaby lepszy dojazd i mniejszy ruch na istniejących ulicach. Dla innych mogłaby przynieść utratę części nieruchomości, zmianę sposobu ich zagospodarowania albo sąsiedztwo ruchliwej trasy.

Na obecnym etapie nie można jednak wskazać, ilu właścicieli gruntów mogłoby zostać objętych takimi działaniami. Nie zostały również zweryfikowane szczegóły załącznika mapowego przedstawiającego preferowany przebieg drogi. Dlatego byłoby przedwczesne wymienianie konkretnych ulic, posesji czy numerów działek.

Trzeba też wyraźnie podkreślić, że samo opracowanie koncepcji nie jest równoznaczne z wywłaszczeniem. Gdyby w przyszłości inwestycja była realizowana w trybie decyzji ZRID, zastosowanie znalazłyby przepisy ustawy z 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Jej art. 12 reguluje między innymi przejmowanie nieruchomości pod drogi publiczne i ustalanie odszkodowań. Do tego etapu pozostaje jednak daleka droga.

Czy obwodnica rzeczywiście odciąży Tomaszów?

Sama nazwa inwestycji budzi duże oczekiwania. Obwodnica powinna przede wszystkim umożliwiać ominięcie najbardziej obciążonych komunikacyjnie części miasta i przejmować ruch, który nie musi kierować się do centrum.

W przypadku Tomaszowa Mazowieckiego szczególne znaczenie może mieć obsługa ruchu ciężarowego, dojazdów do terenów przemysłowych oraz połączeń między północnymi i wschodnimi rejonami miasta. Dopiero jednak analiza przyszłego układu drogowego i prognoz natężenia ruchu pokaże, w jakim stopniu planowany odcinek będzie mógł spełnić te funkcje.

Warto przy tym odróżnić miejską koncepcję północnej obwodnicy od wieloletniej dyskusji o przebiegu drogi ekspresowej S12. To dwa odrębne przedsięwzięcia, choć oba dotyczą szerszego problemu wyprowadzenia części ruchu z Tomaszowa i jego otoczenia.

Budowa nowej drogi nie rozwiązuje automatycznie wszystkich problemów komunikacyjnych. Może ograniczyć ruch w jednym miejscu, a jednocześnie zwiększyć go na ulicach prowadzących do nowych skrzyżowań. Dlatego niezwykle ważne będzie nie tylko wyznaczenie najkorzystniejszej trasy, lecz także przedstawienie prognoz ruchu i wskazanie, które części miasta rzeczywiście odczują poprawę.

Od koncepcji do budowy jeszcze daleko

Przetarg ogłoszony 3 listopada otwiera kolejny etap przygotowań, ale nie przesądza o realizacji inwestycji. Po opracowaniu koncepcji konieczne mogą być dalsze procedury środowiskowe, uzgodnienia z zarządcami infrastruktury, przygotowanie dokumentacji projektowej, uzyskanie wymaganych decyzji administracyjnych oraz zabezpieczenie finansowania.

Na razie nie znamy ani ostatecznego przebiegu drogi, ani kosztorysu budowy, ani terminu rozpoczęcia robót. Nie wiadomo również, z jakich źródeł samorząd zamierza sfinansować przedsięwzięcie i czy będzie zabiegał o wsparcie z funduszy krajowych lub europejskich.

Pytania wymagające odpowiedzi są zatem konkretne. Które nieruchomości obejmuje preferowany korytarz? Czy miasto zamierza przeprowadzić konsultacje z mieszkańcami? Jak nowa droga połączy się z istniejącym układem komunikacyjnym? Ile może kosztować most i przekroczenie torów? I wreszcie — czy inwestycja będzie miała realną szansę na finansowanie?

Zakończenie prac koncepcyjnych, przy założeniu sprawnego rozstrzygnięcia przetargu i podpisania umowy, mogłoby nastąpić w 2027 roku. Nie byłby to jednak termin rozpoczęcia budowy.

Północna obwodnica Tomaszowa Mazowieckiego na razie istnieje w dokumentach, budżetowych zapisach i planach projektowych. Listopadowy przetarg sprawia jednak, że zaczyna nabierać bardziej konkretnych kształtów. Teraz najważniejsze będzie ustalenie, czy wyznaczona na mapie kreska rzeczywiście może stać się drogą, która ułatwi życie mieszkańcom, zamiast tworzyć nowe problemy.

Bo między obwodnicą narysowaną na papierze a obwodnicą, którą można pojechać, bywa jeszcze bardzo długa droga.

Nowe oświetlenie pojawi się w czterech lokalizacjach. Największym beneficjentem inwestycji będzie Twarda, gdzie prace obejmą dwie ulice: Spokojną i Szkolną. Pozostałe zadania zaplanowano przy ulicy Łagiewnickiej w Kwiatkówce oraz ulicy Dębowej w Treście.

Choć inwestycja nie należy do największych przedsięwzięć infrastrukturalnych gminy, dla mieszkańców tych ulic może mieć znaczenie znacznie większe, niż sugerowałaby wartość zamówienia. Dobrze oświetlona droga to przecież nie tylko wygoda, lecz także większe poczucie bezpieczeństwa podczas wieczornych spacerów, powrotów z pracy czy codziennych przejazdów.

Zakres robót obejmuje wykonanie instalacji kablowych, ułożenie rur osłonowych, montaż aluminiowych słupów, wysięgników oraz energooszczędnych opraw LED. W zależności od lokalizacji będą to zarówno nowe instalacje, jak i rozbudowa istniejącej infrastruktury.

Sześć ofert. Wybrano najtańszą

Z dokumentacji zamówienia publicznego wynika, że zainteresowanie realizacją przedsięwzięcia było stosunkowo duże. Do przetargu wpłynęło sześć ofert, a wszystkie złożyli przedsiębiorcy zaliczani do sektora małych i średnich firm.

Najtańsza propozycja opiewała na 180 809 zł, natomiast najdroższa wynosiła 291 427,97 zł. Różnica przekraczała zatem 110 tysięcy złotych.

Ostatecznie zamówienie otrzymała firma BK ENERGY Bartłomiej Kowalczyk z Tomaszowa Mazowieckiego, która zaproponowała najniższą cenę.

Umowę podpisano 20 października 2026 roku, a informację o rozstrzygnięciu postępowania opublikowano w Biuletynie Zamówień Publicznych 2 listopada. Dokumentacja przewiduje dwumiesięczny okres realizacji zadania.

Światło to również oszczędności

Nowe instalacje zostaną wyposażone w technologię LED. Rozwiązanie to pozwala ograniczyć zużycie energii elektrycznej w porównaniu z wieloma starszymi typami oświetlenia ulicznego. Dla samorządu oznacza to możliwość obniżenia kosztów eksploatacyjnych, choć rzeczywista skala oszczędności będzie zależała od parametrów opraw i czasu ich pracy.

Nie mniej istotne pozostaje bezpieczeństwo. Odpowiednie oświetlenie zwiększa widoczność pieszych, rowerzystów i przeszkód na drodze. Ma to szczególne znaczenie w okresie jesienno-zimowym, kiedy zmrok zapada wcześnie, a pogoda dodatkowo ogranicza widoczność.

Zgodnie z zapowiedzią gminy wszystkie cztery zadania mają zostać zakończone przed końcem 2026 roku.

Dla mieszkańców Twardej, Kwiatkówki i Tresty będzie to kolejna zmiana w najbliższym otoczeniu. Niekoniecznie widowiskowa, pozbawiona przecinania wstęg i wielkich obietnic, ale odczuwalna każdego wieczoru.

Bo o jakości życia w małych miejscowościach decydują nie tylko wielkie inwestycje. Czasami wystarczy dobrze oświetlona droga prowadząca do domu.

Dla mieszkańców tej części miasta oraz osób przemieszczających się pomiędzy Tomaszowem a okolicznymi miejscowościami oznacza to konieczność zmiany codziennych tras. Tym razem nie będzie ruchu wahadłowego ani przejazdu jednym pasem. Przejazd zostanie całkowicie wyłączony z ruchu ogólnego.

Objazd przez Ciebłowice. Którędy pojadą kierowcy?

Wyznaczona przez organizatorów objazdu trasa prowadzi z Tomaszowa Mazowieckiego ulicami Kolejową, Radomską, Gminną i Hubala, następnie przez Ciebłowice Duże i Ciebłowice Małe, skąd kierowcy wrócą do miasta ulicami Torową, Podobą i Kolejową.

Objazd obowiązuje na czas zamknięcia przejazdu. Kierowcy powinni zwracać uwagę na tymczasowe oznakowanie, szczególnie w rejonie skrzyżowań i dróg prowadzących przez Ciebłowice.

Dla osób korzystających regularnie z ulicy Kolejowej oznacza to dłuższą drogę do celu. Warto uwzględnić dodatkowy czas na dojazd, zwłaszcza w piątek i poniedziałek, kiedy ruch związany z pracą i szkołą może być większy.

Utrudnienia także dla pasażerów pociągów

Na tym nie kończą się listopadowe komplikacje komunikacyjne. Od 6 do 8 listopada wstrzymany zostanie również ruch kolejowy na odcinku Tomaszów Mazowiecki – Brzustów. Łódzka Kolej Aglomeracyjna zapowiedziała uruchomienie zastępczej komunikacji autobusowej na trasie w kierunku Drzewicy i Radomia. Pociągi z Łodzi zakończą bieg w Tomaszowie Mazowieckim.

To efekt zaplanowanych prac infrastrukturalnych na linii kolejowej nr 22. Pasażerowie powinni sprawdzić rozkłady jazdy przed wyjazdem.

Tymczasem kierowcy w Tomaszowie już odczuwają skutki innych inwestycji drogowych, w tym przebudowy mostu na ulicy Legionów. Zamknięcie kolejnego przejazdu, choć krótkotrwałe, będzie więc dodatkowym utrudnieniem.

Kiedy przejazd zostanie ponownie otwarty?

W opublikowanym komunikacie magistrat nie podał dokładnej godziny rozpoczęcia ani zakończenia zamknięcia. Nie określono również zasad ewentualnego przejazdu służb ratunkowych. Nie przedstawiono informacji o zmianach w kursowaniu autobusów miejskich w związku z tym remontem.

Zgodnie z zapowiedzią Urzędu Miasta utrudnienia na ulicy Kolejowej mają potrwać od piątku 6 listopada do poniedziałku 9 listopada 2026 roku. Oznacza to, że przywrócenie normalnego ruchu przewidziano po zakończeniu zaplanowanych prac. Dokładna godzina ponownego otwarcia przejazdu nie została jeszcze ogłoszona.

Oficjalna mapa objazdu – Urząd Miasta

Jedna oferta i niepokojący komunikat z unijnego systemu

4 listopada 2026 roku w unijnym systemie zamówień publicznych TED pojawiło się ogłoszenie wynikowe oznaczone numerem 767150-2026, dotyczące rozbudowy i przebudowy dawnego kinoteatru przy ulicy Mościckiego 6.

Serwis Atlas Przetargów, analizujący ogłoszenia o zamówieniach publicznych, wskazał, że postępowanie zostało unieważnione bez wyboru wykonawcy, a do przetargu przystąpiła tylko jedna firma. Jako powód wskazano kod „tch-pr-error”.

Za tym technicznym, niezrozumiałym dla większości mieszkańców oznaczeniem kryje się jednak konkretna informacja. Według oficjalnego słownika stosowanego w unijnych ogłoszeniach zamówień publicznych kod ten oznacza decyzję zamawiającego o niewybraniu wykonawcy z powodu błędów technicznych lub proceduralnych, niebędącą następstwem wniosku wykonawcy o ponowne rozpatrzenie rozstrzygnięcia.

Nie oznacza to automatycznie awarii systemu informatycznego. Tym razem jednak tak było. Przez tydzień nie działała rządowa platforma informatyczna, przez którą można było składać oferty

Przetarg, który już wcześniej wymagał cierpliwości

Postępowanie dotyczące „Włókniarza”, prowadzone pod numerem WRI.271.1.1.2026.ZP, ogłoszono 19 czerwca 2026 roku. Początkowo wykonawcy mieli czas na składanie ofert do 6 sierpnia. Termin przesunięto następnie na 7 września, a ostatecznie na 30 października.

Oznacza to, że samo oczekiwanie na oferty przedłużyło się o niemal trzy miesiące. Teraz pojawia się perspektywa kolejnego przestoju.

Zakres zamówienia nie należał do prostych. Miasto zamierzało przeprowadzić kompleksową przebudowę i rozbudowę obiektu objętego ochroną konserwatorską. Projekt przewidywał modernizację sali kinowo-teatralnej, zaplecza scenicznego, pomieszczeń bibliotecznych, instalacji technicznych i całego otoczenia. W planach znalazły się również nowoczesne systemy nagłośnienia, wentylacja, klimatyzacja, fotowoltaika i rozwiązania zapewniające dostępność osobom z niepełnosprawnościami.

Na realizację zamówienia przewidziano 20 miesięcy.

Była to zatem inwestycja wymagająca nie tylko dużych pieniędzy, lecz także doświadczonego wykonawcy potrafiącego połączyć nowoczesne technologie z wymaganiami konserwatorskimi. W warunkach zamówienia określono między innymi wymóg wykazania odpowiedniego doświadczenia przy dużych inwestycjach budowlanych, w tym przy obiekcie zabytkowym lub położonym w strefie ochrony konserwatorskiej.

Jeżeli informacja o jednej ofercie zostanie potwierdzona, będzie to ważny sygnał dotyczący zainteresowania rynku tak dużym i skomplikowanym przedsięwzięciem. Nie można jednak automatycznie uznać, że właśnie liczba ofert doprowadziła do jego unieważnienia.

Ponad 41 milionów złotych. Co z unijnym dofinansowaniem?

To zdecydowanie najważniejszy wątek całej sprawy.

Według wcześniej opublikowanych założeń wartość projektu rewitalizacji „Włókniarza” wynosi 45 723 244,20 zł, natomiast przyznane dofinansowanie z funduszy europejskich określono na 41 150 919,78 zł.

W sierpniu 2025 roku wiadomość o pozyskaniu tak znaczących środków przedstawiono jako ogromny sukces miasta. Prezydent Tomaszowa Mazowieckiego Marcin Witko publicznie dziękował wówczas przedstawicielom władz województwa, ministrowi Dariuszowi Klimczakowi oraz współpracownikom odpowiedzialnym za przygotowanie projektu.

Trudno zresztą przecenić znaczenie takiej dotacji. Dla miejskiego budżetu sfinansowanie podobnej inwestycji wyłącznie ze środków własnych byłoby wyjątkowo dużym obciążeniem.

Pieniądze europejskie nie oznaczają jednak, że inwestycja może być realizowana bez względu na harmonogram. Programy unijne wymagają dotrzymania określonych terminów, zasad kwalifikowalności wydatków i warunków rozliczenia.

W tym kontekście warto przypomnieć jeszcze jeden dokument. W marcu 2026 roku Rada Miejska Tomaszowa Mazowieckiego przyjęła zmiany budżetowe, w których przesunięto część środków przeznaczonych na „Włókniarza” na lata 2027–2028. Harmonogram finansowy inwestycji był więc już wcześniej korygowany.

Jeżeli obecny przetarg rzeczywiście zakończył się unieważnieniem, pojawia się pytanie, czy kolejne postępowanie uda się przeprowadzić bez dalszych zmian terminów.

Trzeba przy tym wyraźnie podkreślić: nie ma obecnie podstaw do twierdzenia, że Tomaszów utracił unijne dofinansowanie. Samo unieważnienie przetargu nie oznacza automatycznego cofnięcia dotacji. Może jednak wymagać aktualizacji harmonogramu i uzgodnień z instytucją finansującą.

To właśnie dlatego mieszkańcy powinni poznać aktualne warunki realizacji projektu, terminy jego zakończenia oraz ewentualne ryzyka związane z opóźnieniem.

Biblioteka już się wyprowadziła. Mieszkańcy odczuli przygotowania do remontu

W tej historii jest jeszcze jeden wymiar, o którym łatwo zapomnieć, analizując numery przetargów i wielomilionowe kwoty.

Przygotowania do przebudowy „Włókniarza” przyniosły już konkretne zmiany w codziennym funkcjonowaniu miejskich instytucji kultury.

Od 26 stycznia 2026 roku Biblioteka Główna rozpoczęła działalność w tymczasowej siedzibie przy ulicy Browarnej 7. Przeprowadzka była bezpośrednio związana z planowaną rewitalizacją kinoteatru. Zwolnienie pomieszczeń przy Mościckiego miało umożliwić rozpoczęcie inwestycji.

Zmiana ta wpłynęła również na działalność Miejskiego Centrum Kultury. Przeniesienie biblioteki do obiektu przy Browarnej wymusiło reorganizację części zajęć. Jak informował „Tomaszowski Informator Tygodniowy”, nie wszystkim uczestnikom odpowiadały nowe lokalizacje, a niektórzy zrezygnowali z zajęć.

A zatem konsekwencje przygotowań do remontu nie ograniczyły się do urzędniczych dokumentów. Dotknęły także czytelników, rodziców dowożących dzieci na zajęcia i mieszkańców korzystających z miejskiej oferty kulturalnej.

Tym bardziej zasadne staje się pytanie, jak długo ma trwać ta przejściowa organizacja, jeżeli zasadnicza przebudowa jeszcze się opóźni.

Prawo nie pozwala unieważnić przetargu tylko dlatego, że zgłosiła się jedna firma

Warto wyjaśnić również podstawową kwestię prawną.

Jedna oferta nie jest sama w sobie powodem do unieważnienia przetargu. Prawo zamówień publicznych dopuszcza wybór wykonawcy nawet wtedy, gdy jest on jedynym uczestnikiem postępowania, pod warunkiem że jego oferta spełnia wymagania i nie zachodzą inne przeszkody prawne.

Art. 255 ustawy Prawo zamówień publicznych wskazuje przesłanki obligatoryjnego unieważnienia. Mogą one dotyczyć między innymi odrzucenia wszystkich ofert, przekroczenia dostępnego budżetu czy niemożliwej do usunięcia wady postępowania uniemożliwiającej zawarcie ważnej umowy.

Z kolei art. 260 nakłada na zamawiającego obowiązek podania uzasadnienia faktycznego i prawnego unieważnienia oraz niezwłocznego opublikowania odpowiedniej informacji na stronie prowadzonego postępowania.

Jeżeli rzeczywiście wystąpiły błędy proceduralne, konieczne będzie ustalenie ich charakteru. Nie każdy błąd musi bowiem oznaczać konieczność ponownego przygotowania całej inwestycji, ale też nie każdy da się naprawić w trakcie trwającego postępowania.

Czy „Włókniarz” doczeka się wielkiego powrotu?

Trudno znaleźć w Tomaszowie wiele obiektów, których historia tak mocno splatałaby się z pamięcią kolejnych pokoleń mieszkańców. Dawny kinoteatr jest czymś więcej niż budynkiem przy ulicy Mościckiego. To fragment lokalnej tożsamości i wspomnień, które nie mieszczą się w żadnym kosztorysie.

Rewitalizacja miała przywrócić temu miejscu życie. Nie tylko w znaczeniu architektonicznym, ale przede wszystkim społecznym. Nowoczesna biblioteka, przestrzeń dla organizacji pozarządowych, sala kinowo-teatralna i miejsca spotkań miały stać się nowym rozdziałem historii obiektu.

Na razie jednak zamiast daty rozpoczęcia budowy pojawiają się kolejne pytania.

Czy miasto rzeczywiście unieważniło przetarg? Na czym polegały błędy wskazane w unijnym systemie? Ile wynosiła jedyna oferta i kto ją złożył? Kiedy zostanie ogłoszone nowe postępowanie, jeżeli będzie konieczne? Czy aktualny harmonogram i warunki unijnego dofinansowania pozostają bezpieczne?

To pytania wymagające jednoznacznej odpowiedzi władz Tomaszowa Mazowieckiego.

Nie chodzi o szukanie sensacji tam, gdzie mogło dojść do zwykłego problemu proceduralnego. Chodzi o przejrzystość przedsięwzięcia, którego wartość przekracza 45 milionów złotych i które od lat przedstawiane jest jako jeden z najważniejszych projektów rewitalizacyjnych miasta.

W filmach bywa tak, że najciekawszy zwrot akcji następuje tuż przed finałem. Historia tomaszowskiego „Włókniarza” przypomina jednak produkcję, w której wciąż przesuwa się rozpoczęcie zdjęć, choć scenariusz napisano już dawno, a finansowanie zostało zapowiedziane.

Tomaszów nie potrzebuje kolejnego zwiastuna. Potrzebuje rozpoczęcia inwestycji, jasnego harmonogramu i odpowiedzi, kiedy w „Włókniarzu” naprawdę zapalą się światła.

Urząd Miasta w Tomaszowie Mazowieckim ogłosił konkurs „Wolontariusz Roku 2026”, którego celem jest wyróżnienie mieszkańców angażujących się w bezinteresowną pomoc i działalność na rzecz lokalnej społeczności. To również przypomnienie, że siłą miasta nie są wyłącznie jego instytucje, inwestycje i budżet, lecz przede wszystkim ludzie, którzy potrafią zrobić coś dla innych.

Siedem obszarów, wiele sposobów pomagania

Konkurs obejmuje działalność prowadzoną od 1 listopada 2025 roku do 30 października 2026 roku. Organizatorzy przewidzieli siedem obszarów, w których można docenić zaangażowanie wolontariuszy.

Pierwszy dotyczy pomocy dzieciom, młodzieży i rodzinom. Drugi obejmuje kulturę, sztukę, działalność patriotyczną i ochronę dziedzictwa narodowego. Kolejny poświęcono wsparciu seniorów oraz osób z niepełnosprawnościami. Wyróżnieni mogą zostać również wolontariusze zajmujący się przeciwdziałaniem uzależnieniom i problemom społecznym, pomocą społeczną oraz ochroną zdrowia.

Dwa ostatnie obszary to ekologia, ochrona zwierząt i dziedzictwa przyrodniczego, a także działalność na rzecz porządku i bezpieczeństwa publicznego.

Tak szeroki zakres pokazuje, że wolontariat nie ogranicza się do zbiórek pieniędzy czy organizowania wydarzeń charytatywnych. Może oznaczać systematyczną pomoc osobie samotnej, ratowanie lokalnych zabytków, edukację najmłodszych, opiekę nad zwierzętami czy działania podejmowane w sytuacjach zagrożenia.

Tomaszów ma zresztą bogate tradycje społecznego zaangażowania. Dobrym przykładem jest organizowana przez Towarzystwo Przyjaciół Tomaszowa Mazowieckiego kwesta na ratowanie zabytkowych nagrobków. W 2025 roku w jej przeprowadzenie zaangażowało się ponad 150 wolontariuszy, a zebrana kwota przekroczyła 26,5 tysiąca złotych. Za takim wynikiem stoją nie tylko pieniądze ofiarowane przez mieszkańców, lecz również setki godzin dobrowolnej pracy.

Kto może zgłosić kandydata?

Kandydaturę może zgłosić praktycznie każdy, kto zna działalność i dokonania wolontariusza. Prawo to przysługuje osobom indywidualnym, placówkom oświatowym, organizacjom pozarządowym, instytucjom, firmom i przedsiębiorcom. Zgłoszenia mogą składać także podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Co istotne, zgłaszający nie musi być bezpośrednim beneficjentem pomocy. Wystarczy, że zna działalność osoby, którą chciałby wyróżnić. Dopuszczalne jest również samodzielne zgłoszenie kandydatury przez wolontariusza.

To ważne rozwiązanie, ponieważ działalność społeczna często pozostaje niezauważona. Nie każdy wolontariusz pracuje w dużej organizacji, prowadzi oficjalne akcje czy publikuje relacje w mediach społecznościowych. Niekiedy najbardziej wartościowa pomoc odbywa się z dala od kamer, urzędowych uroczystości i okolicznościowych fotografii.

Zgłoszenia tylko do 20 listopada

Osoby zainteresowane udziałem w konkursie powinny złożyć formularz zgłoszeniowy najpóźniej 20 listopada 2026 roku w Kancelarii Ogólnej Urzędu Miasta w Tomaszowie Mazowieckim przy ul. P.O.W. 10/16.

Warto wcześniej uzyskać w urzędzie aktualny formularz i zapoznać się z wymaganiami dotyczącymi zgłoszenia. Organizatorzy nie podali jeszcze w przywołanym komunikacie terminu ogłoszenia wyników ani szczegółów uroczystości podsumowującej konkurs.

Nie pozwólmy, by dobro pozostało anonimowe

W świecie, w którym coraz łatwiej zdobyć uwagę głośnym słowem, a coraz trudniej spokojną, systematyczną pracą, podobne inicjatywy mają szczególne znaczenie. Przypominają, że społeczna aktywność nie zawsze musi przybierać spektakularne formy, by naprawdę zmieniać ludzkie życie.

Wolontariusze nie zastąpią instytucji publicznych ani profesjonalnych służb. Potrafią jednak wypełniać przestrzeń, której nie obejmują przepisy, procedury i urzędowe godziny pracy. Przestrzeń zwyczajnej solidarności.

Redakcja NaszTomaszow.pl zachęca mieszkańców, szkoły, stowarzyszenia i organizacje społeczne do zgłaszania kandydatów. Rozejrzyjmy się wokół siebie. Być może ktoś, kto zasługuje na tytuł Wolontariusza Roku, mieszka tuż obok, pracuje w sąsiednim budynku albo codziennie mija nas na ulicy.

Bo dobro nie zawsze potrzebuje rozgłosu. Ale czasem zasługuje na to, żeby o nim głośno powiedzieć.

Podpisanie umowy kończy wielomiesięczny etap przygotowań i wyboru wykonawcy. Jak wcześniej informowaliśmy na NaszTomaszow.pl, do przetargu przystąpiło dziewięć firm, a różnica między najtańszą i najdroższą ofertą przekroczyła 10,5 mln zł. Ostatecznie PKP zdecydowały się na propozycję Przedsiębiorstwa Budownictwa Ogólnego „KARTEL” S.A., które zaoferowało realizację przedsięwzięcia za 16 819 020 zł brutto.

Dworzec odzyska dawny blask. Ale zmieni się nie tylko elewacja

Zakres zaplanowanych prac jest znacznie szerszy niż zwykłe odnowienie zabytkowego obiektu. Przewidziano remont dachu, renowację elewacji, wymianę okien i drzwi, odnowienie ścian i sufitów oraz modernizację wszystkich instalacji. Przebudowane zostaną również pomieszczenia przeznaczone do obsługi pasażerów.

W odnowionej poczekalni pojawią się nowe ławki, elektroniczne tablice przyjazdów i odjazdów, system nagłośnienia, biletomat oraz miejsca do ładowania telefonów. Podróżni będą mogli skorzystać z automatów oferujących napoje i przekąski. Bezpośrednio przy poczekalni powstaną ogólnodostępne toalety.

Istotnym elementem inwestycji będzie dostosowanie dworca do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, seniorów oraz rodzin podróżujących z dziećmi. Zaplanowano montaż windy, wykonanie ścieżek prowadzących dla osób niewidomych i słabowidzących, oznaczeń w alfabecie Braille’a oraz planów dotykowych ułatwiających orientację w budynku.

Dworzec zostanie wyposażony w nowoczesny monitoring i systemy bezpieczeństwa. Ogrzewanie zapewni pompa ciepła wspomagana instalacją fotowoltaiczną. Zmieni się również otoczenie budynku. Powstaną wiata rowerowa, nowe ławki i elementy małej architektury, a przestrzeń uzupełnią nasadzenia zieleni.

Ponad 900 metrów kwadratowych na biura i usługi. Wprowadzi się ARiMR?

Jednym z ciekawszych elementów projektu jest przyszłe wykorzystanie dużej części dworca. Ponad 900 m² powierzchni zostanie przeznaczonych na działalność komercyjną, w tym lokale usługowe i pomieszczenia biurowe.

Według informacji PKP część biurową na piętrze ma zgodnie z planami wynająć Łódzki Oddział Regionalny Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Nie oznacza to jeszcze podpisania umowy najmu, ale wskazuje kierunek zagospodarowania historycznego obiektu.

To ważna zmiana w sposobie myślenia o dworcach. Budynek nie ma służyć wyłącznie pasażerom oczekującym na pociąg. Ma również stać się miejscem pracy i świadczenia usług, co może sprzyjać jego codziennemu wykorzystaniu i późniejszemu utrzymaniu.

– Chcemy, aby modernizacje dworców nie tylko poprawiały komfort podróżnych i podnosiły funkcjonalność obiektów, ale także jak najlepiej wykorzystywały swój potencjał – podkreśla Andrzej Bułczyński, członek zarządu PKP S.A. ds. nieruchomości.

Minister Klimczak: inwestycja uzupełnia przebudowę stacji

W podpisaniu umowy uczestniczył minister infrastruktury Dariusz Klimczak, który zwrócił uwagę na znaczenie całego przedsięwzięcia dla regionalnej infrastruktury kolejowej.

– Niebawem rozpocznie się przebudowa zabytkowego dworca w Tomaszowie Mazowieckim, która uzupełni modernizację stacji przeprowadzoną przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. za kwotę około 20 mln zł. To przykład kompleksowego podejścia do rozwoju kolei w regionie – podkreślił minister.

Modernizacja dworca realizowana jest w ramach programu „Dworce Przyjazne Pasażerom” i finansowana ze środków własnych PKP S.A. Program zakłada modernizację, przebudowę lub budowę od podstaw ponad stu obiektów kolejowych w kraju.

Nowe perony już są. W planach kolejne parkingi

Remont dworca będzie uzupełnieniem prowadzonych przez PKP Polskie Linie Kolejowe prac przy infrastrukturze stacyjnej. Od lipca 2026 roku podróżni korzystają już z przebudowanych peronów oraz nowego przejścia podziemnego. Trwają jeszcze prace wykończeniowe, a do końca roku zapowiedziano uruchomienie kolejnych udogodnień, w tym wind i nowoczesnego systemu informacji pasażerskiej.

Wartość tej odrębnej inwestycji wynosi około 20 mln zł. Łącznie z podpisaną właśnie umową na przebudowę budynku daje to blisko 37 mln zł przeznaczonych na modernizację dworca i infrastruktury stacyjnej.

Na tym jednak kolejowe plany się nie kończą. PKP S.A. i PKP PLK prowadzą ostatnie uzgodnienia dotyczące budowy dwóch nowych parkingów w bezpośrednim sąsiedztwie peronu nr 1. Mają one zapewnić ponad 100 dodatkowych miejsc postojowych.

Obecnie przy dworcu funkcjonuje już parking na 88 samochodów, zarządzany przez miasto. Jeżeli kolejne przedsięwzięcie zostanie zrealizowane zgodnie z zapowiedziami, liczba miejsc parkingowych w rejonie stacji wyraźnie wzrośnie.

Tomaszowska stacja obsługuje średnio około 45 połączeń kolejowych i 1100 pasażerów dziennie. Dla wielu mieszkańców miasta i okolicznych miejscowości jest ważnym punktem codziennych dojazdów do pracy, szkół i większych ośrodków.

XIX-wieczna historia spotka się z XXI-wieczną technologią

Dworzec w Tomaszowie Mazowieckim powstał pod koniec XIX wieku, podczas budowy Kolei Iwanogrodzko-Dąbrowskiej. Zaprojektował go architekt A. Wilhelm Schimmelpfennig. Jest jednym z trzech niemal identycznych budynków dworcowych, jakie wzniesiono również w Sędziszowie oraz Dąbrowie Górniczej Strzemieszycach.

Na początku XX wieku obiekt rozbudowano o dwukondygnacyjne skrzydło biurowo-mieszkalne. Przez kolejne dekady był świadkiem przemian miasta, rozwoju przemysłu, podróży kolejnych pokoleń tomaszowian, ale także stopniowej utraty znaczenia niektórych połączeń kolejowych.

Obecna przebudowa ma pogodzić ochronę tej historii z wymaganiami współczesnego transportu.

Dokumentację projektową przygotowała warszawska firma BBC Best Building Consultants. Roboty budowlane wykona KARTEL z Jędrzejowa, a zakończenie inwestycji przewidziano do końca 2027 roku.

Teraz najważniejsza będzie realizacja

Środowe podpisanie umowy to niewątpliwie dobra wiadomość dla Tomaszowa Mazowieckiego. Po latach zapowiedzi i miesiącach przetargowej procedury pojawił się wykonawca, określono wartość kontraktu oraz termin zakończenia prac.

Pozostają jednak kwestie, które będą szczególnie interesować pasażerów: organizacja dostępu do stacji podczas remontu, ewentualne utrudnienia oraz sposób funkcjonowania dworca w czasie robót. Szczegóły tych rozwiązań powinny zostać przedstawione przed rozpoczęciem zasadniczych prac.

Bo choć historia tomaszowskiego dworca liczy już ponad 130 lat, jego przyszłość rozstrzygnie się w najbliższych kilkunastu miesiącach. I tym razem mieszkańcy mają prawo oczekiwać nie kolejnych obietnic, ale widocznych efektów.

Opracowanie na podstawie przekazanego komunikatu PKP S.A., informacji o podpisaniu umowy z 4 listopada 2026 r. oraz wcześniejszych publikacji NaszTomaszow.pl dotyczących przetargu.

To ważna wiadomość dla mieszkańców, którzy od lat obserwowali stopniową degradację historycznego budynku. W ostatnim czasie zmieniło się jego otoczenie, przebudowywano perony, powstało nowe przejście podziemne. Sam dworzec pozostawał jednak niemal nietkniętym świadkiem kolejowej przeszłości Tomaszowa.

Teraz również on ma doczekać się gruntownej przebudowy.

Dziewięć ofert. Najtańsza za 16,8 miliona złotych

O przebiegu postępowania przetargowego informowaliśmy na NaszTomaszow.pl już w październiku. Droga do wyłonienia wykonawcy okazała się dłuższa, niż pierwotnie zakładano. Termin składania ofert przesuwano kilkukrotnie: najpierw z 21 sierpnia na 17 września, następnie na 30 września, a ostatecznie na 5 października 2026 roku.

Do przetargu przystąpiło dziewięć firm. Rozpiętość zaproponowanych cen była znaczna — od 16 819 020 zł do 27 373 650 zł brutto. Różnica między najtańszą i najdroższą ofertą przekroczyła 10,5 mln zł.

Najkorzystniejszą cenowo propozycję złożyło Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego KARTEL S.A. z Jędrzejowa. Jak poinformował 26 października branżowy Kolejowy Portal, właśnie tę ofertę PKP S.A. wybrały w postępowaniu przetargowym.

Nie jest to przedsiębiorstwo bez doświadczenia w podobnych inwestycjach. KARTEL realizował między innymi modernizację zabytkowego dworca kolejowego w Skierniewicach, której wartość wyniosła około 45 mln zł.

Środowe wydarzenie powinno przynieść formalne potwierdzenie wykonawcy oraz wartości zawieranej umowy. Wcześniejsza kwota 16,82 mln zł jest ceną wybranej oferty, dlatego nie należy jej jeszcze utożsamiać z potwierdzoną wartością podpisanego kontraktu.

Zabytkowy dworzec ma odzyskać dawną świetność

Planowana inwestycja nie ograniczy się do pomalowania elewacji i wymiany kilku okien. Według dokumentacji przedstawionej przez PKP S.A. przebudowa obejmie praktycznie cały obiekt, zarówno jego wnętrze, jak i zewnętrzną część budynku oraz najbliższe otoczenie.

Wyremontowane zostaną dach i elewacja, wymieniona stolarka okienna i drzwiowa, odnowione ściany i sufity oraz zmodernizowane instalacje. Powstanie nowa poczekalnia wyposażona w system informacji pasażerskiej, biletomat, automaty z napojami i przekąskami oraz miejsca do ładowania telefonów. Zaplanowano również ogólnodostępne toalety.

Szczególną uwagę poświęcono dostępności obiektu. W budynku pojawi się winda, oznaczenia w alfabecie Braille'a, plany dotykowe oraz ścieżki prowadzące dla osób niewidomych i niedowidzących. Przewidziano również monitoring, nowe systemy bezpieczeństwa oraz rozwiązania ograniczające koszty eksploatacji. Ogrzewanie ma zapewniać pompa ciepła wspomagana instalacją fotowoltaiczną.

Budynek zostanie odnowiony z poszanowaniem jego historycznej architektury. To szczególnie ważne, ponieważ tomaszowski dworzec powstał pod koniec XIX wieku, w czasach budowy Kolei Iwanogrodzko-Dąbrowskiej. Zaprojektował go architekt A. Wilhelm Schimmelpfennig. Podobne obiekty powstały w Sędziszowie i Dąbrowie Górniczej Strzemieszycach.

Modernizacja ma więc znaczenie nie tylko komunikacyjne. To również próba przywrócenia świetności jednemu z charakterystycznych zabytków miejskiej architektury.

Ponad 900 metrów kwadratowych dla przedsiębiorców

Interesującym elementem przedsięwzięcia jest planowane wykorzystanie znacznej części budynku do działalności gospodarczej.

Ponad 900 m² powierzchni dworca ma zostać przeznaczonych na cele komercyjne, w tym lokale do wynajęcia oraz pomieszczenia biurowe na piętrze. PKP zakładają, że po modernizacji obiekt będzie nie tylko miejscem obsługi podróżnych, lecz także przestrzenią wykorzystywaną przez przedsiębiorców.

To rozwiązanie może zdecydować o przyszłości budynku. Duży, historyczny dworzec wymaga bowiem nie tylko kosztownego remontu, ale również pomysłu na jego późniejsze utrzymanie. Sama poczekalnia nie zagospodaruje całej dostępnej powierzchni.

Pozostaje pytanie, jakie przedsiębiorstwa zdecydują się na wynajęcie lokali i czy oferta gospodarcza będzie odpowiadała rzeczywistym potrzebom mieszkańców oraz podróżnych.

Według danych PKP stacja w Tomaszowie Mazowieckim obsługuje średnio około 1100 pasażerów dziennie i 45 połączeń kolejowych. To istotny argument przemawiający za stworzeniem w tym miejscu usług, z których korzystać będą nie tylko osoby oczekujące na pociąg.

Kiedy zakończy się remont?

To pytanie, które zapewne najczęściej będą zadawali mieszkańcy Tomaszowa.

Z dotychczasowej dokumentacji przetargowej wynika, że wykonawca otrzyma 52 tygodnie od dnia zawarcia umowy na realizację zamówienia. Jeżeli kontrakt zostanie podpisany 4 listopada, a harmonogram nie ulegnie zmianie, zakończenia zasadniczych prac można oczekiwać jesienią 2027 roku.

Nie oznacza to jednak automatycznie, że dokładnie po 52 tygodniach dworzec zostanie udostępniony pasażerom. Konieczne mogą być jeszcze odbiory techniczne oraz czynności związane z przekazaniem obiektu do użytkowania.

Środowe spotkanie powinno wyjaśnić również, kiedy wykonawca przejmie plac budowy, jak zostanie zorganizowana obsługa podróżnych w czasie robót oraz czy prace spowodują ograniczenia w dostępie do budynku.

Warto przy tym pamiętać, że modernizacja dworca i przebudowa infrastruktury kolejowej są odrębnymi przedsięwzięciami. Za budynek odpowiadają PKP S.A., natomiast prace przy peronach i przejściu podziemnym prowadzą PKP Polskie Linie Kolejowe. Wartość tego drugiego zadania wynosi około 19,9 mln zł brutto.

Obie inwestycje mają stworzyć nowoczesny i funkcjonalny węzeł kolejowy, w którym infrastruktura pamiętająca XIX wiek będzie współistniała ze współczesnymi rozwiązaniami transportowymi.

Koniec obietnic, początek realizacji?

Przez lata tomaszowski dworzec był symbolem niewykorzystanego potencjału. Charakterystyczna bryła, historyczna architektura i znaczna powierzchnia budynku kontrastowały z jego rzeczywistym stanem i ograniczonym wykorzystaniem.

Dziś pojawia się realna szansa na zmianę tego obrazu. Podpisanie umowy nie oznacza jeszcze zakończenia problemów ani natychmiastowego rozpoczęcia robót. Jest jednak momentem, w którym za deklaracjami powinny wreszcie pójść konkretne zobowiązania.

Najważniejsze będą teraz trzy rzeczy: ostateczna cena inwestycji, rzeczywisty termin rozpoczęcia prac oraz dotrzymanie harmonogramu.

Bo mieszkańcy Tomaszowa nie czekają już na kolejne wizualizacje i konferencje prasowe. Czekają na dworzec, który po latach odzyska dawną świetność i ponownie stanie się prawdziwą wizytówką miasta.

Postępowanie prowadzone przez Gminę Miasto Tomaszów Mazowiecki otrzymało numer WRI.271.1.37.2026.ZP. Ogłoszenie opublikowano 19 października 2026 roku. Termin składania ofert upłynął 4 listopada o godzinie 9.30, natomiast ich otwarcie wyznaczono na godzinę 10.00.

Pół miliona w budżecie. Kosztorys mówi coś innego

Najbardziej interesujący szczegół przetargu dotyczy finansów. W informacji przygotowanej przed otwarciem ofert Urząd Miasta wskazał, że zamierza przeznaczyć na realizację zamówienia 550 000 zł brutto. Tymczasem szacunkowa wartość robót wynosi około 490 592 zł netto, czyli 603 428 zł brutto.

Różnica to ponad 53,4 tys. zł. Oznacza to, że miasto zarezerwowało na inwestycję kwotę o blisko 9 procent niższą od szacunkowej wartości prac z podatkiem VAT.

Nie jest to jeszcze powód do ogłaszania przetargowej porażki. Szacunkowa wartość zamówienia nie oznacza przecież, że wykonawcy muszą zaproponować identyczną cenę. Rynek budowlany potrafi zaskakiwać w obie strony. Zdarza się, że konkurencja pomiędzy firmami pozwala samorządowi zaoszczędzić pieniądze. Bywa jednak również odwrotnie: nawet najtańsza oferta przekracza możliwości finansowe zamawiającego.

Dopiero porównanie cen złożonych ofert z kwotą 550 tys. zł pozwoli ocenić, czy miejski budżet okaże się wystarczający.

Ponad 2400 metrów kwadratowych do utwardzenia

Przedmiot zamówienia jest konkretny. Na ulicy Peryferyjnej planowane jest utwardzenie powierzchni około 1560 m², natomiast na ulicy Bogumiła – 880 m². Łącznie daje to 2440 metrów kwadratowych nawierzchni.

Z dokumentacji wynika, że nie chodzi o wykonanie tradycyjnej nawierzchni asfaltowej. Miasto przewidziało zastosowanie betonowych płyt drogowych typu Yomb, o wymiarach 100 × 75 × 12,5 cm, z otworami wypełnionymi drobnym żwirem lub piaskiem.

Prace obejmą przygotowanie podłoża, jego wyprofilowanie i zagęszczenie, wykonanie warstwy odsączającej o grubości 10 cm oraz podbudowy z kruszywa o grubości 15 cm. Następnie ułożone zostaną płyty betonowe. Wykonawca będzie musiał również wyregulować wysokość studni kanalizacyjnych i zaworów wodociągowych, uporządkować pobocza oraz wykonać geodezyjną inwentaryzację powykonawczą.

To istotne, ponieważ trwałość takiej nawierzchni zależy nie tylko od jakości samych płyt, ale przede wszystkim od prawidłowego przygotowania podbudowy i odprowadzenia wody. Nieprzypadkowo mówi się, że o jakości drogi często decyduje to, czego po zakończeniu robót nie widać.

Trzydzieści dni na wykonanie prac

Zgodnie z warunkami postępowania wykonawca będzie miał 30 dni od podpisania umowy na realizację zamówienia. To stosunkowo krótki termin, szczególnie że inwestycja prowadzona będzie w okresie jesienno-zimowym, kiedy warunki atmosferyczne mogą utrudniać prace ziemne i drogowe.

Przetarg prowadzony jest w trybie podstawowym, bez negocjacji. Jedynym kryterium oceny ofert jest cena, której przypisano wagę 100 procent. Miasto nie dopuściło składania ofert częściowych, co oznacza, że jedna firma ma odpowiadać za wykonanie robót na obu ulicach.

Sama najniższa cena nie wystarczy jednak do podpisania umowy. Oferta musi również spełniać wymagania określone w dokumentacji przetargowej.

Czy miasto będzie musiało dołożyć pieniędzy?

Jeżeli najkorzystniejsza oferta przekroczy kwotę przeznaczoną na realizację zamówienia, samorząd stanie przed decyzją, czy zwiększyć finansowanie inwestycji. Innym możliwym rozwiązaniem będzie unieważnienie postępowania, jeżeli nie uda się wybrać wykonawcy mieszczącego się w dostępnych środkach.

Nie oznacza to jednak automatycznego obowiązku rezygnacji z inwestycji. Prawo zamówień publicznych pozwala zamawiającemu zwiększyć kwotę przeznaczoną na realizację zadania do ceny najkorzystniejszej oferty, jeżeli posiada odpowiednie możliwości finansowe.

Dla mieszkańców ulic Peryferyjnej i Bogumiła najważniejszy pozostaje oczywiście rezultat. Nie sam przetarg, nie kosztorys i nie rozstrzygnięcie zapisane w urzędowym protokole, ale rzeczywista poprawa warunków dojazdu do posesji.

Środowe otwarcie ofert będzie pierwszym finansowym sprawdzianem tej inwestycji. Następnym będzie wybór wykonawcy, podpisanie umowy i wykonanie prac w przewidzianym terminie. Bo ostatecznie sukces miejskiego przedsięwzięcia mierzy się nie liczbą ogłoszonych przetargów, lecz liczbą dróg, po których mieszkańcy mogą wreszcie normalnie jeździć.

Nowy system ma umożliwiać centralne gromadzenie, analizowanie i zestawianie informacji o zdarzeniach zachodzących w infrastrukturze informatycznej. Tak zwane logi są cyfrowymi śladami pozostawianymi przez działanie komputerów, serwerów, aplikacji i urządzeń sieciowych. Pozwalają między innymi ustalić, kiedy nastąpiła próba logowania, czy pojawiły się nieprawidłowości w komunikacji między systemami albo czy określone zdarzenia mogą świadczyć o zagrożeniu. Ich odpowiednia analiza może pomóc administratorom szybciej zidentyfikować podejrzaną aktywność, zanim doprowadzi ona do poważniejszych konsekwencji.

Z dokumentacji wynika, że powiat oczekuje komercyjnej platformy umożliwiającej centralne rejestrowanie, raportowanie i korelowanie zdarzeń sieciowych, systemowych oraz związanych z bezpieczeństwem. Oprogramowanie ma działać w środowisku wirtualnym. Dostawca będzie zobowiązany do jego dostarczenia, instalacji i konfiguracji w ciągu siedmiu dni od zawarcia umowy. Przewidziano także 12 miesięcy wsparcia technicznego i aktualizacji. Wykonawca musi dysponować odpowiednio wykwalifikowanymi specjalistami, a w ogłoszeniu określono między innymi wymagania dotyczące zarządzania bezpieczeństwem informacji i ciągłością działania.

W planie ponad 19 tysięcy złotych. Ostateczna cena dopiero przed nami

Chociaż w samym ogłoszeniu o przetargu nie wskazano wartości zamówienia, odpowiednią informację można znaleźć w planie postępowań Powiatu Tomaszowskiego. W aktualizacji opublikowanej 2 listopada 2026 roku, pod pozycją 1.2.7, zapisano orientacyjną wartość zakupu wynoszącą 19 266,38 zł. Nie oznacza to jednak, że dokładnie tyle powiat ostatecznie zapłaci. Kwota ma charakter planistyczny, a rzeczywisty koszt będzie można ustalić po rozstrzygnięciu przetargu i zawarciu umowy.

Termin składania ofert upływa 12 listopada 2026 roku o godzinie 12.00, natomiast ich otwarcie przewidziano pół godziny później. Zamówienie prowadzone jest w trybie podstawowym bez negocjacji, zgodnie z art. 275 pkt 1 ustawy Prawo zamówień publicznych. Jedynym kryterium oceny ofert jest cena, której przypisano wagę 100 procent. Nie oznacza to dowolności w wyborze oprogramowania, ponieważ oferowane rozwiązanie musi spełnić wymagania techniczne opisane przez zamawiającego. Powstaje jednak pytanie, czy przyjęte parametry oraz roczny okres wsparcia zapewnią nie tylko skuteczne uruchomienie systemu, lecz także jego długofalową użyteczność.

Istotna jest również kwestia finansowania. Starostwo realizowało już przedsięwzięcia związane z programem „Cyberbezpieczny Samorząd”, współfinansowanym z Funduszy Europejskich na Rozwój Cyfrowy. Obejmowały one między innymi szkolenia kadry zarządzającej i informatyków oraz działania dotyczące audytowania systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji. W przypadku obecnego zamówienia powiat zaznaczył jednak w ogłoszeniu, że nie dotyczy ono projektu ani programu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej. Warto zatem wyjaśnić, z jakiej pozycji budżetu zostanie pokryty zakup i jak wpisuje się on w szerszą strategię zabezpieczania powiatowej infrastruktury cyfrowej.

Cyberbezpieczeństwo to również obowiązek prawny

Skala zagrożeń dla instytucji publicznych nie jest wyłącznie teoretycznym problemem. Według sprawozdania Pełnomocnika Rządu do Spraw Cyberbezpieczeństwa za 2025 rok, zespół CSIRT NASK obsłużył 5111 incydentów w podmiotach publicznych, wobec 3450 rok wcześniej. Oznacza to wzrost o 48 procent. Zagrożeniem pozostają zarówno ataki z użyciem złośliwego oprogramowania, jak i próby uzyskania nieuprawnionego dostępu do systemów czy przejmowania danych.

Obowiązki administracji wynikają również z przepisów prawa. Artykuł 32 RODO nakłada na administratorów danych wymóg stosowania odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych, zapewniających bezpieczeństwo odpowiadające istniejącemu ryzyku. Ochrona nie sprowadza się więc do zakupu programu antywirusowego czy instalacji zapory sieciowej. Obejmuje także kontrolę dostępu, wykrywanie nieprawidłowości, aktualizowanie zabezpieczeń, przygotowanie procedur reagowania oraz regularne sprawdzanie skuteczności zastosowanych rozwiązań.

W tym kontekście zakup systemu analizującego logi wydaje się uzasadnionym kierunkiem działania. Nie jest jednak uniwersalnym lekarstwem na cyberprzestępczość. Samo posiadanie oprogramowania nie gwarantuje bezpieczeństwa. Znaczenie ma jego prawidłowa konfiguracja, zakres monitorowania oraz to, czy odpowiednio przeszkoleni pracownicy będą na bieżąco analizować sygnały ostrzegawcze i reagować na wykryte zagrożenia.

Które jednostki zostaną objęte ochroną?

Z punktu widzenia mieszkańców powiatu najważniejsze pozostaje pytanie o rzeczywisty zasięg planowanego rozwiązania. Czy system będzie wykorzystywany wyłącznie w infrastrukturze Starostwa Powiatowego przy ulicy św. Antoniego 41, czy jego możliwości zostaną również wykorzystane do ochrony innych jednostek organizacyjnych powiatu, w tym placówek oświatowych? Samo ogłoszenie nie pozwala jednoznacznie rozstrzygnąć tej kwestii.

Wyjaśnienia wymaga także sposób utrzymania systemu po zakończeniu 12-miesięcznego okresu wsparcia. Czy powiat przewiduje przedłużanie licencji i aktualizacji? Jakie będą koszty kolejnych lat użytkowania? Czy wdrożenie obejmie również przeszkolenie osób odpowiedzialnych za codzienną analizę zdarzeń i reagowanie na incydenty? To pytania, na które warto uzyskać odpowiedzi, nie ujawniając przy tym szczegółów mogących osłabić bezpieczeństwo infrastruktury informatycznej.

Nie ma żadnych podstaw, by sam fakt ogłoszenia przetargu łączyć z wcześniejszym cyberatakiem, wyciekiem danych lub stwierdzonymi nieprawidłowościami w starostwie. Zakup może być elementem planowego wzmacniania zabezpieczeń. O jego rzeczywistej wartości zdecyduje jednak nie nazwa oprogramowania ani nawet cena, lecz skuteczność wdrożenia i późniejszego wykorzystania.

W epoce, w której coraz więcej urzędowych spraw załatwiamy bez wychodzenia z domu, bezpieczeństwo cyfrowe staje się równie ważne jak bezpieczeństwo papierowych dokumentów przechowywanych w zamkniętych archiwach. Mieszkańcy powierzający swoje dane instytucjom publicznym mają prawo oczekiwać, że będą one właściwie chronione. Powiat Tomaszowski zamierza wykonać kolejny krok w tym kierunku. Pozostaje sprawdzić, czy za zakupem technologii pójdzie równie konsekwentna organizacja jej codziennego wykorzystania.

2 listopada Gminna Komisja Wyborcza w Będkowie wydała obwieszczenie o obsadzeniu mandatu bez głosowania. Dokument opublikowano następnego dnia w Biuletynie Informacji Publicznej. Komisja stwierdziła, że w jednomandatowym okręgu nr 1 zarejestrowano tylko jedną kandydatkę — Kingę Karolinę Pacześ z listy nr 1 KWW Dariusza Misztala. Tym samym uznano ją za wybraną. Obwieszczenie podpisała przewodnicząca komisji Ewelina Elżbieta Błoch.

Historia lubi się powtarzać

Sytuacja jest tym bardziej interesująca, że niemal identyczny scenariusz wydarzył się w Będkowie we wrześniu 2025 roku. Wówczas wybory uzupełniające w okręgu nr 2 zarządzono po rezygnacji radnego Tomasza Jacka Bajona. Głosowanie miało odbyć się 28 września, ale również nie doszło do skutku.

Jedynym zgłoszonym kandydatem był Kazimierz Leonard Dulas, reprezentujący KWW Dariusza Misztala. Mandat przypadł mu bez konieczności przeprowadzania głosowania.

Minął nieco ponad rok, zmienił się okręg wyborczy i nazwiska kandydatów, ale mechanizm pozostał ten sam. Po raz drugi w obecnej kadencji Rady Gminy Będków mandat uzyskała bez głosowania osoba zgłoszona przez ten sam komitet.

Nie oznacza to naruszenia prawa. Rodzi jednak pytania o kondycję lokalnej demokracji i zainteresowanie mieszkańców udziałem w samorządzie. Czy brak konkurencyjnych kandydatur świadczy o politycznej stabilizacji, słabości innych środowisk, czy zwyczajnie o niewielkiej gotowości do podejmowania obowiązków radnego?

Radny bez głosowania? Prawo na to pozwala

Choć sytuacja może wydawać się paradoksalna, art. 380 Kodeksu wyborczego przewiduje, że jeśli liczba zarejestrowanych kandydatów nie przekracza liczby mandatów w okręgu, głosowania się nie przeprowadza, a kandydatów uznaje się za wybranych. Z kolei art. 381 § 1 reguluje obowiązek publicznego poinformowania o takim rozstrzygnięciu.

Ustawodawca uznał, że nie ma potrzeby organizowania głosowania, którego wynik jest przesądzony. Rozwiązanie jest praktyczne, choć pozostawia pewien demokratyczny niedosyt. Wyborcy nie mogą porównać programów, ocenić konkurujących kandydatów ani wyrazić swojego poparcia przy urnie.

Pozostaje również kwestia kosztów. Mimo odwołania głosowania przeprowadzona dotychczas procedura wymagała pracy komisji, przygotowania dokumentacji i obsługi administracyjnej. Nie wiadomo jeszcze, ile rzeczywiście kosztowały tegoroczne wybory uzupełniające i jak te wydatki wypadają na tle analogicznej procedury z 2025 roku.

Jedno jest pewne: 6 grudnia mieszkańcy okręgu nr 1 w Będkowie nie będą wybierać radnego. Kinga Karolina Pacześ została już uznana za wybraną.

Po raz drugi w tej kadencji wyborcza rywalizacja zakończyła się, zanim na dobre się rozpoczęła. Wszystko zgodnie z prawem. Pozostaje pytanie, czy demokracji wystarczy sama procedura, gdy zabraknie jej najważniejszego elementu — rzeczywistego wyboru.

Droga do uzyskania pozwolenia nie była całkowicie pozbawiona administracyjnych przeszkód. W toku postępowania Starostwo Powiatowe zobowiązało inwestora do uzupełnienia dokumentacji projektowej i usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Ostateczne uzupełnienia wpłynęły 8 października 2026 roku. Po przeprowadzeniu wymaganej weryfikacji organ uznał, że projekt spełnia warunki określone przepisami Prawa budowlanego. Istotne znaczenie miała również decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach z 18 marca 2026 roku, wydana przez Wójta Gminy Czerniewice pod sygnaturą AI.6220.16.2025.AP. To właśnie dokumentacja środowiskowa powinna zawierać szczegółowe informacje dotyczące charakteru przedsięwzięcia, przewidywanego oddziaływania na otoczenie oraz warunków, których inwestor będzie zobowiązany przestrzegać.

Za planowanym przedsięwzięciem stoi przedsiębiorstwo o ugruntowanej pozycji na rynku opakowań. Dunapack Packaging Polska należy do międzynarodowej grupy Prinzhorn, działającej w branży papierniczej i opakowaniowej. Firma specjalizuje się w produkcji tektury falistej oraz opakowań wykorzystywanych w przemyśle, handlu i logistyce. W Polsce prowadzi zakłady w Ujeździe i Lublińcu, zatrudniające według informacji przedsiębiorstwa łącznie około 550 osób. Szczególnie istotna z lokalnej perspektywy jest obecność Dunapack w Ujeździe, gdzie działalność produkcyjna firmy rozpoczęła się w 1998 roku. Planowana inwestycja w Podkonicach Dużych może zatem stanowić kolejny etap rozwoju przedsiębiorstwa w regionie łódzkim, choć na obecnym etapie nie wiadomo, czy powstanie tam pełnowymiarowy zakład produkcyjny, centrum magazynowo-logistyczne, czy obiekt łączący obydwie funkcje.

Dla gminy Czerniewice pojawienie się dużego inwestora przemysłowego może mieć znaczenie wykraczające poza samą budowę hali. Nowa działalność gospodarcza to potencjalne miejsca pracy, zamówienia dla lokalnych przedsiębiorców, rozwój usług towarzyszących oraz przyszłe wpływy z podatku od nieruchomości. W przypadku gmin o stosunkowo niewielkiej bazie przemysłowej podobne przedsięwzięcia mogą w dłuższej perspektywie wpływać na strukturę lokalnej gospodarki. Nie należy jednak utożsamiać samego uzyskania pozwolenia na budowę z gwarancją określonej liczby etatów czy konkretnych dochodów samorządu. O tym zdecydują rzeczywista skala inwestycji, charakter prowadzonej działalności i tempo jej uruchamiania.

Z gospodarczymi nadziejami wiążą się również pytania dotyczące infrastruktury i środowiska. Produkcja tektury falistej oraz opakowań wymaga sprawnej organizacji dostaw surowców i odbioru gotowych produktów, co może oznaczać zwiększony ruch pojazdów ciężarowych. Kluczowe będzie ustalenie, jakie natężenie transportu przewidziano dla obiektu w Podkonicach Dużych i którymi drogami będą poruszać się samochody obsługujące zakład. Dla mieszkańców nie mniej istotne pozostają kwestie hałasu, gospodarki wodno-ściekowej, emisji związanych z procesami produkcyjnymi oraz odległości projektowanych instalacji od istniejącej zabudowy. Sam fakt wydania decyzji środowiskowej nie zastępuje publicznej informacji o warunkach, na jakich przedsięwzięcie będzie mogło funkcjonować.

Uwagę zwraca także pewna różnica pomiędzy wcześniejszym opisem inwestycji a listopadowym pozwoleniem. W informacji o wniosku opublikowanej 22 lipca 2026 roku Starostwo Powiatowe wymieniało również instalację fotowoltaiczną, która miała towarzyszyć projektowanemu obiektowi. W sentencji wydanej decyzji element ten nie został osobno wskazany. Nie przesądza to o rezygnacji z odnawialnego źródła energii, ponieważ szczegółowe rozwiązania mogły zostać uwzględnione w dokumentacji projektowej. Wymaga jednak wyjaśnienia, czy instalacja nadal pozostaje częścią zamierzenia inwestycyjnego. W przypadku przedsiębiorstwa prowadzącego działalność produkcyjną sposób zaopatrzenia w energię ma znaczenie zarówno ekonomiczne, jak i środowiskowe.

Warto również podkreślić, że wydanie pozwolenia na budowę nie oznacza automatycznie rozpoczęcia robót budowlanych. Zgodnie z przepisami Prawa budowlanego inwestor musi dysponować decyzją, na podstawie której może legalnie przystąpić do realizacji przedsięwzięcia, oraz dopełnić wymaganych formalności. Stronom postępowania przysługuje prawo wniesienia odwołania w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. Na dzień publikacji nie ma potwierdzenia, że pozwolenie stało się ostateczne, ani informacji o planowanym rozpoczęciu prac.

Inwestycja Dunapack w Podkonicach Dużych jest niewątpliwie wydarzeniem wartym uwagi w gospodarczym krajobrazie powiatu tomaszowskiego. Za przedsięwzięciem stoi rozpoznawalny producent, posiadający doświadczenie i zaplecze międzynarodowej grupy kapitałowej. Pozostaje jednak ustalić, ile firma zamierza zainwestować, jak duży obiekt powstanie, ilu pracowników znajdzie w nim zatrudnienie i jaki będzie rzeczywisty wpływ nowego zakładu na życie mieszkańców gminy Czerniewice. Dopiero odpowiedzi na te pytania pozwolą ocenić, czy Podkonice Duże staną się kolejnym ważnym punktem na przemysłowej mapie regionu.

NaszTomaszow.pl będzie śledzić dalsze losy inwestycji, w szczególności jej harmonogram, parametry techniczne, plany zatrudnienia oraz rozwiązania dotyczące transportu i ochrony środowiska.

Przypomina to sytuację, w której sędzia mający rozstrzygnąć spór zostaje wciągnięty w konflikt między jego uczestnikami. A kiedy strony przestają uznawać autorytet arbitra, nawet najbardziej precyzyjne przepisy nie wystarczają, aby przywrócić zaufanie.

Październikowe przesilenie. Dwie strony, dwa stanowiska

W piątek, 30 października 2026 roku, na stronie internetowej Trybunału Konstytucyjnego pojawiła się informacja o zarządzeniu miesięcznej przerwy w czynnościach służbowych prezesa TK Bogdana Święczkowskiego oraz wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego.

Zarządzenia wydała Anna Korwin-Piotrowska, wybrana przez Sejm na sędziego TK, która powołując się na swój najdłuższy staż sędziowski, uznała, że jest uprawniona do zastępowania prezesa i kierowania pracami instytucji.

Podstawą jej działania miał być art. 130 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, pozwalający w określonych okolicznościach zarządzić natychmiastową przerwę w wykonywaniu obowiązków przez sędziego, nie dłuższą niż miesiąc. Zastosowanie tego przepisu do kierownictwa TK i uprawnienie Korwin-Piotrowskiej do wydania zarządzeń pozostają jednak przedmiotem sporu prawnego.

Jako przyczyny wskazano między innymi niedopuszczanie części wybranych przez Sejm sędziów do orzekania, nieprawidłowości przy wyznaczaniu składów orzekających oraz problemy ze zwołaniem Zgromadzenia Ogólnego w sprawie budżetu na 2027 rok.

Święczkowski uznał podjęte działania za bezprawne i zakwestionował ich skuteczność. Wydał również własne zarządzenie, ustanawiając dni od 3 do 6 listopada wolnymi od pracy dla pracowników TK z zachowaniem wynagrodzenia.

W sprawę zaangażował się prezydent Karol Nawrocki, który w nocy z 30 na 31 października pojawił się w siedzibie Trybunału. W swoim oświadczeniu mówił o naruszeniu porządku konstytucyjnego i siłowym przejęciu organu państwa. Zażądał przywrócenia porządku prawnego.

Z kolei premier Donald Tusk w sobotnim orędziu stwierdził:

„Demokratyczne państwo musi być silne i zdolne do egzekwowania sprawiedliwości”.

Przed budynkiem TK gromadzili się protestujący, a porządku pilnowała policja. Konflikt prawny przeniósł się tym samym na ulice Warszawy.

Równolegle minister sprawiedliwości i prokurator generalny Waldemar Żurek poinformował o skierowaniu pięciu wniosków dotyczących uchylenia immunitetów sędziowskich – czterech wobec Bogdana Święczkowskiego i jednego wobec Bartłomieja Sochańskiego. Są to odrębne postępowania. Samo złożenie wniosków nie oznacza ani uchylenia immunitetów, ani stwierdzenia winy.

Wtorek, 3 listopada. Czy Trybunał zdoła podjąć decyzję?

Anna Korwin-Piotrowska zwołała na wtorek, 3 listopada, na godzinę 15.30 posiedzenie Zgromadzenia Ogólnego Sędziów TK. Głównym tematem ma być projekt dochodów i wydatków Trybunału na 2027 rok.

Sytuacja jest prawnie skomplikowana. Artykuł 6 ust. 2 pkt 9 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym przyznaje Zgromadzeniu Ogólnemu kompetencję do uchwalania projektu budżetu. Jednocześnie art. 7 tej ustawy przewiduje, że posiedzenie zwołuje prezes TK, a art. 8 ust. 2 zasadniczo wymaga jego obecności przy podejmowaniu uchwał.

Kontrowersje wywołuje także art. 6 ust. 1, zgodnie z którym Zgromadzenie Ogólne tworzą urzędujący sędziowie, którzy złożyli ślubowanie wobec Prezydenta RP. Część sędziów wybranych w 2026 roku złożyła ślubowanie podczas uroczystości w Sejmie, bez udziału głowy państwa.

Właśnie dlatego pojawia się zasadnicze pytanie: kto w świetle obowiązujących przepisów jest uprawniony do kierowania Trybunałem i podejmowania decyzji w jego imieniu?

Na dziś nie ma rozstrzygnięcia akceptowanego przez wszystkie strony konfliktu.

Wszystko zaczęło się w 2015 roku

Aby zrozumieć współczesny kryzys, trzeba wrócić do jesieni 2015 roku.

8 października Sejm VII kadencji, w którym większość posiadała koalicja PO–PSL, wybrał pięciu sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Trzech miało zastąpić osoby kończące kadencję w listopadzie, a dwóch kolejnych sędziów, których kadencje upływały dopiero w grudniu, już po wyborach parlamentarnych.

Po zwycięstwie Prawa i Sprawiedliwości nowy Sejm zakwestionował wcześniejsze uchwały i dokonał ponownego wyboru pięciu sędziów. Prezydent Andrzej Duda odebrał od nich ślubowania.

3 grudnia 2015 roku Trybunał Konstytucyjny wydał przełomowy wyrok w sprawie K 34/15. Uznał, że podstawa prawna wyboru trzech sędziów przez poprzedni Sejm była zgodna z Konstytucją, natomiast wybór dwóch kolejnych – dokonany na miejsca zwalniane już podczas następnej kadencji parlamentu – nie miał prawidłowej podstawy konstytucyjnej.

To orzeczenie stało się jednym z fundamentów wieloletniego sporu o tzw. sędziów dublerów, czyli osoby wybrane na stanowiska, które według części prawników i późniejszego orzecznictwa europejskiego zostały już prawidłowo obsadzone.

Prezydent Andrzej Duda i politycy PiS przedstawiali odmienną interpretację skutków wcześniejszych uchwał sejmowych. Od tego momentu spór dotyczył już nie tylko konkretnych osób, ale również tego, kto ma prawo ostatecznie rozstrzygać o prawidłowości obsady Trybunału.

Strasburg zakwestionował skład. Polska odpowiedziała kolejnym wyrokiem

Kryzys szybko przekroczył granice Polski.

7 maja 2021 roku Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu, rozpatrując skargę spółki Xero Flor przeciwko Polsce, stwierdził naruszenie prawa do sądu ustanowionego ustawą, gwarantowanego przez art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Powodem były poważne nieprawidłowości związane z wyborem Mariusza Muszyńskiego, który uczestniczył w rozpoznawaniu skargi konstytucyjnej spółki.

Orzeczenie miało istotne znaczenie. Pokazywało, że spór o obsadę stanowisk w Trybunale może wpływać na prawa konkretnych obywateli i przedsiębiorców.

Ówczesne władze oraz sam Trybunał Konstytucyjny zakwestionowały jednak możliwość oceniania legalności wyboru polskich sędziów TK przez trybunał strasburski. W listopadzie 2021 roku TK orzekł o niezgodności z Konstytucją tak rozumianych kompetencji ETPC.

W ten sposób konflikt objął również relacje pomiędzy polskim porządkiem konstytucyjnym a zobowiązaniami wynikającymi z Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Reforma, która miała zakończyć konflikt

Po zmianie władzy w 2023 roku koalicja rządząca podjęła próbę przebudowy Trybunału.

W marcu 2024 roku Sejm przyjął uchwałę dotyczącą usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego z lat 2015–2023. Zakwestonowano w niej status części osób zasiadających w TK oraz legalność niektórych rozstrzygnięć.

Od tego czasu rząd zaprzestał publikowania wyroków TK w Dzienniku Ustaw, uzasadniając to wadliwością funkcjonowania Trybunału. Działanie to pozostaje przedmiotem sporu konstytucyjnego, ponieważ art. 190 ust. 2 Konstytucji RP nakazuje niezwłoczne ogłaszanie orzeczeń TK w odpowiednich dziennikach urzędowych.

W 2024 roku parlament uchwalił również dwie ustawy reformujące Trybunał. Jedna z propozycji zakładała wybór sędziów większością trzech piątych głosów w Sejmie, co miało wymusić szersze porozumienie polityczne.

Prezydent Andrzej Duda skierował jednak ustawy do kontroli prewencyjnej. W lipcu 2025 roku TK uznał je za niezgodne z Konstytucją.

Próba systemowego rozwiązania kryzysu zakończyła się więc kolejnym konfliktem.

Rok 2026. Kolejni sędziowie, kolejne bariery

Nowy etap rozpoczął się w marcu 2026 roku, kiedy Sejm wybrał sześcioro sędziów TK: Magdalenę Bentkowską, Dariusza Szostka, Krystiana Markiewicza, Macieja Taborowskiego, Marcina Dziurdę i Annę Korwin-Piotrowską.

Prezydent Karol Nawrocki odebrał ślubowanie od dwojga z nich – Magdaleny Bentkowskiej i Dariusza Szostka. Pozostali złożyli je 9 kwietnia podczas uroczystości w Sejmie, jednak nie zostali dopuszczeni do orzekania.

W kolejnych miesiącach Sejm wybrał również Sławomira Patyrę oraz Macieja Berka. Prezydent odebrał ślubowanie od Patyry, natomiast Berek złożył je w Sejmie 14 października.

W ten sposób odżył problem znany z 2015 roku: czy skuteczny wybór dokonany przez Sejm wystarcza do objęcia urzędu, jeżeli prezydent odmawia przyjęcia ślubowania, oraz jakie skutki prawne ma ślubowanie złożone bez jego udziału?

Spór ten stał się bezpośrednim tłem wydarzeń z końca października.

Tysiąc spraw i obywatele czekający na sprawiedliwość

W politycznym zgiełku łatwo zapomnieć, że Trybunał Konstytucyjny nie istnieje dla polityków, lecz dla obywateli.

Anna Korwin-Piotrowska oceniła, że w Trybunale zalega około tysiąca spraw, a opóźnienia w niektórych postępowaniach sięgają nawet 12 lat. Są to dane podawane przez sędzię, wymagające odniesienia do aktualnej statystyki postępowań.

Niezależnie od dokładnej liczby spraw zasadniczy problem pozostaje ten sam: instytucja powołana do ochrony praw obywatelskich nie powinna być trwale paraliżowana przez konflikt o własną obsadę.

Konsekwencje mogą dotyczyć również mieszkańców Tomaszowa Mazowieckiego i powiatu tomaszowskiego. Trybunał rozstrzyga bowiem o zgodności prawa z Konstytucją, a przedmiotem takich postępowań mogą być przepisy wpływające na podatki, prawa majątkowe, świadczenia społeczne, działalność przedsiębiorców czy funkcjonowanie samorządów.

Dla obywatela nie ma większego znaczenia, z jakiej partii pochodzi polityk, który przyczynił się do kryzysu. Istotne jest to, czy państwo potrafi zagwarantować mu skuteczną ochronę prawną.

Kto wygra spór, a kto odzyska zaufanie?

Historia Trybunału Konstytucyjnego pokazuje, jak trudno odbudować autorytet instytucji, kiedy przez lata staje się ona częścią politycznej konfrontacji.

Każda ze stron powołuje się na Konstytucję. Każda przekonuje, że broni praworządności. Każda zarzuca przeciwnikom naruszanie podstaw ustroju państwa.

Tymczasem praworządność nie polega na tym, że prawo obowiązuje wyłącznie wtedy, gdy odpowiada aktualnej większości parlamentarnej, prezydentowi czy kierownictwu konkretnej instytucji. Jej istotą jest przewidywalność reguł i gotowość podporządkowania się im również wtedy, gdy przynoszą politycznie niewygodne rozstrzygnięcia.

Wtorkowe Zgromadzenie Ogólne może stać się kolejnym etapem próby przełamania impasu, ale równie dobrze może otworzyć nowy rozdział sporów o legalność podejmowanych decyzji.

Największym przegranym trwającego od jedenastu lat kryzysu nie musi być żadna partia polityczna. Może nim okazać się obywatel, który coraz trudniej znajduje odpowiedź na podstawowe pytanie: komu w państwie prawa można jeszcze zaufać?

Opracowano na podstawie materiału Polskiej Agencji Prasowej, aktualnych doniesień dotyczących wydarzeń w Trybunale Konstytucyjnym oraz obowiązujących przepisów prawa.

Jeszcze kilka miesięcy temu mieszkańcy Twardej pytali przede wszystkim o to, czy w sąsiedztwie przemysłowych ferm drobiu będzie można normalnie żyć. Czy letnich wieczorów nie zdominują odory? Czy drogi nie zamienią się w trasy ciężarówek przewożących paszę, zwierzęta i odpady? Co stanie się z wodami gruntowymi, powietrzem i wartością nieruchomości? Dzisiaj pytania są inne, choć nie mniej istotne. Dlaczego pozwolenie na budowę wydano właśnie 17 września? Dlaczego informacja o nim pojawiła się w BIP dopiero 7 października? Czy mieszkańcy zostali prawidłowo pouczeni o możliwości odwołania?

Kiedy w maju pisaliśmy na łamach NaszTomaszow.pl, że „Twarda mówi sprawdzam”, wezwanie dotyczyło przede wszystkim inwestorów i instytucji uczestniczących w postępowaniach środowiskowych. Teraz mieszkańcy kierują je również do Starostwa Powiatowego.

23 października 2026 roku uczestnicy zebrania zorganizowanego przez Stowarzyszenie na rzecz Ochrony Mieszkańców i Środowiska w Twardej przyjęli Uchwałę nr 17/2026. Trzy dni później dokument wpłynął do Starostwa jako pismo skierowane do Michała Jodłowskiego, przewodniczącego Rady Powiatu Tomaszowskiego.

To już nie tylko protest przeciwko fermom. To formalne zakwestionowanie sposobu prowadzenia określonych postępowań administracyjnych.

Trzy działki i jeden narastający konflikt

Przypomnijmy, że dotychczas największe zainteresowanie budziła działka nr 578, której dotyczy postępowanie środowiskowe RŚ.6220.32.2025. Mieszkańcy zwracali uwagę na możliwe emisje amoniaku i pyłów, odory, hałas, wzmożony transport, zużycie wody oraz skumulowane oddziaływanie kilku planowanych inwestycji. Petycje skierowane do wójta Sławomira Bernackiego i posła Adriana Witczaka podpisało, według informacji organizatorów protestu, 346 osób.

Po zgłoszeniu uwag inwestor przedstawiał wyjaśnienia i uzupełnienia. Przygotowano ujednolicony raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, który ponownie skierowano do właściwych organów. Termin zakończenia postępowania przesunięto do 31 grudnia 2026 roku.

W październikowej uchwale mieszkańcy sprzeciwiają się już inwestycjom na trzech działkach: 558, 578 i 586. Każda jest przedmiotem odrębnych procedur, ale protestujący obawiają się ich łącznego wpływu na środowisko i warunki życia.

Siedem dni, które wzbudziły wątpliwości

Największe emocje budzi decyzja Starosty Tomaszowskiego nr 529/2026 z 17 września 2026 roku, dotycząca pozwolenia na budowę dwóch kurników wraz z instalacjami na działce nr 558. Inwestorką jest Dominika Kołodziejczyk.

Postępowanie opierało się między innymi na decyzji środowiskowej z 30 lipca 2018 roku oraz decyzji o warunkach zabudowy z 25 czerwca 2025 roku.

Już 7 lipca 2026 roku Stowarzyszenie wystąpiło o dopuszczenie do postępowania na prawach strony i jego zawieszenie. Podobne wnioski składali mieszkańcy, w tym Tomasz Kaczmarek i Bożena Wołek. Z uzasadnienia pozwolenia wynika, że rozstrzygnięto je odrębnymi postanowieniami, których szczegółowej treści nie przytoczono.

Mieszkańcy wskazują, że pozwolenie wydano 17 września, podczas gdy 24 września wszedł w życie Plan Ogólny Gminy Tomaszów Mazowiecki. Według autorów uchwały teren inwestycji znalazł się w strefie otwartej SO, której przeznaczenie nie odpowiada planowanej zabudowie.

Trzeba jednak zaznaczyć, że sam termin wydania pozwolenia nie dowodzi naruszenia prawa. Plan ogólny nie stanowi bezpośredniej podstawy sprawdzania zgodności projektu budowlanego. Znaczenie mają również wcześniejsze decyzje o warunkach zabudowy i obowiązujące przepisy przejściowe.

Siedmiodniowy odstęp uzasadnia więc pytania, ale nie pozwala przesądzać o nielegalności decyzji.

Dwadzieścia dni do publikacji. I problem pouczeń

Druga kwestia dotyczy informacji publicznej. Według uchwały mieszkańców wiadomość o decyzji z 17 września została opublikowana w BIP dopiero 7 października, czyli po dwudziestu dniach.

Czy oznacza to naruszenie obowiązków Starostwa? Niekoniecznie. Należy odróżnić doręczenie decyzji stronom, wprowadzenie danych do odpowiedniego rejestru oraz publikację informacji w BIP. Każda z tych czynności może podlegać innym wymaganiom.

Poważniejszy charakter może mieć zarzut nieprawidłowych pouczeń o środkach odwoławczych. Zgodnie z art. 112 Kodeksu postępowania administracyjnego błędne pouczenie nie może szkodzić stronie, która się do niego zastosowała. Nie oznacza to automatycznego uchylenia decyzji, ale może mieć znaczenie dla ochrony praw uczestników postępowania.

Bez analizy konkretnych pouczeń i akt sprawy nie sposób ocenić zasadności zarzutów Stowarzyszenia.

Teraz ruch należy do Rady Powiatu

Mieszkańcy zwrócili się do przewodniczącego Michała Jodłowskiego o przedstawienie uchwały radnym podczas najbliższej sesji i skierowanie jej do właściwych komisji, w tym Komisji Skarg, Wniosków i Petycji oraz komisji zajmującej się ochroną środowiska.

Stanowisko skierowano również do Starosty Tomaszowskiego, posła Adriana Witczaka i Wojewody Łódzkiego. Dołączona lista zawiera 23 podpisane pozycje poparcia dla dwóch uchwał przyjętych podczas zebrania.

Rada Powiatu może analizować określone aspekty funkcjonowania administracji i rozpatrywać sprawy należące do jej kompetencji. Nie może jednak sama uchylić pozwolenia budowlanego. W postępowaniach tego rodzaju organem wyższego stopnia jest co do zasady wojewoda.

Najważniejsze pozostają więc pytania do Starostwa: czy decyzja nr 529/2026 jest ostateczna, jak rozstrzygnięto wnioski mieszkańców, czy pouczenia były prawidłowe, dlaczego informację opublikowano 7 października i czy spełniono warunki wykorzystania decyzji środowiskowej z 2018 roku?

W Twardej nie chodzi już wyłącznie o to, czy powstaną kolejne kurniki. Chodzi również o zaufanie do instytucji, które podejmują decyzje wpływające na życie lokalnej społeczności.

W powieści Franza Kafki urzędowe procedury tworzyły labirynt, z którego trudno było znaleźć wyjście. Mieszkańcy Twardej nie chcą błądzić po podobnym labiryncie. Domagają się jasnych odpowiedzi, dokumentów i wyjaśnień.

Bo na słowo „sprawdzam” nie odpowiada się zapewnieniami. Odpowiada się faktami.

W przeciwieństwie do dużych placówek dzieci przebywają tutaj w niewielkich, kameralnych grupach. Ma to pozwalać opiekunom na lepsze poznanie potrzeb każdego dziecka, jego rytmu dnia, przyzwyczajeń oraz sposobu reagowania na nowe sytuacje. W przypadku najmłodszych dzieci, dla których pierwsze rozstanie z rodzicami często jest niemałą życiową rewolucją, takie warunki mogą mieć szczególne znaczenie.

Organizatorzy podkreślają również domową atmosferę, zapewnienie dzieciom posiłków oraz opiekę wykwalifikowanej kadry. Pomieszczenia zostały przygotowane z myślą o bezpieczeństwie najmłodszych.

Dla rodziców pracujących inaczej niż „od ósmej do szesnastej”

Wydłużone godziny funkcjonowania mogą być jednym z największych atutów placówki. Tomaszów Mazowiecki jest przecież miastem, w którym spora część mieszkańców pracuje w systemie zmianowym. Dla rodzica kończącego zmianę o godz. 18 czy 19 tradycyjny żłobek zamykany kilka godzin wcześniej nie rozwiązuje problemu.

Możliwość pozostawienia dziecka pod opieką do godz. 20 może więc oznaczać coś więcej niż wygodę. Dla części rodzin może decydować o możliwości podjęcia albo utrzymania pracy.

Placówka przy ul. Jerozolimskiej powstała w ramach programu „Aktywny Maluch 2022–2029”. Projekt zakłada funkcjonowanie przez 36 miesięcy 16 nowych miejsc opieki nad dziećmi do lat 3, utworzonych u dwóch dziennych opiekunów.

Łączna wartość dofinansowania zadania została określona na 481 536 zł, a miesięczne wsparcie przypadające na jedno miejsce wynosi 836 zł.

Rodzice zainteresowani zapisaniem dziecka lub uzyskaniem szczegółowych informacji mogą kontaktować się z placówką pod numerem telefonu 798 781 209.

Dzienny opiekun – Tomaszów Mazowiecki
ul. Jerozolimska 6
godziny funkcjonowania: poniedziałek–piątek, 6.00–20.00
tel. 798 781 209

• Filip Siekierski - Zespół Szkół Ponadpodstawowych Nr 2 im. Stanisława Staszica;
• Władysław Habiera - Szkoła Podstawowa nr 13;
• Adrian Rabczewski - Szkoła Podstawowa nr 3 im. Józefa Piłsudskiego.

Podczas sesji odbyły się również wybory uzupełniające do Prezydium. Nową wiceprzewodniczącą Młodzieżowej Rady Miasta została Malwina Domagała z II LO im. Stefana Żeromskiego.

W trakcie obrad Radni podsumowali swoją działalność na półmetku kadencji, a także omówili przygotowania do turnieju dla szkół „2 z 20”.

„Bezpieczna Przystań” ma być właśnie miejscem pomiędzy szpitalem a domem – zapewniającym całodobową opiekę pielęgniarską i lekarską, rehabilitację oraz pomoc w codziennym funkcjonowaniu.

26 nowych miejsc i nowoczesne wyposażenie

W nowym pawilonie przygotowano 26 miejsc opieki długoterminowej. Placówkę wyposażono w sprzęt medyczny, urządzenia rehabilitacyjne oraz infrastrukturę dostosowaną do potrzeb osób starszych i z niepełnosprawnościami.

Na czele zakładu stanie dr Jacek Zaborowski, który już wcześniej kierował Zakładem Pielęgnacyjno-Opiekuńczym TCZ.

Jeszcze na początku października informowaliśmy, że inwestycja została praktycznie ukończona, a szpital kompletował personel oraz przygotowywał się do rozpoczęcia działalności. Wcześniej do obsadzenia było ponad 15 etatów.

Droga do otwarcia nie była przy tym zupełnie prosta. Budowa rozpoczęła się później, niż pierwotnie zakładano, między innymi z powodu formalności związanych z decyzją lokalizacyjną i pozwoleniem na budowę. Terminy realizacji trzeba było przesuwać, a jeszcze przy odbiorach wykonawca usuwał stwierdzone usterki i niedoróbki. Ostatecznie jednak zadanie udało się zakończyć.

Ponad 7 milionów złotych dofinansowania

Projekt został zrealizowany w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności. Oficjalna wartość przedsięwzięcia wynosi ponad 8,65 mln zł, natomiast wysokość dofinansowania przekracza 7,12 mln zł.

Podczas otwarcia podkreślano rolę wiceminister zdrowia Katarzyny Kacperczyk, której dziękowano za wsparcie projektu.

W uroczystości uczestniczyli także przedstawiciele władz powiatu tomaszowskiego, w tym starosta Dariusz Kowalczyk, Zarząd Powiatu, radni wraz z przewodniczącym Rady Powiatu Michałem Jodłowskim, a także przedstawiciele Tomaszowskiego Centrum Zdrowia.

Podziękowania skierowano również do obecnej prezes TCZ Izabeli Grendy, jej poprzednika Konrada Borowskiego, pracowników szpitala oraz wykonawcy inwestycji.

Ważniejsze od przecięcia wstęgi będzie to, co wydarzy się od 2 listopada

Przy wszystkich oficjalnych uroczystościach warto pamiętać, że prawdziwym testem „Bezpiecznej Przystani” nie będzie dzień otwarcia, ale kolejne miesiące działalności. Liczyć się będzie przede wszystkim dostępność miejsc, czas oczekiwania pacjentów, odpowiednia liczba personelu, rehabilitacja oraz jakość codziennej opieki.

Dla rodzin zajmujących się osobą ciężko chorą znalezienie miejsca w zakładzie opiekuńczo-leczniczym często oznacza rozwiązanie problemu, z którym samodzielnie nie są już w stanie sobie poradzić. W tym sensie 26 nowych miejsc w Tomaszowie Mazowieckim to nie kolejna statystyka w tabeli inwestycji, ale bardzo konkretna pomoc dla kilkudziesięciu rodzin jednocześnie.

„Bezpieczna Przystań” ma rozpocząć działalność 2 listopada. I dopiero wtedy zacznie się najważniejszy etap tej inwestycji – już nie budowanie ścian, lecz budowanie jakości opieki nad najbardziej potrzebującymi pacjentami.

Mogę też od razu przygotować do tego mocną zapowiedź na Facebooka albo grafikę 1200×630, 4:3 lub relację FB.

Z udostępnionych dokumentów wynika, że po zmianach personalnych nowe kierownictwa wyłoniono w kilku komisjach. W części przypadków oznacza to odejście od dotychczasowego układu, w innych – utrzymanie funkcji przez osoby, które sprawowały je wcześniej.

Komisja Rewizyjna. Agnieszka Walasik pozostaje przewodniczącą

Na czele Komisji Rewizyjnej Rady Miejskiej pozostaje Agnieszka Walasik, natomiast funkcję wiceprzewodniczącej pełni Urszula Seredyn. W skład komisji, zgodnie z udostępnionym dokumentem, wchodzą również Konrad Borowski, Marek Krawczyk, Krzysztof Kuchta, Marta Lublin oraz Tomasz Wawro.

Komisja Rewizyjna jest jednym z najważniejszych organów wewnętrznych rady. To właśnie ona zajmuje się kontrolą działalności prezydenta miasta, miejskich jednostek organizacyjnych oraz jednostek pomocniczych. Jej szczególnym zadaniem jest także opiniowanie wykonania budżetu i występowanie z wnioskiem w sprawie absolutorium.

W praktyce oznacza to, że od jej członków należy oczekiwać nie tylko znajomości miejskich finansów, ale również konsekwencji w zadawaniu trudnych pytań i analizowaniu dokumentów.

Komisja Budżetu. Krzysztof Kuchta przewodniczącym, Konrad Borowski zastępcą

Jedna z najważniejszych zmian dotyczy Komisji Budżetu i Działalności Gospodarczej. Z dokumentu oznaczonego jako protokół nr 31/2026 wynika, że funkcję przewodniczącego powierzono Krzysztofowi Kuchcie, natomiast wiceprzewodniczącym został Konrad Borowski.

Dotychczas na czele komisji stał Bogdan Smolarek, a funkcję jego zastępcy pełnił Marek Krawczyk.

W komisji zasiada obecnie jedenastu radnych: Bogdan Smolarek, Marek Krawczyk, Kazimierz Baran, Konrad Borowski, Paweł Jabłoński, Michał Kucharski, Krzysztof Kuchta, Katarzyna Menke, Leszek Ogórek, Marzanna Popławska oraz Tomasz Wawro.

To właśnie przez tę komisję przechodzą sprawy dotyczące miejskich finansów, zmian budżetowych, gospodarki i przedsięwzięć mających wpływ na kondycję ekonomiczną Tomaszowa. W sytuacji rosnących kosztów utrzymania miejskiej infrastruktury, konieczności finansowania inwestycji oraz podejmowania decyzji podatkowych jej znaczenie trudno przecenić.

Komisja Spraw Społecznych. Piotr Koziorowski zastępuje Martę Lublin

Do wyraźnej zmiany doszło również w Komisji Spraw Społecznych i Rodziny. Zgodnie z odręcznymi adnotacjami na dokumencie z 29 października funkcję przewodniczącego objął Piotr Koziorowski, natomiast wiceprzewodniczącą została Elżbieta Przedbora.

Oznacza to zmianę dotychczasowego kierownictwa, które tworzyły Marta Lublin jako przewodnicząca oraz Ewa Radziewicz jako wiceprzewodnicząca.

Nowy skład komisji obejmuje siedem osób: Barbarę Klatkę, Piotra Koziorowskiego, Lidię Krasoń, Krzysztofa Misiaka, Elżbietę Przedborę, Bogdana Smolarka i Agnieszkę Walasik.

Zakres działania komisji jest szczególnie istotny z punktu widzenia codziennych problemów mieszkańców. Obejmuje między innymi pomoc społeczną, ochronę zdrowia, politykę rodzinną, bezpieczeństwo i wsparcie osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej.

Zmiana przewodniczącego powinna więc być okazją do przedstawienia nowych priorytetów. Warto zapytać, jakie konkretne sprawy zamierza podjąć komisja, jak będzie kontrolować realizację miejskich programów społecznych i czy jej prace przełożą się na rozwiązania odczuwalne dla mieszkańców.

Komisja Oświaty. Lidia Krasoń na czele, Katarzyna Menke wiceprzewodniczącą

Kolejna zmiana dotyczy Komisji Oświaty, Kultury, Sportu i Rekreacji. Jej przewodniczącą została Lidia Krasoń, natomiast funkcję wiceprzewodniczącej pełni Katarzyna Menke.

Wcześniej komisją kierował Marek Krawczyk. Katarzyna Menke zachowała więc funkcję zastępczyni przewodniczącego.

W komisji zasiadają: Jarosław Batorski, Barbara Klatka, Lidia Krasoń, Marek Krawczyk, Katarzyna Menke, Urszula Seredyn i Bogdan Smolarek.

Przed nową przewodniczącą stoją sprawy wymagające systematycznej pracy: finansowanie szkół i przedszkoli, organizacja edukacji, stan infrastruktury sportowej, działalność miejskich instytucji kultury i dostępność oferty dla młodych mieszkańców.

To obszary, w których efekty działania komisji można oceniać znacznie łatwiej niż na podstawie liczby odbytych posiedzeń. Liczą się konkretne inicjatywy, wnioski, kontrole i rezultaty.

Komisja Gospodarki Mieszkaniowej. Kazimierz Baran i Beata Szczukocka

Z dokumentu dotyczącego Komisji Gospodarki Mieszkaniowej, Komunalnej i Ochrony Środowiska wynika, że funkcję przewodniczącego pełni Kazimierz Baran, a wiceprzewodniczącą jest Beata Szczukocka.

W tym przypadku dokument potwierdza utrzymanie dotychczasowego kierownictwa.

W przedstawionym składzie komisji znaleźli się również Jarosław Batorski, Piotr Kucharski i Leszek Ogórek.

Komisja zajmuje się zagadnieniami, które bezpośrednio przekładają się na jakość życia mieszkańców: gospodarką mieszkaniową, utrzymaniem zasobu komunalnego, ochroną środowiska i funkcjonowaniem miejskiej infrastruktury.

Szczególnego znaczenia nabierają kwestie dostępności mieszkań, kosztów utrzymania zasobów komunalnych oraz efektywności działań podejmowanych przez miejskie spółki.

Doraźna Komisja Mieszkaniowa. Tomasz Wawro przewodniczącym

Zmiana nastąpiła także w doraźnej Komisji Mieszkaniowej. Z protokołu nr 30/2026 wynika, że przewodniczącym został Tomasz Wawro.

W skład komisji wchodzą ponadto Jarosław Batorski i Leszek Ogórek. Na przedstawionej stronie dokumentu nie wskazano wiceprzewodniczącego.

Wcześniej komisją kierowała Beata Szczukocka. Nowe kierownictwo będzie więc odpowiadało za organizowanie prac zespołu zajmującego się jedną z najbardziej wrażliwych sfer polityki samorządowej – sprawami mieszkaniowymi.

Dla mieszkańców oczekujących na lokal komunalny znaczenie mają przede wszystkim jasne kryteria, przejrzystość procedur i sprawne rozpatrywanie spraw, a nie personalne układy wewnątrz rady.

Stanowiska to dopiero początek. Mieszkańcy mają prawo pytać o efekty

Nowi przewodniczący komisji Rady Miejskiej Tomaszowa Mazowieckiego otrzymują nie tylko funkcje organizacyjne, ale przede wszystkim odpowiedzialność za sposób prowadzenia prac komisji. To oni będą organizować posiedzenia, kierować dyskusją i odgrywać istotną rolę w przygotowywaniu stanowisk kierowanych do całej rady.

Warto przy tej okazji przypomnieć, że zgodnie z art. 21 ustawy z 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym, rada może powoływać ze swojego grona komisje stałe i doraźne, ustalając przedmiot ich działania oraz skład osobowy. Komisje podlegają radzie i przedkładają jej plany pracy oraz sprawozdania z działalności. Z kolei pozycję Komisji Rewizyjnej określa dodatkowo art. 18a tej ustawy.

Sama zmiana nazwiska przy funkcji przewodniczącego nie świadczy jeszcze ani o poprawie, ani o pogorszeniu jakości pracy samorządu. O tym zdecydują konkretne działania.

Czy komisje będą podejmowały własne inicjatywy, czy ograniczą się do opiniowania dokumentów przygotowanych przez urzędników? Czy radni będą rzeczywiście kontrolować działalność miejskich jednostek? Czy mieszkańcy dowiedzą się, jakie wnioski zostały zgłoszone i które z nich zostały zrealizowane?

W samorządzie nie powinno chodzić o to, kto zajmuje miejsce przy stole prezydialnym, lecz o to, co z tego miejsca potrafi zrobić dla miasta. A odpowiedzią na personalne przetasowania powinny być nie kolejne deklaracje, ale mierzalne efekty pracy.

NaszTomaszow.pl będzie przyglądać się działalności komisji, podejmowanym przez nie inicjatywom i realizacji zapowiadanych działań.

W tomaszowskiej polityce personalne zmiany potrafią budzić nie mniejsze emocje niż dyskusje o budżecie, podatkach czy miejskich inwestycjach. Stanowiska w prezydium rady są nie tylko elementem organizacji samorządu. Mają również znaczenie polityczne, ponieważ pokazują, kto dysponuje poparciem wystarczającym do obsadzenia funkcji kierowniczych.

W centrum najnowszych zmian znaleźli się Jarosław Batorski i Katarzyna Menke. Oboje zasiadają w Radzie Miejskiej Tomaszowa Mazowieckiego IX kadencji, liczącej 23 radnych. Batorski jest związany ze środowiskiem samorządowym Marcina Witko, natomiast Menke od początku kadencji uczestniczy w pracach kilku istotnych komisji.

Dotychczasowy przebieg kadencji pokazuje, że skład prezydium nie jest politycznie niezmienny. Już latem tego roku radni zdecydowali o odwołaniu jednego z wiceprzewodniczących, a kolejne personalne rozstrzygnięcia ponownie skierowały uwagę mieszkańców na wewnętrzne relacje w radzie.

Jarosław Batorski. Od pracy w komisjach do prezydium?

Jarosław Batorski jest radnym miejskim, związanym z KWW Marcina Witko. W obecnej kadencji uczestniczył między innymi w pracach Komisji Rewizyjnej oraz Komisji Gospodarki Mieszkaniowej, Komunalnej i Ochrony Środowiska.

Pierwsza z tych komisji ma szczególne znaczenie dla wykonywania kontrolnych kompetencji rady. Druga zajmuje się zagadnieniami bezpośrednio wpływającymi na codzienne życie mieszkańców, w tym gospodarką komunalną, sprawami mieszkaniowymi i ochroną środowiska.

Objęcie funkcji wiceprzewodniczącego rady oznacza dla Batorskiego nowe obowiązki organizacyjne i reprezentacyjne. Jest również potwierdzeniem politycznego poparcia dla jego kandydatury.

Pojawia się przy tym pytanie o konkretny dorobek radnego: jakie inicjatywy podejmował, jakie problemy mieszkańców udało mu się rozwiązać i jakie zadania zamierza realizować w nowej roli? To pytania, które warto kierować do wszystkich osób obejmujących funkcje w samorządowym prezydium.

W przypadku Batorskiego trudno jednak odmówić aktywności i samorządowej sprawczości. Jest autorem licznych wniosków, zarówno społecznych. jak i inwestycyjnych. 

Katarzyna Menke. Doświadczenie w komisji skarg i wniosków

Katarzyna Monika Menke pełniła funkcję przewodniczącej Komisji Skarg, Wniosków i Petycji Rady Miejskiej Tomaszowa Mazowieckiego. Była również wiceprzewodniczącą Komisji Oświaty, Kultury, Sportu i Rekreacji oraz członkinią Komisji Budżetu i Działalności Gospodarczej.

To istotny zakres doświadczenia samorządowego. Szczególnie praca w komisji skarg, wniosków i petycji wymaga znajomości procedur oraz kontaktu z problemami zgłaszanymi przez mieszkańców.

Komisja ta rozpatruje sprawy dotyczące działalności organów samorządowych i miejskich jednostek, a także obywatelskie petycje. Jest więc jednym z miejsc, w których mieszkańcy mogą domagać się wyjaśnień i reakcji ze strony samorządu.

Nowa funkcja w prezydium rady stanowi dla Katarzyny Menke rozszerzenie dotychczasowej odpowiedzialności. Ważne będzie jednak nie samo stanowisko, lecz sposób wykonywania związanych z nim obowiązków.

Lipcowe odwołanie Pawła Jabłońskiego. Początek zmian w prezydium

Obecnych wydarzeń nie sposób analizować bez przypomnienia tego, co wydarzyło się na początku lipca 2026 roku.

Rada Miejska w Tomaszowie Mazowieckim odwołała wówczas Pawła Jabłońskiego z funkcji wiceprzewodniczącego. Radny związany z Koalicją Obywatelską stracił stanowisko w wyniku głosowania rady.

Podczas tej samej sesji podjęto również próbę odwołania Michała Kucharskiego. Choć większość radnych poparła ten zamiar, nie udało się uzyskać wymaganej większości do skutecznego odwołania.

Był to ważny moment w historii obecnej kadencji. Pokazał bowiem, że dotychczasowy układ personalny prezydium może zostać zakwestionowany, a polityczne porozumienia zawierane na początku kadencji nie muszą przetrwać do jej końca.

Zmiany te mają znaczenie nie tylko dla samych zainteresowanych. Prezydium uczestniczy w organizacji pracy rady, a sposób prowadzenia obrad oraz respektowania praw wszystkich radnych wpływa na jakość lokalnej debaty publicznej.

Wiceprzewodniczący rady – funkcja reprezentacyjna czy realna odpowiedzialność?

Zasady wyboru władz rady określa art. 19 ustawy z 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym. Zgodnie z tym przepisem rada gminy wybiera ze swojego grona przewodniczącego oraz od jednego do trzech wiceprzewodniczących, bezwzględną większością głosów, w obecności co najmniej połowy ustawowego składu rady, w głosowaniu tajnym.

Wiceprzewodniczący może wykonywać zadania przewodniczącego w przypadkach przewidzianych ustawą i statutem. Nie oznacza to jednak automatycznie przejęcia kompetencji prezydenta miasta ani uzyskania indywidualnych uprawnień do kierowania miejskimi jednostkami.

To ważne rozróżnienie. Władza wykonawcza należy do prezydenta miasta, natomiast rada jest organem stanowiącym i kontrolnym. Funkcja wiceprzewodniczącego dotyczy przede wszystkim organizacji pracy organu uchwałodawczego.

Od przedstawicieli prezydium należy więc oczekiwać sprawnego prowadzenia obrad, przestrzegania procedur, poszanowania praw radnych oraz dbałości o przejrzystość działania samorządu.

Zakończyła się budowa sieci kanalizacji sanitarnej w Dąbrowie na terenie gminy Tomaszów Mazowiecki. Inwestycja objęła ulice Spacerową, Osiedlową i Południową, a jej podstawowym celem było uporządkowanie gospodarki ściekowej oraz stworzenie warunków do podłączania kolejnych posesji.

Jak wynika z przekazanych informacji, w ramach zadania wykonano ponad 2 kilometry kanałów kanalizacji sanitarnej, 97 odgałęzień do nieruchomości oraz tłocznię ścieków wraz z zasilaniem energetycznym. To oznacza, że inwestycja nie ograniczyła się do samego ułożenia rur, ale objęła także elementy niezbędne do sprawnego działania całego systemu.

Ile kosztowała budowa i skąd pochodzą pieniądze

Wartość inwestycji oszacowano na około 2 miliony 400 tysięcy złotych. Istotną część finansowania stanowiło wsparcie z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Łodzi w wysokości 1 milion 182 tysiące 235 złotych.

Na tę kwotę złożyły się dwa źródła: dotacja w wysokości 413 tysięcy 782 złotych oraz pożyczka w wysokości 768 tysięcy 453 złotych. Dla mieszkańców to ważna informacja, bo pokazuje, że rozbudowa infrastruktury została wsparta środkami zewnętrznymi, choć część finansowania ma charakter zwrotny.

Co to oznacza dla mieszkańców Dąbrowy

Najważniejszy praktyczny efekt tej inwestycji to możliwość przyłączania kolejnych nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej. W lokalnej skali takie zadania mają znaczenie większe, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Chodzi nie tylko o wygodę, ale także o standard życia, bezpieczeństwo sanitarne i ochronę środowiska.

Rozbudowa kanalizacji zwykle przekłada się również na bardziej uporządkowany rozwój zabudowy i lepsze warunki funkcjonowania całej okolicy. Dla gminy to także kolejny sygnał, że inwestycje infrastrukturalne pozostają jednym z kluczowych elementów polityki rozwoju.

Szerszy kontekst inwestycji w gminie

Informacja o zakończeniu prac w Dąbrowie wpisuje się w szerszy obraz działań prowadzonych na terenie gminy Tomaszów Mazowiecki. Wśród innych publikowanych zadań pojawiają się również inwestycje drogowe oraz rozbudowa sieci wodociągowej, co pokazuje, że samorząd koncentruje się na podstawowej infrastrukturze komunalnej.

Dla mieszkańców Tomaszowa i okolic takie informacje mają znaczenie nie tylko administracyjne. To właśnie od tego typu inwestycji zależy codzienne funkcjonowanie miejscowości, tempo rozwoju poszczególnych obszarów i realna jakość życia poza ścisłym centrum miasta.

Węgrzynowski i Mąkola powiedzieli „nie”

Za uchwałą zagłosowali: Wacława Bąk, Krzysztof Biskup, Lidia Jackow, Włodzimierz Justyna, Piotr Kagankiewicz, Leon Karwat, Dariusz Kowalczyk, Marek Kubiak, Kazimierz Mordaka, Marek Olkiewicz, Teodora Sowik, Martyna Wojciechowska, Rafał Wolniewicz, Cezary Żegota i Sławomir Żegota.

Przeciw byli Danuta Mąkola i Mariusz Węgrzynowski.

Od głosu wstrzymali się Jarosław Feliński, Szczepan Goska, Michał Jodłowski, Paulina Socha i Alicja Zwolak-Plichta.

Warto zatrzymać się przy tej arytmetyce, bo mówi ona więcej niż niejeden kilkunastominutowy samorządowy monolog. Według oficjalnego wykazu BIP z list Prawa i Sprawiedliwości wybrani zostali m.in. Jarosław Feliński, Szczepan Goska, Włodzimierz Justyna, Marek Olkiewicz, Paulina Socha, Teodora Sowik, Mariusz Węgrzynowski i Martyna Wojciechowska; mandat po Marku Kociubińskim objęła Danuta Mąkola.

W środę czworo z tej dziewięcioosobowej grupy zagłosowało za inwestycją: Włodzimierz Justyna, Marek Olkiewicz, Teodora Sowik i Martyna Wojciechowska. Pięcioro jej nie poparło.

To fakt, który wymaga politycznego wyjaśnienia. Zwłaszcza że nie chodziło o przekazanie dziesiątek hektarów atrakcyjnego gruntu deweloperowi. Nie chodziło też o sprzedaż majątku powiatu. Chodziło o dzierżawę 747 m² gruntu przy istniejącym kompleksie medycznym.

Wrześniowe „nie” i październikowa druga próba

Historia ma zresztą swój wcześniejszy rozdział. Jeszcze we wrześniu działka nr 785/22 miała zostać wniesiona aportem do Tomaszowskiego Centrum Zdrowia. Planowano tam dwukondygnacyjny budynek, w którym miały znaleźć się pracownia PET/CT oraz apteka szpitalna.

22 września Rada Powiatu odrzuciła jednak ten wariant. Za aportem zagłosowało zaledwie pięciu radnych, dziesięciu było przeciw, a czterech wstrzymało się od głosu. Projekt upadł.

Zarząd Powiatu wrócił więc do koncepcji znanej jeszcze z wcześniejszych rozmów z NU-MED – dzierżawy gruntu zamiast przenoszenia jego własności na TCZ.

Tym razem większość się znalazła. Jednak po drodze straciliśmy możliwość tego, że Nu-Med zbuduje też nową aptekę dla szpitala.  

I właśnie dlatego środowe głosowanie jest tak interesujące. Zniknął jeden z najważniejszych argumentów, który można było podnosić przy wrześniowym projekcie: powiat nie pozbywa się własności działki. Pozostaje ona majątkiem publicznym, a inwestor ma z niej korzystać na podstawie umowy dzierżawy. Rzecz w tym, że w poprzednim wariancie działka nadal była własnością powiatu, tyle że poprzez spółkę. 

Mimo to siedmioro radnych nadal nie chciało powiedzieć „tak”.

PET/CT to nie medyczny gadżet

Warto również wyjaśnić, o czym właściwie mówimy.

PET/CT łączy pozytonową tomografię emisyjną z tomografią komputerową. Pozwala oceniać procesy metaboliczne zachodzące w organizmie, a jednocześnie dokładnie lokalizować wykryte zmiany w strukturach anatomicznych. W onkologii badanie wykorzystywane jest między innymi do określania stopnia zaawansowania części nowotworów, wykrywania nawrotów choroby czy oceny skuteczności leczenia.

To nie jest więc kolejna maszyna ustawiana w szpitalnym korytarzu dla poprawienia statystyk inwestycyjnych. To element nowoczesnej ścieżki diagnostycznej pacjenta onkologicznego.

Przy ul. Jana Pawła II 35 działa już Specjalistyczny Szpital Onkologiczny Affidea NU-MED. Placówka prowadzi w Tomaszowie m.in. leczenie onkologiczne, radioterapię i chemioterapię. Oficjalny wykaz Affidea pokazuje Tomaszów jako ośrodek leczenia onkologicznego, ale obecnie nie jako własną pracownię PET/CT. Uruchomienie PET/CT byłoby więc uzupełnieniem istniejącego systemu leczenia, a nie tworzeniem medycznej placówki od zera. Warto też pamiętać, że sam TCZ wykonuje zabiegi z zakresu chirurgii onkologicznej. 

Dziś po PET trzeba jechać do Łodzi

W województwie łódzkim dostęp do takiej diagnostyki jest skoncentrowany przede wszystkim w Łodzi. W wykazach dotyczących świadczeń finansowanych przez NFZ pojawiają się dwie pracownie: Wojewódzkiego Wielospecjalistycznego Centrum Onkologii i Traumatologii im. Mikołaja Kopernika przy ul. Pabianickiej oraz pracownia PET-TK VOXEL przy ul. Północnej.

Nie należy przy tym przesadzać i pisać, że każdy chory czeka dziś na PET ponad rok. Dostępne dane tego nie potwierdzają. Kolejki zależą od placówki, trybu skierowania i okresu raportowania. Ale dla mieszkańca Tomaszowa problem jest znacznie prostszy: żeby wykonać badanie, musi dziś wyjechać z miasta.

Dla człowieka zdrowego podróż do Łodzi może oznaczać kilkadziesiąt minut jazdy. Dla pacjenta w trakcie chemioterapii, radioterapii, po operacji albo z chorobą rozsianą jest to już zupełnie inna podróż.

Ile kosztuje taka inwestycja?

Tu także warto trzymać się liczb, które rzeczywiście znamy.

We wcześniejszym modelu przedsięwzięcia pojawiała się informacja o sprzęcie wartym około 15 mln zł. NU-MED deklarował wówczas finansowanie wyposażenia pracowni, pokrywanie kosztów serwisu, materiałów i mediów oraz wieloletnią przedpłatę czynszu. W publicznie dostępnych materiałach nie ma natomiast podstaw, aby podawać dziś jako pewnik całkowity koszt aktualnego projektu wraz z budynkiem i infrastrukturą. Będzie on z całą pewnością  dużo większy. 

Jedno można powiedzieć bez ryzyka: mówimy o przedsięwzięciu liczonym w milionach złotych, którego ciężaru inwestycyjnego nie miał ponosić samorząd powiatowy.

Dlatego pytanie o motywy środowego głosowania nie jest pytaniem wymyślonym na potrzeby politycznej awantury. Jest pytaniem o odpowiedzialność za konkretną decyzję.

Najciekawsze byłoby teraz usłyszeć argumenty

Mariusz Węgrzynowski i Danuta Mąkola mieli oczywiście pełne prawo zagłosować przeciw. Podobnie Jarosław Feliński, Szczepan Goska, Paulina Socha, Michał Jodłowski i Alicja Zwolak-Plichta mieli prawo się wstrzymać.

Mandat radnego oznacza prawo do głosowania zgodnie z własnym przekonaniem. Oznacza jednak również odpowiedzialność za wytłumaczenie tego głosu mieszkańcom.

Dlatego warto zapytać bardzo konkretnie:

Co w projekcie było na tyle niekorzystne dla Powiatu Tomaszowskiego albo jego mieszkańców, że należało zagłosować przeciw?

Jakiego ryzyka nie dostrzegło piętnaścioro radnych głosujących „za”?

Jakiej informacji zabrakło tym, którzy wstrzymali się od głosu?

Czy problemem był okres dzierżawy, wysokość czynszu, sposób wyboru dzierżawcy, zabezpieczenie interesu powiatu, czy sam projekt medyczny?

To są odpowiedzi, które mieszkańcy powinni poznać

Można oczywiście powiedzieć: polityka. Większość ma większość, więc zmienia ludzi na funkcjach. Tak działa demokracja przedstawicielska. Tyle że samorząd nie powinien przypominać dziecięcej zabawy w krzesła, w której muzyka nagle cichnie, a najważniejsze staje się to, kto zdąży usiąść. Komisje nie istnieją po to, aby rozdawać stanowiska radnym. Mają kontrolować, opiniować, badać dokumenty i zajmować się problemami mieszkańców. Dlatego przy każdej personalnej rewolucji powinno paść najprostsze z możliwych pytań: co konkretnie w pracy danej komisji funkcjonowało źle i co po zmianie przewodniczącego ma funkcjonować lepiej?

Czy te zmiany są zgodne z prawem?

Tu potrzebna jest ostrożność. Nie można uczciwie napisać, że samo odwoływanie przewodniczących komisji jest bezprawne. Art. 17 ustawy o samorządzie powiatowym daje Radzie Powiatu prawo powoływania komisji oraz ustalania ich składu osobowego, natomiast szczegółowy tryb pracy rady i komisji określa statut powiatu. Co więcej, w poprzednich latach Rada Powiatu Tomaszowskiego już odwoływała przewodniczących komisji, powołując się właśnie na art. 17 ustawy oraz § 45 i § 46 Statutu Powiatu Tomaszowskiego.

Znacznie ciekawsza jest procedura wprowadzenia tych spraw do porządku obrad. Art. 15 ust. 1 ustawy mówi, że do zawiadomienia o zwołaniu sesji dołącza się porządek obrad wraz z projektami uchwał. Jednocześnie ust. 2 pozwala radzie zmienić porządek już podczas sesji, jeżeli za zmianą opowie się bezwzględna większość ustawowego składu rady. W 23-osobowej Radzie Powiatu oznacza to co najmniej 12 głosów. Samo pojawienie się projektu 28 października nie przesądza zatem o naruszeniu prawa.

Ale to nie kończy sprawy. Należy sprawdzić wyniki imienne głosowań nad rozszerzeniem porządku, podstawę zgłoszenia projektów, zgodność procedury ze Statutem Powiatu i to, kiedy dokładnie projekty zostały udostępnione wszystkim radnym. Oficjalna karta sesji pokazuje, że o godz. 11.56 i 11.57 głosowano nad wprowadzeniem trzech odwołań, a już około godz. 12.37–12.44 odbyły się głosowania nad samymi projektami uchwał.

To bardzo krótki dystans pomiędzy „wprowadzamy sprawę” a „podejmujemy decyzję”. Może być zgodny z ustawą. Nie musi być jednak wzorem dobrego standardu stanowienia decyzji w samorządzie, zwłaszcza jeśli mieszkańcy wcześniej nie mogli nawet wiedzieć, że taka personalna operacja będzie przedmiotem sesji.

I właśnie tutaj kończy się dyskusja o tym, czy radni mogą zmieniać przewodniczących, a zaczyna znacznie ważniejsza: po co to robią i co mieszkańcy mają dzięki temu zyskać?

Komisje czy rzeczywiste problemy powiatu?

Tego samego dnia Rada zajmowała się pieniędzmi z PFRON dla osób z niepełnosprawnościami, funkcjonowaniem Środowiskowego Domu Samopomocy, zmianami budżetu i wieloletniej prognozy finansowej, transportem publicznym oraz bezprzetargową dzierżawą działki przy Jana Pawła II 35. To sprawy, które można przeliczyć na złotówki, usługi, dostępność pomocy albo komfort życia mieszkańców.

Na tym tle personalne roszady powinny mieć czytelne merytoryczne uzasadnienie. Jeżeli przewodniczący źle prowadzi komisję — pokażmy przykłady. Jeżeli komisja nie realizuje planu pracy — pokażmy zaległości. Jeżeli nie wykonuje funkcji kontrolnej — wskażmy konkretne zaniechania. Jeżeli natomiast jedyną zmianą ma być nazwisko na tabliczce przy stole, mieszkańcy mają prawo pytać, czy rzeczywiście o ich interes tutaj chodzi.

Ustawa zresztą nie pozostawia wątpliwości, czemu ma służyć mandat. Art. 21 ustawy o samorządzie powiatowym zobowiązuje radnego do kierowania się dobrem wspólnoty samorządowej, utrzymywania więzi z mieszkańcami i przedstawiania ich postulatów organom powiatu. Radny ma również obowiązek uczestniczenia w pracach organów, do których został wybrany.

Czyli tak — radni powinni zajmować się komisjami. Ale komisje są narzędziem. Nie celem samym w sobie.

A czym mogą pochwalić się sami radni?

Skoro tyle politycznej energii pochłania pytanie, kto ma kierować komisją, warto odwrócić perspektywę. Nie pytać przez chwilę, kto ma dostać funkcję, lecz co konkretnie poszczególni radni zrobili ze swoim mandatem.

Weźmy Szczepana Goskę. Trzeba od razu sprostować, że obecna kadencja rozpoczęła się w maju 2024 roku, więc mówimy o około dwóch i pół roku tej kadencji, a nie pełnych trzech latach. Oficjalny profil radnego pokazuje wysoką frekwencję: 49 obecności na 55 odnotowanych posiedzeń, udział w 371 z 403 głosowań oraz aż 241 zarejestrowanych wypowiedzi trwających łącznie około 299 minut. Trudno więc twierdzić, że na posiedzeniach milczy albo nie uczestniczy w pracach rady.

Jednocześnie w oficjalnym rejestrze znajdują się tylko dwa jego formalne zapytania — oba z 3 grudnia 2024 roku. Dotyczyły możliwości uruchomienia sklepu medycznego oraz apteki w Tomaszowskim Centrum Zdrowia.

To prowadzi do ciekawszego pytania niż proste liczenie interpelacji: jaki konkretny problem mieszkańców został dzięki osobistej inicjatywie radnego rozwiązany? Interpelacja nie jest jeszcze sukcesem. Wypowiedź na sesji także nie. Sukcesem może być droga doprowadzona do remontu, zmieniona procedura, pieniądze zdobyte dla jednostki, ujawniony problem, skuteczna interwencja albo rozwiązanie, które wcześniej nie istniało. W publicznej karcie aktywności Szczepana Goski trudno znaleźć przedsięwzięcie opisane właśnie w taki sposób jako jego indywidualny, zakończony rezultat.

Podobnie można spojrzeć na Jarosława Felińskiego. Jego oficjalne statystyki również pokazują regularne uczestnictwo: 49 obecności na 55 posiedzeń i 381 udziałów w 403 głosowaniach. System odnotowuje 43 wypowiedzi o łącznym czasie około 71 minut. Radny pracuje m.in. w Komisji Rewizyjnej, Komisji Rolnictwa i Ochrony Środowiska oraz Komisji Skarg, Wniosków i Petycji.

Jednocześnie oficjalny rejestr nie wykazuje ani jednej interpelacji lub zapytania Jarosława Felińskiego w tej kadencji.

To również nie jest dowód, że radny „nic nie robi”. Praca w komisji, rozmowy z mieszkańcami czy udział w przygotowaniu stanowisk nie zawsze kończą się interpelacją. Jeśli jednak pytamy o osobisty, możliwy do zweryfikowania sukces, publiczne rejestry nie podsuwają oczywistego przykładu przedsięwzięcia, którego był inicjatorem i które dzięki jego działaniu doprowadzono od pomysłu do konkretnego efektu.

Marta Lublin? Tu dokumenty każą skorygować krytykę

W przypadku Marty Lublin trzeba zachować precyzję — jest radną Rady Miejskiej Tomaszowa Mazowieckiego, a nie Rady Powiatu. I jej aktywność wygląda inaczej.

Oficjalny miejski rejestr interpelacji pokazuje m.in. pytania dotyczące podziału subwencji na uczniów z niepełnosprawnościami, czasu oczekiwania dzieci na rehabilitację, kosztów zarządów i rad nadzorczych miejskich spółek, składów osobowych tych spółek, obsługi prawnej Urzędu Miasta, wpływów z podatku od nieruchomości czy miejskich nieruchomości przeznaczanych do sprzedaży. Współpodpisywała również interpelacje dotyczące patroli obywatelskich i segregacji tekstyliów.

Można oceniać skuteczność tych działań, można pytać, ile z tych spraw doprowadziła do wymiernego finału, ale nie można na podstawie dokumentów napisać, że formalnej aktywności kontrolnej nie prowadziła. Rejestr temu przeczy.

Alicja Zwolak-Plichta także ma udokumentowaną aktywność

Podobnie przedstawia się sytuacja Alicji Zwolak-Plichty, obecnie przewodniczącej Komisji Zdrowia, Rodziny i Spraw Społecznych Rady Powiatu. Jej profil wskazuje 48 obecności na 55 posiedzeń, udział w 372 z 403 głosowań oraz 62 zarejestrowane wypowiedzi. Wśród interpelacji i zapytań są sprawy Centrum Zdrowia Psychicznego, obłożenia łóżek w Tomaszowskim Centrum Zdrowia, wynagrodzeń personelu medycznego, funkcjonowania TCZ, drogi dojazdowej dla mieszkańców ulicy Kolejowej i niebezpiecznego skrzyżowania.

Tutaj również właściwe pytanie nie brzmi więc: „czy radna coś robiła?”, bo dokumenty potwierdzają aktywność. Pytanie powinno brzmieć: jakie były efekty tych działań i które z nich można uczciwie przypisać osobistej inicjatywie radnej?

Mniej etykiet, więcej rachunku z wykonanej pracy

Samorząd łatwo zamienić w polityczny serial. Jeden odcinek nosi tytuł „odwołujemy przewodniczącego”, następny „powołujemy nowego”, kolejny „zmieniamy komisję”. Aktorzy przesuwają się przy stole, zmieniają sojusze i funkcje, a widz — czyli mieszkaniec — po kilku sezonach może już nie pamiętać, o czym właściwie miał być ten serial.

Dlatego zamiast rozstrzygać, kto jest „oportunistą”, kto „koniunkturalistą”, a kto jedynym sprawiedliwym, warto zrobić rzecz znacznie bardziej niewygodną dla wszystkich stron: otworzyć dokumenty i policzyć rezultaty.

Ile interpelacji zakończyło się rozwiązaniem problemu? Kto przygotował własny projekt uchwały? Kto doprowadził do zmiany wadliwej procedury? Kto ujawnił nieprawidłowości? Kto wywalczył pieniądze dla powiatu albo mieszkańców swojego okręgu? Kto przeprowadził skuteczną kontrolę? Kto tylko głosował zgodnie ze swoim politycznym środowiskiem, a kto potrafił postawić interes mieszkańców ponad bieżącym układem większości?

Tak właśnie powinno się rozliczać radnych. Nie liczbą zdobytych funkcji, lecz liczbą spraw doprowadzonych do końca.

Wczorajsze wydarzenia w Radzie Powiatu Tomaszowskiego nie dowodzą same przez się naruszenia prawa. Pokazują jednak coś, co zasługuje na dokładne prześwietlenie: trzy personalne projekty, których nie było w pierwotnym porządku sesji, pojawiły się i zostały poddane pod głosowanie w ciągu kilkudziesięciu minut.

A kiedy polityka zaczyna koncentrować się na nazwiskach przy funkcjach, mieszkańcy mają pełne prawo zadać pytanie najbardziej elementarne ze wszystkich:

co konkretnie zmieni się dzięki temu w ich życiu?

Celowo nie użyłem jako faktów określeń „koniunkturaliści”, „oportuniści” ani tezy o zatrudnieniu brata Felińskiego. Tekst jest przez to znacznie trudniejszy do podważenia: uderza dokumentami, statystyką i pytaniem o mierzalne efekty pracy, a nie samą etykietą.

To rozróżnienie jest ważne: zarządzenie zastępcze nie zostało jeszcze wydane, ale procedura weszła w etap, w którym wojewoda – po bezskutecznym wezwaniu Rady Powiatu – przygotowuje się do zastąpienia jej rozstrzygnięcia własnym aktem nadzorczym. I jest w tym coś wyjątkowo kompromitującego dla lokalnego samorządu. Rada miała dokumenty. Miała przepisy. Miała stanowisko wojewody. Miała nawet opinię prawną przekazaną przez Zarząd Powiatu, z której wynikało, że zatrudnienie Pauliny Sochy jako dyrektora finansowego i głównej księgowej narusza art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym. Mimo to wcześniej sama Rada przyjęła dokładnie odwrotne stanowisko – że radna działalnością TCZ nie zarządzała i nie była jego przedstawicielem.

Ponad 202 tysiące złotych. To jest liczba, obok której nie można przejść obojętnie

W tej sprawie można długo dyskutować o paragrafach, definicji „zarządzania”, regulaminach organizacyjnych czy granicy pomiędzy główną księgową a członkiem zarządu. Ale mieszkańcy mają prawo spojrzeć również na liczby.

Według oświadczenia majątkowego Paulina Socha osiągnęła w 2025 roku z zatrudnienia w Tomaszowskim Centrum Zdrowia ponad 202 tysiące złotych dochodu. W TCZ rozpoczęła pracę dopiero 5 lutego 2025 roku, a więc chodzi o niespełna jedenaście miesięcy. Równocześnie pobierała dietę radnej Rady Powiatu.

Nie używajmy więc eufemizmów. Ze spółki należącej w całości do Powiatu Tomaszowskiego do radnej powiatowej popłynęło ponad 202 tysiące złotych w ciągu jednego roku. I nie chodziło o stanowisko sekretarki, księgowej wprowadzającej faktury czy pracownika pozbawionego wpływu na działalność przedsiębiorstwa. Wojewoda ustaliła, że zakres obowiązków Sochy obejmował prowadzenie rachunkowości spółki, wykonywanie dyspozycji środkami pieniężnymi, kontrasygnowanie dokumentów powodujących zobowiązania majątkowe, przygotowywanie planu finansowego i kontrolowanie jego realizacji, rozliczanie dotacji, gospodarkę kasową, kontrole wewnętrzne i lokowanie wolnych środków.

To właśnie dlatego finansowy aspekt tej historii jest tak istotny. Ponad 202 tysiące złotych nie było wynagrodzeniem za funkcję symboliczną. Było wynagrodzeniem za pracę na jednym z kluczowych stanowisk finansowych wielkiej spółki medycznej gospodarującej publicznym majątkiem i publicznymi pieniędzmi.

Kontrolowała instytucję, której sama była wysokim rangą pracownikiem

Najbardziej druzgocący dla politycznej obrony Pauliny Sochy fragment pisma wojewody znajduje się jednak gdzie indziej.

Radny powiatowy ma pełnić funkcję kontrolną. Ma pytać o działalność zarządu, o pieniądze, decyzje, umowy i kondycję podmiotów należących do powiatu. Ma patrzeć spółkom powiatu na ręce.

Paulina Socha zasiadała tymczasem w Radzie Powiatu, a równocześnie była dyrektorem finansowym i główną księgową TCZ. Wojewoda opisuje ten konflikt bez politycznych ozdobników: jako radna miała badać działalność organów powiatu z punktu widzenia interesu mieszkańców, natomiast jako dyrektor finansowy musiała zabezpieczać interes gospodarczy TCZ. Zdaniem organu nadzoru prowadziło to do konfliktu interesów.

W praktyce powstawał mechanizm niemal groteskowy: radna mogła uczestniczyć w kontrolowaniu spółki, w której sama odpowiadała za jeden z najważniejszych obszarów zarządzania. Kontrolująca stawała się jednocześnie częścią podmiotu kontrolowanego.

Wojewoda przypomina zresztą, że przepisy te nie powstały dla dekoracji. Ich celem jest zapobieganie sytuacjom sprzyjającym korupcji, wykorzystywaniu stanowisk publicznych dla prywatnych celów oraz takim uwikłaniom, które mogą osłabiać zaufanie obywateli do instytucji. Prawo ma eliminować nawet sytuacje tworzące wrażenie, że funkcja publiczna może służyć interesowi prywatnemu.

To trzeba podkreślić: mówimy o przepisach antykorupcyjnych, a nie o stwierdzeniu popełnienia przestępstwa korupcyjnego. Wojewoda nie zarzuca Paulinie Sosze przyjęcia łapówki. Stwierdza coś innego, ale dla standardów życia publicznego równie istotnego: doszło do sytuacji, której ustawa właśnie po to zabrania, żeby radny nie znajdował się jednocześnie po obu stronach samorządowej barykady.

Wojewoda zebrała dokumenty. I okazało się, że to nie była „zwykła księgowa”

Obrona radnej przez wiele miesięcy opierała się na tezie, że stanowisko dyrektora finansowego nie oznaczało rzeczywistego zarządzania spółką.

Dokumentacja zebrana przez wojewodę pokazuje coś zupełnie innego.

Paulina Socha zatwierdzała wnioski urlopowe i zwolnienia związane z opieką nad dzieckiem, podpisywała zbiorcze listy płac, występowała do ZUS w imieniu TCZ, podpisywała zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, a wspólnie z prezesem podpisała plan finansowy Tomaszowskiego Centrum Zdrowia na 2025 rok. Uczestniczyła również w licznych posiedzeniach Rady Nadzorczej spółki oraz w Zgromadzeniu Wspólników, gdzie przedstawiała informacje o finansach przedsiębiorstwa.

Regulamin organizacyjny TCZ klasyfikował zaś stanowisko dyrektora finansowego jako zarządcze stanowisko kierownicze. Wojewoda uznała, że zakres kompetencji – obejmujący między innymi nadzór nad pracownikami i mieniem spółki – jednoznacznie świadczył o zarządzaniu działalnością TCZ.

Trudno o bardziej zasadnicze zderzenie faktów z polityczną narracją obrońców radnej.

A doświadczenie? Pracownicy TCZ podważali opowieść o „ratowaniu szpitala”

W czasie czerwcowej sesji, kiedy rozstrzygano los mandatu, wokół Pauliny Sochy budowano obraz fachowca, który miał wejść do TCZ w trudnym momencie i porządkować finanse spółki.

Kilka dni później do naszej redakcji zgłosili się jednak pracownicy działu finansowego Tomaszowskiego Centrum Zdrowia, którzy zakwestionowali tę narrację. Zaprzeczali między innymi twierdzeniom o rzekomym usunięciu wcześniejszych danych księgowych i przekazali materiały mające pokazywać zachowanie zbiorów prowadzonych od 2019 roku. Zgłaszali również zastrzeżenia dotyczące sprawozdawczości finansowej i dokumentu MZ-03.

Nie ma podstaw, aby bez dokumentów przypisywać pracownikom dokładne słowa o „zerowej wiedzy finansowej”. Można natomiast stwierdzić coś, co zostało udokumentowane: pracownicy działu finansowego podważali przedstawiany radnym obraz wyjątkowej fachowości Pauliny Sochy i kwestionowali informacje wykorzystywane w jej obronie podczas sesji.

Nie udało nam się również znaleźć publicznie udokumentowanej wcześniejszej praktyki Pauliny Sochy w zarządzaniu dużą spółką medyczną o skali Tomaszowskiego Centrum Zdrowia. Tym bardziej zasadne pozostaje pytanie, jakie doświadczenie i jakie kryteria zdecydowały o powierzeniu jej funkcji dyrektora finansowego i głównej księgowej jednego z największych podmiotów powiatu. To pytanie staje się jeszcze ważniejsze, gdy zestawi się skalę odpowiedzialności z dochodem przekraczającym 202 tysiące złotych w niespełna rok.

Rada dostała szansę. I ją zmarnowała

2 czerwca wojewoda wezwała Radę Powiatu do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu. Radni mieli więc możliwość wykonania ustawowego obowiązku samodzielnie.

24 czerwca projekt otrzymał 9 głosów za, 10 przeciw i 3 wstrzymujące się. Paulina Socha nie uczestniczyła w głosowaniu. Uchwała upadła.

I właśnie w tym miejscu polityczna odpowiedzialność wykracza poza Prawo i Sprawiedliwość.

Paulina Socha została wybrana z listy Prawa i Sprawiedliwości. Jednak według relacji „Tomaszowskiego Informatora Tygodniowego” troje radnych związanych z Koalicją Obywatelską wstrzymało się od głosu. Wśród wstrzymujących był między innymi Kazimierz Mordaka, wybrany z list KO.

Formalnie każdy radny miał prawo zagłosować w ten sposób. Politycznie rezultat jest jednak banalnie prosty: głosy i wstrzymania części radnych KO pomogły utrzymać mandat radnej PiS, mimo że wojewoda domagała się jego wygaszenia w związku z naruszeniem przepisu antykorupcyjnego.

Nie oznacza to, że radnych KO można bez dowodów oskarżać o korupcję. Można natomiast ocenić ich decyzję politycznie: stanęli po stronie rozwiązania, które podtrzymywało sytuację uznaną przez organ nadzoru za sprzeczną z ustawowym mechanizmem antykorupcyjnym.

Dzisiaj cena tego głosowania jest szczególnie widoczna.

Radni zdecydowali, że nic się nie stało. Wojewoda mówi: stało się

W dokumencie z 26 października nie ma już miejsca na wcześniejsze gry słowne.

Wojewoda stwierdza wprost, że Paulina Socha naruszyła art. 25b ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym i że w tej sytuacji Rada Powiatu powinna była podjąć uchwałę stwierdzającą wygaśnięcie mandatu. Rada tego nie zrobiła. Przewodniczący poinformował wojewodę, że projekt nie zdobył wymaganej większości. W konsekwencji organ nadzoru zawiadomił ministra o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego.

Rada mogła więc sama przeciąć sprawę.

Nie zrobiła tego.

Mogła pokazać mieszkańcom, że przepisy dotyczą wszystkich – również własnych kolegów i koleżanek.

Nie zrobiła tego.

Mogła postawić standard przejrzystości ponad partyjną matematyką.

Nie zrobiła tego.

Teraz państwo wykonuje procedurę, której lokalny samorząd nie chciał albo nie potrafił wykonać sam.

I chyba właśnie to jest najbardziej kompromitujące.

Nie samo to, że jedna radna przyjęła wysoko płatną pracę w powiatowej spółce. Nie tylko ponad 202 tysiące złotych dochodu ze szpitala. Nie nawet konflikt pomiędzy funkcją kontrolną radnej a obowiązkiem dbania o interes przedsiębiorstwa, które sama miała kontrolować.

Najbardziej kompromitujący jest mechanizm zbiorowej obrony, który przez miesiące próbował przekonywać mieszkańców, że problemu nie ma.

Problem był.

Wojewoda właśnie napisała to czarno na białym.

A kiedy zostanie wydane zarządzenie zastępcze, Paulina Socha będzie mogła oczywiście skorzystać z prawa do zaskarżenia go do sądu administracyjnego. Dopiero sąd może ostatecznie zweryfikować stanowisko wojewody.

Ale polityczny rachunek już dziś wygląda wyjątkowo źle: radna PiS, ponad 202 tysięcy złotych dochodu z powiatowej spółki, jednoczesna funkcja osoby kontrolującej i należącej do kierownictwa kontrolowanego podmiotu, przepis antykorupcyjny oraz Rada Powiatu, która nie potrafiła wykonać tego, czego wymagał od niej organ nadzoru.

I dlatego ta historia nie jest już wyłącznie historią Pauliny Sochy.

To historia o jakości całego tomaszowskiego samorządu.

Najmocniejszym nowym wątkiem jest moim zdaniem kontrast: ponad 202 tys. zł z TCZ kontra obowiązek kontrolowania TCZ jako radna. Dodatkowo bardzo mocne jest to, że w aktach znajduje się opinia prawna przekazana przez Zarząd Powiatu, która również mówiła o naruszeniu art. 25b, mimo czego Rada poszła w przeciwną stronę.

Dla mieszkańców Tomaszowa Mazowieckiego zamknięty most na ulicy Legionów stał się symbolem komunikacyjnych problemów miasta. Objazdy, korki, wydłużony czas dojazdu do pracy, szkół i sklepów – to codzienność, z którą kierowcy zmagają się od listopada ubiegłego roku. Przeprawa nad Wolbórką jest bowiem jednym z ważniejszych elementów układu drogowego Tomaszowa, łączącym części miasta rozdzielone rzeką.

Teraz pojawiły się informacje, na które wielu kierowców czekało od miesięcy. Konstrukcja nowego mostu jest praktycznie gotowa. Wykonawcy pozostały między innymi roboty związane z wykonaniem dojazdów, chodników, nawierzchni jezdni oraz instalacji elektrycznych.

– Do końca roku powinniśmy skończyć. Później potrzebne będzie jeszcze pozwolenie na użytkowanie. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, to pod koniec stycznia most będzie otwarty dla ruchu – mówi Sebastian Kosonóg, kierownik budowy, 

To ważna deklaracja, ale trzeba ją właściwie odczytać. Zakończenie robót budowlanych nie jest równoznaczne z otwarciem drogi. Zanim na przeprawę wjadą pierwsze samochody, konieczne będzie zakończenie wymaganych procedur i dopuszczenie obiektu do użytkowania.

Jeżeli harmonogram uda się utrzymać, ruch mógłby zostać przywrócony pod koniec stycznia przyszłego roku. Nie jest to jednak jeszcze data ostateczna.

Od rozbiórki do nowego mostu. Nie obyło się bez problemów

Historia inwestycji pokazuje, że przebudowa przeprawy nad Wolbórką nie była przedsięwzięciem pozbawionym komplikacji. Jesienią 2025 roku, ze względu na pogarszający się stan techniczny starego mostu, najpierw ograniczono dopuszczalny tonaż pojazdów do 3,5 tony, a następnie całkowicie zamknięto obiekt.

17 listopada 2025 roku most przestał być dostępny dla ruchu samochodowego. Rozpoczął się okres objazdów, który odczuli mieszkańcy nie tylko bezpośredniego sąsiedztwa ulicy Legionów, ale również innych części miasta.

W marcu 2026 roku podpisano umowę na realizację inwestycji z firmą BUDREM-1 z Radomia. Wartość kontraktu wyniosła 6 671 520 zł, z czego 85 procent stanowi dofinansowanie ze środków unijnych w ramach programu Fundusze Europejskie dla Łódzkiego 2021–2027

Roboty rozpoczęły się od rozbiórki starego mostu. Już na tym etapie pojawiły się jednak komplikacje. Konieczne było przełożenie gazociągu przebiegającego w rejonie konstrukcji. Problemem okazała się dostępność odpowiednich rur osłonowych, a później nieprzewidziane kolizje podziemne.

Jak informowaliśmy wcześniej, prace rozbiórkowe wymagały również interwencji służb wodnych po tym, jak fragmenty starej konstrukcji zaczęły trafiać do Wolbórki.

Teraz najbardziej skomplikowane roboty konstrukcyjne należą już do przeszłości. Jednak finał inwestycji nadal wymaga cierpliwości.

Przebudowa dojazdów. Miasto chce wykorzystać zamknięcie mostu

Przebudowa mostu nie jest jedyną inwestycją prowadzoną w tym rejonie. Równolegle rozpoczęły się przygotowania do modernizacji ulicy Legionów i jej połączenia z sąsiednimi drogami. To przedsięwzięcie realizowane przez miasto, które chce wykorzystać okres zamknięcia przeprawy, aby uniknąć ponownych poważnych utrudnień w przyszłości.

Prace prowadzone są w ramach odrębnego zadania obejmującego między innymi przebudowę odcinka ulicy Legionów od strony skrzyżowania z ulicami Barlickiego i Orzeszkowej. W kolejnym etapie planowane są roboty w rejonie ronda generała Andersa.

Jak informowało Radio Łódź, miasto pozyskało na przebudowę ulicy Legionów blisko 7 mln zł dofinansowania. Samorząd tłumaczył, że równoległe prowadzenie inwestycji pozwoli ograniczyć konieczność kolejnego zamykania tej ważnej arterii.

Ze screenu udostępnionego przez redakcję wynika, że przez ostatnie tygodnie wykonywano głównie roboty związane z podbudową drogi, w tym prace fundamentowe i betonowe. Wcześniej pojawiły się problemy związane z koniecznością przełożenia infrastruktury podziemnej.

– Najgorsze mamy już za sobą. Konstrukcja nowego mostu jest już gotowa. Niebawem rozpoczniemy budowę dróg dojazdowych, jezdni, chodników, oświetlenia. Wszystko idzie zgodnie z planem. Jeśli nie pojawią się żadne problemy, to wyrobimy się w terminie – deklaruje Sebastian Kosonóg na łamach „Tomaszowskiego Informatora Tygodniowego”.

Piesi i rowerzyści też muszą poczekać

Nieco mniej optymistyczną informację mamy dla mieszkańców, którzy liczyli, że przed oficjalnym otwarciem mostu będzie można przynajmniej przejść przez Wolbórkę pieszo albo przejechać rowerem.

Wykonawca nie przewiduje wcześniejszego udostępnienia nowej przeprawy pieszym i rowerzystom.

Jak wyjaśnia kierownik budowy w cytowanym materiale prasowym, teren pozostaje placem budowy, a przechodzenie przez niego byłoby niebezpieczne. Wprowadzenie zakazu wejścia nie jest więc wyłącznie kwestią formalną, ale wynika z prowadzonych prac i obowiązujących zasad bezpieczeństwa.

Oznacza to, że również piesi i rowerzyści muszą uzbroić się w cierpliwość do czasu oficjalnego otwarcia obiektu.

Styczeń 2027 roku realny, ale nie gwarantowany

Najważniejsze pytanie brzmi dzisiaj nie tyle, kiedy wykonawca zakończy układanie nawierzchni, ile kiedy mieszkańcy faktycznie odzyskają możliwość przejazdu ulicą Legionów.

Zgodnie z deklaracjami kierownika budowy, prace przy moście powinny zakończyć się do końca 2026 roku, natomiast otwarcie przewidywane jest na koniec stycznia 2027 roku.

Warto jednak pamiętać, że ostateczny termin będzie zależał od zakończenia wszystkich robót, ich odbiorów, uzyskania wymaganych zgód oraz zapewnienia bezpiecznego połączenia przeprawy z układem drogowym.

Z punktu widzenia mieszkańców szczególnie ważne będzie skoordynowanie prac powiatowych i miejskich. Powiat odpowiada za przebudowę przeprawy, natomiast miasto prowadzi własne inwestycje drogowe w jej sąsiedztwie. Nawet gotowy most nie rozwiąże problemu komunikacyjnego, jeżeli przejazd do niego pozostanie ograniczony.

Przy inwestycji wartej ponad 6,6 mln zł, współfinansowanej ze środków europejskich, równie istotna jak terminowe zakończenie prac jest rzetelna informacja o harmonogramie i rzeczywistym terminie przywrócenia ruchu.

Mieszkańcy czekają na koniec komunikacyjnego maratonu

Gdy w listopadzie 2025 roku zamykano most na Legionów, wielu tomaszowian przekonało się, jak wielkie znaczenie ma jedna przeprawa w codziennym funkcjonowaniu miasta. Ruch przeniósł się na inne ulice, a dodatkowe samochody pojawiły się między innymi w centrum Tomaszowa.

Już wówczas Radio Łódź przytaczało wypowiedzi mieszkańców skarżących się na korki i konieczność znacznie wcześniejszego wyjeżdżania z domu.

Dzisiaj widać już wyraźnie efekty wielomiesięcznych prac. Zamiast wysłużonej konstrukcji nad Wolbórką stoi nowy most. Jest to jednak wciąż obiekt budowlany, a nie dostępna dla kierowców droga.

Pozostaje mieć nadzieję, że styczeń rzeczywiście okaże się ostatnim miesiącem utrudnień. Dla mieszkańców nie ma bowiem większego znaczenia, czy inwestycja została ukończona w grudniu, jeżeli nadal muszą jeździć objazdami.

Most jest już niemal gotowy. Teraz czas, by równie sprawnie zakończyć pozostałe roboty i formalności. Tomaszów czeka na otwarcie przeprawy, nie na kolejne obietnice.

Na decyzję w sprawie pieniędzy trzeba było czekać ponad rok. W lutym 2025 roku miasto otrzymało informację o przyznaniu dofinansowania, a w kwietniu podpisało z BGK umowę o finansowym wsparciu obu przedsięwzięć. Na Barlickiego 22 przyznano 7,133 mln zł, natomiast na przebudowę kamienicy przy Barlickiego 20 – 9,052 mln zł. Łącznie daje to 16,185 mln zł z Funduszu Dopłat, czyli 80 procent kosztów inwestycji oszacowanych na etapie składania wniosków.

Pierwotnie koszt budowy nowego bloku oceniano na 8,916 mln zł, a przebudowy i termomodernizacji kamienicy na 11,315 mln zł. W sumie było to ponad 20,3 mln zł. Przetarg pokazał jednak, że zasadnicze roboty budowlane udało się zakontraktować taniej. Postępowanie ogłoszono 7 maja 2025 roku, oferty otwarto 9 czerwca. Wpłynęły trzy propozycje. Ostatecznie wybrano Grupę AMB Budownictwo Sp. z o.o., która zaoferowała wykonanie zadania za 18,982 mln zł. Umowę podpisano 8 lipca 2025 roku.

Kamienica przy Barlickiego 20 zmienia się od fundamentów po dach

Przy Barlickiego 20 powstanie 17 mieszkań o powierzchni od 32,65 do około 77,5 mkw. Najmniejsze będą lokalami z pokojem, aneksem kuchennym i łazienką. Największe otrzymają trzy pokoje z aneksem kuchennym i łazienką. Szczególnie interesujące będą cztery mieszkania dwupoziomowe na najwyższych kondygnacjach, o powierzchni od 57 do ponad 77 mkw. Łączna powierzchnia użytkowa mieszkań wyniesie 1031,62 mkw.

W przypadku starej kamienicy określenie „remont” nie oddaje już właściwie skali prowadzonych prac. Budynek przechodzi głęboką przebudowę. Zakończono wszystkie prace rozbiórkowe, a stare drewniane stropy zastąpiły nowe stropy stalowo-żelbetowe typu WPS. Rozebrano również dawną klatkę schodową i wykonano nową w technologii żelbetowej. Powstał także murowany szyb windowy.

Zaawansowane są już prace wewnętrzne. Wykonawca prowadzi roboty tynkarskie, posadzkarskie i instalacyjne. Większość instalacji elektrycznych podtynkowych oraz instalacji wodno-kanalizacyjnych i wentylacyjnych została już zamontowana. Sukcesywnie wykonywane są instalacje podposadzkowe. Ułożono warstwy izolacyjne stropów ze styrobetonu, a prace tynkarskie wykonane są w około 80 procentach. Posadzki wykonano już na pierwszym, drugim i trzecim piętrze.

Duże zmiany widać również z zewnątrz. Zamontowana została nowa drewniana konstrukcja dachu, pokryta membraną oraz docelową blachą. W dach wkomponowano panele fotowoltaiczne. Od strony ulicy pojawiła się drewniana stolarka okienna i drzwiowa, natomiast od podwórza zastosowano okna PCV i aluminiową stolarkę drzwiową.

Wykonano także izolacje przeciwwilgociowe ścian fundamentowych. Renowacja elewacji frontowej znajduje się już w końcowej fazie, a od strony podwórza trwa montaż izolacji termicznej. Docieplone zostały również ściany i sufity pomieszczeń technicznych oraz gospodarczych sąsiadujących z lokalami mieszkalnymi. Elementy stalowych belek stropowych zabezpieczono przeciwpożarowo.

Zgodnie z harmonogramem prace przy Barlickiego 20 mają zakończyć się w marcu 2027 roku.

Przy Barlickiego 22 nowy budynek rośnie piętro po piętrze

Równolegle obok starej kamienicy powstaje zupełnie nowy budynek wielorodzinny. Przy Barlickiego 22 zaplanowano 22 mieszkania o powierzchni od 26,97 do 53,52 mkw. Najmniejsze lokale będą składały się z pokoju z aneksem kuchennym i łazienki, natomiast największe z trzech pokoi, aneksu kuchennego i łazienki. Łączna powierzchnia użytkowa mieszkań wyniesie 943,65 mkw.

Tutaj budowa osiągnęła już wysokość kilku kondygnacji. Wykonawca wymurował ściany konstrukcyjne i działowe na parterze oraz pierwszym i drugim piętrze. Obecnie powstają ściany konstrukcyjne trzeciego piętra. Kolejnym etapem będzie szalowanie i zbrojenie stropu nad tą kondygnacją.

Wykonane zostały już prefabrykowane stropy typu S-Panel nad parterem, pierwszym i drugim piętrem. Gotowa jest także klatka schodowa wraz z szybem windowym prowadzącym od parteru do trzeciego piętra. Zamontowano ponadto prefabrykowane balkony na pierwszym, drugim i trzecim piętrze.

W tym przypadku harmonogram jest dłuższy. Zakończenie budowy przy Barlickiego 22 planowane jest na listopad 2027 roku.

Prowadzone są też roboty związane z infrastrukturą obsługującą oba budynki. Wzdłuż budynku przy ul. Borek 22/24A ułożono już okablowanie zasilające oraz przewody instalacji niskoprądowych, które będą służyć m.in. do obsługi domofonów i monitoringu.

Od 3 do 8 listopada ruch wahadłowy na Barlickiego

Budowa będzie miała w najbliższych dniach również bezpośredni wpływ na ruch samochodowy w tej części Tomaszowa.

W związku z przebudową kamienicy przy Barlickiego 20 konieczne jest wykonanie przyłącza kanalizacji sanitarnej do istniejącej sieci znajdującej się w pasie drogowym.

Dlatego od 3 do 8 listopada 2026 roku jedna strona jezdni na wysokości prowadzonych robót zostanie czasowo wyłączona z ruchu. Samochody będą poruszały się wahadłowo, a przejazdem sterować ma sygnalizacja świetlna.

Kierowcy powinni więc w pierwszym tygodniu listopada liczyć się z możliwością powstawania zatorów oraz dłuższym czasem przejazdu ulicą Barlickiego.

Stara kamienica i nowy blok. 39 mieszkań w jednym projekcie

Całe przedsięwzięcie jest interesujące również dlatego, że łączy dwa zupełnie różne podejścia do miejskiego budownictwa mieszkaniowego. Z jednej strony rewitalizowana jest istniejąca kamienica, która otrzymuje praktycznie nowe wnętrze, instalacje, stropy, windę i dach. Z drugiej – na sąsiedniej działce od podstaw powstaje współczesny blok.

Po zakończeniu obu inwestycji zasób mieszkaniowy powiększy się o 39 lokali o łącznej powierzchni blisko 2 tys. mkw.

Prace nie zakończą się jednak w jednym terminie. Jeśli wykonawca utrzyma obecny harmonogram, pierwsza gotowa będzie kamienica przy Barlickiego 20 – w marcu 2027 roku. Na zakończenie budowy sąsiedniego obiektu trzeba będzie poczekać do listopada tego samego roku.

Dla tej części centrum miasta oznacza to zmianę znacznie większą niż sam remont dwóch adresów. Przez kolejne miesiące Barlickiego pozostanie jednym z największych placów miejskich inwestycji mieszkaniowych w Tomaszowie Mazowieckim.

Co zatem wpływa na dalsze opóźnienie oddanie obiektu do użytku?

- Właściwie jedyne wyzwanie, które wpływa na termin zakończenia inwestycji, to system wentylacji. Czekamy na projekt zgodny z wytycznymi Polskiego Związku Łyżwiarstwa Szybkiego i jeżeli tylko ten dokument będzie gotowy, to poznamy finalny koszt i określimy datę zakończenia realizacji. Mam ogromną nadzieję, że to będzie najdalej pod koniec przyszłego roku — podkreślił.

Oczekiwanie na projekt nie oznacza, że w środku hali nie są prowadzone żadne prace.

-  Przed zalaniem betonem były już przeprowadzone próby szczelności dużej płyty dla łyżwiarstwa szybkiego i short tracku, czyli 400-metrowej i tej 40 x 60 metrów. Teraz wykonawca czeka na specjalistę z Finlandii, który w listopadzie przeprowadzi pierwsze próby ich mrożenia, na razie „na sucho”, oraz sprawdzi, czy wszystkie urządzenia będą prawidłowo działać — tłumaczył Tataruch.

Prace przy budowie hali ruszyły blisko pięć lat temu. Wtedy wszystkie urządzenia i rozwiązania techniczne zaplanowane do wyposażenia hali były najnowocześniejszymi w Europie, a nawet - jak mówił ówczesny dyrektor ośrodka Sebastian Danikiewicz - na świecie. Czy wciąż tak jest?

- Nie wymyślono jeszcze nic lepszego, więc jesteśmy „na topie”. Mało tego, o ile wiem, to jest jedyna hala na świecie, której budowa się teraz kończy. Są oczywiście planowane remonty znanych obiektów, np. hali w Calgary, ale według mojej wiedzy właśnie nasza, zakopiańska będzie tą najnowocześniejszą i pozwalającą na organizowanie zawodów łyżwiarskich najwyższej rangi — podsumował dyrektor podtatrzańskiego ośrodka.

W podobnym tonie wypowiedział się obecny szef PZŁS Konrad Niedźwiedzki, choć potwierdził, że opóźnienie sięga trzech lat, a koszty budowy przekroczyły 100 mln złotych, to widzi już horyzont oddania obiektu do użytku.

- Idzie to w dobrym kierunku. Prace nabrały tempa. Wszystko dookoła jest przygotowane. Niedługo będą testy mrożenia i maszyn. Za około rok wszystko powinno być gotowe — powiedział PAP Niedźwiedzki. 

- Sierpień-wrzesień 2027 jako termin przenosin na obiekt zawodników jest realny — dodał i także wskazał, że inwestycję wstrzymuje obecnie tylko kwestia wentylacji.

- Ona musi być lekko zmieniona — przekazał.

Minister sportu i turystyki Jakub Rutnicki po objęciu urzędu nie ukrywał, że opóźnienie w realizacji inwestycji jest bardzo duże i ocenił, że sposób, w jaki była prowadzona, „woła o pomstę do nieba”.

W piątek w Zawierciu pytany przez PAP o zakopiańską halę powiedział, że poprawienie błędów po poprzednikach wymaga czasu, ale i zastanowienia, by końcowe projekty były bardzo dobrze przygotowane.

- Mam nadzieję, że jesteśmy już na końcowym etapie, bo ten obiekt – można powiedzieć – w 85-90 procentach jest gotowy. Jest kwestia techniczna dotycząca systemu wentylacji. My chcemy, aby ten obiekt był najnowocześniejszym i jednym z najszybszych na świecie, żeby dzięki niemu rzeczywiście nasi reprezentanci mieli najlepsze warunki szkoleniowe, ale też, by cały świat przyjeżdżał do Zakopanego — wskazał.

- Zdaję sobie sprawę z tego, że to się przedłuża, ale jestem też przekonany, iż to już etap konkretnych działań, które zakończą ten proces inwestycyjny — dodał.

Wyraził też zadowolenie ze zmian personalnych w COS.

- Bardzo się cieszę, że dokonaliśmy zmian personalnych, jeżeli chodzi o dyrekcję COS w Zakopanem. Pan Tataruch to wybitny specjalista, człowiek, który na temat łyżwiarstwa szybkiego, procesów inwestycyjnych, szkoleniowych wie bardzo dużo — wspomniał.

Pierwszy przetarg na budowę hali lodowej w Zakopanem został ogłoszony w 2021 roku. Ówczesny dyrektor ośrodka Sebastian Danikiewicz powiedział wtedy PAP, że w zamówieniu znalazła się kwota niespełna 58 milionów, a oszacowana została według tego, że pierwszy w Polsce kryty tor zbudowany w 2017 roku w Tomaszowie Mazowieckim kosztował ponad 47,5 mln. Spłynęło pięć ofert, a sumy w nich zawarte wahały się od blisko 117 do ponad 204 mln zł.

Ówczesny harmonogram zakładał, że zakopiańska hala powinna być oddana w czerwcu 2023. Miała służyć wyłącznie panczenistom i specjalistom od short tracku. Częścią inwestycji mają być także nowoczesne zaplecze administracyjno-szatniowe oraz trybuny na ok. 2-3 tys. miejsc.

Przetarg jednak wykazał, że koszty inwestycji będą znacznie wyższe, więc zanim zapadły decyzje o złożeniu wniosku do ówczesnego Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu o zwiększenie środków, przeprowadzono konsultacje ze związkami sportowymi. Dotyczyły one poszerzenia funkcji obiektu. W planach ujęto też sale do prowadzenia badań wydolności sportowców, wspinaczki sportowej czy podnoszenia ciężarów. Pomyślano również o bieżniach lekkoatletycznych - wewnętrznej trzytorowej oraz zewnętrznej czterotorowej wraz ze stumetrową i sześciotorową prostą.

Resort środki przyznał, a szacowane koszty budowy wciąż rosły - początkowo do 90, a ostatecznie do ponad 119 mln złotych.

W międzyczasie ogłoszono kolejny przetarg i po jego rozstrzygnięciu wybrano wykonawcę - konsorcjum firm Przedsiębiorstwo Kamieniarskie Wolski oraz P.H.U. Potoczak. Prace budowlane rozpoczęły się wiosną 2022 roku i, zgodnie z odnowionym harmonogramem, miały zakończyć w pierwszej połowie 2024.

Inwestycja początkowo prowadzona była zgodnie z planem, potem pojawiły się jednak opóźnienia. To z kolei skutkowało przesunięciem terminu na przełom października i listopada 2024. Tymczasem w połowie 2024 okazało się, że generalny wykonawca domaga się waloryzacji i jednocześnie nie wypłaca należności podwykonawcom.

W 2025 roku budowę przerwano, a po dziewięciu latach pełnienia obowiązków szefa zakopiańskiego ośrodka Danikiewicz został odwołany. Funkcję przejął wtedy tymczasowo ówczesny zastępca dyrektora centrali COS Sławomir Luliński.

Pod koniec września 2025 Centralny Ośrodek Sportu poinformował, że dyrektorką OPO w Zakopanem została pochodząca z Nowego Bystrego, rodowita góralka Bogusława Stępień. Ona piastowała funkcję przez rok. Z dniem 1 września zastąpił ją Tataruch, który w latach 2018-26 kierował Polskim Związkiem Łyżwiarstwa Szybkiego.

Joanna Chmiel, Piotr Girczys (PAP)

Aby zrozumieć dzisiejszą sytuację Środowiskowego Domu Samopomocy przy ulicy Majowej w Tomaszowie Mazowieckim, trzeba cofnąć się do 9 lipca 2024 roku. Wtedy wojewoda łódzki przedstawił zalecenia po kontroli obejmującej organizację placówki, poziom świadczonych usług oraz kwalifikacje pracowników.

Kontrolerzy wskazali sześć nieprawidłowości i uchybień. Jedna z osób zatrudnionych jako terapeuta-psycholog nie posiadała wymaganych kwalifikacji na tym stanowisku. W indywidualnych planach wspierająco-aktywizujących brakowało diagnoz uczestników, a sposób organizacji treningów umiejętności praktycznych budził wątpliwości dotyczące skuteczności terapii. Stwierdzono również nieprawidłowości w prowadzeniu ewidencji uczestników, brak dokumentów potwierdzających wymagane przygotowanie części personelu oraz brak dokumentacji treningów umiejętności społecznych przewidzianych w planie pracy.

Wojewoda wskazał ponadto na niewystarczającą współpracę zespołu i potrzebę poprawy organizacji pracy. Zalecił usunięcie większości uchybień niezwłocznie, a w jednym przypadku wyznaczył termin do 30 listopada 2024 roku.

Nie były to zatem wyłącznie zastrzeżenia do dokumentacji. Dotyczyły także fundamentów działalności placówki, której zadaniem jest wspieranie osób wymagających szczególnej troski.

Konflikt, specjalny zespół i zmiana dyrekcji

Wiosną 2026 roku ŚDS ponownie znalazł się w centrum zainteresowania opinii publicznej. Tym razem za sprawą konfliktu pracowniczego i zarzutów dotyczących zarządzania placówką. Sprawę wielokrotnie opisywał portal NaszTomaszow.pl.

18 marca starosta Dariusz Kowalczyk powołał pięcioosobowy zespół do oceny organizacji pracy i przestrzegania zasad współżycia społecznego. W zarządzeniu nr 21/2026 wskazano wprost, że chodzi o wyjaśnienie zgłoszeń pracowników dotyczących niewłaściwych zachowań dyrektora oraz ich możliwego wpływu na uczestników placówki. Samo powołanie zespołu nie przesądzało jednak o prawdziwości zarzutów.

Zespół miał przygotować protokół końcowy, wnioski i rekomendacje dla starosty. Jego ustalenia pozostają istotnym elementem pozwalającym ocenić, czy kryzys został rzeczywiście wyjaśniony.

21. Zarządzenie 21_2026 z 18.03.2026r.pdf

W kolejnych miesiącach nastąpiła zmiana kierownictwa. Stanowisko opuściła Marzanna Popławska, a po okresie tymczasowego kierowania jednostką i konkursie dyrektorką została Marta Ulikowska.

Komisja Rewizyjna: placówka jest dobrze zarządzana

29 września 2026 roku kontrolę ŚDS przeprowadził zespół Komisji Rewizyjnej Rady Powiatu Tomaszowskiego. W jego skład weszli Wacława Bąk, Alicja Zwolak-Plichta, Rafał Wolniewicz i Cezary Żegota, przy czym Alicja Zwolak-Plichta nie uczestniczyła w czynnościach z przyczyn osobistych.

Kontrola obejmowała rekrutację uczestników, kontrolę zarządczą, strukturę zatrudnienia, funkcjonowanie placówki i zmiany związane z nowym kierownictwem.

Ustalenia, zawarte w protokole skierowanym pod obrady Komisji Rewizyjnej 28 października, są jednoznacznie pozytywne. Kontrolujący uznali, że zadania związane z kontrolą zarządczą są realizowane prawidłowo, planowo i terminowo. W placówce pracuje 11 osób na 10,5 etatu. Zespół potwierdził zgodność stanowisk z regulaminem organizacyjnym.

Jeszcze lepiej oceniono codzienne funkcjonowanie ośrodka. W protokole znalazły się pochwały dotyczące bezpieczeństwa uczestników, warunków lokalowych, wyposażenia pracowni, kwalifikacji personelu i atmosfery pracy.

Kontrolujący stwierdzili, że ŚDS jest obecnie placówką stabilną organizacyjnie, dobrze zarządzaną, ciepłą i przyjazną.

To ważna ocena po miesiącach napięć. Szczególnie że dokument pozytywnie odnosi się do relacji między pracownikami, wcześniej będących jednym z najpoważniejszych problemów jednostki.

Nie jest to jednak pełna odpowiedź na wszystkie pytania.

Co z sześcioma nieprawidłowościami wojewody?

W nowym protokole nie przedstawiono szczegółowego rozliczenia sześciu uchybień stwierdzonych przez wojewodę w 2024 roku. Nie wskazano osobno, kiedy i w jaki sposób wykonano każde z zaleceń.

Pozytywna ocena aktualnego funkcjonowania ŚDS nie jest automatycznie dowodem wykonania wszystkich wcześniejszych zaleceń pokontrolnych. Zwłaszcza że kontrola Komisji Rewizyjnej miała inny zakres niż kontrola wojewody.

Nie znajdziemy również w protokole szczegółowego odniesienia do rezultatów prac zespołu powołanego przez starostę w marcu 2026 roku. Czy wszystkie zgłoszenia pracowników wyjaśniono? Jakie działania naprawcze zalecono? Czy zostały zrealizowane?

To pytania, które warto postawić Zarządowi Powiatu.

Dwieście metrów kwadratowych na lepszą terapię

Kontrolujący dostrzegli także konkretną potrzebę. Dyrektor Marta Ulikowska zwróciła uwagę na brak odpowiednio zagospodarowanej przestrzeni zewnętrznej, która umożliwiałaby uczestnikom prowadzenie zajęć ogrodniczych, rekreacyjnych i terapeutycznych.

Zespół Komisji Rewizyjnej skierował więc do Zarządu Powiatu wniosek o wydzielenie około 200 m² terenu pozostającego w zarządzie Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego, położonego w bezpośrednim sąsiedztwie ŚDS.

Teren miałby służyć uczestnikom placówki do zajęć terapeutyczno-rekreacyjnych.

To konkretna propozycja, którą można zweryfikować przy kolejnych decyzjach samorządu. Na razie nie wiadomo, czy Zarząd Powiatu ją zaakceptuje.

Po burzy przychodzi spokój. Ale czy także odpowiedzi?

Protokół kontroli z 29 września trafił do materiałów 32. posiedzenia Komisji Rewizyjnej, zaplanowanego na 28 października. Dokument zawiera pozytywną ocenę placówki i jeden formalny wniosek dotyczący terenu. W udostępnionym egzemplarzu nie ma uzupełnionej daty podpisania ani podpisów członków zespołu. Na moment przygotowania artykułu nie mieliśmy również potwierdzenia przyjęcia protokołu przez komisję.

Środowiskowy Dom Samopomocy nie jest instytucją powołaną do produkowania sprawozdań, protokołów i dobrych ocen. Jest miejscem, od którego zależy codzienność ludzi szczególnie potrzebujących wsparcia. Dlatego pozytywne ustalenia ostatniej kontroli powinny cieszyć.

Nie powinny jednak zamykać dyskusji.

Po dwóch latach od zaleceń wojewody i kilku miesiącach od poważnego konfliktu pracowniczego mieszkańcy mają prawo wiedzieć nie tylko, że dzisiaj jest lepiej, ale również co konkretnie naprawiono, kto odpowiadał za wcześniejsze nieprawidłowości i czy wyciągnięto z nich trwałe wnioski.

Bo w administracji publicznej nie wystarczy zakończyć trudny rozdział. Trzeba jeszcze uczciwie wyjaśnić, co wydarzyło się na jego kartach.

Nie każdy jubileusz da się opisać samymi liczbami. Pięćdziesiąt lat wspólnego życia to przecież nie tylko data w akcie małżeństwa, ale tysiące zwykłych dni, wspólnych decyzji, rodzinnych obowiązków, radości i trosk. Właśnie taki wymiar miała uroczystość Złotych Godów, która 24 października odbyła się w Miejscu Spotkań i Rekreacji w gminie Czerniewice.

Podczas wydarzenia świętowano jubileusz par, które od pół wieku idą przez życie razem. W uroczystości uczestniczyli Jubilaci, ich rodziny i bliscy, a całość miała podniosły, ale jednocześnie bardzo serdeczny charakter. To właśnie takie spotkania przypominają, że samorząd to nie tylko inwestycje, drogi i budżety, lecz także pamięć o mieszkańcach oraz docenienie ich życiowych historii.

Jedenaście par uhonorowanych podczas uroczystości

Złote Gody świętowali: Izabela Dojlidko-Albán i José Albán Juárez z Dąbrówki, Ewa i Jan Deredasowie z Wólki Jagielczyńskiej, Zofia i Wiesław Goździkowie z Czerniewic, Zofia i Tadeusz Olejnikowie z Małej Woli, Krystyna i Andrzej Pasikowie z Czerniewic, Janina i Wiesław Rybakowie z Czerniewic, Halina i Zdzisław Rybakowie z Lipia, Halina i Jan Stefańscy z Czerniewic, Genowefa i Henryk Szczurowie z Gaju, Krystyna i Józef Szymczkowie z Zubek Dużych oraz Hanna i Stanisław Wójcikowie z Chociwia.

Zebranych powitała Emilia Wiśnik, kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Czerniewicach. Jak podkreślono podczas spotkania, Jubilaci są przykładem trwałego i zgodnego pożycia małżeńskiego, a także przywiązania do rodzinnych wartości. Życzenia przekazali również wójt Andrzej Bednarek oraz przewodniczący Rady Gminy Czerniewice Jarosław Kępa.

Parom wręczono listy gratulacyjne i kwiaty. Ten symboliczny gest był formą uznania dla wieloletniego wspólnego życia, budowania trwałych relacji i rodzinnego zaplecza, które przez dekady staje się fundamentem lokalnej wspólnoty.

Muzyka, tort i rodzinna atmosfera

Uroczystość miała nie tylko oficjalny, ale też bardzo ciepły przebieg. O oprawę artystyczną zadbała Orkiestra Gminy Czerniewice pod batutą kapelmistrza Mirosława Murgrabiego. Przed publicznością wystąpiła także Wiktoria Chwalińska, określona jako utalentowana mieszkanka gminy.

Nie zabrakło jubileuszowego tortu, lampki szampana i poczęstunku, przy którym Jubilaci mogli świętować razem z rodzinami. Tego typu wydarzenia często mają większe znaczenie, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Są publicznym podziękowaniem dla mieszkańców, którzy przez lata tworzyli rodziny, sąsiedzkie więzi i codzienne życie swoich miejscowości.

Dlaczego takie wydarzenia są ważne

W lokalnych społecznościach jubileusze małżeńskie mają szczególną rangę. To nie tylko okazja do złożenia życzeń, ale również moment, w którym samorząd pokazuje, że dostrzega ludzi i ich osobiste historie. Złote Gody stają się dzięki temu świętem nie jednej pary, lecz całej wspólnoty.

W przypadku gmin takich jak Czerniewice podobne uroczystości budują także poczucie ciągłości między pokoleniami. Dla młodszych mieszkańców są przypomnieniem, że trwałość relacji, odpowiedzialność i rodzinne wsparcie nie są pustymi hasłami, lecz konkretnym doświadczeniem ludzi mieszkających tuż obok.

Na zakończenie Jubilatom ponownie przekazano gratulacje oraz życzenia zdrowia, pogody ducha, codziennej radości i kolejnych lat spędzonych razem. Wydarzenie pokazało, że nawet w świecie szybkich informacji wciąż najważniejsze pozostają historie ludzi, którzy przez pół wieku potrafili być po prostu razem.

Artykuł stał się jednak punktem wyjścia do zupełnie innych poszukiwań, które podjęli potomkowie innego tomaszowskiego bohatera – Marcina Bąkowskiego, uczestnika powstania styczniowego z 1863 roku.

W trakcie poszukiwań natrafili na artykuł sprzed roku, dotyczący wcześniejszej zbiórki. Czytamy w nim:

Tym razem celem zbiórki jest renowacja grobowca rodziny Chociszewskich i dra Jana Serafina Rodego, płk. Lucjana Bończy Ruszczewskiego oraz nagrobka Marcina Bąkowskiego, weterana powstania styczniowego 1863 r. W kwestę włączyło się dużo osób, wśród nich oczywiście organizatorzy – TPTM na czele z jego prezesem Piotrem Kucharskim oraz inni członkowie i sympatycy, młodzież szkolna, samorządowcy, społecznicy i oczywiście przedstawiciele naszej redakcji. Koordynatorem akcji był Piotr Kucharski.

Właśnie ten fragment zwrócił uwagę członków rodziny Bąkowskiego, którzy postanowili wyjaśnić, jakie prace zaplanowano przy nagrobku, kto je wykonywał i na jakiej podstawie.

Jak wynika z przekazanych nam informacji, próbowali skontaktować się z Piotrem Kucharskim, a także skierowali pisma do kilku instytucji. Jedno z nich trafiło również do naszej redakcji.

Rodzina: nikt nie pytał nas o zgodę

W piśmie znalazły się poważne zarzuty dotyczące ingerencji w rodzinny nagrobek. Jego autorka twierdzi, że prace przeprowadzono bez jej wiedzy i zgody, mimo że to rodzina od lat zajmuje się utrzymaniem mogiły.

Nie wiem o jakiej zeszłorocznej renowacji pomnika Marcina Bąkowskiego jest mowa. Nikt obcy w zeszłym roku nie wykonywał żadnych pracy przy tym nagrobku. Rzeczony pomnik jest opłacany przez rodzinę, nikt oprócz rodziny nie prowadził renowacji. Pomnik był zadbany aż do tego miesiąca, gdzie bez mojej wiedzy i zgody osoby związane z Towarzystwem Przyjaciół Tomaszowa Mazowieckiego wyrwały przepiękny bluszcz, który zarastał całą zabytkową mogiłę, wyrzucono/zabrano krzyż (widoczny nawet na tym plakacie dotyczącym kwesty), zabrano tabliczkę z datami narodzin i śmierci mojej Babci, usunięto znicze, zabrano wazon. Gdyby tego było mało to kilka dni temu jakimiś - jak sądzę- metalowymi szczotkami "czyszczono" nagrobek, zapominając, że taki nagrobek później powinien być impregnowany. Nie oczekiwałam aby ktoś to robił. Grobami, których jestem dysponentem zajmujemy się od zawsze ja i moja rodzina.

To relacja osoby bezpośrednio zainteresowanej sprawą, która wymaga wyjaśnienia przez organizatorów prac. Szczególnie istotne pozostają pytania o zakres ingerencji w nagrobek, los usuniętych przedmiotów oraz ewentualną zgodę osób uprawnionych do opieki nad grobem.

Autorka pisma twierdzi również, że podczas kontaktu z Piotrem Kucharskim miała usłyszeć, iż grobem zarządza Instytut Pamięci Narodowej. Nie dysponujemy jednak niezależnym potwierdzeniem, że taka wypowiedź rzeczywiście padła.

Rodzina zapowiada podjęcie kroków prawnych.

Dysponentem tego grobu jestem ja i nikt inny. O całej sprawie jest już powiadomiony mój adwokat! Nikt nie ma prawa bezcześcić grobu moich Przodków! A do tego jeszcze brać za to pieniądze!!! Jako dysponent tego nagrobka informuję, że aż do tegorocznej październikowej bezprawnej wizyty Panów z Towarzystwa Przyjaciół Tomaszowa Mazowieckiego miejsce to było zadbane! O całej sytuacji powiadamiam Panią z kancelarii cmentarnej!

Emocje zawarte w tym piśmie trudno przeoczyć. Dla potomków Marcina Bąkowskiego nie jest to bowiem wyłącznie historyczny pomnik, lecz przede wszystkim miejsce spoczynku bliskich, nad którym – jak podkreślają – sprawują opiekę od pokoleń.

Pytania do Towarzystwa Przyjaciół Tomaszowa Mazowieckiego

W związku ze zgłoszonymi zarzutami skierowaliśmy do Piotra Kucharskiego, prezesa Towarzystwa Przyjaciół Tomaszowa Mazowieckiego, pytania dotyczące rozliczenia zbiórki oraz prac prowadzonych przy grobie Marcina Bąkowskiego.

Chcieliśmy przede wszystkim ustalić, czy TPTM kontaktowało się z rodziną lub osobami uprawnionymi do dysponowania miejscem pochówku, czy uzyskano zgodę na przeprowadzenie prac oraz jakie środki przeznaczono na ten cel.

Do chwili przygotowania artykułu nie otrzymaliśmy odpowiedzi na skierowane pytania.

Brak stanowiska organizatorów nie pozwala obecnie rozstrzygnąć, jak wyglądał proces podejmowania decyzji dotyczących prac przy nagrobku. Nie można także na tej podstawie przesądzać o bezprawności działań ani o sposobie wykorzystania środków pochodzących z kwesty.

Rodzina formułuje jednak swoje zarzuty bardzo stanowczo.

Przypisywanie sobie zasług, zbieranie pieniędzy za coś czego się nie zrobiło nie jest tylko bezprawiem, ale zwykłym okłamywaniem Darczyńców!

Autorzy pisma żądają przywrócenia grobu do stanu sprzed przeprowadzonych prac oraz zwrotu przedmiotów, które – według ich relacji – zostały z niego usunięte. Oczekują, że nastąpi to jeszcze przed uroczystością Wszystkich Świętych.

Podkreślają również, że to rodzina ponosi koszty utrzymania miejsca pochówku i reguluje opłaty cmentarne.

Czy wpis do ewidencji IPN oznacza, że Instytut zarządza grobem?

To jedno z najważniejszych pytań w całej sprawie.

Grób Marcina Bąkowskiego w Tomaszowie Mazowieckim rzeczywiście znajduje się w Ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski, prowadzonej przez Instytut Pamięci Narodowej. Nie oznacza to jednak automatycznie, że IPN jest dysponentem grobu ani że wpis upoważnia dowolny podmiot do prowadzenia przy nim prac bez wymaganych zgód.

Podstawą prawną jest ustawa z 22 listopada 2018 roku o grobach weteranów walk o wolność i niepodległość Polski.

Na jej podstawie IPN prowadzi oficjalną ewidencję miejsc pochówku osób zasłużonych dla odzyskania lub obrony niepodległości. Mogą się w niej znaleźć między innymi groby uczestników powstań narodowych, żołnierzy walczących o niepodległość oraz członków organizacji konspiracyjnych.

Wpis oznacza objęcie grobu ustawowym systemem ewidencji i ochrony pamięci historycznej. Nie jest jednak równoznaczny z przejęciem przez Instytut praw do miejsca pochówku.

Kwestie uprawnień do grobu, jego utrzymania i wykonywania prac wymagają odrębnej oceny, z uwzględnieniem przepisów prawa, regulaminu cmentarza oraz praw osób bliskich zmarłych.

Dotyczy to również grobów rodzinnych, w których spoczywają osoby wpisane do ewidencji IPN.

Szczególnie ważne jest rozróżnienie między objęciem grobu ochroną historyczną a prawem do decydowania o ingerencji w jego wygląd i wyposażenie. To dwie różne kwestie, których nie należy ze sobą utożsamiać.

Jakie możliwości daje wpis do ewidencji IPN?

Ujęcie grobu w ewidencji może stanowić podstawę do ubiegania się o wsparcie finansowe na jego remont, konserwację i utrzymanie. Możliwe jest również uzyskanie urzędowego oznaczenia potwierdzającego historyczny charakter miejsca pochówku.

W określonych przypadkach dofinansowanie może obejmować także koszty związane z utrzymaniem grobu, w tym opłaty cmentarne.

Wsparcie nie jest jednak przyznawane automatycznie. Wymaga przeprowadzenia odpowiedniej procedury, a zakres planowanych prac powinien odpowiadać obowiązującym przepisom i uzyskanym zgodom.

Sam wpis do ewidencji IPN nie daje organizacji społecznej nieograniczonego prawa do ingerowania w rodzinny nagrobek.

W przypadku grobu Marcina Bąkowskiego należałoby więc ustalić, kto był formalnym organizatorem prac, jaki był ich zakres, czy istniała stosowna dokumentacja i kto wyraził zgodę na ich przeprowadzenie.

Odrębnym zagadnieniem pozostaje ewentualna ochrona konserwatorska nagrobka. Jeżeli obiekt podlega szczególnym formom ochrony zabytków, zakres dopuszczalnych prac i wymaganych zezwoleń może być dodatkowo ograniczony.

Marcin Bąkowski (1820–1893) – powstaniec styczniowy, którego grób przetrwał próbę czasu

Marcin Bąkowski (1820–1893) był uczestnikiem powstania styczniowego, związanym z Tomaszowem Mazowieckim. Należał do pokolenia Polaków, które w 1863 roku podjęło walkę z rosyjskim zaborcą, mimo niewielkich szans na militarne zwycięstwo.

Jego mogiła znajduje się na cmentarzu rzymskokatolickim przy ulicy Smutnej w Tomaszowie Mazowieckim, w kwaterze X (10). Grób został wpisany do oficjalnej ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski, prowadzonej przez Instytut Pamięci Narodowej.

Marcin Bąkowski urodził się w 1820 roku, a więc w czasach, gdy państwo polskie od ćwierćwiecza nie istniało na mapie Europy. Dorastał w rzeczywistości ukształtowanej przez zabory, a jego młodość przypadła na okres nasilających się dążeń niepodległościowych.

Kiedy w styczniu 1863 roku wybuchło powstanie przeciwko Imperium Rosyjskiemu, miał około 43 lat. Nie był więc młodzieńcem, jak wielu uczestników narodowego zrywu, lecz człowiekiem dojrzałym, należącym do pokolenia pamiętającego skutki klęski powstania listopadowego.

Udział Marcina Bąkowskiego w powstaniu styczniowym został odnotowany w opracowaniu historycznym Muzeum im. Antoniego hr. Ostrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim, zatytułowanym Tomaszowianie w powstaniu styczniowym.

Jego nazwisko wymieniono wśród mieszkańców związanych z wydarzeniami lat 1863–1864. Dostępne informacje nie pozwalają jednak ustalić, w którym oddziale walczył, jakie pełnił funkcje ani w jakich konkretnych potyczkach uczestniczył.

Powstanie styczniowe miało w Tomaszowie Mazowieckim i okolicach szczególny charakter. W maju 1863 roku powstał miejscowy oddział liczący 66 ochotników, przede wszystkim rzemieślników i robotników, dowodzony przez aptekarza Aleksandra Langego.

Powstańcy udali się do Białobrzegów, gdzie w kościele św. Marcina złożyli przysięgę. Wydarzenia te tworzą historyczne tło działalności Bąkowskiego, choć nie ma obecnie wystarczających podstaw źródłowych, aby jednoznacznie przypisać go do oddziału Langego.

Marcin Bąkowski przeżył upadek powstania i kolejne trzy dekady życia pod zaborem rosyjskim. Zmarł w 1893 roku, w wieku około 73 lat, nie doczekawszy odzyskania przez Polskę niepodległości.

Został pochowany na cmentarzu katolickim przy ulicy Smutnej w Tomaszowie Mazowieckim. Jego nagrobek należy do zachowanych XIX-wiecznych pomników nekropolii.

Historyczne znaczenie miejsca pochówku potwierdza wpis w ewidencji IPN, gdzie znajduje się indywidualna karta grobu Marcina Bąkowskiego, wskazująca jego związek z powstaniem styczniowym oraz lokalizację mogiły w kwaterze X tomaszowskiego cmentarza.

Ponad 130 lat po śmierci powstańca jego nagrobek pozostaje materialnym świadectwem historii miasta i pokolenia, które nie doczekało wolnej Polski, lecz uczestniczyło w walce o jej odzyskanie.

Pamięć o bohaterach nie może oznaczać pomijania praw ich rodzin

Sprawa nagrobka Marcina Bąkowskiego wykracza poza spór dotyczący bluszczu, krzyża, tabliczki czy sposobu czyszczenia starego kamienia.

Dotyka znacznie ważniejszego problemu: kto ma prawo decydować o losie rodzinnego grobu, nawet jeśli spoczywa w nim osoba zasłużona dla historii Polski?

Nie sposób kwestionować potrzeby ratowania zabytkowych nagrobków tomaszowskiego cmentarza. Wiele z nich niszczeje, a bez społecznego zaangażowania i zbiórek pieniędzy część historycznego dziedzictwa miasta mogłaby bezpowrotnie zniknąć.

Jednak nawet najbardziej szlachetna inicjatywa wymaga poszanowania obowiązujących zasad i praw osób związanych z miejscem pochówku.

Pozostają pytania, na które warto uzyskać jednoznaczne odpowiedzi. Czy rodzina została poinformowana o zamiarze przeprowadzenia prac? Czy uzyskano wymagane zgody? Co stało się z przedmiotami, które – według jej relacji – zniknęły z nagrobka? Jakie pieniądze przeznaczono na odnowienie mogiły i jakie czynności faktycznie wykonano?

Wyjaśnienie tych okoliczności leży zarówno w interesie rodziny Marcina Bąkowskiego, jak i organizatorów kwesty oraz darczyńców, którzy przekazywali pieniądze w przekonaniu, że służą one ratowaniu historycznych pomników.

Historia nie kończy się przecież na dacie wyrytej w kamieniu. Żyje również w pamięci potomków, którzy mają prawo oczekiwać szacunku dla miejsca spoczynku swoich bliskich.

Redakcja NaszTomaszow.pl pozostaje otwarta na przedstawienie stanowiska Towarzystwa Przyjaciół Tomaszowa Mazowieckiego i Piotra Kucharskiego oraz opublikowanie otrzymanych wyjaśnień.

Uwaga redakcyjna: Przed publikacją warto zweryfikować trzy kwestie: dokładne brzmienie wcześniejszego artykułu „TIT”, fakt i zakres wykonanych prac oraz status prawny nagrobka w dokumentacji cmentarnej. Szczególnie ważne jest, aby nie traktować zarzutów o kradzież, zbezczeszczenie grobu czy niewłaściwe wykorzystanie pieniędzy jako faktów ustalonych. W poprawionej wersji są one przypisane autorom pisma, a nie przedstawione jako rozstrzygnięcia redakcji.

Międzynarodowy Trybunał Karny (MTK) prowadzi dochodzenia i, w uzasadnionych przypadkach, sądzi osoby oskarżone o najcięższe zbrodnie będące przedmiotem zainteresowania społeczności międzynarodowej: ludobójstwo, zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkości i zbrodnię agresji.

„W tym roku rzeczywiście ta nagroda ma wyraz niezwykle symboliczny i ważny, bo tutaj z serca Europy płynie bardzo jasny sygnał wobec Donalda Trumpa i wobec jego administracji, która nałożyła sankcje czy zapowiedziała nałożenie sankcji na cały Trybunał. Wcześniej nałożyła te sankcje na niektórych sędziów i prokuratorów Międzynarodowego Trybunału Karnego. Odpowiedź Europy jest jedna: my tutaj przestrzegamy porządku międzynarodowego” - powiedział Krzysztof Śmiszek, poseł do Parlamentu Europejskiego, Grupa Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów 

W podobnym tonie wypowiedział się Michał Wawrykiewicz, poseł do Parlamentu Europejskiego, Grupa Europejskiej Partii Ludowej: „W Europie nie pozwalamy ruszać niezależności sądów i trybunałów, bo możemy sobie wyobrazić, że jeśli następuje atak na Międzynarodowy Trybunał Karny, którego orzeczenia się nie podobają, to mógłby również nastąpić atak na najważniejszy sąd unijny, czyli Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jeśli jego wyroki nie podobałyby się administracji amerykańskiej. To jest też sygnał na przyszłość, że my tutaj nie pozwalamy na to, aby w ogóle dotykać kwestii niezależności, bezstronności sądów i trybunałów”.

Nazwana na cześć radzieckiego fizyka i dysydenta politycznego Andrieja Sacharowa, Nagroda Sacharowa za Wolność Myśli została ustanowiona w 1988 roku. Jest ona przyznawana corocznie przez Parlament osobom lub organizacjom w uznaniu ich pracy w jednej z następujących dziedzin: obrona praw człowieka i praw podstawowych, w szczególności wolności słowa, ochrona praw mniejszości, poszanowanie prawa międzynarodowego, rozwój demokracji i obrona praworządności.

Termin nie jest przypadkowy. Umowę z wykonawcą – tomaszowską spółką Binstal – zawarto 15 października 2024 roku na okres 25 miesięcy. Jej wartość wynosi 9 274 800 zł, a na inwestycję miasto otrzymało 5 mln zł z Rządowego Funduszu Polski Ład w ramach programu rozwoju stref przemysłowych.

Rondo nie tylko dla Spalskiej i Luboszewskiej

To, co na pierwszy rzut oka wygląda jak zwykła przebudowa miejskiego skrzyżowania, ma mieć znacznie większe znaczenie.

Adam Koziełek z Urzędu Miasta powiedział Radiu Łódź, że Luboszewska została rozbudowana do standardu drogi wojewódzkiej, aby w przyszłości mogła stać się fragmentem obwodnicy Tomaszowa. Właśnie z tego powodu na nowym rondzie przygotowany został dodatkowy wylot.

To ważna deklaracja. Oznacza bowiem, że przy projektowaniu obecnej inwestycji nie myślano wyłącznie o dzisiejszym ruchu pomiędzy Spalską a terenami dawnego Wistomu. Pozostawiono także możliwość dalszego poprowadzenia trasy.

Nie oznacza to jednak, że mieszkańcy mogą już odliczać czas do rozpoczęcia budowy obwodnicy.

Wylot jest. Obwodnicy jeszcze nie ma

W dostępnych obecnie dokumentach dotyczących realizowanej inwestycji nie ma decyzji zezwalającej na budowę całej nowej obwodnicy miasta.

Starosta Tomaszowski wydał 26 stycznia 2026 roku decyzję ZRID nr 3/2026. Dotyczy ona rozbudowy ulicy Luboszewskiej oraz skrzyżowania Luboszewskiej i Spalskiej, wraz z instalacjami i urządzeniami budowlanymi. W decyzji wskazane zostały konkretne działki w Tomaszowie Mazowieckim oraz w obrębie Luboszewy w gminie Lubochnia. Nie jest to jednak decyzja obejmująca realizację pełnego ciągu obwodnicowego wokół miasta.

Dlatego dodatkowy wylot ronda należy dziś traktować przede wszystkim jako rezerwę przygotowaną pod następny etap układu drogowego.

To rozwiązanie rozsądne z punktu widzenia inżynierii. Lepiej przygotować rondo od razu, zamiast za kilka lat rozbierać fragment nowej infrastruktury, gdyby budowa kolejnego odcinka rzeczywiście stała się realna. Z punktu widzenia mieszkańców pozostaje jednak pytanie ważniejsze: dokąd dokładnie ma prowadzić ta droga i kiedy miałaby powstać?

Teren Wistomu i drogi do S8

Historia tej inwestycji od początku związana była przede wszystkim z rozwojem terenów przemysłowych.

Już w październiku 2023 roku, informując o pozyskaniu 5 mln zł dofinansowania, prezydent Tomaszowa Mazowieckiego Marcin Witko wskazywał, że ulice Luboszewska i Spalska poprzez DK48 zapewniają połączenie z drogą ekspresową S8 i siecią TEN-T. Miasto podkreślało wtedy znaczenie przebudowy dla terenów inwestycyjnych oraz planowanych dróg na obszarze byłych Zakładów Włókien Chemicznych „Wistom”.

Warto przypomnieć, że pierwotnie w 2023 roku zakończenie inwestycji zapowiadano na 2025 rok. Później, po przeprowadzeniu postępowania przetargowego, podpisano umowę przewidującą 25 miesięcy realizacji, czyli praktycznie do połowy listopada 2026 roku.

Także obowiązujący od lipca tego roku miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla rejonu ulic Spalskiej, Luboszewskiej i Piaskowej pokazuje, że miasto przygotowuje ten obszar pod dalszy rozwój przemysłowy i komunikacyjny. W planie wyznaczono m.in. tereny dróg zbiorczych, lokalnych i dojazdowych oraz zapisano ich powiązanie z zewnętrznym układem dróg wojewódzkich i krajowych.

Nie jest to jednak równoznaczne z zatwierdzeniem konkretnej obwodnicy wraz z harmonogramem budowy.

Najważniejsze pytanie zaczyna się za rondem

Nowe skrzyżowanie na Spalskiej za kilka tygodni powinno więc przestać być placem budowy. Z punktu widzenia kierowców oznacza to przede wszystkim koniec wielomiesięcznych utrudnień, nową nawierzchnię, poprawę organizacji ruchu oraz ciągi pieszo-rowerowe.

Z punktu widzenia przyszłości Tomaszowa ciekawsze jest jednak to, co znajduje się na jednym z krańców ronda.

Dodatkowy wylot jest materialnym śladem koncepcji większej niż sama przebudowa Luboszewskiej. Na razie prowadzi do przyszłości, której terminów jeszcze nie znamy.

Dlatego warto zapytać Urząd Miasta, czy istnieje już konkretny wariant przebiegu dalszego odcinka obwodnicy, jakie nieruchomości miałaby przecinać planowana droga, gdzie miałaby połączyć się z istniejącą siecią oraz czy prowadzone są rozmowy z samorządem województwa, Zarządem Dróg Wojewódzkich lub GDDKiA w sprawie przejęcia, finansowania bądź wspólnej realizacji takiego przedsięwzięcia.

Bo rondo jest już niemal gotowe. Teraz najciekawsze pytanie brzmi: co – i kiedy – powstanie za jego czwartym wylotem?

W porządku XL sesji Rady Miejskiej Tomaszowa Mazowieckiego znalazły się cztery następujące po sobie punkty. Numery 10, 11, 12 i 13 dotyczą zgody na sprzedaż nieruchomości stanowiących własność miasta i położonych przy trasie S8. Każdy projekt obejmuje osobny kompleks – od numeru 1 do numeru 4. 

Nie mówimy więc o pojedynczej działce za garażami ani o niewielkim fragmencie miejskiej parceli. Cztery uchwały procedowane jedna po drugiej sugerują większą operację dotyczącą miejskiego zasobu nieruchomości.

I właśnie tutaj zaczyna się ciekawsza część tej historii.

Siedem hektarów było w planie już wcześniej

Kiedy w grudniu 2025 roku przygotowywano Wieloletnią Prognozę Finansową Tomaszowa na rok 2026, w jej objaśnieniach pojawił się bardzo konkretny zapis.

Miasto zakładało, że dochody ze sprzedaży majątku będą wyższe niż w 2025 roku aż o 10 496 216 zł. Jako jedno ze źródeł tych pieniędzy wskazano sprzedaż „kompleksu działek o powierzchni około 7 ha, zlokalizowanych bezpośrednio w sąsiedztwie trasy S8, w północno-zachodniej części miasta Tomaszowa Mazowieckiego”.

NaszTomaszow.pl pisał o tym już 30 września, analizując przygotowywaną przez magistrat sprzedaż kolejnych miejskich nieruchomości.

Minął niespełna miesiąc i na sesję trafiają cztery projekty dotyczące gruntów przy S8.

Jest teren o powierzchni 7,15 ha. I należy do miasta

W publicznym katalogu ofert inwestycyjnych prowadzonym dla Tomaszowa Mazowieckiego i powiatu tomaszowskiego znajduje się oferta zatytułowana „Teren inwestycyjny nr 1 przy drodze ekspresowej S8”.

Lokalizacja: węzeł Tomaszów Mazowiecki–Centrum.

Powierzchnia: 7,15 ha.

Właściciel: Gmina Miasto Tomaszów Mazowiecki.

W ofercie wskazano również numery nieruchomości: 43/5, 44/5, 45/5, 46/5, 47/5, 48/5, 49/5, 50/5, 51/5, 52/5, 53/5, 54/5, 55/5, 56/5, 57/5, 58/5, 59/5, 60/5, 61/5, 62/5 i 63/5.

Zbieżność powierzchni jest uderzająca.

WPF mówi o około siedmiu hektarach przy S8. Oferta inwestycyjna pokazuje 7,15 ha w tym samym rejonie i będących własnością miasta.

Cztery kompleksy mogą być kluczem

Szczególnie interesujące jest właśnie rozbicie sprzedaży na cztery uchwały.

Jeżeli okaże się, że dawny teren inwestycyjny został podzielony na cztery kompleksy przeznaczone do osobnych przetargów, będziemy mieli odpowiedź również na pytanie, dlaczego radni nie otrzymali jednego projektu uchwały dotyczącego siedmiu hektarów.

Taki podział może mieć sens ekonomiczny. Mniejszy teren jest dostępny dla szerszej grupy inwestorów niż jednorazowy zakup siedmiu hektarów. Z drugiej strony sprzedaż fragmentami oznacza, że rada powinna dokładnie wiedzieć, jaką strategię gospodarowania jednym z najbardziej atrakcyjnych terenów inwestycyjnych miasta przyjęto.

Bo ziemia przy węźle S8 nie jest zwyczajną pozycją w tabeli majątkowej.

W 2018 roku samorząd chwalił się zakończeniem budowy ponad dwukilometrowej drogi od węzła Tomaszów–Centrum w kierunku Łaziska. Inwestycja wraz z infrastrukturą kosztowała ponad 11 mln zł, a jej celem było właśnie otwarcie nowych terenów dla przedsiębiorców.

Miasto przez lata inwestowało więc publiczne pieniądze w dostępność tego obszaru.

Teraz może przyjść czas sprzedaży.

Ile może być warta ta ziemia?

Stary katalog ofert inwestycyjnych podawał dla terenu 7,15 ha orientacyjną cenę 60 zł za metr kwadratowy, wraz z 23-procentowym VAT.

Proste przemnożenie 71 500 m² przez 60 zł daje około 4,29 mln zł.

Tę liczbę trzeba jednak potraktować wyłącznie jako ciekawostkę historyczną. Nie jest to dzisiejsza wartość nieruchomości, nie jest to cena wywoławcza i – przede wszystkim – nie jest to aktualny operat rzeczoznawcy majątkowego.

Rynek gruntów inwestycyjnych, otoczenie S8 i zagospodarowanie tej części miasta przez lata się zmieniły.

W sąsiedztwie ekspresówki przygotowywane są również duże prywatne inwestycje handlowe. W sierpniu informowano o dwóch parkach handlowych Family Partners i Agile Development, które łącznie mają mieć około 37 tys. m² powierzchni najmu. Magistrat podkreślał wówczas, że ta konkretna inwestycja realizowana jest na gruntach prywatnych, a nie miejskich.

To dodatkowo pokazuje, że okolice węzła S8 stają się jednym z najważniejszych kierunków gospodarczego rozwoju Tomaszowa.

W tegorocznym budżecie nadal są miliony ze sprzedaży majątku

Na tej samej sesji, na której mają być rozpatrywane cztery uchwały dotyczące S8, radni będą głosowali również nad kolejną zmianą Wieloletniej Prognozy Finansowej.

W projekcie aktualnym na 29 października zapisano na 2026 rok 15 010 213 zł dochodów ze sprzedaży majątku.

Sama najnowsza zmiana WPF nie przypisuje tej sumy bezpośrednio do nieruchomości przy S8. Nie wolno więc powiedzieć, że miasto chce uzyskać ze sprzedaży czterech kompleksów 15 mln zł.

Można jednak powiedzieć coś innego: sprzedaż majątku pozostaje istotnym składnikiem tegorocznego planu finansowego miasta, a teren przy S8 od początku był jednym z elementów tej strategii.

To już nie jest pytanie jedynie o to, czy sprzedać cztery kawałki ziemi.

To pytanie o wykonanie planu finansowego miasta.

Uchwała nie oznacza jeszcze sprzedaży

Warto również jasno wyjaśnić mieszkańcom procedurę.

Nawet przyjęcie wszystkich czterech uchwał nie oznacza, że następnego dnia grunty zmienią właściciela. Zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami nieruchomości samorządowe co do zasady sprzedawane są w drodze przetargu. Wcześniej właściwy organ publikuje wykaz nieruchomości przeznaczonych do zbycia; ustawa przewiduje jego wywieszenie i publikację przez 21 dni.

Dopiero kolejne dokumenty pokażą cenę, warunki przetargu, wadium oraz ostatecznie zainteresowanie inwestorów.

Dlatego 29 października nie nastąpi finał tej historii.

To raczej podniesienie kurtyny.

Nasz artykuł w skrócie

S12 powstanie pomimo sprzeciwu – Ministerstwo Infrastruktury oficjalnie potwierdziło, że nie przewiduje rezygnacji z budowy strategicznej drogi ekspresowej na odcinku Łódź Południe – Kozenin. Klamka zapadła, a protesty nie zatrzymają inwestycji.

• Korekty w okolicach Tomaszowa Mazowieckiego – po analizach skorygowano przebieg drogi w rejonie kluczowych punktów powiatu: Wiaderna, Wąwału, Małych Grot Nagórzyckich oraz samej kopalni Biała Góra.
• Miliardowe koszty realizacji – samo przygotowanie dokumentacji projektowej pochłonie ponad 103 mln zł, natomiast koszt fizycznej budowy całego dolnośląsko-łódzkiego łącznika szacuje się na znacznie ponad 3 mld zł.
• Sztywne terminy administracyjne – na ostateczny przebieg poczekamy. Wybór wariantu preferowanego nastąpi w III kwartale 2027 roku, a wydanie decyzji środowiskowej planowane jest na pierwszą połowę 2029 roku.
• Uwagi tak, podważanie sensu nie – resort zapowiada dalsze konsultacje społeczne dla mieszkańców. Ludzie mogą zgłaszać wnioski korygujące, jednak resort wyklucza ponowne rozpatrywanie zasadności samej budowy S12.

Spór o S12 przypomina od kilku lat układanie wielkiej drogowej układanki, w której każda przesunięta na mapie linia oznacza coś bardzo konkretnego: dom, gospodarstwo, pole, las albo drogę, którą ktoś codziennie jeździ do pracy. Teraz Ministerstwo Infrastruktury po raz kolejny jasno określiło, gdzie znajduje się granica tej dyskusji. Można rozmawiać o przebiegu trasy, ale sam scenariusz budowy pozostaje aktualny.

Interpelację nr 19344 złożyła poseł Anna Milczanowska. Do Sejmu wpłynęła 20 sierpnia 2026 roku. Posłanka powoływała się na stanowisko mieszkańców i władz samorządowych gminy Będków, którzy kwestionują zarówno ekonomiczną zasadność inwestycji, jak i jej skutki społeczne, środowiskowe oraz przestrzenne. Pytała między innymi, czy zamiast nowej trasy Łódź–Tomaszów–Kozenin nie należałoby skoncentrować środków na odcinku Piotrków Trybunalski–Sulejów–Kozenin.

Odpowiedź podpisał 21 października sekretarz stanu w Ministerstwie Infrastruktury Stanisław Bukowiec. Dokument został odnotowany w rejestrze sejmowym 22 października. Resort przypomina, że S12 Łódź Południe–Kozenin została ujęta w Rządowym Programie Budowy Dróg Krajowych do 2030 roku z perspektywą do 2033 roku i znajduje się obecnie na etapie prac przygotowawczych.

Ministerstwo: nie ma planu rezygnacji z S12

To najważniejszy fragment odpowiedzi.

Ministerstwo informuje, że przeprowadzone dotychczas analizy planistyczne, sieciowe, ruchowe, ekonomiczne i środowiskowe nie wykazały zasadności odstąpienia od budowy odcinka Łódź Południe–Kozenin. Resort traktuje go jako element docelowej sieci dróg szybkiego ruchu, który ma połączyć A1 i S8 z dalszym ciągiem S12 oraz S74.

Jednocześnie ministerstwo bardzo wyraźnie rozdziela dwie inwestycje: odcinek Łódź Południe–Kozenin oraz trasę Piotrków Trybunalski–Sulejów–Kozenin. Według odpowiedzi są to przedsięwzięcia o różnych, choć uzupełniających się funkcjach transportowych.

„Realizacja jednego z tych zadań nie zastępuje realizacji drugiego” – wskazuje resort.

Oznacza to, że postulowana przez część mieszkańców możliwość rezygnacji z nowej trasy w kierunku Tomaszowa i przeznaczenia środków wyłącznie na drogę przez Piotrków Trybunalski i Sulejów nie jest obecnie brana pod uwagę.

Co więcej, ministerstwo przyznaje, że wariant polegający na całkowitym zaniechaniu inwestycji nie został potraktowany podczas dalszych prac jako równorzędna alternatywa. Zdaniem resortu wcześniejsze analizy wykazały potrzebę realizacji S12, dlatego scenariusz „nie budować” nie był dalej analizowany. Nie przewiduje się również zlecenia dodatkowej, niezależnej analizy zasadności inwestycji poza procedurami związanymi z przygotowywaną dokumentacją i decyzją środowiskową.

Od 13 do ponad 100 rozbiórek. Ogromna różnica między wariantami

Po raz pierwszy w tak czytelnej formie ministerstwo podało liczbę obiektów przewidywanych obecnie do rozbiórki.

Dla odcinka pomiędzy węzłami Łódź Południe i Wolbórz/Studzianki wariant niebieski oznacza 13 rozbiórek, czerwony – 6, natomiast zielony aż 95.

Na drugim fragmencie, od Wolborza/Studzianek do Kozenina, dla wariantu niebieskiego nie wskazano obecnie żadnej rozbiórki. Wariant czerwony oznacza 11, podobnie jak zielony – również 11.

Jeżeli zsumować podane przez ministerstwo dane dla obu części trasy, otrzymujemy 13 obiektów do rozbiórki w wariancie niebieskim, 17 w czerwonym i aż 106 w zielonym.

Trzeba jednak podkreślić, że resort posługuje się określeniem „obiekty przeznaczone do rozbiórki”. Nie oznacza to automatycznie 106 domów mieszkalnych.

W samej gminie Będków liczby są zdecydowanie mniejsze, ale dla konkretnych właścicieli oznaczają oczywiście problem o zupełnie innej skali. Ministerstwo wskazało tam odpowiednio 3 budynki w wariancie niebieskim, 4 w czerwonym i 10 w zielonym. Resort zaznacza jednocześnie, że wszystkie warianty omijają zwartą zabudowę Będkowa.

Na obecnym etapie nie można jeszcze ustalić, ile gospodarstw rolnych i nieruchomości zostanie przeciętych lub objętych wykupem. Ostateczne granice pasa drogowego nie zostały bowiem wyznaczone.

Koszt? Wiadomo tylko, że znacznie ponad 3 miliardy

Kolejną interesującą odpowiedzią są dane finansowe.

Sam proces przygotowawczy oszacowano obecnie na 103 494 200 zł brutto. Ministerstwo nie podaje natomiast jeszcze całkowitej wartości robót, ponieważ będzie ona zależała od wybranego przebiegu i ostatecznych rozwiązań technicznych.

Pada jednak znamienne zdanie: „łączny koszt inwestycji istotnie przekroczy 3 mld zł”.

Na razie nie można także wskazać wartości wykupów gruntów, odszkodowań ani kompensacji środowiskowych.

Aktualna karta inwestycji GDDKiA podaje, że odcinek Łódź Południe–Kozenin ma około 60 kilometrów, będzie drogą dwujezdniową po dwa pasy ruchu i ma być realizowany w systemie „projektuj i buduj”. Dyrekcja wskazuje obecnie lata 2031–2034 jako okres realizacji.

Węzeł na granicy Będkowa i Rokicin

W interpelacji pojawił się również argument, że gmina Będków poniesie koszty społeczne inwestycji, nie mając własnego bezpośredniego węzła.

Ministerstwo odpowiada na ten zarzut informacją, że węzeł drogowy przewidziano na granicy gmin Rokiciny i Będków. Według resortu ma on poprawić dostępność transportową, stworzyć warunki dla nowych inwestycji i działalności gospodarczej oraz wyprowadzić część ruchu tranzytowego z istniejących dróg.

To istotne doprecyzowanie wobec treści samej interpelacji.

Zmiany także koło Wąwału, Wiaderna i Białej Góry

Odpowiedź ministerstwa ma szczególne znaczenie dla Tomaszowa Mazowieckiego i najbliższych okolic, bo wymienia miejsca, w których po protestach i konsultacjach dokonano zmian.

Resort twierdzi, że uwagi mieszkańców nie trafiły do szuflady. Wszystkie trzy warianty zostały skorygowane w celu ograniczenia liczby rozbiórek. Warianty czerwony i niebieski w rejonie S8 przesunięto o około dwa kilometry na zachód, bliżej Wolborza. Dokonano także korekt w rejonie Noworybia i Bogusławic.

Z punktu widzenia Tomaszowa szczególnie istotne są dalsze zmiany. W rejonie Wiaderna skorygowano warianty czerwony i zielony, aby ograniczyć liczbę rozbiórek. Zielony przebieg został odsunięty od zabudowań w rejonie Małych Grot Nagórzyckich, a czerwony i zielony – od zabudowy Wąwału. Za kopalnią Biała Góra wszystkie trzy warianty skierowano na południe.

GDDKiA już wcześniej informowała, że planowane warianty przechodzą na południowy wschód od Tomaszowa, w pobliżu Grot Nagórzyckich, następnie pomiędzy Wąwałem i kopalnią Biała Góra. W tym rejonie przewidywany jest także węzeł Tomaszów Mazowiecki Południe.

Nie oznacza to jednak końca społecznego sporu. Przeciwko południowemu korytarzowi występowali również mieszkańcy miasta i gminy Tomaszów Mazowiecki. W petycjach kierowanych do GDDKiA wskazywano między innymi na bliskość terenów rekreacyjnych i przyrodniczych oraz argumentowano, że droga nie rozwiązuje wewnętrznych problemów komunikacyjnych Tomaszowa.

Wariant dopiero w 2027 roku. Decyzja środowiskowa w 2029

Odpowiedź ministerstwa przynosi też nowy, konkretny harmonogram.

Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko ma powstać w II–III kwartale 2027 roku. Analiza wielokryterialna i wybór wariantu preferowanego planowane są na III kwartał 2027 roku. Wniosek o wydanie decyzji środowiskowej ma zostać złożony w drugiej połowie 2027 roku, natomiast uzyskanie decyzji przewidywane jest dopiero w pierwszej połowie 2029 roku. Ministerstwo zastrzega, że terminy mogą jeszcze ulec zmianie.

Warto przypomnieć, że kiedy we wrześniu 2024 roku oficjalnie rozpoczynano konsultacje dotyczące S12, minister infrastruktury Dariusz Klimczak mówił o planowanym złożeniu wniosku o decyzję środowiskową pod koniec 2025 roku.

Dzisiaj mowa jest już o drugiej połowie 2027 roku. To pokazuje, jak mocno wydłużył się etap przygotowawczy jednej z największych planowanych inwestycji drogowych w naszym regionie.

S12 pozostaje na mapie

Odpowiedź na interpelację nie kończy sporu o drogę, ale mocno porządkuje sytuację. Państwo nie rozważa obecnie rezygnacji z S12 Łódź Południe–Kozenin. Nie planuje także zastąpienia jej wyłącznie inwestycją Piotrków–Sulejów–Kozenin. Dyskusja będzie więc dotyczyć przede wszystkim tego, którędy droga ma przebiegać i jak ograniczyć jej społeczne oraz środowiskowe skutki, a nie tego, czy w ogóle zostanie wybudowana.

Jednocześnie żadna z trzech linii widocznych dziś na mapach nie jest jeszcze ostatecznym przebiegiem. Do wyboru wariantu pozostaje co najmniej kilkanaście miesięcy, a mieszkańcy i samorządy będą mogli składać dalsze uwagi w postępowaniu dotyczącym decyzji środowiskowej. Ministerstwo zapewnia, że kolejne głosy będą analizowane.

S12 jest więc nadal drogą narysowaną ołówkiem, nie asfaltem. Tyle że z najnowszej odpowiedzi ministerstwa wynika już wyraźnie, że gumka nie leży dziś na stole.

.

Tu potrzebne jest istotne zastrzeżenie. Nie oznacza to jeszcze, że przed radnymi znajduje się projekt wprowadzający kamery na wszystkich komisjach. Przedmiotem procedowania jest projekt uchwały rozpatrującej wniosek o ustanowienie takiego obowiązku. Dopiero treść rozstrzygnięcia przesądzi, czy wniosek zostanie poparty, odrzucony albo potraktowany w inny sposób.

Sprawa wraca po kilku tygodniach

Nie jest to temat, który pojawił się w Starostwie nagle. Już 28 września Komisja Skarg, Wniosków i Petycji analizowała wniosek dotyczący transmisji i nagrywania komisji.

Kolejny etap nastąpił 6 października. Wniosek znalazł się w porządkach obrad szeregu komisji Rady Powiatu: między innymi Rewizyjnej, Bezpieczeństwa Publicznego i Transportu, Rolnictwa i Ochrony Środowiska, Edukacji, Kultury i Sportu, Zdrowia, Rodziny i Spraw Społecznych oraz Budżetu i Planowania Gospodarczego.

Teraz procedura dochodzi do następnego formalnego etapu — Komisja Skarg, Wniosków i Petycji ma zaopiniować przygotowany projekt uchwały.

Sesja przed kamerami. Komisja już niekoniecznie

Prawo rozróżnia sesję rady powiatu od posiedzenia jej komisji.

Art. 15 ust. 1a ustawy o samorządzie powiatowym stanowi, że obrady rady powiatu muszą być transmitowane i utrwalane za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk, a nagrania udostępnia się w BIP, na stronie internetowej powiatu oraz w inny zwyczajowo przyjęty sposób.

Dlatego sesje Rady Powiatu w Tomaszowie Mazowieckim można później obejrzeć w internecie. W publicznym portalu eSesja jako ostatnie nagrania widnieją między innymi LIII sesja z 6 października oraz wcześniejsze wrześniowe posiedzenia Rady.

W przypadku komisji ustawodawca poszedł jednak inną drogą. Nie wprowadził generalnego obowiązku transmisji i nagrywania ich posiedzeń.

Nie oznacza to jednak, że komisje są tajne. Wręcz przeciwnie. Art. 8a ustawy o samorządzie powiatowym stanowi, że działalność organów powiatu jest jawna, a jawność obejmuje między innymi prawo obywateli do wstępu na posiedzenia komisji rady powiatu oraz dostępu do dokumentów, w tym protokołów tych posiedzeń.

I właśnie w tej przestrzeni pojawia się zasadnicze pytanie. Nie: czy nagrywanie jest obowiązkowe? Bo ustawowo nie jest. Pytanie brzmi: czy samorząd może i powinien zapewnić mieszkańcom więcej jawności, niż wynika z absolutnego minimum zapisanego w ustawie?

Bo najważniejsza rozmowa często odbywa się przed sesją

Kto regularnie obserwuje samorząd, wie, że sesja bywa dopiero ostatnim aktem przedstawienia. Projekt uchwały trafiający pod głosowanie został wcześniej przeanalizowany, przedyskutowany i zaopiniowany. Pytania dotyczące kosztów inwestycji, funkcjonowania szpitala, szkół, dróg, bezpieczeństwa czy budżetu często padają właśnie na komisjach.

Na sesji pozostaje niekiedy kilkuminutowa prezentacja projektu i samo głosowanie.

Dlatego protokół z komisji, nawet prawidłowo sporządzony, nie zawsze pozwala mieszkańcowi odtworzyć rzeczywisty przebieg dyskusji: kto zadawał pytania, kto domagał się dodatkowych informacji, jakie argumenty przedstawiała władza i jakie zastrzeżenia mieli radni.

Transmisja albo choćby późniejsze udostępnienie nagrania zmieniałoby tę sytuację zasadniczo.

Tomaszów nie jest wyjątkiem. W całej Polsce trwa podobna dyskusja

Problem nie dotyczy wyłącznie powiatu tomaszowskiego.

Sieć Obywatelska Watchdog Polska przeprowadziła w 2026 roku ogólnopolski monitoring transmisji posiedzeń komisji. Badaniem objęto 2809 jednostek samorządu terytorialnego, odpowiedzi udzieliło 2477, a do analizy zakwalifikowano 2400 samorządów.

Rezultat jest wymowny: zaledwie 22 jednostki, czyli mniej niż jeden procent badanych, transmitowały wszystkie posiedzenia komisji i archiwizowały nagrania. Watchdog zwraca uwagę, że mieszkańcy mają prawo przychodzić na jawne posiedzenia komisji, a także samodzielnie je nagrywać; organizacja rekomenduje jednak samorządom szersze wykorzystanie transmisji i archiwizacji.

Podobne wnioski są obecnie rozpatrywane lub były rozpatrywane także w innych częściach Polski. W październiku Rada Powiatu Chrzanowskiego odrzuciła propozycję nagrywania komisji. W tamtejszym uzasadnieniu pojawiały się argumenty dotyczące kosztów, organizacji pracy, ochrony danych osobowych oraz dostępności cyfrowej nagrań.

Wniosek dotyczący transmisji komisji pojawił się również między innymi w powiatach brodnickim, zamojskim i niżańskim. W tym ostatnim rada uznała go za bezzasadny.

To pokazuje, że Tomaszów uczestniczy dziś w znacznie szerszej dyskusji o tym, czym w XXI wieku ma być samorządowa jawność.

RODO, koszty i technika

Przeciwnicy nagrywania komisji wskazują zwykle kilka problemów: dodatkowe koszty, konieczność obsługi technicznej, przygotowywanie nagrań zgodnie z wymogami dostępności cyfrowej oraz ochronę danych osobowych w sytuacji, kiedy komisja zajmuje się sprawą konkretnego mieszkańca.

Są to problemy rzeczywiste, ale nie muszą automatycznie oznaczać rezygnacji z transmisji. Watchdog wskazuje między innymi na możliwość czasowego wyłączenia transmisji lub odpowiedniego zredagowania nagrania, jeżeli w konkretnej sprawie istnieje ustawowa podstawa do ograniczenia jawności.

Dlatego przed ostatecznym głosowaniem warto poznać konkretne odpowiedzi dotyczące Tomaszowa: ile kosztowałoby nagrywanie komisji, czy obecna infrastruktura Starostwa pozwala na jego prowadzenie, ile pracy wymagałaby obsługa nagrań i czy rozważano rozwiązania pośrednie — na przykład publikowanie zapisu po posiedzeniu zamiast transmisji na żywo.

Bez takich danych argument „to będzie zbyt drogie” byłby bardziej intuicją niż rachunkiem.

Jawność ustawowa czy jawność rzeczywista?

Samorząd może działać w dwóch światach. W pierwszym spełnia dokładnie to, czego wymaga ustawa. Publikuje dokumenty, otwiera drzwi sali posiedzeń, sporządza protokoły. Wszystko się zgadza.

W drugim zadaje dodatkowe pytanie: czy przeciętny mieszkaniec rzeczywiście ma możliwość zobaczenia, jak podejmowane są decyzje?

Posiedzenia komisji odbywają się najczęściej w godzinach pracy. Oczekiwanie, że mieszkaniec zainteresowany drogą, szkołą, szpitalem czy wydatkami powiatu weźmie wolny dzień i przyjdzie do Starostwa, jest w epoce transmisji internetowych rozwiązaniem coraz bardziej anachronicznym.

Dlatego wtorkowa dyskusja będzie czymś więcej niż rozmową o kamerze, mikrofonie i serwerze. Będzie odpowiedzią na znacznie prostsze pytanie: ile z pracy swoich przedstawicieli mieszkańcy powiatu tomaszowskiego powinni móc zobaczyć na własne oczy?

Komisja Skarg, Wniosków i Petycji rozpocznie posiedzenie 27 października o godz. 13.45. Jej opinia nie będzie jeszcze ostateczną decyzją całej Rady Powiatu, ale może wskazać, w jakim kierunku pójdzie sprawa.

Nasz artykuł w skrócie

• Nowa uchwała ws. zespołu koordynującego – Zarząd Powiatu przyjął **21 października 2026 roku** uchwałę nr 677/2026 powołującą zespół ds. realizacji Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego. Dokument trafił do Biuletynu Informacji Publicznej (BIP) dwa dni później.
• Procedury trwające od ubiegłego roku – nie jest to nowy temat w powiecie tomaszowskim. Uchwała o niemal identycznym przedmiocie i zadaniach została podjęta przez urzędników już 4 września 2025 roku.
• Obowiązujący program powiatowy – ramy prawne dla tych działań wyznacza Powiatowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego dla Powiatu Tomaszowskiego, który został formalnie zatwierdzony uchwałą Rady Powiatu nr XXXI/170/2025 i obowiązuje od 28 listopada 2025 roku.
• Czas na rozliczenie konkretnych efektów – po ponad roku od powołania pierwszych struktur koordynujących pojawia się przestrzeń do weryfikacji działań. Zamiast pytać o plany, warto zbadać liczbę odbytych posiedzeń, wydane środki budżetowe oraz realne zmiany w dostępności pomocy dla mieszkańców.

Zespół był już rok temu

W piątek, 23 października, w Biuletynie Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego pojawiła się uchwała nr 677/2026 z 21 października. Dotyczy ona powołania lokalnego zespołu koordynującego realizację Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na terenie powiatu tomaszowskiego.

Gdyby zatrzymać się wyłącznie na tej informacji, można byłoby odnieść wrażenie, że Powiat dopiero teraz tworzy strukturę odpowiedzialną za koordynację działań w tej dziedzinie.

Tak jednak nie jest.

W BIP znajduje się uchwała nr 361/2025 z 4 września 2025 roku zatytułowana niemal identycznie: również dotyczyła powołania lokalnego zespołu koordynującego realizację Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2023–2030.

Nowa uchwała może więc wynikać ze zmian personalnych, organizacyjnych albo potrzeby ponownego ukształtowania składu zespołu. Tego nie należy jednak zgadywać. Starostwo powinno wyjaśnić, dlaczego po nieco ponad roku konieczne było ponowne jego powołanie, czym skład z 2026 roku różni się od poprzedniego i co stało się z zespołem powołanym we wrześniu 2025 roku.

Jeszcze ważniejsze jest inne pytanie: ile razy poprzedni zespół się zebrał i co po tych spotkaniach pozostało poza protokołami i urzędową dokumentacją?

Ustawa mówi wyraźnie: to zadanie własne samorządu

Zdrowie psychiczne nie jest dla samorządu kwestią dobrej woli czy dodatkowej aktywności podejmowanej wtedy, gdy pozostają pieniądze i czas.

Art. 2 ust. 4 pkt 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego zalicza prowadzenie działań określonych w Narodowym Programie Ochrony Zdrowia Psychicznego do zadań własnych samorządów województw, powiatów i gmin. Ustawa wskazuje przy tym m.in. na potrzebę zapewnienia osobom z zaburzeniami psychicznymi zintegrowanej i dostępnej opieki oraz innych form pomocy niezbędnych do funkcjonowania w środowisku społecznym, rodzinnym i zawodowym.

Sam Narodowy Program idzie jeszcze dalej.

W części poświęconej powiatom zobowiązuje je nie tylko do powołania lub kontynuowania działalności lokalnego zespołu. Powiat ma również opracować albo aktualizować lokalny program ochrony zdrowia psychicznego zawierający szczegółowy plan zapewnienia mieszkańcom koordynowanych świadczeń medycznych i społecznych, następnie program realizować i monitorować, a także przygotowywać corocznie aktualizowany przewodnik po dostępnych formach pomocy.

W skład zespołu powinni wejść przedstawiciele samorządu, placówek realizujących zadania z zakresu ochrony zdrowia psychicznego oraz pozarządowych organizacji samopomocowych. Zarząd Powiatu ma natomiast zapewnić zespołowi obsługę administracyjną.

To już nie jest administracyjna dekoracja.

To mechanizm, który powinien łączyć szpital, pomoc społeczną, szkoły, poradnię psychologiczno-pedagogiczną, organizacje społeczne oraz instytucje odpowiedzialne za aktywizację zawodową.

Program już istnieje. Można więc rozliczać jego wykonanie

Powiat Tomaszowski nie znajduje się również na etapie pisania pierwszego dokumentu strategicznego.

28 listopada 2025 roku Rada Powiatu przyjęła uchwałę XXXI/170/2025 w sprawie Powiatowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego dla Powiatu Tomaszowskiego, przygotowanego w oparciu o program krajowy na lata 2023–2030. Dokument znajduje się na oficjalnej stronie samorządu.

A skoro program obowiązuje już niemal rok, naturalne stają się kolejne pytania.

Które jego zadania wykonano? Które rozpoczęto? Które pozostały na papierze? Czy sporządzono ocenę dostępności pomocy psychiatrycznej i psychologicznej? Czy wskazano miejsca, w których system ma największe braki? Czy zespół przedstawił Zarządowi Powiatu rekomendacje finansowe przed przygotowaniem budżetu na 2027 rok?

W ochronie zdrowia psychicznego bardzo łatwo zbudować imponującą architekturę dokumentów. Program prowadzi do harmonogramu, harmonogram do zespołu, zespół do protokołu, protokół do kolejnego sprawozdania. Mieszkaniec znajdujący się w kryzysie patrzy jednak na ten system z zupełnie innej perspektywy. Interesuje go nie numer uchwały, ale odpowiedź na znacznie prostsze pytanie: gdzie mogę otrzymać pomoc i jak długo będę na nią czekał?

Tomaszów nie zaczyna od zera

W powiecie działa już Centrum Zdrowia Psychicznego Tomaszowskiego Centrum Zdrowia. Obejmuje dorosłych mieszkańców miasta i powiatu. Według informacji TCZ osoba znajdująca się w kryzysie może zgłosić się na pierwsze spotkanie bez skierowania. W strukturze centrum działają m.in. poradnia zdrowia psychicznego, zespół leczenia środowiskowego, oddział dzienny i całodobowy oraz Punkty Zgłoszeniowo-Koordynacyjne.

Punkty te pracują w dni robocze od godz. 8 do 18. Po ocenie potrzeb pacjenta ustalany jest wstępny plan dalszego postępowania, a w przypadkach uznanych za pilne TCZ deklaruje zapewnienie interwencji medycznej nie później niż w ciągu 72 godzin. Funkcjonuje również zespół środowiskowy mogący udzielać pomocy w domu pacjenta.

To ważne, bo pokazuje, że powiatowy system nie powstaje na pustyni. Są instytucje, specjaliści i procedury.

Problem polega na czymś innym: czy wszystkie elementy tej układanki rzeczywiście ze sobą współpracują?

Młodzież pokazuje skalę wyzwania

Szczególnie ważny jest tutaj system pomocy dzieciom i młodzieży.

Na początku października radny Cezary Żegota wystąpił o szczegółowe dane dotyczące pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkołach ponadpodstawowych prowadzonych przez Powiat Tomaszowski. W odpowiedziach szkół pojawiły się liczby, których trudno nie brać pod uwagę przy rozmowie o lokalnej polityce zdrowia psychicznego.

W ZSP nr 6 pomocą psychologiczno-pedagogiczną objętych było 130 spośród 409 uczniów. ZSP nr 8 wykazał natomiast 46 przypadków depresji lub jej podejrzenia — przy czym dokumentacja nie rozdzielała medycznie potwierdzonych diagnoz od podejrzeń zgłaszanych przez szkołę. Dane z poszczególnych placówek nie były też zbierane według całkowicie jednolitej metodologii.

Nie można więc z tych liczb budować prostego rankingu szkół ani wyciągać pochopnych wniosków epidemiologicznych.

Można natomiast powiedzieć jedno: potrzeba współpracy między szkołą, poradnią, pomocą społeczną i ochroną zdrowia nie jest abstrakcją zapisaną w rządowym rozporządzeniu. Dotyczy konkretnych młodych ludzi z Tomaszowa i powiatu.

Najważniejsza będzie odpowiedź na kilka prostych pytań

Nowa uchwała może okazać się wartościowym początkiem kolejnego etapu pracy. Może również pozostać jedną z wielu decyzji, które dobrze wyglądają w wykazie uchwał, lecz nie zmieniają codzienności mieszkańców.

Granica między jednym a drugim jest bardzo łatwa do wyznaczenia.

Powiat powinien publicznie pokazać, kto tworzy obecny zespół, czym różni się on od składu powołanego w 2025 roku, ile posiedzeń odbył poprzedni zespół, jakie wypracował rekomendacje i w jakim stopniu wykonano Powiatowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego. Powinniśmy również wiedzieć, jakie środki przeznacza się na jego realizację oraz jakie mierzalne cele wyznaczono na rok 2027.

Bo zdrowie psychiczne jest jednym z tych obszarów, w których samorządowej aktywności nie powinno oceniać się liczbą uchwał.

Najważniejsze będzie to, czy człowiek, który pewnego dnia poczuje, że grunt usuwa mu się spod nóg, nie zostanie sam z numerem telefonu znalezionym w internecie i terminem odległym o kilka tygodni.

Zespół już jest. Program również. Teraz mieszkańcy mają prawo zapytać o rezultaty.

Podczas uroczystego podsumowania sportowego roku szkolnego 2025/2026, które odbyło się 21 października w Tomaszowie Mazowieckim, poznaliśmy najlepsze szkoły uczestniczące w rywalizacji organizowanej w ramach Igrzysk Dzieci, Igrzysk Młodzieży Szkolnej oraz Licealiady.

W klasyfikacji międzygminnej szkół podstawowych Szkoła Podstawowa w Lubochni nie oddała rywalom ani jednej z czterech pierwszych pozycji.

Lubochnia cztery razy na pierwszym miejscu

W Igrzyskach Dzieci reprezentantki Lubochni zwyciężyły w klasyfikacji dziewcząt, wyprzedzając Szkołę Podstawową w Ujeździe oraz Szkołę Podstawową w Żelechlinku. Wśród chłopców kolejność dwóch pierwszych miejsc była identyczna — Lubochnia przed Ujazdem — natomiast na trzeciej pozycji znalazła się Szkoła Podstawowa w Wiadernie.

Ten sam scenariusz powtórzył się w starszej kategorii wiekowej. W Igrzyskach Młodzieży Szkolnej zarówno wśród dziewcząt, jak i chłopców najlepsza była Lubochnia. Drugie miejsce w obu przypadkach zajęła Szkoła Podstawowa w Ujeździe. Trzecie miejsca przypadły uczniom z Żelechlinka.

Bilans Lubochni jest więc imponujący: pierwsze miejsce wśród młodszych dziewcząt, pierwsze wśród młodszych chłopców, pierwsze wśród starszych dziewcząt i pierwsze wśród starszych chłopców. Cztery na cztery.

Takiego rezultatu trudno tłumaczyć przypadkiem. Jednorazowy sukces może być efektem wyjątkowo silnego rocznika albo talentu kilku zawodników. Zwycięstwa odniesione jednocześnie przez dziewczęta i chłopców, w dwóch kategoriach wiekowych, wskazują raczej na systematyczną pracę prowadzoną przez szkołę i nauczycieli wychowania fizycznego oraz na szerokie zainteresowanie uczniów sportem.

Międzygminne to nie to samo co powiatowe

Przy okazji podsumowania warto wyjaśnić istotną różnicę. Wynik Lubochni dotyczy współzawodnictwa międzygminnego. Nie należy go utożsamiać z końcową klasyfikacją zawodów powiatowych, w których rywalizowały również szkoły z Tomaszowa Mazowieckiego.

Na poziomie powiatowym bardzo mocną pozycję miała Szkoła Podstawowa nr 1 im. Aleksandra Kamińskiego w Tomaszowie Mazowieckim. „Jedynka” zwyciężyła w Igrzyskach Dzieci zarówno w kategorii dziewcząt, jak i chłopców, a następnie powtórzyła ten rezultat w obu klasyfikacjach Igrzysk Młodzieży Szkolnej.

Lubochnia również zaznaczyła jednak swoją obecność na tym poziomie. W powiatowej klasyfikacji Igrzysk Dzieci dziewcząt zajęła drugie miejsce, ustępując jedynie tomaszowskiej SP nr 1.

To rozróżnienie jest ważne, ale w żaden sposób nie umniejsza osiągnięcia szkoły z gminy Lubochnia. W rywalizacji szkół spoza Tomaszowa jej reprezentanci byli po prostu bezkonkurencyjni.

Ponad cztery tysiące zawodników

Skala całego szkolnego współzawodnictwa pokazuje, że nie mówimy o kilku okazjonalnych zawodach. W imprezach powiatowych w roku szkolnym 2025/2026 uczestniczyło 26 szkół podstawowych i osiem ponadpodstawowych. Łącznie wystartowało 4045 zawodników — 1923 dziewczęta oraz 2122 chłopców.

Uczniowie mierzyli się m.in. w lekkiej atletyce, biegach przełajowych, pływaniu, tenisie stołowym, szachach oraz najpopularniejszych grach zespołowych: piłce nożnej, ręcznej, koszykówce i siatkówce.

Efekty tej pracy były widoczne również poza granicami powiatu. Powiat tomaszowski zajął drugie miejsce we współzawodnictwie międzypowiatowym województwa łódzkiego, w zestawieniu nieuwzględniającym miasta Łodzi.

Za pucharami stoją ludzie

Podczas uroczystego podsumowania puchary i dyplomy wręczali m.in. starosta tomaszowski Dariusz Kowalczyk, wicestarosta Sławomir Żegota, zastępca prezydenta Tomaszowa Mazowieckiego Tomasz Migała oraz prezes Powiatowego Szkolnego Związku Sportowego w Tomaszowie Mazowieckim Leszek Dąbrowski.

Najważniejsi byli jednak tego dnia uczniowie i ich opiekunowie. Tabele wyników pokazują miejsca, punkty i kolejność. Nie pokazują godzin spędzonych na salach gimnastycznych, boiskach i stadionach. Nie pokazują treningów przed lekcjami albo po nich, nauczycieli przygotowujących kolejne reprezentacje i rodziców wożących dzieci na zawody.

Dlatego wynik szkoły z Lubochni jest ciekawy również poza sportową tabelą. W czasach, gdy tak wiele mówi się o coraz mniejszej aktywności fizycznej dzieci i młodzieży, cztery zwycięstwa w czterech różnych klasyfikacjach pokazują, że szkolny sport wciąż może być czymś więcej niż obowiązkową godziną wychowania fizycznego.

Teraz warto zapytać ludzi stojących za tym sukcesem, jak w Lubochni zbudowano zespół zdolny wygrać jednocześnie rywalizację dziewcząt i chłopców w dwóch kategoriach wiekowych. Bo za czterema pucharami najprawdopodobniej kryje się historia znacznie ciekawsza niż sama końcowa tabela.

22 października 2026 roku tomaszowski sanepid opublikował komunikat dotyczący jakości wody dostarczanej przez wodociąg Teofilów. Ostrzeżenie obejmuje Inowłódz, Liciążnę, Spałę, Teofilów, Zakościele, Żądłowice oraz Poświętne od numeru 1 do 7B.

W próbce pobranej 19 października stwierdzono ponad 300 jednostek tworzących kolonie mikroorganizmów w jednym mililitrze wody, przy zalecanej wartości nieprzekraczającej 100 jtk/ml. Oznacza to ponad trzykrotne przekroczenie zalecanego poziomu.

Jednocześnie nie wykryto bakterii Escherichia coli, enterokoków jelitowych ani bakterii grupy coli. Nie oznacza to jednak, że można zignorować ostrzeżenie.

Podwyższona liczba mikroorganizmów może świadczyć o nieprawidłowościach w procesie uzdatniania, magazynowania lub dystrybucji wody. Przyczyny konkretnego przekroczenia nie zostały dotąd publicznie wyjaśnione.

Wodę trzeba gotować przez dwie minuty

Sanepid zaleca gotowanie wody przez minimum dwie minuty, a następnie pozostawienie jej do ostygnięcia bez gwałtownego schładzania.

Przegotowania wymaga woda przeznaczona do picia, przygotowywania posiłków, mycia owoców i warzyw spożywanych na surowo, mycia zębów i naczyń oraz kąpieli noworodków i niemowląt.

Bez przegotowania można wykorzystywać ją do codziennego mycia, prania, sprzątania i spłukiwania toalet.

Sytuacja ma szczególne znaczenie dla Spały, gdzie funkcjonują hotele, pensjonaty, restauracje i obiekty sportowe. Ostrzeżenie dotyczy więc nie tylko mieszkańców, ale również turystów i przedsiębiorców.

Hydrofornia za milion złotych. Przypadkowa zbieżność?

Interesujący jest kontekst planowanej modernizacji infrastruktury wodociągowej w Teofilowie. Gmina Inowłódz przygotowała inwestycję o szacowanej wartości ponad 1,04 mln zł, obejmującą wzmocnienie systemu zaopatrzenia w wodę, między innymi na potrzeby ochrony ludności i obrony cywilnej.

Nie ma jednak dowodów, że obecne przekroczenie parametrów mikrobiologicznych wynika ze stanu technicznego hydroforni. Takiego związku nie można zakładać bez szczegółowych badań.

Pozostają natomiast pytania o kondycję sieci, działania naprawcze oraz termin przywrócenia prawidłowej jakości wody.

Kiedy sytuacja wróci do normy?

W komunikacie nie podano daty zakończenia ograniczeń. Według zweryfikowanych informacji z 25 października nie opublikowano jeszcze oficjalnego komunikatu znoszącego zalecenie przegotowywania wody.

Zgodnie z art. 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków podmiot odpowiedzialny za dostawy powinien zapewnić należytą jakość wody.

Mieszkańcy mają więc prawo oczekiwać wyjaśnienia przyczyn nieprawidłowości, informacji o podjętych działaniach i wynikach kolejnych badań.

Do czasu wydania nowego komunikatu sanepidu zalecenie pozostaje jednoznaczne: wodę przed spożyciem należy gotować przez minimum dwie minuty.

Źródło: PSSE Tomaszów Mazowiecki, komunikat z 22 października 2026 r.

W rosyjskiej strategii nie chodzi więc wyłącznie o zniszczenie infrastruktury. Chodzi również o niszczenie zaufania.

Wojna, której oficjalnie nie ma

Pełnoskalowa wojna Rosji z NATO pozostaje scenariuszem znacznie bardziej ryzykownym dla Moskwy niż działania prowadzone poniżej progu otwartego konfliktu. Rosja jest nadal zaangażowana militarnie przeciwko Ukrainie, ponosi straty i musiałaby liczyć się z reakcją całego Sojuszu.

Nie oznacza to jednak spokoju.

We wrześniu 2026 roku polski rząd mówił już otwarcie o eskalacji. Po rosyjskim ataku przeprowadzonym około dwóch kilometrów od polsko-ukraińskiej granicy premier Donald Tusk ostrzegał, że kolejne tygodnie i miesiące mogą przynieść wzrost liczby rosyjskich operacji oraz że nie można wykluczyć działań dotyczących również terytorium Polski.

Kilka dni wcześniej Ministerstwo Spraw Zagranicznych, odnosząc się do ustaleń dotyczących próby zamachu na lotnisku w Lipsku, pisało wprost o rosyjskich aktach sabotażu i atakach hybrydowych na terytorium państw NATO i Unii Europejskiej.

To już nie jest język teoretycznych analiz pisanych na przyszłość. To język opisujący zdarzenia, które rozgrywają się teraz.

Zastraszyć, zmęczyć, podzielić

Mechanizm jest stosunkowo prosty.

Rosja nie musi doprowadzić do zamknięcia wszystkich szlaków prowadzących z Zachodu na Ukrainę. Wystarczy, że ich ochrona stanie się coraz bardziej kosztowna, że każdy incydent będzie wymagał poderwania samolotów, uruchomienia systemów przeciwlotniczych, mobilizacji służb i kolejnych godzin nerwowego oczekiwania.

Ppłk rez. Maciej Korowaj zwraca uwagę, że celem Moskwy może być zmuszanie Polski do funkcjonowania w rytmie narzuconym przez przeciwnika. Nie trzeba zatrzymać transportu. Można sprawić, żeby jego utrzymanie stawało się coraz trudniejsze, droższe i politycznie bardziej obciążające.

Do tego dochodzi presja informacyjna.

Rosyjskie narracje próbują jednocześnie przekonywać, że NATO prowokuje wojnę, Ukraina usiłuje wciągnąć Polskę w konflikt, sankcje bardziej szkodzą Europie niż Rosji, a wydatki na obronność odbywają się kosztem zwykłych obywateli.

Wszystkie te przekazy mogą się wzajemnie wykluczać. Nie ma to większego znaczenia. Propaganda nie zawsze próbuje przekonać odbiorcę do jednej wersji wydarzeń. Czasem wystarczy sprawić, aby przestał wierzyć w jakąkolwiek.

Ministerstwo Cyfryzacji zwracało już uwagę, że po wcześniejszych przypadkach naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej rosyjskie i białoruskie kanały dezinformacyjne próbowały przerzucać odpowiedzialność na Ukrainę oraz podważać wiarygodność polskiego wojska i służb.

To klasyczna zasada operacji wpływu: zanim opadnie kurz, musi pojawić się kilkanaście różnych „wyjaśnień”.

Dron może być również narzędziem propagandy

Szczególnie niebezpieczne są incydenty, których pochodzenie nie jest natychmiast możliwe do jednoznacznego ustalenia.

18 października na Litwie eksplodował obiekt uznawany za drona, który wcześniej wleciał do litewskiej przestrzeni powietrznej od strony Polski. Władze Ukrainy wyraziły ubolewanie i wskazały możliwość, że bezzałogowiec mógł zostać sprowadzony z kursu przez rosyjskie systemy walki radioelektronicznej. Polska i Litwa podjęły działania wyjaśniające okoliczności zdarzenia.

I właśnie tutaj zaczyna się przestrzeń idealna dla wojny informacyjnej.

Kilka minut po wydarzeniu można już tworzyć narrację, że Ukraina świadomie wysłała drona nad państwo NATO. Kilka godzin później pojawiają się kolejne wersje. Każda podkopuje zaufanie pomiędzy sojusznikami.

Dlatego prowokacja XXI wieku nie musi przypominać incydentu gliwickiego z sierpnia 1939 roku. Nie potrzeba mundurów, sfingowanego napadu na radiostację i przygotowanej wcześniej scenografii. Wystarczy obiekt na radarze, kilkanaście kont w mediach społecznościowych i kilka tysięcy ludzi gotowych udostępnić sensacyjną wiadomość przed jej sprawdzeniem.

Gdzie kończy się prowokacja, a zaczyna wojna?

Granica nie jest tak oczywista, jak mogłoby się wydawać.

Artykuł 5 Traktatu Północnoatlantyckiego kojarzymy przede wszystkim z klasycznym atakiem zbrojnym na jednego z sojuszników. NATO zaznacza jednak, że kwalifikacja konkretnego zdarzenia zależy od jego charakteru i skali. Sojusz oficjalnie dopuszcza możliwość uznania poważnego cyberataku albo ataku hybrydowego za „zbrojną napaść” mogącą prowadzić do zastosowania art. 5. Decyzja musiałaby być podejmowana indywidualnie w odniesieniu do konkretnego przypadku.

I właśnie ta nieostrość granicy jest jednym z najważniejszych pól rosyjskiej gry.

Moskwa może sprawdzać, ile Europa zaakceptuje. Jeden dron. Potem kolejny. Cyberatak. Sabotaż infrastruktury. Pożar magazynu. Przecięty kabel. Zakłócenia GPS.

Każde wydarzenie osobno może wydawać się niewystarczające do zdecydowanej reakcji.

Dopiero po pewnym czasie układają się w obraz przypominający mozaikę. Problem polega na tym, że gdy widzimy już cały obraz, część elementów dawno przestaliśmy traktować jako coś nadzwyczajnego.

Tomaszów nie znajduje się poza tą mapą

Dla mieszkańców Tomaszowa Mazowieckiego cała ta dyskusja może wydawać się odległa: Bałtyk, Litwa, granica polsko-ukraińska, Estonia.

Tyle że Tomaszów jest miastem silnie związanym z wojskiem. Tutaj stacjonuje 25 Brygada Kawalerii Powietrznej, której jednostki rozmieszczone są również w Nowym Glinniku i Leźnicy Wielkiej. Brygada jest przeznaczona do prowadzenia działań powietrzno-szturmowych i desantowo-szturmowych.

Nie oznacza to oczywiście, że należy budować atmosferę zagrożenia wokół miasta albo przedstawiać Tomaszów jako szczególny cel rosyjskich operacji. Nie ma podstaw do takich twierdzeń.

Jest jednak inny, znacznie bardziej konkretny wymiar bezpieczeństwa — odporność lokalnej społeczności.

Od 1 stycznia 2025 roku obowiązuje ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej. Nakłada ona konkretne obowiązki zarówno na gminy, jak i powiaty. Starosta ma m.in. koordynować współpracę służb, inspekcji i straży, pomagać gminom w pozyskiwaniu zasobów oraz wzmacniać lokalne inicjatywy dotyczące budowania społecznej odporności. Z kolei prezydent miasta kieruje realizacją zadań ochrony ludności na terenie gminy.

W Tomaszowie funkcjonuje również Wydział Zarządzania Kryzysowego i Monitoringu, odpowiedzialny m.in. za realizację zadań wynikających z przepisów o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz przygotowanie miejskiego planu zarządzania kryzysowego.

Współczesne bezpieczeństwo zaczyna się więc dużo wcześniej niż w chwili ogłoszenia alarmu.

Od sprawnych systemów ostrzegania. Od zapasowych źródeł zasilania. Od przygotowania służb. Od wiedzy, gdzie znajdują się miejsca schronienia. Od umiejętności mieszkańców reagowania na komunikaty. I wreszcie — od zdolności odróżnienia informacji od manipulacji.

Najtańszą bronią jest strach

Rosja nie musi wygrać wojny z NATO na polu bitwy, jeśli udałoby jej się przekonać społeczeństwa Zachodu, że lepiej nie reagować.

Nie musi zmieniać polskiej polityki jednym spektakularnym uderzeniem. Może próbować zmieniać ją tysiącem drobnych nacisków.

Podpalenie. Awaria. Dron. Fałszywa informacja. Groźba atomowa w rosyjskiej telewizji. Kolejny wpis w mediach społecznościowych sugerujący, że sojusznicy nas porzucą.

Każde z tych zdarzeń może wyglądać niewinnie. Razem tworzą jednak strategię.

Dlatego najważniejszym pytaniem nie jest dzisiaj wyłącznie: czy Rosja zaatakuje NATO?

Znacznie bardziej aktualne brzmi: jak długo i jak skutecznie będzie próbowała osłabiać NATO, nie przekraczając granicy, po której musiałaby rozpocząć wojnę, której sama nie jest pewna?

I czy zachodnie społeczeństwa zrozumieją, że wojna hybrydowa zaczyna się znacznie wcześniej niż huk pierwszego wystrzału.

To będzie sesja, podczas której pozornie techniczne zapisy uchwał mogą mieć całkiem wymierne skutki. Bo za sformułowaniami o stawkach, zwolnieniach i gospodarowaniu mieniem kryją się pytania o koszty życia, przyszłość miejskich terenów i sposób wydawania publicznych pieniędzy.

Podatki od nieruchomości. Ile zapłacą mieszkańcy w 2027 roku?

Jednym z najważniejszych punktów będzie uchwała określająca wysokość stawek podatku od nieruchomości. Dla właścicieli domów, mieszkań, gruntów i przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą to jedna z tych decyzji, które potrafią przełożyć się bezpośrednio na domowy lub firmowy budżet.

Warto pamiętać, że ustawowe stawki maksymalne nie oznaczają automatycznie konieczności stosowania ich przez samorząd. Zgodnie z art. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych to rada gminy określa wysokość stawek w granicach wyznaczonych przepisami.

Podstawowe pytanie brzmi zatem: czy miasto zamierza zwiększyć podatki i o ile w porównaniu z obecnie obowiązującymi stawkami?

Radni rozpatrzą również osobny projekt dotyczący zwolnień z podatku od nieruchomości budynków mieszkalnych lub ich części podłączonych do instalacji fotowoltaicznych. To propozycja, która może zainteresować właścicieli nieruchomości inwestujących w odnawialne źródła energii. Kluczowe będą jednak szczegółowe warunki przyznawania ulg i ich wpływ na dochody miasta.

Cztery kompleksy gruntów przy S8. Co miasto zamierza sprzedać?

Drugim mocnym tematem będzie gospodarowanie miejskimi nieruchomościami. W porządku obrad znalazły się aż cztery odrębne projekty uchwał dotyczące zgody na sprzedaż gruntów położonych przy trasie ekspresowej S8.

Nie jest to pojedyncza nieruchomość, lecz cztery kompleksy, dla których przygotowano osobne projekty. Lokalizacja przy jednym z najważniejszych szlaków komunikacyjnych regionu może stanowić istotny atut gospodarczy.

Sprzedaż gruntów może oznaczać wpływy do miejskiej kasy, a w przyszłości także nowe inwestycje i miejsca pracy. Może jednak również oznaczać trwałą utratę kontroli nad częścią majątku komunalnego.

Dlatego przed głosowaniem warto poznać powierzchnię poszczególnych kompleksów, ich przeznaczenie planistyczne, szacunkową wartość oraz argumenty przemawiające za sprzedażą właśnie teraz.

Czy Tomaszów wykorzystuje potencjał gruntów przy S8, czy jedynie wyprzedaje nieruchomości, które za kilka lat mogłyby być znacznie cenniejsze? Tak postawione pytanie zasługuje na konkretną odpowiedź, popartą wycenami i analizą gospodarczą, a nie politycznymi deklaracjami.

Budżet miasta. Ponad 41 milionów złotych planowanego deficytu

Kolejna zmiana budżetu może wyglądać na niewielką korektę księgową. Projekt przewiduje zwiększenie dochodów o 63 053,87 zł i wydatków o 66 674,46 zł. Jednak w załącznikach znajdują się przesunięcia dotyczące konkretnych inwestycji i zadań społecznych.

Planowany deficyt miasta

41,32 mln zł

Kredyty na pokrycie deficytu

34,98 mln zł

Kwoty wynikające z projektu uchwały budżetowej na październikową sesję.

Szczególną uwagę zwraca propozycja zmniejszenia o 300 tys. zł planu wydatków na przebudowę ulicy Żwirowej. Jednocześnie o 115 tys. zł zwiększyć się ma plan finansowy zadania „EkoFrajda – plac zabaw z misją”, realizowanego w ramach Tomaszowskiego Budżetu Obywatelskiego. Po zmianie jego wartość wyniesie 515 tys. zł.

W projekcie zapisano także 80 tys. zł na modernizację kanalizacji deszczowej i zagospodarowanie podwórka przy placu Kościuszki 25 oraz dodatkowe 61 tys. zł na prace przy budynkach gospodarczych na ul. Piłsudskiego 1/3.

Jeszcze bardziej interesująco wyglądają przesunięcia w wydatkach społecznych. Plan wydatków na domy pomocy społecznej ma wzrosnąć o 200 tys. zł, na dodatki mieszkaniowe o 44 tys. zł, a na zasiłki okresowe i celowe o 30 tys. zł. Równocześnie projekt zakłada zmniejszenie planu na rodziny zastępcze o 200 tys. zł i na pomoc w zakresie dożywiania o 80 tys. zł.

Nie oznacza to automatycznie ograniczenia świadczeń. Może być rezultatem dostosowania planu do faktycznego zapotrzebowania. Tym bardziej jednak warto oczekiwać od władz miasta wyjaśnienia przyczyn tych przesunięć.

Mieszkania komunalne. Zmiana ważna dla przesiedlonych lokatorów

Znaczenie społeczne ma projekt zmieniający zasady sprzedaży mieszkań komunalnych w trybie bezprzetargowym.

Proponowana uchwała dotyczy osób, które musiały opuścić wcześniejsze mieszkania z przyczyn od siebie niezależnych. Dotychczasowe przepisy umożliwiały zaliczenie wcześniejszego okresu najmu w przypadku przesiedlenia z powodu rozbiórki budynku albo miejskiej inwestycji. Teraz katalog ten ma zostać rozszerzony również o przypadki, kiedy przyczyną przeprowadzki był zły stan techniczny budynku.

To ważna zmiana dla mieszkańców, którzy przez wiele lat wynajmowali lokal komunalny, ale zostali przeniesieni do innego mieszkania. Zachowanie ciągłości okresu najmu może mieć znaczenie przy ustalaniu warunków wykupu lokalu.

Projekt odwołuje się do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a jego uzasadnienie wskazuje na potrzebę równego traktowania najemców

Skarga na prezydenta i skarga na dyrektora MOPS

Podczas czwartkowych obrad radni rozpatrzą również dwie skargi. Pierwsza dotyczy działalności prezydenta Tomaszowa Mazowieckiego, druga – dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.

Samo umieszczenie skargi w porządku obrad nie przesądza o zasadności zarzutów. Zgodnie z art. 229 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego rada gminy jest co do zasady organem właściwym do rozpatrywania skarg na działalność wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, z przewidzianymi w ustawie wyjątkami.

W tym przypadku istotne będzie, jakie zarzuty zostały przedstawione, jak oceniono je w postępowaniu wyjaśniającym i czy radni otrzymali wystarczające podstawy do podjęcia decyzji.

Obie sprawy mogą stać się okazją do szerszej dyskusji o odpowiedzialności organów wykonawczych i przejrzystości działania miejskich instytucji.

Komunikacja, sport i oświadczenia majątkowe

W porządku znalazła się również zmiana uchwały dotyczącej dofinansowania Kolejowej Komunikacji Autobusowej, uruchamianej przez Łódzką Kolej Aglomeracyjną na zlecenie samorządu województwa łódzkiego. Radni zdecydują także o zmianach zasad przyznawania dotacji i stypendiów sportowych oraz innych form wspierania tomaszowskiego sportu.

Przewidziano ponadto informacje dotyczące oświadczeń majątkowych radnych oraz osób zobowiązanych do ich składania, a także sprawozdanie Komisji Rewizyjnej z działalności w pierwszym półroczu roku.

Nie zabraknie informacji o działalności prezydenta miasta pomiędzy sesjami oraz realizacji wcześniejszych uchwał.

Czwartkowa sesja pokaże, jakie priorytety ma Tomaszów

Samorządowa polityka nie zawsze rozgrywa się w spektakularnych sporach. Niekiedy jej najważniejszy sens ukrywa się w tabeli budżetowej, stawce podatku albo numerze działki przeznaczonej do sprzedaży.

Październikowa sesja Rady Miejskiej będzie właśnie takim sprawdzianem. Z jednej strony pojawiają się propozycje dotyczące podatków i pozyskiwania pieniędzy ze sprzedaży miejskiego majątku. Z drugiej – wydatki na pomoc społeczną, inwestycje, transport i infrastrukturę.

Miasto potrzebuje dochodów, ale mieszkańcy mają prawo wiedzieć, dlaczego mają płacić określone podatki, co otrzymują w zamian i jaki majątek samorząd zamierza pozostawić następnym pokoleniom.

Bo pytanie o przyszłość Tomaszowa nie zaczyna się od tego, czy budżetowe kolumny się zgadzają. Zaczyna się od tego, czy podejmowane decyzje służą mieszkańcom dzisiaj i czy będą im służyć za dziesięć lub dwadzieścia lat.

XL sesja Rady Miejskiej Tomaszowa Mazowieckiego rozpocznie się w czwartek, 29 października 2026 roku, o godz. 11.00 w Urzędzie Miasta przy ul. P.O.W. 10/16.

Pełny porządek obrad i projekty uchwał są dostępne w oficjalnym systemie Rady Miejskiej.

Jana Pawła II 35. Ta historia jeszcze się nie skończyła

Najciekawiej zapowiada się punkt dotyczący nieruchomości przy ul. Jana Pawła II 35 – działki nr 785/22. Zarząd chce uzyskać zgodę Rady na zawarcie umowy dzierżawy w trybie bezprzetargowym. Sam dokument zamieszczony w materiałach sesyjnych nosi nazwę „U.RP zgoda na dzierżawę NU-MED”.

To miejsce jest już dobrze znane Czytelnikom NaszTomaszow.pl.

Jeszcze we wrześniu ta sama działka o powierzchni 747 metrów kwadratowych miała zostać wniesiona aportem do Tomaszowskiego Centrum Zdrowia. Na terenie planowano dwukondygnacyjny obiekt mieszczący pracownię PET-CT oraz aptekę szpitalną.

22 września Rada Powiatu powiedziała jednak „nie”. Za aportem zagłosowało pięciu radnych, przeciw było dziesięciu, czterech wstrzymało się od głosu. Projekt upadł.

Teraz historia wykonuje więc interesujący zwrot. Grunt nie ma być już przekazywany TCZ na własność. Na stole pojawia się dzierżawa i – sądząc po nazwie dokumentu – ponownie NU-MED.

To oznacza, że podczas środowej sesji warto będzie usłyszeć odpowiedź na kilka podstawowych pytań: na jaki okres planowana jest dzierżawa, na jakich warunkach finansowych, jaki dokładnie cel inwestycyjny ma zostać zrealizowany oraz jak obecny projekt ma się do wcześniejszej koncepcji budowy PET-CT i apteki szpitalnej.

Sprawa tym bardziej zasługuje na uwagę, że we wrześniu radna Paulina Socha pytała już oficjalnie o stan prawny i planistyczny działki 785/22, w tym o ewentualną decyzję o warunkach zabudowy.

Budżet z autopoprawką i WPF aż do 2043 roku

Drugi duży blok środowych obrad to pieniądze.

Radni mają głosować nad kolejnymi zmianami w budżecie Powiatu Tomaszowskiego na 2026 rok. Do pierwotnego projektu została już przygotowana autopoprawka. Analogiczna autopoprawka pojawiła się przy zmianach Wieloletniej Prognozy Finansowej obejmującej lata 2026–2043.

W przypadku samorządu te dwa dokumenty bywają mniej widowiskowe niż polityczne spory przy mikrofonach, ale to właśnie w tabelach budżetowych najczęściej widać, które inwestycje przyspieszają, które wymagają dodatkowych pieniędzy i jakie wydatki trzeba przesuwać pod koniec roku.

Osobnym punktem będzie zmiana podziału środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przeznaczonych na rehabilitację zawodową i społeczną. Wiosną Powiatowy Urząd Pracy informował, że tylko na zadania związane z aktywizacją zawodową osób z niepełnosprawnościami przeznaczono w 2026 roku 622 tys. zł.

Transport, Kamieńsk i opłaty za odholowane samochody

Rada ma również zdecydować o wyrażeniu zgody na zawarcie umowy dotyczącej publicznego transportu zbiorowego na linii komunikacyjnej funkcjonującej na terenie powiatu.

Kolejny projekt określi stawki obowiązujące w 2027 roku za usuwanie pojazdów z dróg, ich przechowywanie na parkingu strzeżonym oraz koszty ponoszone w sytuacji, kiedy rozpoczęta procedura odholowania zostanie przerwana.

Radni zajmą się także porozumieniem z Gminą Kamieńsk. Chodzi o możliwość objęcia mieszkańców tej gminy usługami świadczonymi przez Środowiskowy Dom Samopomocy w Tomaszowie Mazowieckim.

Skarga na starostę. Projektu przy sesji na razie brak

Politycznych emocji może dostarczyć punkt 13 porządku obrad: „Rozpatrzenie projektu i podjęcie uchwały w sprawie rozpatrzenia skargi na Starostę Tomaszowskiego”.

Co ciekawe, w chwili przygotowywania tej zapowiedzi przy tym punkcie sesji nie opublikowano jeszcze dokumentu.

Projekt ma natomiast wcześniej trafić pod obrady Komisji Skarg, Wniosków i Petycji. Komisja została zwołana na 27 października i w jej porządku widnieje zarówno skarga na starostę, jak i projekty dotyczące przekazania innych wniosków oraz skarg według właściwości.

Dopiero po posiedzeniu komisji będzie więc można szerzej ocenić, czego dokładnie dotyczy skarga i jakie stanowisko wobec niej zostanie zaproponowane całej Radzie.

Sesja, na której wracają niedokończone historie

Środowa sesja nie zapowiada się jak rewolucja. Bardziej przypomina kolejny rozdział kilku historii, które ciągną się już od tygodni.

Najważniejsza z nich prowadzi ponownie pod adres Jana Pawła II 35. We wrześniu był aport do TCZ i projekt PET-CT. W październiku na stole leży bezprzetargowa dzierżawa, a w nazwie dokumentu pojawia się NU-MED.

Zmieniła się forma prawna. Nie zmieniło się miejsce.

I właśnie dlatego punkt ten może okazać się znacznie ciekawszy, niż sugeruje chłodny urzędowy tytuł uchwały.

LIV sesja Rady Powiatu Tomaszowskiego rozpocznie się w środę, 28 października, o godz. 11.00 w Starostwie Powiatowym w Tomaszowie Mazowieckim.

Wiemy natomiast znacznie więcej o samej inwestycji. Gmina podpisała 28 sierpnia 2024 roku umowę z Przedsiębiorstwem Remontowo-Budowlanym ZAWISZA z Radomia. Jej wartość wyniosła 10 221 801,08 zł, a okres realizacji określono na 23 miesiące. Co ciekawe, wcześniej samorząd wskazywał, że zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia 8 888 000 zł. W przetargu wpłynęło pięć ofert.

Nie jest to zwykła szkolna sala gimnastyczna. Budynek ma 1145,6 mkw. powierzchni użytkowej. Sama hala ma około 32,9 na 20,75 metra. Zaprojektowano w niej pełnowymiarowe boisko do koszykówki, możliwość podziału przestrzeni kotarą na dwa mniejsze pola treningowe oraz teleskopowe trybuny dla 150 widzów. Są też siłownia, sala wielofunkcyjna, szatnie z natryskami, pomieszczenia dla trenerów i zaplecze techniczne. Obiekt wyposażono w pompę ciepła, wentylację mechaniczną, monitoring, nagłośnienie oraz instalację fotowoltaiczną o mocy 39 kW.

W dokumentach BZP zaznaczono, że zamówienie nie było projektem współfinansowanym ze środków Unii Europejskiej. W odnalezionych przez nas materiałach nie ma natomiast pełnej informacji, z jakich źródeł pokryto ostateczny koszt budowy i w jaki sposób zabezpieczono środki ponad kwotę pierwotnie przeznaczoną na zamówienie.

I tu zaczyna się drugi rozdział tej inwestycji. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 10 ustawy o samorządzie gminnym kultura fizyczna, tereny rekreacyjne i urządzenia sportowe należą do zadań własnych gminy. Sam przepis nie oznacza jednak, że każda szkolna hala musi być bezpłatnie dostępna dla wszystkich. O zasadach korzystania, godzinach otwarcia czy ewentualnych opłatach decyduje sposób zarządzania obiektem.

Dlatego po przecięciu wstęgi pozostają bardzo konkretne pytania: czy mieszkańcy Będkowa będą mogli wynajmować halę wieczorami i w weekendy, czy skorzystają z niej lokalne kluby i stowarzyszenia, ile będzie kosztowała godzina oraz kto będzie zarządzał obiektem?

Bo hala za ponad 10 milionów złotych może być albo świetną szkolną salą, albo prawdziwym sportowym centrum całej gminy. O tym zdecyduje już nie beton, parkiet i stal, lecz regulamin oraz godziny, w których drzwi pozostaną otwarte.

Sześć punktów do lidera

Po ośmiu kolejkach rozgrywek grupy piątej III ligi bilardowej Promyk zgromadził 34 punkty w 16 spotkaniach. Przed zespołem z Czerniewic znajduje się jedynie Trytago Łódź z dorobkiem 40 punktów. Trzecie miejsce zajmuje Frame II Łódź, mający 28 punktów. Oznacza to, że Promyk traci do lidera sześć punktów, ale identyczną przewagę ma nad najbliższym rywalem w tabeli.

Tak wysoka pozycja nie jest dziełem przypadku. W poprzedniej kolejce czerniewiczanie dwukrotnie pokonali Frame Łódź, wygrywając 3:0 oraz 2:1. Wyniki potwierdziły, że młoda drużyna potrafi zachować zimną krew również w spotkaniach, w których każdy pojedynek ma znaczenie dla końcowej klasyfikacji.

Młodość, ambicja i sportowy charakter

Siłą Promyka jest połączenie doświadczenia z młodzieńczą ambicją. Kapitanem zespołu jest Jakub Wiśnik, a w drużynie występują również Piotr Łysoniewski, Bartosz Tracz i Krzysztof Olejnik. Ważną częścią kadry są młode zawodniczki: Marta Staroń, Julia Przeorska, Liliana Pasik oraz Nikola Świderek.

Ich obecność pokazuje, że bilard w Czerniewicach nie jest wyłącznie sposobem spędzania wolnego czasu. To systematyczna praca szkoleniowa, sportowa rywalizacja i możliwość rozwijania talentów, które w przyszłości mogą przynieść kolejne sukcesy.

Dziś dwa mecze. Każdy punkt ma znaczenie

W sobotę, 24 października, UKS Promyk podejmie Tago Łódź, czwarty zespół tabeli, mający dotychczas 18 punktów. Pierwsze spotkanie rozpocznie się o godzinie 12.00, drugie zaplanowano na 14.00. Areną rywalizacji będzie sala gier Promyka przy ulicy Mazowieckiej 88 w Czerniewicach.

Choć gospodarze przystąpią do dwumeczu z wyższej pozycji w tabeli, lekceważenie przeciwnika byłoby poważnym błędem. W bilardzie jeden nieudany ruch może odmienić przebieg pojedynku, a zwycięstwo wymaga koncentracji od pierwszego do ostatniego uderzenia.

Dla Czerniewic będzie to kolejna okazja, by przypomnieć, że wielki sport nie zawsze rodzi się w wielkich miastach. Czasem jego światło zapala się w niewielkiej sali, nad zielonym stołem, gdzie marzenia mają kolor bilardowych bil.

I oby dziś szczęście, choć w bilardzie najważniejsze są umiejętności, również zagrało po stronie Promyka.

Szkolny korytarz, odprawa kadry, obecność służb i wyraźny sygnał alarmowy – tak wyglądały pokazowe ćwiczenia ewakuacyjne przeprowadzone w Szkole Podstawowej nr 10 w Tomaszowie Mazowieckim. Jak wynika z informacji opublikowanych przez miejski portal, scenariusz dotyczył alarmu zagrożenia z powietrza, a uczestnicy ćwiczyli procedury, które w realnej sytuacji mają pomóc w sprawnym i bezpiecznym działaniu.

Na zdjęciach towarzyszących materiałowi widać m.in. odprawę z udziałem kadry kierowniczej i dydaktycznej szkoły, służb mundurowych oraz przedstawicieli miasta. W trakcie ćwiczeń wykorzystano także ręczną syrenę alarmową, a sama ewakuacja prowadzona była przez szkolne piwnice i szatnie. To ważny szczegół, bo w takich działaniach liczy się nie tylko sam sygnał, ale również wybór bezpiecznej drogi przemieszczania i jasny podział ról.

Nie jednorazowy pokaz, ale model dla kolejnych placówek

Najważniejsza informacja dla mieszkańców jest taka, że ćwiczenia w SP nr 10 mają być punktem odniesienia także dla innych tomaszowskich szkół. Już sam tytuł miejskiej publikacji wskazuje, że chodzi o rozwiązanie, które ma zostać wykorzystane szerzej, a nie o pojedyncze wydarzenie o wyłącznie pokazowym charakterze.

Z perspektywy miasta to sygnał, że temat bezpieczeństwa w szkołach jest traktowany systemowo. W praktyce oznacza to potrzebę przeszkolenia dyrektorów, nauczycieli i pracowników placówek, a także wypracowania procedur zrozumiałych dla dzieci i młodzieży. W takich sytuacjach nie wystarczy dokument schowany w segregatorze. Potrzebne są działania, które pozwalają przećwiczyć reakcję w warunkach zbliżonych do rzeczywistych.

W materiałach zdjęciowych widać również, że po zakończeniu ćwiczeń ich przebieg był omawiany przez przedstawicieli miasta, szkoły i służb. Tego typu podsumowanie ma znaczenie praktyczne. To właśnie wtedy można wychwycić, co zadziałało sprawnie, gdzie pojawiły się opóźnienia i które elementy procedur wymagają dopracowania.

Dlaczego takie ćwiczenia są ważne dla Tomaszowa

Temat może wydawać się odległy, dopóki alarm pozostaje tylko scenariuszem. Właśnie dlatego takie ćwiczenia mają sens. Szkoła to miejsce, w którym jednocześnie przebywają setki osób, a każda niejasność, chaos lub brak przygotowania może w krytycznym momencie oznaczać cenne minuty straty.

Dla rodziców najważniejsze jest to, czy placówka potrafi działać spokojnie i według ustalonego planu. Dla nauczycieli kluczowe jest, by wiedzieć, co robić natychmiast po ogłoszeniu alarmu, jak poprowadzić dzieci i gdzie skierować poszczególne grupy. Dla samorządu to z kolei sprawdzian organizacyjny: czy szkoły mają warunki do wdrażania procedur i czy współpraca z odpowiednimi służbami przebiega bez zakłóceń.

Jeśli zapowiadany model ma objąć także inne tomaszowskie szkoły, mieszkańcy mogą oczekiwać kolejnych podobnych działań w placówkach oświatowych. Warto, by za pokazem poszły konkretne rozwiązania organizacyjne, regularne powtórki i jasna informacja dla rodziców, jak szkoły są przygotowywane na sytuacje nadzwyczajne. Bo w bezpieczeństwie najważniejsze nie jest samo ogłoszenie ćwiczeń, lecz to, czy po ich zakończeniu miasto i szkoły są rzeczywiście lepiej przygotowane niż wcześniej.

Nasz artykuł w dużym skrócie

Duże zmiany w przetargu na „elektryki” – Urzędnicy podjęli decyzję o wydłużeniu czasu na przygotowanie ofert w kluczowym postępowaniu na zakup ekologicznego taboru autobusowego dla regionu.

• Dwutygodniowe opóźnienie procedury – pierwotny termin otwarcia ofert wyznaczony na 26 października został unieważniony. Nowe otwarcie nastąpi 9 listopada o godzinie 10:00.
• Lakoniczne uzasadnienie urzędników – oficjalna dokumentacja przetargowa jako bezpośrednią przyczynę przesunięcia terminów wskazuje jedynie „aktualizację informacji”. W specyfikacji nie doprecyzowano jednak, jakie konkretnie powody techniczne lub formalne wymusiły tę korektę.

26 października już nieaktualny. Teraz 9 listopada

Jeszcze miesiąc temu kalendarz był jasny. Wielki przetarg taborowy Tomaszowa i Lubochni miał wejść w decydującą fazę 26 października. Do godziny 9.30 producenci mieli składać swoje oferty, a o godz. 10.00 zamawiający planował ich otwarcie.

Takiego scenariusza już nie będzie.

W opublikowanej 22 października zmianie ogłoszenia wyznaczono nowy termin: 9 listopada 2026 roku, godz. 9.30. Otwarcie ofert ma nastąpić tego samego dnia o godz. 10.00. Tym samym potencjalni dostawcy autobusów otrzymali dodatkowych 14 dni.

Zmienił się również termin związania ofertą. W pierwotnej dokumentacji wykonawcy mieli pozostawać związani złożonymi ofertami do 23 stycznia 2027 roku. Po zmianie termin ten przesunięto na 6 lutego 2027 roku. To również dokładnie dwa tygodnie.

Samo przesunięcie terminu nie jest w zamówieniach publicznych wydarzeniem nadzwyczajnym. Przy inwestycji tej skali znacznie ciekawsze jest pytanie: co spowodowało zmianę?

I tu oficjalny komunikat pozostawia niedosyt. W części dotyczącej przyczyn korekty znajduje się jedynie lakoniczne określenie: „Aktualizacja informacji”.

Prawo pozwala wydłużyć termin. Ale powód powinien być widoczny w dokumentacji

Prawo zamówień publicznych przewiduje sytuacje, w których zamawiający powinien dać wykonawcom dodatkowy czas.

Zgodnie z art. 137 ust. 6 ustawy Prawo zamówień publicznych, jeżeli zmiany Specyfikacji Warunków Zamówienia są istotne dla przygotowania oferty albo wymagają od wykonawców dodatkowego czasu na zapoznanie się z nimi, zamawiający przedłuża termin składania ofert.

Inny mechanizm opisuje art. 135 Pzp. Wykonawcy mogą zwracać się o wyjaśnienia treści SWZ, a jeżeli zamawiający nie zdąży udzielić wymaganych wyjaśnień w ustawowym terminie, termin składania ofert również może zostać wydłużony. Co istotne, samo przedłużenie terminu składania ofert nie powoduje automatycznie ponownego otwarcia wcześniejszego ustawowego terminu na zadawanie pytań.

Możliwości prawnych jest więc kilka. Nie oznacza to jednak, że którakolwiek z nich była przyczyną zmiany właśnie w tomaszowskim postępowaniu.

Dopóki nie zostaną przeanalizowane wszystkie opublikowane modyfikacje SWZ, odpowiedzi na pytania wykonawców i ewentualne korekty załączników technicznych, nie należy dopisywać przetargowi historii, której dokumenty jeszcze nie potwierdzają.

41,45 mln zł. Ale to nie jest jeszcze cena autobusów

To jeden z najważniejszych przetargów miasta w 2026 roku.

Szacunkowa wartość zamówienia wynosi 41 450 000 zł netto. To jednak kwota szacunkowa ustalona na potrzeby postępowania, a nie cena, którą Tomaszów już zgodził się zapłacić.

Ostateczny rachunek poznamy dopiero po otwarciu ofert, a później po wyborze wykonawcy i podpisaniu umowy.

Nie można również podzielić 41,45 mln zł przez 13 i uznać otrzymanego wyniku za cenę jednego autobusu.

Przetarg obejmuje bowiem znacznie więcej.

Dwanaście autobusów elektrycznych i siedem stacji ładowania otrzyma Tomaszów Mazowiecki. Jeden autobus przeznaczony jest dla Gminy Lubochnia. W zakres kontraktu wchodzą ponadto m.in. szkolenia pracowników, specjalistyczne narzędzia i urządzenia, elektronika, oprogramowanie, systemy potrzebne do obsługi pojazdów oraz dokumentacja techniczna. Użytkownikiem tomaszowskich pojazdów będzie Miejski Zakład Komunikacyjny. Okres realizacji zamówienia określono na 17 miesięcy, a wadium wynosi 350 tys. zł.

48,44 mln zł za cały projekt. Ponad 28 mln z Unii

Jest jeszcze drugi rachunek i właśnie on czyni całe postępowanie szczególnie interesującym.

Oficjalna strona Miejskiego Zakładu Komunikacyjnego podaje, że wartość całego projektu „Transport niskoemisyjny/bezemisyjny” wynosi 48 437 290,98 zł, natomiast wkład Funduszy Europejskich to 28 073 935,96 zł. Projekt obejmuje 13 autobusów elektrycznych, siedem mobilnych ładowarek dwustanowiskowych oraz dwa elementy Systemu Informacji Pasażerskiej.

Już we wrześniu zwracaliśmy na NaszTomaszow.pl uwagę na ciekawą relację pomiędzy tymi liczbami.

Szacunkowe 41,45 mln zł netto, po czysto arytmetycznym doliczeniu 23 proc. VAT, daje około 50,98 mln zł brutto. Tymczasem publikowana wartość całego projektu to około 48,44 mln zł.

Nie oznacza to automatycznie, że projekt jest niedoszacowany albo że miastu brakuje pieniędzy. W grę mogą wchodzić zasady kwalifikowalności VAT, różne zakresy kosztów, aktualizacja budżetu projektu czy sposób rozliczenia poszczególnych partnerów. Nadal jednak jest to różnica wymagająca wyjaśnienia. Pisaliśmy o niej już przy ogłoszeniu przetargu 21 września.

Dofinansowanie europejskie przekracza 28 mln zł. Pozostała część wartości projektu musi mieć inne źródła finansowania, ale bez szczegółowego aktualnego montażu finansowego nie należy automatycznie przedstawiać całej różnicy jako wydatku z budżetu Tomaszowa. W przedsięwzięciu uczestniczy również Lubochnia.

Cena to tylko 60 procent punktów

Przetarg nie jest prostą aukcją pod hasłem „kto taniej”.

Cena stanowi 60 proc. oceny oferty. Pozostałe 40 punktów zależy od parametrów autobusów i warunków gwarancyjnych.

Punktowane są m.in. długość gwarancji całopojazdowej, gwarancja na elektryczny układ napędowy, pojemność magazynów energii, zużycie prądu w teście SORT-2, rozwiązania aerodynamiczne oraz okres gwarancji na ładowarki. Pierwotne ogłoszenie przewidywało nawet 10 punktów za autobusy dysponujące pojemnością magazynu energii od 600 do 630 kWh.

Z porównania opublikowanych wersji ogłoszeń nie wynika, aby sama podstawowa konstrukcja systemu punktowego została wraz z przesunięciem terminu zasadniczo przebudowana. Wciąż jednak kluczowe znaczenie mają załączniki techniczne i kolejne modyfikacje SWZ.

To właśnie tam może kryć się odpowiedź na pytanie o dodatkowe 14 dni.

Elektryczna rewolucja w MZK będzie znacznie większa niż dotychczas

Tomaszów nie zaczyna przygody z autobusami elektrycznymi od zera.

MZK ma już dwa Solarisy Urbino 12 electric, kupione wraz z mobilną ładowarką za 7,995 mln zł brutto. Autobusy wyposażono w baterie o pojemności 420 kWh, a wymagany zasięg wynosił co najmniej 300 kilometrów. Pojazdy pojawiły się na tomaszowskich ulicach latem 2026 roku.

Nowe zamówienie oznacza jednak zupełnie inną skalę. Do miasta ma trafić kolejnych 12 elektryków.

Jeżeli obecne dwa pojazdy pozostaną w eksploatacji, Tomaszów będzie dysponował co najmniej 14 autobusami elektrycznymi. To już nie eksperyment ani pojedynczy zakup. To zasadnicza zmiana struktury miejskiego taboru, która będzie miała konsekwencje dla energetyki zajezdni, organizacji serwisu, zapotrzebowania na moc, kosztów energii oraz przyszłych wydatków związanych z bateriami.

Dlatego w tym postępowaniu równie ważne jak cena zakupu będą koszty następnych dziesięciu lat.

Dlaczego dodatkowe dwa tygodnie?

Na razie odpowiedź brzmi: nie wiemy.

Wiemy, że termin zmieniono. Wiemy, że zmianę przesłano do publikacji 21 października, a dzień później ukazała się w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Wiemy również, że nowy termin składania ofert wyznaczono na 9 listopada, a związania ofertą – na 6 lutego 2027 roku.

Nie ma natomiast podstaw do stwierdzenia, że postępowanie znalazło się w kłopotach. Dwa tygodnie przy siedemnastomiesięcznym kontrakcie nie muszą oznaczać poważnego opóźnienia.

Przy zamówieniu wartym dziesiątki milionów złotych warto jednak wiedzieć, czy termin przesunięto wskutek pytań producentów, zmiany parametrów technicznych autobusów lub ładowarek, korekty warunków przetargu czy z zupełnie innego powodu.

Istotne jest także, czy przesunięcie otwarcia ofert będzie miało jakikolwiek wpływ na datę zakończenia projektu i terminy wynikające z umowy o unijne dofinansowanie.

To pytania, które warto skierować do Urzędu Miasta.

9 listopada poznamy pierwszy prawdziwy test rynku

Wielkie publiczne inwestycje przez wiele miesięcy istnieją przede wszystkim w prezentacjach, uchwałach, tabelach i komunikatach prasowych. Ich prawdziwy test przychodzi dopiero wtedy, gdy rynek mówi: „za tyle jesteśmy gotowi to zrobić”.

Dla tomaszowskich autobusów takim dniem miał być 26 października.

Teraz będzie nim 9 listopada 2026 roku.

Dopiero po otwarciu ofert dowiemy się, ilu producentów chce walczyć o kontrakt, czy szacunek 41,45 mln zł okaże się realistyczny i czy największy od lat program wymiany tomaszowskiego taboru zmieści się w finansowych ramach przygotowanych przez samorządy.

A wcześniej pozostaje jeszcze jedno, pozornie proste pytanie: co wydarzyło się pomiędzy 21 września a 22 października, że przetarg potrzebował dodatkowych dwóch tygodni?

Postępowanie zakończyło się podpisaniem umowy z firmą DKS sp. z o.o. z Kowal w województwie pomorskim. Jej wartość wynosi 378 151,20 zł. Umowę zawarto już 16 października, natomiast informację o wyniku opublikowano tydzień później, 23 października.

Do postępowania wpłynęła jedna oferta. Nie została odrzucona. W dokumentach BZP ta sama kwota – 378 151,20 zł – figuruje więc jednocześnie jako cena najniższa, najwyższa i cena oferty wybranej.

To nie jest po prostu zakup 70 komputerów

Pierwsze skojarzenie może być proste: prawie 380 tys. zł za 70 komputerów oznacza ponad 5 tys. zł za sztukę. Tyle że takie porównanie byłoby zbyt daleko idącym uproszczeniem.

Powiat komputerów nie kupuje. Zawarta została umowa na usługę długoterminowego najmu. Oprócz sprzętu wykonawca ma zapewnić odpowiednie akcesoria, licencje, dokumentację oraz obsługę serwisową i gwarancyjną przez pełne trzy lata. Dokumentacja przetargowa wskazuje także na serwis typu On-Site Next Business Day, a więc wykonywany u użytkownika z założonym szybkim czasem reakcji.

Sprzęt ma mieć konstrukcję All-in-One, czyli komputer i monitor umieszczone w jednej obudowie. W wymaganiach znalazły się m.in. regulowana podstawa i możliwość beznarzędziowego dostępu do pamięci RAM.

Dlatego zestawianie wartości całej trzyletniej umowy z ceną przypadkowego komputera znalezionego w sklepie internetowym byłoby metodologicznie błędne.

Ale rachunek nadal jest interesujący.

Jeżeli czysto arytmetycznie podzielimy 378 151,20 zł przez 70 stanowisk i 36 miesięcy, otrzymamy około 150 zł miesięcznie za jedno stanowisko komputerowe. W całym okresie trzech lat na jedno urządzenie przypada około 5402 zł.

To jednak koszt pakietu: sprzętu, finansowania jego użytkowania, wymaganych licencji i akcesoriów oraz trzyletniej obsługi technicznej.

I właśnie dlatego najważniejszego pytania nie powinno się formułować: „dlaczego komputer kosztuje 5400 zł?”, lecz inaczej:

czy trzyletni koszt najmu z serwisem jest korzystniejszy dla podatników od zakupu sprzętu na własność i samodzielnego utrzymywania go przez urząd?

Po trzech latach sprzęt nadal nie musi należeć do Powiatu

W opisie zamówienia znalazło się prawo wykupu komputerów po zakończeniu trzyletniego najmu. Oficjalne ogłoszenie o wyniku potwierdza zarówno 36-miesięczny okres umowy, jak i sam charakter najmu.

To bardzo istotny element całej układanki.

Jeżeli po zapłaceniu 378 tys. zł Powiat zechce zatrzymać urządzenia, znaczenie będzie miała cena wykupu. Dopiero suma rat najmu oraz ewentualnej końcowej ceny przejęcia sprzętu pokaże rzeczywisty koszt uzyskania własności 70 komputerów.

W dostępnej treści ogłoszenia o wyniku postępowania nie podano wartości przyszłego wykupu. Nie można więc na obecnym etapie odpowiedzialnie twierdzić, że po trzech latach urządzenia staną się własnością Powiatu bez dodatkowej opłaty.

To jedna z informacji, o którą warto zapytać Starostwo Powiatowe.

Jedna oferta. Czy to problem?

Do przetargu zgłosiła się tylko jedna firma.

Sam ten fakt nie oznacza nieprawidłowości i nie jest podstawą do automatycznego unieważnienia postępowania.

Prawo zamówień publicznych przewiduje obowiązek unieważnienia m.in. wtedy, gdy nie złożono żadnej oferty albo gdy wszystkie złożone oferty podlegają odrzuceniu. Jedna prawidłowa oferta może zatem wystarczyć do zawarcia umowy.

Problem jest inny: przy jednym oferencie znika możliwość rzeczywistego porównania cen zaproponowanych przez konkurujące ze sobą firmy.

W tym postępowaniu ma to szczególne znaczenie, ponieważ cena stanowiła 100 proc. kryterium wyboru oferty. Nie przyznawano dodatkowych punktów np. za wydłużony serwis czy inne parametry. Co więcej, przed wszczęciem postępowania zamawiający wskazał, że nie przeprowadzał konsultacji rynkowych.

Żadna z tych okoliczności nie przesądza oczywiście, że Powiat przepłaca. Powodują jednak, że odpowiedź na pytanie o sposób wcześniejszego oszacowania kosztów staje się tym bardziej interesująca.

Wynajem komputerów nie jest pomysłem pozbawionym sensu

Model wybrany przez Powiat ma również swoje zalety.

Urząd nie musi jednorazowo wydawać dużej kwoty na zakup urządzeń, ma przez trzy lata zapewnioną obsługę gwarancyjną i serwisową, a część ryzyka związanego z awariami sprzętu zostaje przeniesiona na wykonawcę.

W dokumentach przewidziano nawet kary związane z obsługą techniczną. Za przekroczenie określonego czasu reakcji serwisowej czy przedłużającą się przerwę w działaniu urządzenia wykonawcy mogą grozić kary naliczane godzinowo.

W administracji ma to znaczenie. Zepsuty komputer nie jest tylko niedogodnością pracownika. Może oznaczać opóźnienie w obsłudze mieszkańców, wydawaniu decyzji albo dostępie do systemów informatycznych.

Najem sprzętu komputerowego przypomina więc trochę leasing samochodów: płaci się nie tylko za przedmiot, ale także za przewidywalność kosztów, dostępność i ograniczenie części ryzyka.

Tyle że w przypadku samorządu rachunek płaci mieszkaniec.

Bezpieczeństwo nie zaczyna się w chwili alarmu

Celem spotkania – jak informuje tomaszowskie starostwo – jest przygotowanie dzieci, młodzieży, rodziców i całych rodzin do właściwego zachowania w sytuacjach kryzysowych oraz po usłyszeniu sygnałów alarmowych. Powiat zachęca, aby na trening przychodzić właśnie całymi rodzinami.

I być może to najważniejsza część całej idei. W sytuacji zagrożenia nawet najlepsza instrukcja niewiele pomoże, jeżeli pierwszy raz zobaczymy ją wtedy, gdy trzeba będzie działać natychmiast. Bezpieczeństwo przypomina trochę ćwiczenia przeciwpożarowe w szkole czy próbę ewakuacji z zakładu pracy: dopóki nic się nie dzieje, procedury mogą wydawać się przesadą. Kiedy jednak przychodzi kryzys, kilka wcześniej przećwiczonych zachowań może zdecydować o tym, czy działamy metodycznie, czy ulegamy chaosowi.

Krajowy Trening Rodzinny prowadzony jest w ramach Akademii Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Program ma budować społeczną odporność na sytuacje kryzysowe i zamieniać wiedzę zawartą m.in. w rządowym „Poradniku bezpieczeństwa” w praktyczne umiejętności obywateli.

A jeśli naprawdę zawyją syreny?

Warto przy tej okazji przypomnieć rzecz podstawową. Obowiązujące obecnie w Polsce sygnały alarmowe określa rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 14 maja 2025 roku.

Modulowany dźwięk syreny trwający trzy minuty oznacza ogłoszenie alarmu. Ciągły, jednostajny dźwięk trwający trzy minuty oznacza jego odwołanie.

To rozróżnienie warto zapamiętać. W przypadku ogłoszenia alarmu Rządowe Centrum Bezpieczeństwa zaleca przede wszystkim sprawdzenie oficjalnych komunikatów i stosowanie się do przekazywanych instrukcji. Informacje mogą pojawić się poprzez Alert RCB, radio, telewizję, internet, Regionalny System Ostrzegania, megafony oraz inne kanały wykorzystywane przez służby.

Sama syrena jest bowiem ostrzeżeniem, a nie kompletną instrukcją zachowania. To kolejne komunikaty powinny wyjaśnić, jakiego rodzaju zagrożenie wystąpiło i co mieszkańcy powinni zrobić.

To już drugie takie spotkanie w Tomaszowie

Sobotnie wydarzenie nie jest pierwszą odsłoną Krajowego Treningu Rodzinnego w Tomaszowie Mazowieckim.

17 października podobne przedsięwzięcie zorganizowało miasto w Szkole Podstawowej nr 1 przy ul. L.W. Maya. W tamtym przypadku program był opisany znacznie dokładniej. Mieszkańcy poznawali zasady postępowania po usłyszeniu sygnału alarmowego, znaczenie Alertów RCB, sposoby wyznaczania bezpiecznych miejsc oraz zasady przygotowania rodzinnego planu bezpieczeństwa. Omawiano również procedury obowiązujące w szkołach podczas sytuacji zagrożenia.

W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele policji, Państwowej Straży Pożarnej, OSP, zabezpieczenia medycznego, miejskiego Wydziału Zarządzania Kryzysowego i Monitoringu, Wydziału Edukacji oraz Jednostki Strzeleckiej JS1002.

Nie oznacza to jednak, że identyczny program zostanie przeprowadzony 24 października w II LO. W zaproszeniu Starostwa Powiatowego nie opublikowano szczegółowego harmonogramu zajęć ani listy uczestniczących służb. Wiadomo jedynie, że szkolenie ma dotyczyć właściwego zachowania w sytuacjach kryzysowych i po usłyszeniu sygnałów alarmowych.

Dlaczego takich treningów jest coraz więcej?

Od 1 stycznia 2025 roku obowiązuje ustawa z 5 grudnia 2024 roku o ochronie ludności i obronie cywilnej. To właśnie ona na nowo porządkuje w Polsce system przygotowania państwa, samorządów, służb i mieszkańców na sytuacje zagrożenia. Reguluje między innymi zasady ostrzegania i alarmowania ludności, planowanie ochrony ludności, funkcjonowanie obiektów zbiorowej ochrony oraz organizację obrony cywilnej.

Nie jest to więc wyłącznie odpowiedź na wojenną rzeczywistość za naszą wschodnią granicą. Kryzys może mieć wiele twarzy: gwałtowna burza, powódź, wielka awaria energetyczna, skażenie, pożar, katastrofa komunikacyjna czy inne wydarzenie wymagające szybkiego ostrzeżenia tysięcy ludzi.

I właśnie dlatego wiedza, która jeszcze kilka lat temu wielu osobom kojarzyła się przede wszystkim z lekcjami przysposobienia obronnego, ponownie staje się elementem codziennego bezpieczeństwa.

Nie chodzi o budowanie atmosfery zagrożenia. Wręcz przeciwnie. Najbardziej niebezpieczna jest sytuacja, w której syrena zaczyna wyć, a my nie wiemy nawet, co oznacza jej dźwięk.

Krajowy Trening Rodzinny w Tomaszowie Mazowieckim

Sobota, 24 października 2026 r.
godz. 10.00
Hala sportowa II LO im. Stefana Żeromskiego
ul. Jałowcowa 10, Tomaszów Mazowiecki
Wstęp wolny

Starostwo zachęca do udziału dzieci, młodzież, rodziców i całe rodziny.

Bo bezpieczeństwo – trochę jak pierwsza pomoc – jest jedną z tych umiejętności, których najlepiej nigdy nie musieć wykorzystywać. Ale jeśli nadejdzie chwila próby, nie powinno się dopiero wtedy otwierać instrukcji.

Przesłuchania konkursowe rozpoczną się w piątek, 6 listopada 2026 roku, o godzinie 9.30 w sali widowiskowej budynku Urzędu Gminy w Rzeczycy przy ul. Parkowej 1. Organizatorem wydarzenia jest Gminny Ośrodek Kultury w Rzeczycy. Informację o tegorocznej edycji opublikowano 8 października na oficjalnej stronie samorządu.

I chociaż w świecie telewizyjnych talent show o wyniku decydują często światła, montaż, SMS-y i kilka minut antenowej sławy, tutaj wszystko wygląda inaczej. Jest scena, jury, podkład muzyczny, kilka minut na zaprezentowanie piosenki i młody człowiek, który musi przekonać słuchaczy przede wszystkim własnym głosem i interpretacją.

Festiwal, który wrósł w kulturalny kalendarz regionu

Siedemnasta edycja najlepiej pokazuje, że „Złote Łabędzie” nie są już jednorazowym konkursem organizowanym przy okazji gminnego wydarzenia. Przez lata festiwal zbudował własną markę i zaczął przyciągać wykonawców daleko spoza Rzeczycy.

Już podczas IX edycji w 2016 roku do konkursu zgłosili się uczestnicy z ośmiu powiatów: tomaszowskiego, opoczyńskiego, rawskiego, bełchatowskiego, brzezińskiego, piotrkowskiego, łowickiego i grójeckiego. Na rzeczycką scenę przyjechali wówczas młodzi wykonawcy m.in. z Tomaszowa Mazowieckiego, Rawy Mazowieckiej, Opoczna, Drzewicy, Jeżowa, Kleszczowa czy Domaniewic. Przewodniczącą jury była Marta Markowska związana wówczas z Łódzkim Domem Kultury.

W kolejnych latach zasięg imprezy się utrzymywał. Przy okazji edycji z 2021 roku podkreślano, że w poprzednich festiwalach występowali młodzi artyści nie tylko z powiatu tomaszowskiego, ale również rawskiego, opoczyńskiego, łowickiego, skierniewickiego, łaskiego oraz grójeckiego.

To ważne, bo w przypadku takich wydarzeń liczy się coś więcej niż samo wręczenie dyplomów. Dziecko czy nastolatek przygotowujący piosenkę przez wiele tygodni dostaje możliwość porównania swoich umiejętności z rówieśnikami z innych szkół i ośrodków kultury. Dla nauczyciela lub instruktora to z kolei sprawdzian własnej pracy. A dla części uczestników – pierwszy moment, kiedy muzyczne hobby zaczyna przypominać coś więcej niż śpiewanie podczas szkolnej akademii.

Tomaszowskie głosy dobrze znają tę scenę

„Złote Łabędzie” od lat są także ważnym miejscem dla młodych wokalistów z Tomaszowa Mazowieckiego i całego powiatu.

Podczas XV edycji w 2024 roku bardzo dobrze zaprezentowali się wychowankowie Powiatowego Centrum Animacji Społecznej w Tomaszowie Mazowieckim. Florentyna Jaworska zwyciężyła w kategorii klas 0–III, a Iga Wróbel zajęła drugie miejsce. Wśród uczniów klas IV–VI wygrała Zuzanna Dróżdż, druga była Justyna Sadowska. Dominika Kwiatkowska zwyciężyła w kategorii klas VII–VIII, natomiast w grupie szkół ponadpodstawowych pierwsze miejsce zdobyła Maja Ludwiczak, a drugie Oliwia Książczak.

Skala rywalizacji potrafi być spora. Jedna z uczestniczek XV edycji, reprezentująca Zespół Szkolno-Przedszkolny w Zawadzie, konkurowała w swojej grupie aż z 23 wykonawcami.

Również ubiegłoroczna, XVI edycja przyniosła występy reprezentantów lokalnych szkół. W kategorii klas VII–VIII pierwsze miejsce zdobyła Justyna Nita ze Studia Piosenki TON w Opocznie, drugie Aleksandra Jaworska ze Szkoły Podstawowej w Rzeczycy, a trzecie Karolina Wasiak, również reprezentująca rzeczycką szkołę.

Nie tylko czystość dźwięku

Regulamin tegorocznej edycji został umieszczony na stronie gminy jako osobny plik PDF, podobnie jak karta zgłoszeniowa. W chwili naszej weryfikacji odnośnik do regulaminu nie pozwalał jednak na jego prawidłowe pobranie. Sama strona urzędu potwierdza datę, godzinę oraz miejsce konkursu.

Można natomiast zobaczyć, jak festiwal był zorganizowany przed rokiem. W XVI edycji uczestnikami mogły być osoby do 20. roku życia. Rywalizację podzielono na cztery grupy: klasy 0–III, IV–VI, VII–VIII oraz młodzież szkół średnich i starszą. Oceniani byli soliści, duety, grupy wokalne i zespoły.

Co ciekawe, jury nie miało oceniać jedynie tego, czy ktoś „czysto śpiewa”. Wśród kryteriów znalazły się również muzykalność, własna interpretacja piosenki, osobowość sceniczna, ekspresja, dojrzałość estradowa oraz właściwy dobór repertuaru. Najlepszy wykonawca mógł otrzymać Grand Prix festiwalu i statuetkę „Złotego Łabędzia”.

Czy identyczne zasady będą obowiązywały 6 listopada 2026 roku, będzie można stwierdzić dopiero po udostępnieniu sprawnego pliku z tegorocznym regulaminem.

Najważniejszy może być jednak pierwszy krok

W przypadku konkursów dziecięcych łatwo patrzeć wyłącznie na tabelę wyników. Kto pierwszy, kto drugi, komu przypadło wyróżnienie. Tymczasem być może najciekawsze historie rozgrywają się poza podium.

To kilka minut przed wyjściem zza kulis. Nauczyciel poprawiający mikrofon. Rodzic siedzący kilka rzędów dalej. Pierwsze światło sceny. Pierwsza pomyłka, której publiczność prawdopodobnie nawet nie zauważy. I ta chwila po ostatnim dźwięku, kiedy napięcie puszcza.

Nie każdy uczestnik „Złotych Łabędzi” zostanie zawodowym wokalistą. Nie każdy powinien. Ale kultura lokalna właśnie w takich miejscach wykonuje swoją najważniejszą pracę: daje młodemu człowiekowi scenę, zanim ten będzie wiedział, czy kiedykolwiek będzie jej potrzebował.

Dlatego podczas XVII edycji warto patrzeć nie tylko na nazwiska laureatów. Być może znacznie ciekawsze okażą się historie tych, którzy 6 listopada po raz pierwszy staną przed publicznością i usłyszą: „teraz ty”.

XVII Festiwal Piosenki Dziecięcej i Młodzieżowej „Złote Łabędzie – Rzeczyca 2026” odbędzie się 6 listopada. Początek przesłuchań o godz. 9.30 w sali widowiskowej budynku Urzędu Gminy w Rzeczycy przy ul. Parkowej 1. Organizatorem jest Gminny Ośrodek Kultury w Rzeczycy.

Metaopis: XVII Festiwal „Złote Łabędzie” odbędzie się 6 listopada 2026 r. w Rzeczycy. Młodzi wokaliści ponownie staną do muzycznej rywalizacji.

Dobrym kolejnym materiałem będzie relacja z 6 listopada oparta nie tylko na wynikach, ale na 2–3 krótkich historiach uczestników — wtedy z zapowiedzi powstanie naprawdę mocny lokalny reportaż.

Każdy, kto w ostatnich dniach przechodził północną pierzeją placu Kościuszki, mógł zauważyć zmianę. Charakterystyczne drewniane drzwi wejściowe świątyni zostały zdemontowane. Otwór wejściowy zabezpieczono tymczasowymi płytami.

Nie jest to jednak kolejny akt niszczenia starego Tomaszowa ani przygotowanie do wymiany historycznej stolarki na współczesną. Wręcz przeciwnie. Drzwi pojechały do specjalistycznego warsztatu, gdzie mają zostać poddane renowacji, a następnie wrócić na swoje miejsce. Proboszcz Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Tomaszowie Mazowieckim, ks. Bogusław Sebesta,   podkreśla rzecz najważniejszą z punktu widzenia ochrony zabytku: „To, co oryginalne, zostaje”.

I właściwie w tych kilku słowach zawiera się sens całej operacji.

W przypadku ponad dwustuletniego budynku konserwacja nie powinna oznaczać stworzenia czegoś, co jedynie wygląda na stare. Chodzi o zachowanie możliwie największej części autentycznej substancji – drewna, konstrukcji, sposobu wykonania i detali, których dotykali ludzie żyjący tutaj wiele pokoleń przed nami.

Nie tylko główne drzwi

Zakres rozpoczętego właśnie etapu jest znacznie większy niż mogłoby wynikać z samego widoku zabezpieczonego wejścia.

Renowacją objęta zostanie zewnętrzna stolarka drzwiowa i okienna. Konserwatorzy mają uzupełnić brakujące szyby oraz odtworzyć lub wymienić uszkodzone szprosy, czyli drewniane elementy dzielące powierzchnię okien. Odtworzone ma zostać także brakujące półkoliste okno.

Osobnym zadaniem będzie rekonstrukcja drzwi od strony zakrystii. Oryginalna stolarka w tym miejscu nie przetrwała – została w przeszłości zastąpiona drzwiami metalowymi. Teraz wejście ma odzyskać formę odpowiadającą historycznemu charakterowi budynku.

To właśnie przy takich pracach zaczyna się prawdziwa konserwatorska archeologia. Trzeba ustalić nie tylko rozmiar elementu, ale również jego dawny wygląd, konstrukcję, rodzaj drewna, sposób łączenia poszczególnych części czy układ podziałów okiennych.

W nowym budownictwie wystarczy zamówić drzwi z katalogu. W zabytku katalogiem jest sam budynek.

Czas płynie również dla konserwatorów

Prace mają określony harmonogram. Jak poinformował ks. Bogusław Sebesta, przynajmniej 75 procent zakresu powinno zostać wykonane do końca 2026 roku. Taki termin wynika z umowy dotyczącej zewnętrznego finansowania przedsięwzięcia.

Pozostała część, finansowana z wkładu własnego, może zostać dokończona do końca marca 2027 roku.

Jedno natomiast już wiadomo: to, o czym jeszcze kilka tygodni temu pisaliśmy na NaszTomaszow.pl w czasie przyszłym, właśnie stało się faktem.

92 tysiące złotych z miasta. Radni zgodzili się na dotację

30 września informowaliśmy o przygotowanej przez miasto dotacji wynoszącej do 92 tys. zł. Środki przeznaczono właśnie na zadanie zatytułowane „Prace ratunkowe – kompleksowy remont i rekonstrukcja stolarki kościoła św. Trójcy w Tomaszowie Mazowieckim”.

Miasto wspiera renowację świątyni kolejny rok. W 2025 roku samorząd przeznaczył na prace przy zabytku 100 tys. zł. Obecne 92 tys. zł są więc częścią większego procesu, a nie pojedynczym zastrzykiem pieniędzy.

Zgodnie z lokalnymi zasadami przyznawania takich dotacji miejskie dofinansowanie może sięgać maksymalnie 80 procent kosztów zadania.

Dlaczego miasto płaci za remont kościoła?

Przy każdej tego rodzaju dotacji pojawia się pytanie: dlaczego samorząd finansuje prace w budynku należącym do wspólnoty religijnej?

Odpowiedź znajduje się w przepisach dotyczących ochrony zabytków.

Art. 81 ustawy z 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami pozwala gminom, powiatom i samorządom województw udzielać dotacji na prace konserwatorskie, restauratorskie oraz roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru lub znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków. Ustawa przewiduje możliwość finansowania w granicach określonych prawem nawet do 100 proc. koniecznych nakładów, przy czym lokalny samorząd może wprowadzić własne, niższe limity.

Co więcej, art. 82 ustawy mówi wprost, że dofinansowanie prac przy zabytkach wpisanych do rejestru jest zadaniem z zakresu administracji publicznej.

Nie jest to zatem finansowanie działalności religijnej parafii. Publiczne pieniądze przeznaczane są na ochronę zabytku stanowiącego część dziedzictwa miasta.

Kościół św. Trójcy znajduje się w rejestrze zabytków, a miejski Gminny Program Rewitalizacji wymienia go wśród obiektów zabytkowych położonych na obszarze rewitalizacji przy placu Kościuszki.

Kościół, który był tutaj przed miastem

Żeby zrozumieć, dlaczego warto walczyć o stare drzwi i kilkusetletnie kawałki drewna, trzeba cofnąć się do Tomaszowa, który nie miał jeszcze praw miejskich.

Budowę protestanckiego kościoła św. Trójcy rozpoczęto w 1823 roku. Bryła była gotowa już w następnym roku, natomiast prace wykończeniowe trwały do 1829 roku. Tomaszów otrzymał prawa miejskie dopiero w 1830 roku.

Świątynia powstawała dla ewangelickich osadników sprowadzanych do rozwijającej się osady przemysłowej. Wśród nich znajdowali się tkacze, sukiennicy i rzemieślnicy, których praca miała stworzyć gospodarcze fundamenty późniejszego miasta.

Centralnym punktem powstającego Tomaszowa był obecny plac Kościuszki, wówczas Rynek św. Józefa. Antoni Ostrowski planował go jako przestrzeń handlową, mieszkalną, ale także religijną. Kościół św. Trójcy stał się jednym z pierwszych monumentalnych elementów tej urbanistycznej układanki.

Obok powstały plebania i szkoła. Później plac obudowywały kamienice. Z niewielkiej osady wyrastało miasto fabryczne.

I właśnie dlatego św. Trójca nie jest wyłącznie zabytkiem architektury sakralnej.

To jeden z nielicznych materialnych świadków narodzin Tomaszowa przemysłowego.

Dwieście lat patrzenia na plac Kościuszki

Zmieniały się państwa, granice i ustroje. Rynek św. Józefa został placem Kościuszki. Pojawiały się fabryki, znikały fabryki. Przez centrum przejeżdżały dorożki, autobusy, później tysiące samochodów. Tomaszów przeżył wojny, okupację, zagładę znacznej części swoich mieszkańców, PRL i transformację po 1989 roku.

Kościół stał.

Nie zawsze w dobrym stanie. Przez wiele lat świątynia niszczała, a zakres koniecznych prac stawał się coraz większy. W ostatnich latach renowację zaczęto prowadzić etapami. Wykonano między innymi prace przy dachu i elewacji frontowej. Teraz przyszła kolej na stolarkę.

Drewno jest szczególnym świadkiem historii. Kamienna ściana może przetrwać stulecia właściwie bez dotyku człowieka. Drzwi nie mają takiego luksusu. Są otwierane i zamykane tysiące razy. Mokną, schną, przemarzają, nagrzewają się od słońca. Każde kolejne pokolenie zostawia na nich własny, niemal niewidoczny ślad.

Dlatego zdanie proboszcza: „To, co oryginalne, zostaje” ma znaczenie większe, niż mogłoby się wydawać.

Bo w konserwacji zabytku najłatwiej zrobić coś nowego, równego i perfekcyjnego.

Znacznie trudniej uratować coś starego.

Teraz warto zajrzeć konserwatorom przez ramię

Rozpoczęcie prac otwiera także kilka ciekawych tematów, do których NaszTomaszow.pl zamierza wrócić.

Pierwszy dotyczy pieniędzy: jaka jest pełna wartość obecnego etapu i z jakich dokładnie źródeł, obok miejskiej dotacji i wkładu parafii, jest on finansowany?

Drugi jest jeszcze ciekawszy z punktu widzenia historii. Ile autentycznej, XIX-wiecznej stolarki uda się zachować? Czy po zdjęciu kolejnych warstw farby i późniejszych napraw pojawiły się ślady pierwotnego sposobu wykonania drzwi lub okien? Czy odnaleziono dawne okucia, znaki rzemieślników, pierwotne kolory albo elementy, których wcześniej nie było widać?

Przy zabytkach czasami właśnie wtedy rozpoczyna się najbardziej fascynująca część remontu.

Bo stary budynek podczas konserwacji potrafi przemówić.

Trzeba tylko umieć go słuchać.

A kościół św. Trójcy ma Tomaszowowi do opowiedzenia historię dłuższą niż historia samego miasta.

Miejskie Centrum Kultury w Ujeździe organizuje Tydzień Aktywnego Seniora, który potrwa od poniedziałku 26 października do piątku 30 października 2026 roku. Oficjalna zapowiedź wydarzenia potwierdza, że udział jest bezpłatny, a zajęcia odbywać się będą w MCK przy Osiedlu Niewiadów 43. Organizator prowadzi zapisy pod numerem telefonu 506 121 959.

Od dietetyka do „Retro Disco”

Każdy dzień będzie miał inny temat.

W poniedziałek 26 października o godz. 9.00 rozpocznie się spotkanie „Zdrowy Senior”, połączone z rozmową z dietetykiem i warsztatami dotyczącymi zdrowego odżywiania.

Dzień później, we wtorek 27 października, również o godz. 9.00, odbędzie się „Bezpieczny Senior”. Policjanci i strażacy mają mówić m.in. o oszustwach oraz zagrożeniach, z jakimi starsi mieszkańcy mogą zetknąć się w internecie.

Środa przyniesie zmianę klimatu. Podczas warsztatów „Regionalne wypieki” uczestnicy sięgną do tradycyjnych receptur i lokalnych produktów. W czwartek zaplanowano natomiast „Niedzielny obiad u Babci” — wspólne gotowanie i powrót do smaków pamiętanych często jeszcze z dzieciństwa.

Finał przyjdzie w piątek 30 października. O godz. 17.00 rozpocznie się „Retro Disco” — taneczne zakończenie tygodnia połączone z integracją i degustacją.

Telefon, który może kosztować oszczędności całego życia

Spośród wszystkich zaplanowanych wydarzeń szczególne znaczenie może mieć wtorkowe spotkanie dotyczące bezpieczeństwa. Oszustwa wymierzone w seniorów zmieniają kostium, ale mechanizm pozostaje podobny: strach, presja czasu i przekonanie ofiary, że trzeba działać natychmiast.

To nie jest problem znany jedynie z telewizyjnych kronik.

W sierpniu 2025 roku 69-letnia mieszkanka Ujazdu została oszukana metodą „na chorego członka rodziny”. Kobieta odebrała telefon od osoby podającej się za jej córkę. Straciła 20 tys. zł. Policjanci później zatrzymali podejrzaną o udział w przestępstwie 22-letnią kobietę i odzyskali przekazane jej mienie.

Jeszcze bliższy przykład pochodzi z tego roku. 18 sierpnia 2026 roku do 80-letniej mieszkanki Tomaszowa Mazowieckiego zadzwoniła kobieta podająca się za jej wnuczkę. Historia była klasyczna: rzekomy wypadek i konieczność szybkiego wpłacenia pieniędzy na „kaucję”. Tym razem przestępcom przeszkodzili czujni sąsiedzi.

Tomaszowska policja ostrzega, że sprawcy podszywają się nie tylko pod krewnych, ale również policjantów, funkcjonariuszy CBŚP, pracowników banków, poczty czy listonoszy. Cel jest zawsze podobny — wywołać emocje i doprowadzić ofiarę do przekazania pieniędzy, zanim zdąży spokojnie sprawdzić historię.

Dziewięć lat później temat wraca

Co ciekawe, podobne spotkania organizowano w Ujeździe już niemal dekadę temu.

W lutym 2017 roku NaszTomaszow.pl informował o szkoleniu „Bezpieczny senior”, które w ówczesnym GOK w Niewiadowie zorganizowali Komendant Powiatowy Policji w Tomaszowie Mazowieckim insp. Szymon Herman oraz ówczesny wójt gminy Ujazd Artur Pawlak. Spotkanie dotyczyło zagrożeń, których ofiarami szczególnie często padają ludzie starsi.

Minęło dziewięć lat. Zmieniły się telefony, komunikatory, bankowość, a wraz z nimi arsenał przestępców. Dawny „wnuczek” dostał dziś internet, fałszywe wiadomości, linki, możliwość podszywania się pod numery telefonów, a coraz częściej także narzędzia pozwalające imitować głos.

Dlatego edukacja seniorów nadal pozostaje potrzebna.

Bo aktywność to również drugi człowiek

Tydzień Aktywnego Seniora ma jednak jeszcze jeden wymiar. Trudniejszy do zmierzenia statystyką policyjną czy liczbą uczestników warsztatów.

To samotność.

Dla części starszych mieszkańców małych miejscowości największym problemem nie jest brak kolejnego kursu czy wykładu. Jest nim brak rozmowy, codziennego kontaktu i poczucia przynależności do wspólnoty.

Dlatego czasem regionalny wypiek jest czymś więcej niż ciastem, wspólny obiad czymś więcej niż posiłkiem, a „Retro Disco” czymś więcej niż muzyką.

Może być pretekstem, żeby wyjść z domu. Spotkać ludzi. Porozmawiać. Zaśmiać się. Przypomnieć sobie, że PESEL jest tylko numerem, a nie instrukcją obsługi życia.

Tydzień Aktywnego Seniora potrwa od 26 do 30 października. Wszystkie wydarzenia odbywać się będą w Miejskim Centrum Kultury w Ujeździe przy Osiedlu Niewiadów 43. Wstęp jest bezpłatny. Zapisy prowadzone są pod numerem telefonu 506 121 959. Oficjalna strona wydarzenia potwierdza pięciodniowy termin imprezy oraz bezpłatny udział.

Mocnym rozwinięciem tematu byłoby teraz wystąpienie do KPP w Tomaszowie Mazowieckim o konkretne dane za 2025 i 2026 rok: liczbę zgłoszonych oszustw i prób oszustw wobec seniorów, sumę strat oraz najczęstsze metody działania sprawców. Z tego materiału można zrobić osobny, znacznie mocniejszy tekst interwencyjno-społeczny.

Wojna przyszła nad Pilicę

Żeby zrozumieć znaczenie Inowłodza, trzeba cofnąć się do końca bitwy łódzkiej. W grudniu 1914 roku wycofujące się oddziały rosyjskie oparły swoją obronę między innymi o Pilicę. Niemiecka 9 Armia nacierała od strony Tomaszowa. Niewielki Inowłódz znalazł się w miejscu o znaczeniu znacznie większym, niż wynikałoby to z jego rozmiarów: przy przeprawie przez rzekę i na styku dwóch rosyjskich frontów.

Dr Paweł Budziński pisał, że gdyby Niemcom udało się przebić przez Inowłódz w stronę Opoczna, mogliby wymusić dalszy odwrót rosyjskiej 4 Armii. Gdyby z kolei Rosjanie przełamali front i ruszyli w stronę Rzeczycy, zagrożona zostałaby prawa flanka niemieckiej 9 Armii, która musiałaby cofać się w stronę Tomaszowa Mazowieckiego. Pilica nie była więc tylko rzeką. Stała się linią, od której zależało położenie całych armii.

Boże Narodzenie w huku armat

Za początek właściwej bitwy o Inowłódz Budziński uznaje 23 grudnia 1914 roku. Nad ranem rosyjski batalion 71. Bielewskiego Pułku Piechoty zaatakował niemieckie pozycje i zdołał uchwycić przyczółek na lewym brzegu Pilicy. Niemcy sprowadzili jednak posiłki ze Spały i dzięki przewadze artylerii odzyskali utracony teren.

Dzień później Rosjanie zaatakowali ponownie. Jednym z najważniejszych punktów niemieckiej obrony był kościół św. Idziego, nazywany przez żołnierzy „małą twierdzą”. Walki trwały także w okresie świąt Bożego Narodzenia. Dochodziło do nocnych starć i ataków na bagnety, a od 25 grudnia Inowłódz znajdował się pod coraz intensywniejszym ostrzałem rosyjskiej artylerii.

To nie była wojna oglądana gdzieś na horyzoncie. Front przechodził przez miejscowość.

Władze Inowłodza w historycznym opracowaniu przypominają, że mieszkańcy, którzy nie zdążyli uciec, chronili się całymi dniami w piwnicach i prowizorycznych schronieniach. Niemcy podejrzewali miejscową ludność o przekazywanie informacji Rosjanom. Ostatecznie mieszkańców wyprowadzono do Tomaszowa. Kiedy po miesiącach zaczęli wracać, zastali w dużej części ruiny.

Ponad półtora tysiąca poległych

Skala walk robi wrażenie nawet po ponad stu latach. Paweł Budziński szacuje, że w walkach pod Inowłodzem poległo ponad 1500 żołnierzy. Ich groby znalazły się później na cmentarzach wojennych między innymi w Inowłodzu, Królowej Woli, Teofilowie, Żądłowicach, Spale i Tomaszowie Mazowieckim.

Jest w tej historii jeszcze jeden szczególnie gorzki rozdział.

W mundurach walczących armii znajdowali się Polacy. Jedni służyli w rosyjskiej 18. Dywizji Piechoty, inni w pruskich batalionach landszturmu, werbowanych między innymi w Wielkopolsce i na Śląsku. Nad Pilicą ludzie mówiący tym samym językiem mogli więc strzelać do siebie w imieniu cara i cesarza. Budziński określa te walki wprost jako bratobójcze.

To jeden z tych paradoksów Wielkiej Wojny, o których w polskiej pamięci mówi się znacznie rzadziej niż o późniejszej walce o niepodległość.

„Rzucając miastem z rąk do rąk”

Katastrofa Inowłodza znalazła później swoje miejsce również w literaturze.

Julian Tuwim znał miejscowość doskonale. Inowłódz zajmuje ważne miejsce w jego „Kwiatach polskich”, poemacie będącym mieszaniną wspomnienia, nostalgii, historii i mitu utraconej ojczyzny. Wolne Lektury wskazują wprost Łódź i Inowłódz jako jedne z podstawowych przestrzeni utworu.

Opisując wojenny kataklizm, poeta pisał:

„Artyleryjski ogień walił / Rzucając miastem z rąk do rąk”.

Trudno o bardziej lapidarny obraz tego, czym stał się Inowłódz w ostatnich dniach 1914 roku.

Nie było już sielankowego letniska nad Pilicą. Były leje po pociskach, płonące domy, rozbite przeprawy, prowizoryczne pozycje strzeleckie i ciała żołnierzy pozostające po nocnych szturmach.

Inżynier, który od lat szuka śladów wojny

Paweł Andrzej Budziński nie jest historykiem akademickim z wykształcenia. Jest doktorem nauk technicznych i absolwentem Politechniki Warszawskiej, ale od wielu lat zajmuje się historią rodzinnego regionu opoczyńskiego oraz opieką nad miejscami pamięci i cmentarzami wojennymi. Jest autorem licznych tekstów regionalnych oraz obszernej monografii „Wielka Wojna 1914–1918 w regionie opoczyńskim”.

Drugie, uzupełnione wydanie tej książki z 2021 roku liczy 479 stron i zawiera fotografie, mapy oraz obszerną bibliografię. Osobne rozdziały poświęcono między innymi bitwie o Inowłódz oraz wojnie pozycyjnej prowadzonej tutaj od stycznia do maja 1915 roku.

Nowa publikacja skupiona już bezpośrednio na Inowłodzu może więc być próbą zebrania w jednym miejscu wiedzy, którą autor gromadził przez wiele lat.

Na razie pozostaje jednak najciekawsze pytanie: co znajdziemy w niej nowego? Czy pojawiły się niepublikowane wcześniej dokumenty, fotografie albo mapy? Czy autorowi udało się ustalić nazwiska kolejnych poległych? Czy istnieją jeszcze relacje mieszkańców, które pozwalają spojrzeć na bitwę nie z perspektywy sztabów i pułków, lecz ludzi ukrywających się w piwnicach własnych domów?

O to warto zapytać autora 6 listopada.

Historia wciąż leży nad Pilicą

Ślady tamtej wojny nie zniknęły całkowicie. Są na cmentarzach, w lesie, w dawnych liniach umocnień, w dokumentach i fotografiach. Są również w krajobrazie, który dzisiaj wydaje się spokojny i niemal pocztówkowy.

I może właśnie dlatego historia bitwy o Inowłódz działa tak mocno.

Bo wystarczy zdjąć z tego krajobrazu współczesną warstwę, cofnąć zegar o 112 lat i wyobrazić sobie, że w miejscu, gdzie dziś spacerują turyści, biegną żołnierze. Że nad Pilicą zamiast kajaków są pontony wojskowe. Że ze wzgórza św. Idziego obserwuje się ruchy przeciwnika, a Tomaszów nie jest pobliskim miastem, lecz miejscem, do którego prowadzi się wypędzonych mieszkańców.

6 listopada o godz. 17.00 na Zamku w Inowłodzu historia ta powróci za sprawą książki „Bitwa o Inowłódz. Wielka Wojna nad Pilicą 1914–1918” i spotkania z dr. Pawłem Andrzejem Budzińskim.

Zmiana wygląda na drobną korektę jednego paragrafu. W rzeczywistości dotyczy sytuacji bardzo życiowej: człowiek przez wiele lat wynajmuje mieszkanie komunalne, ale stan kamienicy pogarsza się tak bardzo, że miasto musi go przesiedlić. Dostaje inny lokal i formalnie rozpoczyna najem pod nowym adresem.

I właśnie tutaj dotychczasowe przepisy tworzyły problem.

Rozbiórka tak, fatalny stan techniczny – nie wprost

Obowiązujący § 6a miejskiej uchwały pozwala doliczać wcześniejszy okres najmu, gdy lokator został przesiedlony z powodu konieczności rozbiórki budynku albo dlatego, że nieruchomość była potrzebna do realizacji inwestycji miejskiej zmieniającej jej przeznaczenie lub funkcję.

Nie wymieniono jednak wprost sytuacji, w której budynek trzeba opuścić po prostu dlatego, że jego stan techniczny nie pozwala już na dalsze bezpieczne użytkowanie.

Projekt przygotowany na październikową sesję ma tę lukę zamknąć. Do wcześniejszego okresu najmu będzie można doliczyć także czas zamieszkiwania w komunalnym budynku, z którego lokator został przesiedlony właśnie „z uwagi na stan techniczny budynku”.

W uzasadnieniu urzędnicy piszą wprost o potrzebie równego traktowania najemców. Ich zdaniem osoby wyprowadzane z budynków przeznaczonych do rozbiórki i te, które muszą je opuścić z powodu katastrofalnego stanu technicznego, znajdują się w podobnej sytuacji: przeprowadzka następuje z przyczyn całkowicie od nich niezależnych.

Lata najmu nie powinny znikać wraz ze zmianą adresu

To istotne, ponieważ tomaszowskie zasady sprzedaży mieszkań komunalnych uwzględniają okres najmu. Sama sprzedaż odbywa się w trybie bezprzetargowym na rzecz najemcy lub dzierżawcy, a możliwość stosowania bonifikat przy sprzedaży lokali mieszkalnych wynika także z ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W praktyce nowa regulacja ma więc zapobiec sytuacji, w której wieloletni lokator zostaje przesiedlony do innego miejskiego mieszkania, a następnie przy ustalaniu okresu najmu traktowany jest gorzej tylko dlatego, że budynek, w którym wcześniej mieszkał, został wyłączony z użytkowania ze względu na stan techniczny.

Miasto samo przyznaje w uzasadnieniu projektu, że dotychczasowe przepisy prowadziły do zróżnicowania sytuacji osób przesiedlonych z przyczyn od nich niezależnych. Po zmianie ma zostać zachowana ciągłość najmu.

To nie jest automatyczna bonifikata

Warto jednak wyraźnie zaznaczyć, czego projekt nie zmienia.

Nie daje on każdemu przesiedlonemu lokatorowi automatycznego prawa do kupienia mieszkania. Nie ustanawia też nowej bonifikaty ani nie zmienia pozostałych zasad sprzedaży miejskich lokali. Rozszerza jedynie katalog sytuacji, w których wcześniejszy okres najmu zostanie uwzględniony. Tak właśnie opisano zmianę w uzasadnieniu projektu.

Jeśli Rada Miejska przyjmie uchwałę, wejdzie ona w życie 14 dni po ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego.

Pozostaje jednak kilka pytań, na które projekt nie odpowiada. Przede wszystkim: ilu mieszkańców Tomaszowa może rzeczywiście skorzystać na nowych zasadach? Czy w ostatnich latach były przypadki, gdy osobom przesiedlonym ze względu na fatalny stan budynku nie zaliczono wcześniejszych lat najmu? I najważniejsze – czy nowe rozwiązanie obejmie także osoby przesiedlone przed wejściem uchwały w życie?

To właśnie odpowiedzi na te pytania pokażą, czy październikowa zmiana będzie jedynie prawnym uporządkowaniem przepisów, czy dla części tomaszowian przełoży się również na bardzo konkretne pieniądze.

Na razie największe emocje powinien budzić pierwszy z dokumentów. To właśnie w nim znajdzie się odpowiedź na pytanie, które pod koniec każdego roku interesuje właścicieli mieszkań, domów, garaży, gruntów, ale przede wszystkim przedsiębiorców: ile od stycznia trzeba będzie zapłacić miastu?

Punktem odniesienia jest 2,7 procent

W 2026 roku w Tomaszowie stawka dla budynków mieszkalnych wynosi 0,95 zł za metr kwadratowy powierzchni użytkowej. Dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej podstawowa stawka to 32,24 zł za metr. Miasto stosuje przy tym także niższe stawki dla części mniejszych powierzchni firmowych. Za grunty związane z działalnością gospodarczą ustalono 1,35 zł za metr kwadratowy.

Ogólnokrajowy punkt odniesienia na 2027 rok jest już znany. GUS podał, że ceny w pierwszym półroczu 2026 r. wzrosły rok do roku o 2,7 proc. To właśnie ten wskaźnik służy do podnoszenia ustawowych górnych granic podatków lokalnych.

Minister Finansów i Gospodarki określił więc maksymalną stawkę podatku od budynków mieszkalnych na 2027 rok na 1,29 zł za m kw., a od budynków związanych z działalnością gospodarczą na 36,49 zł za m kw. Dla gruntów wykorzystywanych do działalności gospodarczej górny limit wyniesie 1,49 zł za m kw. Są to jednak wyłącznie maksima – rada miejska może uchwalić stawki niższe.

Gdyby Tomaszów zdecydował się na prostą waloryzację obecnych stawek o 2,7 proc., 0,95 zł od mieszkania lub domu wzrosłoby w przybliżeniu do 0,98 zł, a podstawowa stawka dla budynków firmowych z 32,24 zł do około 33,11 zł za m kw. To jednak wyłącznie rachunek pokazujący skalę możliwej zmiany, a nie potwierdzone wartości z projektu uchwały.

Dla właściciela 120-metrowego domu taka różnica oznaczałaby kilka złotych rocznie. W przypadku przedsiębiorcy posiadającego tysiąc metrów powierzchni użytkowej mówimy już o setkach złotych. Jak zwykle w podatkach komunalnych pojedynczy grosz wygląda niewinnie, dopóki nie zostanie pomnożony przez tysiące metrów.

Fotowoltaika – to nie jest nowy pomysł

Drugi z projektów może być dla części właścicieli domów znacznie przyjemniejszą wiadomością. Dotyczy zwolnienia z podatku od nieruchomości budynków mieszkalnych lub ich części podłączonych do instalacji fotowoltaicznej.

Nie będzie to jednak tomaszowski debiut takiego rozwiązania.

Już w 2019 roku miasto zapowiadało ulgę jako jeden z elementów walki ze smogiem. Wówczas informowano o minimalnym wydatku na instalację wynoszącym 15 tys. zł oraz o obowiązywaniu programu do końca 2025 roku.

Ostateczne zasady zostały jednak złagodzone. Uchwała nr XXVII/212/2020 z 27 kwietnia 2020 r., która weszła w życie 2 czerwca 2020 r., ustaliła minimalny poziom poniesionych kosztów na 8 tys. zł brutto. Do kosztów zaliczano własne pieniądze przeznaczone na zakup i podłączenie instalacji. Podatnik musiał złożyć wniosek do końca roku, w którym poniósł wydatki, oraz korzystać ze sprawnej instalacji przez okres zwolnienia. Miejski BIP nadal oznacza tę uchwałę jako obowiązującą.

To ważne sprostowanie, ponieważ w archiwalnych materiałach miasta wciąż można znaleźć pierwotną kwotę 15 tys. zł.

Ile ulga kosztowała miasto?

Tutaj nie trzeba już zgadywać. Dane są w miejskim raporcie o stanie Tomaszowa.

W latach 2020–2025 złożono 161 wniosków związanych z ulgą fotowoltaiczną. Łączna wartość zwolnień w całym tym okresie wyniosła 68 420,79 zł. W samym 2025 roku było to 20 351,59 zł.

W skali całego budżetu miasta nie są to więc kwoty przypominające finansowe trzęsienie ziemi. Raczej niewielki instrument zachęcający mieszkańców do inwestowania we własne źródła energii. Dla pojedynczego gospodarstwa domowego zwolnienie może być zauważalne, dla miejskiej kasy dotychczasowy koszt był stosunkowo niewielki.

I właśnie dlatego podczas sesji warto będzie uważnie przeczytać nowy projekt. Najważniejsze pytanie brzmi bowiem nie: czy Tomaszów chce mieć ulgę fotowoltaiczną, bo taką politykę prowadzi od kilku lat, lecz kto będzie mógł skorzystać z jej nowej odsłony.

Czy preferencja obejmie osoby, które instalację założyły już wcześniej, ale nie korzystały dotąd ze zwolnienia? Czy dotyczyć będzie wyłącznie wydatków poniesionych od 2027 roku? Czy pozostanie próg 8 tys. zł? Jak długo będzie można korzystać ze zwolnienia i jaki maksymalny koszt dla budżetu przewiduje magistrat?

Radni mają realną decyzję do podjęcia

Podatek od nieruchomości nie jest stawką narzuconą Tomaszowowi przez ministra. Ustawa określa jedynie granice. Zgodnie z art. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych to rada gminy określa faktyczną wysokość stawek, natomiast art. 7 ust. 3 pozwala samorządowi wprowadzać dodatkowe zwolnienia przedmiotowe. Mechanizm corocznego podnoszenia maksymalnych limitów opiera się na wskaźniku inflacji z pierwszego półrocza.

W ubiegłym roku uchwała dotycząca stawek na 2026 rok nie została zresztą przyjęta jednogłośnie. Przeciw głosowali m.in. radni Marta Lublin i Krzysztof Misiak.

29 października radni ponownie staną więc przed wyborem pomiędzy potrzebami budżetu a portfelami mieszkańców i przedsiębiorców. To może być kilka złotych w przypadku domu, ale już znacznie więcej przy dużych nieruchomościach firmowych.

A zaraz po podatkowym „kiju” na stole pojawi się fotowoltaiczna „marchewka”.

Dopiero oba głosowania razem pokażą, jaką politykę podatkową Tomaszów chce prowadzić w 2027 roku.

200 tysięcy mniej na pieczę zastępczą

Największą z budzących zainteresowanie zmian jest zmniejszenie o 200 tys. zł wydatków przeznaczonych na opłacenie pobytu dzieci w pieczy zastępczej.

Plan w tej pozycji ma spaść z 2,42 mln zł do 2,22 mln zł, czyli o około 8,3 proc.

Nie jest to jednak jedyna korekta dotycząca wydatków społecznych. O 80 tys. zł zmniejszony ma zostać plan pomocy w zakresie dożywiania. Dokument precyzuje, że chodzi o środki przeznaczone na zasiłki celowe na zakup żywności. Po zmianie w rozdziale tym pozostanie nieco ponad 1,5 mln zł.

Kolejne 37 tys. zł ma zostać zdjęte z wkładu własnego miasta przeznaczonego na pomoc materialną dla uczniów o charakterze socjalnym – stypendia i zasiłki szkolne. Plan tej pozycji spada z 344,8 tys. zł do 307,8 tys. zł, a więc o ponad 10 proc.

Jednocześnie projekt przewiduje zwiększenie innych wydatków socjalnych. O 200 tys. zł wzrosnąć mają środki na opłacenie pobytu mieszkańców w domach pomocy społecznej, o 30 tys. zł na zasiłki celowe, a o 44 tys. zł na dodatki mieszkaniowe.

To ważne zastrzeżenie. Dokument nie pokazuje więc prostego „cięcia pomocy społecznej”. Raczej przypomina układ naczyń połączonych: pieniędzy ubywa tam, gdzie według prognoz urzędu mają nie być potrzebne w dotychczasowej wysokości, a przybywa tam, gdzie wydatki okazują się wyższe.

Problem w tym, że uzasadnienie projektu nie wyjaśnia, dlaczego akurat zapotrzebowanie na pieczę zastępczą, dożywianie czy stypendia socjalne okazało się mniejsze.

W przypadku pieczy zastępczej sprawa jest szczególnie istotna. Zgodnie z ustawą o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej gmina partycypuje w kosztach pobytu dzieci: wraz z długością pobytu udział ten może wynosić odpowiednio 10, 30 i 50 proc. kosztów. Są to zatem wydatki wynikające z rzeczywistej liczby dzieci i czasu ich pobytu w systemie, a nie dowolnie ustalana pomoc.

Od kultury i sztuki do promocji miasta

Najbardziej symboliczna może okazać się jednak znacznie mniejsza kwota.

W budżecie na 2026 rok na dotacje celowe dla organizacji pozarządowych realizujących zadania z zakresu kultury i sztuki zapisano 50 tys. zł. Teraz miasto proponuje zmniejszenie tej kwoty o 14,5 tys. zł, czyli aż o 29 proc. Po zmianie pozostanie 35,5 tys. zł.

Pieniądze nie znikają jednak z budżetu.

Dokładnie 14,5 tys. zł ma zostać przeniesione do działu dotyczącego promocji i przeznaczone – jak napisano w uzasadnieniu – na zakup materiałów promocyjnych z logo Gminy Miasto Tomaszów Mazowiecki.

To zestawienie zwraca uwagę. Organizacje pozarządowe są przecież jednym z narzędzi budowania lokalnej kultury, aktywności mieszkańców i – pośrednio – również promocji Tomaszowa. Miasto samo informuje, że dotacje dla takich podmiotów mogą finansować działania w zakresie kultury, sztuki, ochrony dziedzictwa oraz podtrzymywania lokalnej i narodowej tradycji. Na 2026 rok przeprowadzono już konkurs dotyczący kultury i sztuki i opublikowano jego wyniki.

Z projektu zmian budżetowych nie wynika jednak, czy 14,5 tys. zł jest niewykorzystaną pozostałością po rozstrzygniętym konkursie, czy też były to pieniądze, które mogły jeszcze zostać rozdysponowane na działalność organizacji. I właśnie to powinno zostać wyjaśnione przed głosowaniem.

EkoFrajda drożeje o prawie 29 procent

Spore przetasowania dotyczą również inwestycji.

Na projekt „EkoFrajda – plac zabaw z misją”, realizowany w ramach Tomaszowskiego Budżetu Obywatelskiego, pierwotnie zabezpieczono 400 tys. zł. Teraz dołożone ma zostać 115 tys. zł, co zwiększy wartość zadania do 515 tys. zł. To wzrost o 28,75 proc.

Urząd wyjaśnia wprost, że dodatkowe pieniądze są potrzebne „celem rozstrzygnięcia postępowania przetargowego”.

Postępowanie na budowę placu zabaw zostało ogłoszone 11 września. Pierwotny budżet TBO dla tego zadania wynosił 400 tys. zł. Projekt zakłada powstanie ekologicznego placu zabaw przy Szkole Podstawowej nr 1, z zielenią, urządzeniami rekreacyjnymi oraz elementami edukacji ekologicznej.

Mniej na Żwirową, więcej na miejskie drogowskazy

Projekt zmian przewiduje także zmniejszenie o 300 tys. zł nakładów na przebudowę ulicy Żwirowej. Plan finansowy tej inwestycji ma spaść z 1,698 mln zł do 1,398 mln zł, czyli o blisko 18 proc. Dokument nie zawiera przy tej pozycji szerszego uzasadnienia wskazującego, czy zmniejszenie wynika z oszczędności, zmiany zakresu robót czy przesunięcia części prac.

Jednocześnie o 220 tys. zł zwiększone mają zostać wydatki na System Informacji Miejskiej. Pieniądze zostaną przeznaczone na dodatkowe tablice na rondach oraz oznakowanie kierunkowe dla pieszych.

I właśnie w takich zestawieniach dokument budżetowy robi się ciekawszy niż niejedno polityczne przemówienie. Z jednej strony 300 tys. zł mniej na ulicę, z drugiej 220 tys. zł więcej na tablice. Z jednej strony 14,5 tys. zł mniej dla organizacji społecznych zajmujących się kulturą, z drugiej dokładnie 14,5 tys. zł więcej na materiały promocyjne z miejskim logo.

Cięcie planu to jeszcze nie cięcie świadczeń

Trzeba jednak postawić wyraźną granicę między analizą budżetu a pochopnym wnioskiem.

Zgodnie z ustawą o finansach publicznych budżet samorządu jest rocznym planem dochodów i wydatków. Korekta planu w trakcie roku jest normalnym elementem gospodarki finansowej.

Dlatego zmniejszenie planu o 200 tys. zł na pieczę zastępczą czy 80 tys. zł na dożywianie nie oznacza automatycznie, że któremuś dziecku odmówiono pomocy albo ograniczono świadczenie. Może oznaczać, że rzeczywiste wydatki do końca roku będą mniejsze od wcześniej zakładanych.

Ale właśnie dlatego mieszkańcy i radni powinni przed głosowaniem poznać odpowiedź na kilka prostych pytań: ile dzieci obecnie finansuje miasto w pieczy zastępczej, jakie było wykonanie tych wydatków na koniec września, ilu mieszkańców korzysta z zasiłków na żywność oraz czy po zmniejszeniu planu wszystkie przewidywane potrzeby do końca roku pozostają zabezpieczone?

Podobnego wyjaśnienia wymaga 14,5 tys. zł przesuwane z kultury i sztuki. Jeżeli jest to zwyczajna pozostałość po rozstrzygniętym konkursie dla organizacji społecznych – warto powiedzieć to wprost. Jeżeli nie, pytanie o wybór między aktywnością lokalnych stowarzyszeń a kolejnymi materiałami z miejskim logo staje się już pytaniem nie o księgowość, lecz o priorytety samorządu.

Ostateczną decyzję podejmie Rada Miejska 29 października.

Rozmowy dotyczyły prac nad dokumentami strategicznymi województwa oraz przygotowań do unijnej perspektywy finansowej 2028–2034. Samorządowcy uczestniczyli także w warsztatach, podczas których mieli wskazywać obszary możliwej współpracy w perspektywie najbliższych dziesięciu lat.

Tomaszów i Opoczno już grają w jednej drużynie

To ważne, ponieważ współpraca Tomaszowa i Opoczna nie zaczyna się od pustej kartki. Funkcjonuje już Miejski Obszar Funkcjonalny Tomaszów Mazowiecki – Opoczno, wykorzystujący mechanizm Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych.

I nie jest to jedynie urzędnicza konstrukcja na papierze.

Jeszcze w obecnej perspektywie Funduszy Europejskich dla Łódzkiego uruchamiane są specjalne nabory właśnie dla ZIT Tomaszów Mazowiecki–Opoczno. W 2026 roku znalazły się wśród nich m.in. projekty dotyczące odnawialnych źródeł energii i efektywności energetycznej, turystyki oraz gospodarowania wodami opadowymi. Przykładowo dla projektu poprawy efektywności energetycznej miejskich obiektów w Tomaszowie wskazano ponad 10,5 mln zł dofinansowania, a dla rozwoju infrastruktury turystycznej w gminie Tomaszów Mazowiecki ponad 6,4 mln zł 

To pokazuje, dlaczego rozmowy rozpoczynane kilka lat przed kolejną perspektywą finansową nie są wyłącznie urzędniczym rytuałem.

Kto wcześniej przygotuje projekty, ten może później wygrać

Doświadczenia poprzednich lat pokazują, że przy funduszach europejskich często wygrywa nie ten samorząd, który pierwszy zobaczy ogłoszony konkurs, lecz ten, który kilka lat wcześniej posiada gotową koncepcję, partnerów i dokumentację.

W przypadku Tomaszowa i Opoczna naturalnymi polami współpracy mogą być transport, komunikacja publiczna, turystyka, ochrona środowiska, retencja, energetyka, rozwój gospodarczy czy infrastruktura społeczna.

Co ciekawe, kierunek współpracy z Opocznem pojawiał się w dokumentach rozwojowych dotyczących Tomaszowa już wiele lat temu. Wskazywano w nich m.in. możliwość budowania współpracy gospodarczej w ramach Zagłębia Ceramiczno-Budowlanego Opoczno–Tomaszów Mazowiecki oraz wspólnych działań turystycznych i proinwestycyjnych 

Na razie jednak bez listy inwestycji

Warto zachować proporcje. Samo spotkanie nie oznacza jeszcze przyznania pieniędzy, a warsztat nie jest decyzją o realizacji konkretnej drogi, hali, ścieżki rowerowej czy inwestycji energetycznej.

To dopiero etap ustawiania figur na szachownicy.

Obowiązująca Strategia Rozwoju Województwa Łódzkiego 2030 została zaktualizowana przez Sejmik Województwa Łódzkiego we wrześniu 2025 roku. Dokument określa podstawowe kierunki polityki regionalnej i zawiera m.in. model struktury funkcjonalno-przestrzennej województwa. 

Najważniejsze pytanie po tomaszowskim spotkaniu brzmi więc nie: czy samorządowcy będą ze sobą rozmawiać, ale co konkretnie z tych rozmów powstanie.

Jeżeli Tomaszów, Opoczno i otaczające je gminy chcą skutecznie sięgnąć po fundusze po 2027 roku, w kolejnych miesiącach powinna pojawić się konkretna lista wspólnych projektów, ich orientacyjne wartości oraz liderzy odpowiedzialni za przygotowanie dokumentacji.

Bo w nowej perspektywie unijnej samo hasło „współpraca ponadlokalna” może już nie wystarczyć. Liczyć się będą gotowe projekty.

Na drodze wojewódzkiej nr 716 między Rokicinami a Łaznowem trwa rozbudowa jednego z istotnych odcinków komunikacyjnych w tej części regionu. Inwestycja obejmuje 5,5 kilometra trasy i należy do większych zadań drogowych realizowanych obecnie w województwie łódzkim.

Dla mieszkańców powiatu tomaszowskiego to nie jest wyłącznie kolejny techniczny remont zapisany w dokumentach. To przebudowa drogi, która na co dzień prowadzi przez tereny zabudowane i od lat pokazuje swoje ograniczenia: jest wąska, a w wielu miejscach brakuje przy niej podstawowej infrastruktury dla pieszych.

Nie tylko nowa nawierzchnia. Zmieni się całe otoczenie drogi

Zakres prac jest znacznie szerszy niż samo poszerzenie czy odnowienie jezdni. Na placu budowy wykonywana jest kanalizacja deszczowa oraz pozostałe elementy odwodnienia. Powstaje także kanał technologiczny i nowe oświetlenie drogowe. Równolegle przebudowywana jest infrastruktura podziemna, która koliduje z robotami.

Ważną częścią inwestycji będzie również przebudowa skrzyżowań z drogami powiatowymi i gminnymi oraz modernizacja fragmentów tych tras. Wzdłuż drogi mają powstać nowe chodniki, osiem przejść dla pieszych, cztery zatoki autobusowe oraz dwa przystanki bez zatok. Zaplanowano też przebudowę zjazdów, rowów drogowych i melioracyjnych, a także wykonanie systemu odwodnienia obejmującego kanalizację deszczową i drenaż.

Prace obejmują ponadto przebudowę i zabezpieczenie sieci energetycznych, telekomunikacyjnych, wodociągowych i kanalizacyjnych. To oznacza, że inwestycja ma uporządkować nie tylko samą trasę, ale także jej techniczne zaplecze.

Bezpieczeństwo ma być najważniejszym efektem

Z punktu widzenia mieszkańców najważniejsze są jednak nie parametry techniczne, lecz codzienne bezpieczeństwo. W Łaznowie w sąsiedztwie tej drogi znajdują się między innymi szkoła podstawowa, remiza Ochotniczej Straży Pożarnej i punkty usługowe. Przy takim otoczeniu brak chodników i odpowiedniego oświetlenia od dawna był realnym problemem.

Nowe oświetlenie uliczne oraz doświetlenie przejść dla pieszych mają poprawić widoczność po zmroku i zwiększyć bezpieczeństwo pieszych. To szczególnie istotne tam, gdzie ruch samochodowy przecina się z codziennym ruchem dzieci, mieszkańców i osób korzystających z lokalnych usług.

Rozbudowywany odcinek zostanie połączony z istniejącym rondem w Rokicinach oraz wcześniej przebudowaną trasą w kierunku Stefanowa. Roboty mają zakończyć się na granicy Łaznowa z Będkowem, co pokazuje, że inwestycja wpisuje się w szersze porządkowanie układu drogowego w tej części województwa.

Objazdy teraz, finał za kilka lat

Na czas prowadzenia prac odcinek objęty inwestycją został zamknięty dla ruchu. Dla kierowców oznacza to konieczność korzystania z objazdów. Ruch tranzytowy skierowano przez Rokiciny, Ujazd, Komorów, Wolbórz i Raków, z wykorzystaniem drogi wojewódzkiej nr 713 oraz drogi ekspresowej S8.

To rozwiązanie nie jest wygodne, ale przy tak szerokim zakresie robót trudno mówić o szybkim, punktowym remoncie. Inwestycja ma swoją cenę także w czasie i organizacji codziennych dojazdów. Wartość robót wynosi 48,3 mln zł, a zakończenie prac zaplanowano na 2028 rok. Finansowanie pochodzi z budżetu Województwa Łódzkiego.

W szerszej skali to element większego programu modernizacji dróg wojewódzkich. W 2026 roku na takie zadania w regionie przeznaczono ponad 40 mln zł, a łącznie inwestycje drogowe realizowane są równocześnie w 16 lokalizacjach. Dla mieszkańców powiatu tomaszowskiego najważniejsze pozostaje jednak to, czy po zakończeniu robót droga 716 rzeczywiście stanie się trasą bezpieczniejszą, wygodniejszą i lepiej dostosowaną do życia miejscowości, przez które przebiega.

W Bukowie ruszyła budowa obiektu, który według założeń ma wyraźnie zmienić funkcjonowanie tej części gminy Ujazd. „Przystanek Buków” nie ma być zwykłą świetlicą wiejską. Samorząd zapowiada stworzenie miejscowego centrum kultury, integracji i edukacji, otwartego na mieszkańców nie tylko samej miejscowości, ale szerzej – całego powiatu tomaszowskiego.

Skala przedsięwzięcia zwraca uwagę. Całkowita wartość projektu wynosi 10,6 mln zł, z czego 9 mln zł stanowi unijna dotacja przekazana gminie przez Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego. Jak na inwestycję w infrastrukturę społeczną i kulturalną na terenie niewielkiej miejscowości, to kwota znacząca, pokazująca, że samorząd wiąże z tym miejscem duże nadzieje.

Dla mieszkańców Tomaszowa i powiatu to ważna informacja także z szerszej perspektywy. W czasach, gdy wiele lokalnych społeczności mierzy się z ograniczoną ofertą kulturalną poza większymi miastami, takie inwestycje stają się próbą odpowiedzi na pytanie, jak zatrzymać aktywność społeczną bliżej miejsca zamieszkania.

Co ma powstać w Bukowie

Z udostępnionych informacji wynika, że w nowym obiekcie mają odbywać się koncerty, wystawy, warsztaty artystyczne i spotkania edukacyjne. Projekt od początku przedstawiany jest jako miejsce międzypokoleniowe – skierowane jednocześnie do dzieci, młodzieży, dorosłych i seniorów.

Istotnym elementem ma być także dostępność. Obiekt ma zostać dostosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, co w praktyce oznacza próbę stworzenia przestrzeni rzeczywiście otwartej, a nie tylko formalnie dostępnej. To ważny szczegół, bo właśnie takie rozwiązania często decydują o tym, czy nowa inwestycja staje się żywym miejscem spotkań, czy pozostaje jedynie dobrze wyglądającym budynkiem.

Sam projekt ma również wyróżniać się architektonicznie. Zapowiedziano, że balkony i taras zostaną zamienione w ogród z roślinnością i drzewami. Co istotne, ostateczną koncepcję mieli wybierać sami mieszkańcy. Taki model konsultacji dobrze wpisuje się w coraz częściej podnoszony postulat, by lokalne inwestycje nie były wyłącznie decyzją urzędników, ale odpowiadały na realne oczekiwania społeczności.

Nie tylko świetlica, ale próba ożywienia okolicy

„Przystanek Buków” ma powstać w sąsiedztwie placu zabaw, altany i plenerowej siłowni. W planach jest również duży parking oraz dojazd na teren działki z dwóch stron. To pokazuje, że chodzi nie tylko o sam budynek, ale o stworzenie większej, uporządkowanej przestrzeni aktywności lokalnej.

Według założeń obiekt ma odwiedzać około 6800 osób rocznie. To ambitna prognoza, która pokazuje, że inwestycja ma pełnić funkcję znacznie szerszą niż klasyczna wiejska świetlica działająca okazjonalnie. Jeśli te liczby się potwierdzą, Buków może zyskać miejsce realnie wpływające na życie społeczne, a nie jedynie kolejną publiczną inwestycję, która po otwarciu działa w ograniczonym zakresie.

Ważny jest także turystyczny wymiar projektu. Samorząd i urząd marszałkowski podkreślają, że obiekt ma pomóc budować markę regionu. W praktyce oznacza to próbę połączenia funkcji lokalnej z zewnętrzną promocją – tak, by miejsce służyło mieszkańcom na co dzień, a jednocześnie przyciągało gości zainteresowanych wydarzeniami, ofertą kulturalną czy samą architekturą obiektu.

Co ta inwestycja oznacza dla powiatu tomaszowskiego

Dla gminy Ujazd to jedna z ważniejszych inwestycji w rozwój infrastruktury kulturalnej. Dla całego powiatu tomaszowskiego może być natomiast przykładem, jak fundusze europejskie są wykorzystywane nie tylko na drogi czy kanalizację, ale również na miejsca budujące więzi społeczne i lokalną tożsamość.

Warto przy tym pamiętać, że powodzenie takich projektów nie zależy wyłącznie od kosztu budowy i atrakcyjnej wizualizacji. Ostateczny test przyjdzie dopiero po otwarciu: czy uda się stworzyć ciekawy program, przyciągnąć mieszkańców różnych grup wiekowych i utrzymać regularną aktywność przez cały rok. To właśnie wtedy okaże się, czy „Przystanek Buków” rzeczywiście zmieni oblicze gminy, czy tylko na chwilę zwróci uwagę efektowną inwestycją.

Na dziś wiadomo, że budowa rozpoczęła się w czerwcu, a zakończenie projektu planowane jest w przyszłym roku. W pakiecie przewidziano także zagraniczny wyjazd studyjny dla mieszkańców do podobnego obiektu, co ma pomóc w czerpaniu gotowych doświadczeń i pomysłów. Jeżeli zapowiedzi przełożą się na codzienne funkcjonowanie miejsca, Buków może zyskać przestrzeń, która będzie pracować na rzecz całej lokalnej społeczności, a nie tylko samej miejscowości.

To rozróżnienie jest ważne. Sam wniosek nie jest jeszcze przelewem, a nazwisko umieszczone w pytaniu radnego nie staje się przez to automatycznie ustalonym faktem. Ale publiczne pieniądze mają tę właściwość, że pozostawiają za sobą dokumenty. I właśnie tych dokumentów trzeba się trzymać.

Inni wnioskowali o 80 procent. Tutaj chciano całości

Sprawa robi się ciekawsza dopiero wtedy, kiedy położy się obok siebie wcześniejsze dokumenty dotyczące finansowania MBA w Tomaszowie.

W 2019 roku Urząd Miasta wystąpił o 10 tys. zł z KFS na studia kosztujące 12,5 tys. zł. W kolejnym roku przy koszcie studiów dla trzech osób wynoszącym 41 610 zł wnioskowano o 33 288 zł. Centralny Ośrodek Sportu w Spale przy cenie MBA 13 870 zł zabiegał o 11 096 zł. W przypadku Tomaszowskiego Centrum Zdrowia oraz Powiatowego Centrum Animacji Społecznej dokumentacja wskazywała koszt 14 870 zł i wnioskowane dofinansowanie 11 896 zł.

To w każdym z tych przypadków 80 procent ceny.

Tymczasem przy Katolickim Stowarzyszeniu Oświatowym im. św. Ojca Pio w dokumentacji pojawił się wniosek dotyczący studiów MBA kosztujących 14 870 zł, z żądaniem sfinansowania całej kwoty i bez wkładu własnego pracodawcy.

I właśnie tutaj zaczyna się temat, którego nie powinno się sprowadzać do personalnej potyczki między radnymi.

Sto procent może być legalne. Ale to dopiero początek odpowiedzi

Przepisy KFS dopuszczały finansowanie 80 procent kosztów kształcenia, natomiast w przypadku mikroprzedsiębiorstw możliwe było pokrycie 100 procent kosztów, w granicach ustawowego limitu. Samo pełne finansowanie nie jest więc dowodem żadnej nieprawidłowości.

Ale skoro w jednym przypadku pojawia się 100 procent, a w szeregu innych 80 procent, urząd powinien bez problemu odpowiedzieć na kilka elementarnych pytań.

Czy Stowarzyszenie spełniało wtedy przesłanki pozwalające potraktować je w sposób uprawniający do pełnego finansowania? Jaki status pracodawcy przyjął PUP? Kto to zweryfikował? Kiedy zapadła decyzja? Czy inne podmioty o podobnej liczbie pracowników otrzymywały w tym okresie również 100 procent? Wreszcie: czy pieniądze rzeczywiście zostały wypłacone w pełnej wysokości?

To nie jest szukanie sensacji. To elementarna kontrola publicznego pieniądza.

Jeśli beneficjentem był radny, standard jawności powinien być wyższy

Szczepan Goska jest obecnie radnym Rady Powiatu Tomaszowskiego, wybranym w okręgu nr 6 z listy Prawa i Sprawiedliwości. Jeżeli odpowiedź PUP potwierdzałaby, że to właśnie jego studia zostały objęte opisanym wnioskiem, sprawa ma oczywisty wymiar publiczny.

Nie dlatego, że radnemu nie wolno studiować. Nie dlatego, że osoba związana z polityką lokalną ma być pozbawiona możliwości korzystania z programów dostępnych na równych zasadach dla innych pracowników.

Wręcz przeciwnie.

Właśnie dlatego, że chodzi o osobę pełniącą funkcję publiczną, nie powinno pozostać najmniejszej wątpliwości, że zastosowano dokładnie takie same zasady, jakie zastosowano by wobec właściciela warsztatu, małej przychodni, sklepu, fundacji czy przedsiębiorcy niezwiązanego z lokalną polityką.

Przejrzystość nie jest karą za działalność publiczną. Jest jej ceną.

Publiczny fundusz to nie program lojalnościowy

Krajowy Fundusz Szkoleniowy ma pomagać pracodawcom podnosić kompetencje pracowników. Nie jest prywatnym stypendium ani nagrodą za pozycję zawodową. Pieniądze mają służyć konkretnemu celowi gospodarczemu i społecznemu.

Dlatego równie istotne jak odpowiedź na pytanie „ile zapłacono?” jest pytanie: co zyskał pracodawca i co zyskał rynek pracy?

Czy zdobyte kwalifikacje były rzeczywiście potrzebne na zajmowanym stanowisku? Czy pracownik po ukończeniu MBA nadal wykonywał pracę, dla której studia miały być potrzebne? Jak uzasadniono związek kierunku z działalnością Stowarzyszenia? Czy przeprowadzono później kontrolę prawidłowości wykorzystania pieniędzy?

Art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych wymaga, aby publiczne wydatki były dokonywane celowo i oszczędnie, z uwzględnieniem najlepszych efektów z poniesionych nakładów.

To znacznie więcej niż sprawdzenie, czy w odpowiedniej rubryce formularza postawiono właściwy krzyżyk.

Najbardziej interesująca jest tabela, nie nazwisko

W zapytaniu znalazł się jeszcze jeden punkt, który może okazać się ważniejszy od całej personalnej części tej historii. Zażądano zestawienia wszystkich przypadków 100-procentowego finansowania kosztów kształcenia przez tomaszowski PUP z sześciu lat oraz porównania ich z przypadkami finansowania częściowego.

To właśnie taka tabela może odpowiedzieć na pytanie, czy mamy do czynienia z normalną praktyką urzędu, czy z sytuacją nietypową.

Jeżeli okaże się, że dziesiątki mikropracodawców otrzymywały na identycznych zasadach 100 procent kosztów, sprawa traci sporą część swojej temperatury.

Jeżeli jednak pełne finansowanie należało do rzadkości, wtedy trzeba będzie bardzo dokładnie przeczytać uzasadnienie decyzji dotyczącej Stowarzyszenia.

Bez krzyku. Bez politycznych etykiet. Dokument po dokumencie.

Dyplom może być prywatny. Rachunek już nie

Odpowiedź na zapytanie została w eSesji oznaczona datą 7 października 2026 roku. System wskazuje również załączony dokument podpisany przez Teresę Krześlak.

Teraz to właśnie treść tej odpowiedzi i załączonych dokumentów powinna zakończyć okres domysłów: wskazać cenę studiów, wysokość przyznanego dofinansowania, faktycznie wypłaconą kwotę, wkład własny, status pracodawcy, podstawę zastosowanego procentu finansowania oraz rezultat rozliczenia.

Bo w tej historii nie chodzi o to, żeby komukolwiek zaglądać do indeksu czy dyplomu.

Chodzi o rachunek.

Dyplom MBA może należeć do jednej osoby. Jeżeli jednak zapłacono za niego z publicznego funduszu, sposób wystawienia i opłacenia tego rachunku staje się sprawą publiczną. A gdy w tle pojawia się osoba sprawująca mandat radnego, odpowiedź „wszystko odbyło się zgodnie z procedurą” to za mało. Procedurę trzeba jeszcze pokazać.

Najnowsze obwieszczenie oznacza, że urzędnicy zakończyli gromadzenie materiałów potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy. Zanim decyzja zostanie wydana, strony postępowania mają możliwość zapoznania się z dokumentacją i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. To realizacja zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym.

Nie oznacza to jednak, że elektrownia otrzymała już decyzję środowiskową, tym bardziej zaś pozwolenie na budowę.

Projekt zmieniał się przez lata

Sprawa ma dłuższą historię. Już w 2023 i 2024 roku w miejskim BIP pojawiały się dokumenty dotyczące budowy elektrowni wodnej na Pilicy. W marcu 2024 roku przedsięwzięcie obejmowało dziesięć działek: 8/1, 163, 164, 170–175 i 183. Prezydent miasta uznał wówczas, że konieczne jest przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko i sporządzenie raportu. Postępowanie zostało następnie zawieszone do czasu jego przedłożenia.

Kilka miesięcy później pojawiła się informacja o korekcie terenu objętego inwestycją, a kolejne dokumenty wskazywały już znacznie mniejszy obszar przedsięwzięcia.

W lutym 2026 roku wszczęto natomiast postępowanie dotyczące budowy MEW „poprzez wykorzystanie piętrzenia wody na ujęciu wody rzeki Pilicy”. Wskazano już tylko działki 8/1 i 170. W kolejnych miesiącach urząd ponownie zwracał się o opinie i uzgodnienia dotyczące przedsięwzięcia.

Najważniejsze pytania pozostają otwarte

Sama nazwa „mała elektrownia wodna” niewiele mówi jeszcze o rzeczywistym oddziaływaniu inwestycji. Kluczowe będą jej moc, sposób wykorzystania istniejącego piętrzenia, wielkość przepływu wody oraz rozwiązania umożliwiające migrację ryb.

Pilica nie jest przecież wyłącznie potencjalnym źródłem energii. To również jeden z najważniejszych przyrodniczo i krajobrazowo obszarów Tomaszowa.

Dopiero pełna dokumentacja środowiskowa oraz stanowiska RDOŚ, Wód Polskich i innych instytucji pozwolą odpowiedzieć na najważniejsze pytanie: co dokładnie inwestor chce zbudować na Pilicy i jak elektrownia może wpłynąć na rzekę?

Do tematu będziemy wracać.

Nasz artykuł w skrócie

Skala wsparcia psychologicznego w tomaszowskich szkołach – Oficjalne dane z placówek ponadpodstawowych podległych powiatowi obnażają duże rozbieżności w statystykach dotyczących pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz diagnoz depresji wśród młodzieży.

• Statystyka a rzeczywistość – wykazane różnice procentowe między szkołami nie przesądzają jednoznacznie o faktycznej skali problemów psychicznych w danej społeczności. Warto też zauważyć, że dokumentacja ZSP nr 8 nie rozdziela twardych, medycznych diagnoz od wstępnych podejrzeń nauczycieli czy pedagogów.
• Weryfikacja wymogów Karty Nauczyciela – niepokojąco wysokie dane liczbowe napływające z ZSP nr 6 oraz ZSP nr 8 stanowią mocne uzasadnienie do pilnego skontrolowania, czy liczba etatów pedagogów specjalnych w tych szkołach spełnia sztywne wymagania ustawowe.
• Baza pod budżet na 2027 rok – dyrektorzy szkół wprost sygnalizują konieczność doposażenia placówek w dodatkowe gabinety terapeutyczne, pomoce naukowe oraz szkolenia dla kadry. Zebrane w ramach interpelacji dane mogą posłużyć radnym przy formułowaniu wniosków finansowych do budżetu powiatu na kolejny rok.

Szkoła to nie tylko tablica, podręcznik, sprawdzian i dzwonek oznajmiający koniec lekcji. To również miejsce, do którego młodzi ludzie przynoszą swoje lęki, rodzinne problemy, doświadczenia odrzucenia, trudności w nauce, a niekiedy także chorobę. Nie wszystkie te kłopoty dostrzegamy. Nie wszystkie można wyczytać z ocen w elektronicznym dzienniku.

I właśnie dlatego warto przyjrzeć się liczbom, które znalazły się w dokumentach przekazanych Radzie Powiatu Tomaszowskiego. Nie po to, by wystawiać szkołom oceny, ale żeby zadać pytanie znacznie ważniejsze: czy młody człowiek, który potrzebuje pomocy, rzeczywiście może na nią liczyć?

Interpelacja, która pozwala zajrzeć za szkolne drzwi

2 października 2026 roku radny Rady Powiatu Tomaszowskiego Cezary Żegota złożył interpelację dotyczącą stanu pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkołach ponadpodstawowych prowadzonych przez powiat. Zwrócił się o informacje dotyczące liczby uczniów korzystających ze wsparcia, charakteru ich problemów, zatrudnienia specjalistów, dostępnych pomieszczeń oraz potrzeb zgłaszanych przez dyrekcje. Radny wyjaśnił, że wyniki mają pomóc w opracowaniu rekomendacji, również tych dotyczących budżetu powiatu na 2027 rok.

Odpowiedź, opublikowana 20 października, zawiera zestawienia przygotowane przez poszczególne placówki według stanu na 30 września 2026 roku. To ważny dokument. Po raz pierwszy w jednym zestawieniu można porównać tak wiele szczegółowych informacji o pomocy udzielanej w powiatowych szkołach. Ale lektura tabel ujawnia również istotną słabość: nie wszystkie placówki przedstawiły dane w jednakowy sposób, przez co niektóre porównania są niemożliwe bez dodatkowych wyjaśnień.

Od 9 do prawie 32 procent. Co mówią szkolne statystyki?

W I Liceum Ogólnokształcącym im. Jarosława Dąbrowskiego uczy się 668 osób. Z przekazanych informacji wynika, że 60 z nich korzysta z pomocy psychologiczno-pedagogicznej. To około 9 procent uczniów.

W II Liceum Ogólnokształcącym im. Stefana Żeromskiego takich uczniów jest 114 na 467, czyli 24,4 procent.

Zespół Szkół Ponadpodstawowych nr 2 im. Stanisława Staszica zgłosił 120 korzystających z pomocy przy 539 uczniach, a więc 22,3 procent.

W Zespole Szkół Ponadpodstawowych nr 6 odnotowano 130 korzystających na 409 uczniów. To już 31,8 procent.

W ZSP nr 3 informacje przekazano osobno dla technikum i szkoły branżowej. W technikum z pomocy korzysta 39 spośród 167 uczniów, a w szkole branżowej 68 spośród 280. Łącznie daje to 107 osób na 447 uczniów, czyli 23,9 procent.

Odsetek uczniów korzystających z pomocy psychologiczno-pedagogicznej

Dane na 30.09.2026 r.; obliczenia redakcji. Wykres obejmuje wyłącznie szkoły z jednoznacznie podaną liczbą korzystających z pomocy.

Czy to oznacza, że w ZSP nr 6 sytuacja młodzieży jest znacznie gorsza niż w I LO? Niekoniecznie.

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna jest pojęciem szerokim. Obejmuje nie tylko wsparcie uczniów przeżywających kryzysy psychiczne, ale również pomoc w nauce, zajęcia korekcyjno-kompensacyjne, wsparcie osób z niepełnosprawnościami oraz rozwijanie szczególnych uzdolnień.

Wysoki odsetek korzystających może zatem oznaczać większą skalę potrzeb, ale równie dobrze szeroki zakres oferowanych zajęć i skuteczniejsze rozpoznawanie trudności. Niski odsetek sam w sobie nie dowodzi, że uczniowie nie otrzymują potrzebnej pomocy.

Liczby pokazują zakres zarejestrowanego wsparcia. Nie są jednak diagnozą stanu zdrowia psychicznego wszystkich uczniów.

W przypadku ZSP nr 1, największej szkoły objętej zestawieniem, liczącej 1234 uczniów, w rubryce dotyczącej ogólnej liczby korzystających z pomocy nie wpisano wartości. Nie wolno więc uznać, że nikt takiej pomocy nie otrzymuje. Dokument po prostu nie zawiera liczby pozwalającej wyliczyć odpowiedni procent.

Podobna trudność występuje w ZSP nr 8, gdzie przedstawiono szczegółowe kategorie uczniów wymagających wsparcia, ale nie podano jednej zbiorczej liczby wszystkich korzystających.

To pierwsza istotna uwaga dotycząca jakości sprawozdawczości.

Depresja, lęk, trudności rodzinne. Za każdą liczbą jest człowiek

Jedna z najbardziej niepokojących rubryk dotyczy uczniów ze zdiagnozowaną depresją lub jej podejrzeniem.

W ZSP nr 8, do którego uczęszcza 711 osób, wskazano 46 takich przypadków. W ZSP nr 2 odnotowano 15. W II LO podano 15 uczniów z zaburzeniami lękowo-depresyjnymi, natomiast w ZSP nr 6 – cztery przypadki w kategorii dotyczącej depresji i jej podejrzenia.

Są to dane, które wymagają uwagi, ale również ostrożnej interpretacji.

Po pierwsze, szkoły w jednej rubryce łączą rozpoznaną depresję z jej podejrzeniem. Nie wiadomo zatem, ilu uczniów posiada diagnozę postawioną przez lekarza, a ilu znajduje się dopiero na etapie obserwacji lub konsultacji.

Po drugie, sposób opisywania tej kategorii nie jest jednolity. W II LO wskazano zaburzenia lękowo-depresyjne, co nie jest dokładnie tym samym, co liczba potwierdzonych rozpoznań depresji.

Po trzecie, brak zgłoszonych przypadków nie oznacza automatycznie braku problemów psychicznych.

Nie da się więc na podstawie przesłanych tabel stworzyć wiarygodnego rankingu szkół pod względem występowania depresji.

Można natomiast powiedzieć coś innego: w placówkach prowadzonych przez Powiat Tomaszowski zidentyfikowano uczniów z poważnymi trudnościami emocjonalnymi i psychicznymi, a skala zgłoszeń w niektórych szkołach jest na tyle znacząca, że wymaga odpowiednio zorganizowanego systemu wsparcia.

Dane dotyczą również sytuacji rodzinnej i społecznej. ZSP nr 2 wykazał dziesięcioro uczniów z rodzin dysfunkcyjnych, w tym zagrożonych ubóstwem, oraz dwanaścioro zagrożonych niedostosowaniem społecznym. ZSP nr 6 wskazał odpowiednio dziewięć i trzy osoby.

Nie są to liczby opisujące wszystkich młodych ludzi, których sytuacja rodzinna może być trudna. Przedstawiają jedynie przypadki ujęte w szkolnej sprawozdawczości.

Ilu uczniów przypada na psychologa?

To pytanie wydaje się prostsze, bo przecież wystarczy podzielić liczbę uczniów przez liczbę etatów. W praktyce okazuje się jednak, że i tutaj dokumenty nie zawsze dostarczają wystarczających informacji.

W II LO zatrudniony jest psycholog w wymiarze 0,80 etatu. Przy 467 uczniach oznacza to statystycznie około 584 uczniów na jeden pełny etat psychologa. Szkoła wykazuje również 1,3 etatu pedagoga oraz 0,69 etatu pedagoga specjalnego, łącznie 2,79 etatu specjalistów.

W ZSP nr 1, popularnym „Mechaniku”, uczy się 1234 uczniów. Placówka podała zatrudnienie pięciu osób na łącznie 4,32 etatu, w tym psychologa w wymiarze 1,06 etatu, pedagoga specjalnego na jednym etacie oraz trzech pedagogów na łącznie 2,26 etatu. To statystycznie około 1164 uczniów na etat psychologa.

ZSP nr 6 wykazał psychologa na pełnym etacie, pedagoga na pełnym etacie i pedagoga specjalnego na 0,35 etatu. Łącznie daje to 2,35 etatu przy 409 uczniach.

Szczególnego wyjaśnienia wymaga sytuacja ZSP nr 8. Placówka wskazała dwóch psychologów zatrudnionych w łącznym wymiarze 18/22 etatu, czyli około 0,82 etatu, pedagoga specjalnego w wymiarze 6/22 etatu, czyli około 0,27 etatu, oraz trzech pedagogów, których łączny wymiar godzin określono jako 35,5/22 etatu. Przy 711 uczniach oznacza to statystycznie około 869 uczniów na pełny etat psychologa.

W przypadku I LO wskazano czterech pracowników udzielających pomocy, w tym psychologa, pedagogów i pedagoga specjalnego, ale nie określono wymiaru ich zatrudnienia. Nie można więc rzetelnie obliczyć, ilu uczniów przypada tam na etat psychologa.

Podobnie w ZSP nr 2 i ZSP nr 3 informacje o liczbie specjalistów nie zostały uzupełnione jednoznacznym zestawieniem etatów.

Co można porównać?

Źródło: zestawienia szkół według stanu na 30 września 2026 r. W przypadku ZSP nr 3 połączono liczby technikum i szkoły branżowej, ale nie oznacza to sumowania tych samych uczniów. W SOSW dane wymagają osobnej interpretacji z uwagi na charakter placówki. „Brak danych” nie oznacza braku zatrudnienia.

Same przeliczenia liczby uczniów na etat nie wskazują jeszcze, ile trwa oczekiwanie na poradę. Psycholog nie pracuje przecież wyłącznie z uczniami zgłaszającymi się na indywidualną rozmowę. Jego obowiązki obejmują również współpracę z rodzicami, nauczycielami, diagnozowanie trudności, profilaktykę i działania interwencyjne.

Warto jednak zapytać, ile realnie czasu może poświęcić pojedynczemu uczniowi specjalista pracujący w tak dużej społeczności szkolnej.

Czy wszystkie szkoły spełniają wymagania Karty Nauczyciela?

Tu sprawa staje się szczególnie interesująca z punktu widzenia kontroli samorządowej.

Art. 42d ustawy – Karta Nauczyciela określa minimalne standardy zatrudniania pedagogów, pedagogów specjalnych, psychologów i pozostałych specjalistów. W szkołach liczących ponad 100 uczniów ustawowe minimum wynosi dwa etaty, zwiększane wraz z liczbą uczniów. Jednocześnie w placówkach liczących ponad 50 uczniów zarówno psycholodzy, jak i pedagodzy specjalni powinni zajmować każdy z osobna co najmniej 25 procent ustawowego minimum zatrudnienia specjalistów.

Z przedstawionych przez szkoły danych wynikają kwestie wymagające wyjaśnienia.

W ZSP nr 6 wykazano zaledwie 0,35 etatu pedagoga specjalnego przy 409 uczniach. W ZSP nr 8 podano około 0,27 etatu pedagoga specjalnego przy 711 uczniach. Są to wartości, które uzasadniają sprawdzenie, czy spełniono odrębny standard dotyczący tego stanowiska.

Nie oznacza to jednak, że można już stwierdzić naruszenie prawa.

Ustawa przewiduje, że liczbę uczniów stanowiącą podstawę obliczenia standardu zatrudnienia ustala się na 1 września danego roku szkolnego. Tymczasem szkoły przekazały dane według stanu na 30 września. Nie mamy również pełnych informacji o organizacji zatrudnienia, sposobie rozliczania etatów i wszystkich godzinach specjalistów.

Nie można zatem sformułować ostatecznej oceny prawnej bez uzyskania dodatkowej dokumentacji.

Istotne jest również rozróżnienie pomiędzy łączną liczbą etatów a wymaganym udziałem psychologów i pedagogów specjalnych. Szkoła może spełniać pierwszy warunek, a jednocześnie potrzebować korekty struktury zatrudnienia.

W przypadku ZSP nr 6 i ZSP nr 8 dokumenty dają zatem podstawę do skierowania szczegółowych pytań do organu prowadzącego. Nie dają jeszcze podstawy do kategorycznego zarzutu łamania przepisów.

To rozróżnienie jest ważne zarówno dla rzetelności dziennikarskiej, jak i sprawiedliwej oceny pracy dyrektorów.

Psycholog potrzebuje również miejsca do rozmowy

O tym, jak funkcjonuje szkolna pomoc, decyduje nie tylko liczba specjalistów. Znaczenie mają też pomieszczenia, wyposażenie i warunki pozwalające zapewnić uczniowi prywatność.

W ZSP nr 6 do dyspozycji specjalistów pozostaje jeden pokój. Szkoła wskazuje potrzebę wydzielenia osobnego gabinetu do prowadzenia zajęć rewalidacyjnych i indywidualnych, a także wyposażenia go w odpowiednie meble i pomoce.

ZSP nr 8 dysponuje dwoma gabinetami przeznaczonymi dla pedagogów i psychologów. Wskazuje przy tym, że mogą być także wykorzystywane gabinety dyrektorów. Placówka zgłasza potrzebę doposażenia pomieszczeń w materiały do pracy indywidualnej oraz przeprowadzenia szkoleń dotyczących zdrowia psychicznego młodzieży i interwencji kryzysowej.

II LO zwraca uwagę m.in. na konieczność zakupu pomocy dydaktycznych, literatury specjalistycznej, sprzętu komputerowego i stworzenia kącika wyciszenia dla uczniów.

ZSP nr 2 postuluje doposażenie gabinetów w materiały edukacyjne i profilaktyczne oraz zapewnienie specjalistom możliwości uczestniczenia w dodatkowych szkoleniach.

Z kolei ZSP nr 1 wskazuje na potrzebę szkoleń i zakupu tabletów.

Są to stosunkowo konkretne postulaty. Niektóre wymagają inwestycji lokalowych, inne zakupu wyposażenia lub sfinansowania szkoleń.

W każdym przypadku chodzi jednak o to samo: stworzenie warunków, w których pomoc nie będzie jedynie formalnie zapisaną usługą.

Rozmowa z uczniem znajdującym się w kryzysie wymaga bowiem czegoś więcej niż wolnego krzesła przy biurku.

Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy – inna specyfika, inne potrzeby

Osobnej analizy wymaga Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy im. Marii Grzegorzewskiej.

W przekazanym zestawieniu placówka wykazuje 155 uczniów korzystających z pomocy psychologiczno-pedagogicznej, czyli wszystkich objętych sprawozdaniem.

Nie jest to jednak liczba, którą można zestawiać bezpośrednio z danymi liceów czy techników. Organizacja kształcenia specjalnego opiera się na odmiennych potrzebach uczniów, a także innych zasadach zapewniania specjalistycznego wsparcia.

SOSW informuje o 52 pedagogach zatrudnionych na pełnych etatach, reprezentujących różne specjalności. Nie oznacza to 52 etatów psychologów ani 52 etatów specjalistów liczonych według standardu art. 42d Karty Nauczyciela.

Placówka prowadzi m.in. terapię psychologiczną, zajęcia rewalidacyjne oraz wykorzystuje specjalistyczne metody i narzędzia terapeutyczne. Wśród zgłaszanych potrzeb wymienia dodatkowe pomoce do terapii, materiały wspierające rozwój emocjonalny i społeczny oraz wyposażenie strefy wyciszenia.

W przypadku SOSW głównym pytaniem nie jest zatem liczba uczniów przypadających na psychologa według standardu obowiązującego w szkołach ogólnodostępnych, lecz to, czy placówka dysponuje odpowiednią liczbą specjalistów o właściwych kwalifikacjach oraz środkami do realizowania zaleceń wynikających z potrzeb uczniów.

Czego w odpowiedzi starostwa nie znajdziemy?

Zebrany materiał pozwala ustalić wiele, ale nie odpowiada na pytania kluczowe dla rodziców i młodzieży.

Nie wiadomo, jak długo uczeń musi czekać na indywidualne spotkanie z psychologiem. Nie podano, ile takich spotkań odbywa się przeciętnie w miesiącu ani jak liczne są grupy uczniów objętych regularnym wsparciem.

Nie wiemy także, ilu uczniów wymaga pilnej interwencji, ilu korzysta z pomocy zewnętrznych placówek ochrony zdrowia psychicznego i czy w szkołach występują wakaty na stanowiskach specjalistów.

Warto przy tym rozróżnić dwa rodzaje pomocy. Szkolny psycholog może wspierać ucznia, rozpoznawać jego trudności i uczestniczyć w interwencjach, ale nie zastępuje psychiatry ani specjalistycznego leczenia zaburzeń psychicznych.

Szkoła powinna więc nie tylko dysponować odpowiednimi zasobami, ale również skutecznie współpracować z rodzicami, poradnią psychologiczno-pedagogiczną i systemem ochrony zdrowia.

Obowiązujące przepisy dotyczące organizowania pomocy psychologiczno-pedagogicznej uwzględniają indywidualne potrzeby ucznia, jego możliwości psychofizyczne oraz czynniki środowiskowe wpływające na funkcjonowanie w szkole. To znacznie szerszy obowiązek niż samo zatrudnienie określonej liczby osób.

Brakuje również informacji, czy dyrekcje szkół zgłaszały wcześniej problemy z zatrudnieniem specjalistów, a jeśli tak, jakie działania podejmował organ prowadzący.

Nie wynika z dokumentów, czy i w jakim stopniu zwiększono liczbę etatów w porównaniu z poprzednim rokiem szkolnym.

Bez tych informacji trudno dokonać pełnej oceny skuteczności systemu.

Budżet 2027. Czy za liczbami pójdą pieniądze?

Interpelacja Cezarego Żegoty nie ograniczała się do zebrania danych statystycznych. Radny wskazał, że ich analiza ma umożliwić przygotowanie rekomendacji i wniosków dla Zarządu Powiatu, również dotyczących przyszłorocznego budżetu.

To właśnie ten fragment nadaje całej sprawie dodatkowego znaczenia.

Powiat Tomaszowski odpowiada za prowadzenie placówek, a więc również za stworzenie odpowiednich warunków do realizacji ich zadań. Z jednej strony musi dbać o racjonalne gospodarowanie pieniędzmi publicznymi, z drugiej – zapewnić zgodną z prawem organizację oświaty.

Szkolne odpowiedzi pokazują, że potrzeby nie są jednakowe. Jedna placówka wskazuje braki w wyposażeniu, inna potrzebuje dodatkowego pomieszczenia, kolejna szkoleń, a jeszcze inna wymaga szczegółowego sprawdzenia struktury zatrudnienia specjalistów.

Nie można więc wszystkich problemów rozwiązać jednym zakupem ani prostym zwiększeniem liczby etatów bez analizy rzeczywistego zapotrzebowania.

Warto byłoby, aby Zarząd Powiatu przedstawił nie tylko koszty zgłoszonych potrzeb, ale również harmonogram ewentualnych działań oraz priorytety na 2027 rok.

Najważniejszy egzamin dopiero przed samorządem

W znanym filmie Stowarzyszenie Umarłych Poetów nauczyciel próbuje przekonać swoich uczniów, że edukacja nie może sprowadzać się do odtwarzania schematów i zdobywania ocen. Że każdy młody człowiek ma własną historię, wrażliwość i prawo do bycia wysłuchanym.

Trudno o bardziej aktualne przesłanie w czasach, gdy szkoły mierzą się z coraz bardziej złożonymi potrzebami wychowawczymi i emocjonalnymi młodzieży.

Z odpowiedzi Starostwa Powiatowego wyłania się obraz placówek, które prowadzą różnorodne działania pomocowe i dysponują specjalistyczną kadrą, ale jednocześnie zgłaszają potrzeby organizacyjne, lokalowe i materialne.

Niektóre dane wymagają uzupełnienia, a struktura zatrudnienia w części szkół – dodatkowej weryfikacji pod kątem ustawowych standardów.

Nie sposób dziś uczciwie stwierdzić, że pomoc psychologiczno-pedagogiczna w powiatowych szkołach jest niewystarczająca w każdym przypadku. Nie sposób jednak również udowodnić na podstawie przesłanych tabel, że każdy uczeń otrzymuje ją w odpowiednim czasie i zakresie.

Dlatego opublikowanie odpowiedzi na interpelację nie powinno być końcem tej sprawy.

Bo o jakości szkolnej pomocy nie świadczy wyłącznie to, ilu psychologów wpisano do arkusza organizacyjnego. Świadczy o niej przede wszystkim to, czy młody człowiek, który pewnego dnia zapuka do gabinetu i powie, że sobie nie radzi, otrzyma pomoc wtedy, kiedy naprawdę jej potrzebuje.

Parking dla pacjentów. Problem wokół szpitala nie pojawił się dziś

Pierwsza interpelacja dotyczy terenu przy ul. Jana Pawła II 35a, bezpośrednio przy kompleksie Tomaszowskiego Centrum Zdrowia. Elżbieta Przedbora prosi prezydenta o przeanalizowanie, czy można tam wygospodarować przestrzeń na parking dla pacjentów szpitala. Na dołączonej mapie zaznaczony został teren po zachodniej stronie kompleksu medycznego, od strony ul. Jana Pawła II.

To ważne, bo problem z parkowaniem w tej części Tomaszowa nie jest nowym odkryciem. NaszTomaszow.pl już w sierpniu opisywał przeciążenie parkingowe rejonu ulic Jana Pawła II i Wandy Panfil, gdzie obok dużego kompleksu szpitalnego funkcjonują również placówki NU-MED, Komenda Powiatowa Policji oraz zabudowa mieszkaniowa. W tym samym czasie Zarząd Dróg Powiatowych uruchomił postępowanie dotyczące dokumentacji projektowej budowy zatoki parkingowej w ciągu ul. Wandy Panfil. Sam projekt i nadzór autorski zakontraktowano za 33 870 zł. nasztomaszow.pl

Mamy więc istotne potwierdzenie, że kwestia zwiększania liczby miejsc postojowych wokół szpitala jest już przedmiotem działań samorządu powiatowego. Interpelacja Elżbiety Przedbory otwiera natomiast pytanie, czy podobne możliwości istnieją również od strony Jana Pawła II.

I właśnie tutaj zaczynają się schody.

Dokumenty Powiatu Tomaszowskiego wskazują, że działka nr 785/13 w obrębie 23 przy ul. Jana Pawła II 35 znajduje się w zasobie powiatu i jest objęta umową dzierżawy gruntu oraz najmu budynków zawartą z Tomaszowskim Centrum Zdrowia. Jeszcze pod koniec 2025 roku Zarząd Powiatu podejmował decyzje dotyczące udostępniania części tej nieruchomości pozostającej w dyspozycji TCZ.

Nie oznacza to jednak automatycznie, że zaznaczony przez radną teren przy Jana Pawła II 35a również należy do powiatu. Załączona do interpelacji mapa nie zawiera numeru działki ani granic ewidencyjnych. Na obecnym etapie nie da się więc odpowiedzialnie napisać, że miasto może tam po prostu wybudować parking. Najpierw trzeba ustalić właściciela gruntu, jego przeznaczenie oraz ewentualne kolizje z infrastrukturą techniczną.

To może być zresztą najważniejsza część przyszłej odpowiedzi prezydenta.

Mazowiecka. Tu problem własności jest jeszcze bardziej widoczny

Druga interpelacja dotyczy bloków 2A, 2B i 2C przy ul. Mazowieckiej. Radna występuje – jak pisze – „w imieniu Mieszkańców osiedla” i prosi o utworzenie dodatkowych miejsc parkingowych. Na załączonej mapie wskazane zostały potencjalne pasy terenu w bezpośrednim sąsiedztwie bloku 2A i drogi prowadzącej w kierunku pozostałych budynków.

Tu również nie mamy do czynienia z jednym dużym kawałkiem miejskiego gruntu, na którym wystarczyłoby narysować stanowiska postojowe.

Dokumenty Urzędu Miasta pokazują, że Mazowiecka 2A znajduje się na działce 686/2 w obrębie 13, natomiast Mazowiecka 2B na działce 686/3. W obu budynkach funkcjonują wspólnoty mieszkaniowe; miasto posiadało tam lokale wraz z udziałami w nieruchomości wspólnej.

Jeszcze inaczej wygląda sytuacja bloku Mazowiecka 2C. Spółdzielnia Mieszkaniowa „Przodownik” wymienia go w swoich zasobach na osiedlu Wyzwolenia II. Budynek powstał w 1976 roku, a całe wskazane przez spółdzielnię osiedle budowano w latach 1975–1982. 

Ta data nie jest tylko historyczną ciekawostką. Blok z połowy lat 70. projektowano w zupełnie innej rzeczywistości komunikacyjnej. Dzisiejsza liczba samochodów przypadających na gospodarstwa domowe była wówczas trudna do wyobrażenia. Osiedla, które przed półwieczem miały wystarczającą przestrzeń komunikacyjną, dziś coraz częściej przegrywają walkę o każdy metr potrzebny na postój.

Ale i tutaj sama potrzeba mieszkańców nie rozwiązuje kwestii formalnych. Trzeba najpierw sprawdzić, do kogo należą dokładnie pasy zaznaczone na mapie radnej. Mogą bowiem znajdować się na gruncie miejskim, drogowym, nieruchomości wspólnoty albo terenie pozostającym w zasobach spółdzielni. Każdy z tych wariantów oznacza inną drogę do ewentualnej inwestycji.

Parking to także pieniądze

Nie bez znaczenia pozostaje koszt. W przejrzanych przez nas aktualnych dokumentach budżetowych miasta i Wieloletniej Prognozie Finansowej nie znaleźliśmy zadania nazwanego wprost jako budowa parkingu przy Jana Pawła II 35a albo przy Mazowieckiej 2A–2C. Ostatnia opublikowana zmiana WPF pochodzi z 29 września, a budżet miasta był następnie zmieniany również zarządzeniem prezydenta z 15 października.

Skalę kosztów pokazują inne miejskie przedsięwzięcia, choć nie wolno porównywać ich jeden do jednego. W tym roku miasto zleciło za 1,12 mln zł realizację parkingu wraz z placem zabaw przy ul. Pod Grotami. Zakres obejmuje jednak nie tylko miejsca postojowe, lecz również projektowanie, zagospodarowanie terenu, oświetlenie, małą architekturę i plac zabaw. Nie da się więc na tej podstawie uczciwie wyliczyć „ceny jednego miejsca parkingowego” przy Mazowieckiej czy szpitalu. 

Podobnie nie znaleźliśmy oficjalnego, aktualnego zestawienia pokazującego, ile miejsc parkingowych jest obecnie dostępnych wyłącznie dla pacjentów Tomaszowskiego Centrum Zdrowia. Podawanie takiej liczby na podstawie map internetowych czy zdjęć satelitarnych byłoby zgadywaniem.

Teraz ruch należy do miasta

Na razie mamy więc propozycję, a nie zapowiedź inwestycji. Elżbieta Przedbora nie informuje, że parkingi powstaną. Prosi o sprawdzenie, czy można je utworzyć.

Prezydent lub osoba przez niego wyznaczona ma, zgodnie z art. 24 ust. 6 ustawy o samorządzie gminnym, 14 dni od otrzymania interpelacji na udzielenie pisemnej odpowiedzi. Termin w przypadku obu październikowych wystąpień jeszcze biegnie. Eli

I właśnie odpowiedź miasta będzie tutaj najciekawszym dokumentem. Powinna pokazać, czy zaznaczone przez radną miejsca rzeczywiście mogą zostać wykorzystane, do kogo należą działki, czy istnieją ograniczenia techniczne i planistyczne oraz – jeśli koncepcja jest możliwa – ile mogłaby kosztować.

Bo parking powstaje nie od kreski postawionej długopisem na mapie. Najpierw trzeba znaleźć grunt, właściciela, pieniądze i rozwiązanie, które nie przeniesie problemu z jednej strony ulicy na drugą.

NaszTomaszow.pl będzie śledził odpowiedzi prezydenta na obie interpelacje.

Wszystkie prace zrealizowane były dzięki firmie Z R I "CZEREDA" KRZYSZTOF MIROWSKI. Firma, która przeprowadziła przedmiotowe roboty wykonała je z dużą starannością, estetyką, fachowo dbając o każdy szczegół prac. 

Łączna wartość inwestycji wyniosła 30.000,00 zł.

Jedenaście gmin. Ile z nich nie ma gotowego planu?

Punktem wyjścia do analizy były informacje przekazane redakcji NaszTomaszow.pl przez Weronikę Kasztan z serwisu Dzialkopedia.pl. W powiatowym zestawieniu, opartym na danych z 1 sierpnia 2026 roku, wskazano, że żadna z 11 gmin nie uchwaliła planu ogólnego, sześć miało publicznie dostępny projekt, a pięć pozostawało na wcześniejszym etapie prac. Problem polega na tym, że od tego czasu sytuacja się zmieniła, a więc dokument jest nieaktualny

Najbardziej jednoznacznym przykładem jest gmina wiejska Tomaszów Mazowiecki. Jej rada 26 sierpnia 2026 roku podjęła uchwałę nr XXXIII/220/26 w sprawie uchwalenia planu ogólnego. Dokument został opublikowany w gminnym BIP 2 września. Wcześniej, 22 kwietnia, rozpoczęto konsultacje społeczne, a 19 sierpnia opublikowano raport z ich przebiegu.

Również późniejsze dane Działkopedii wskazują, że plan ogólny uchwalono w Lubochni i Ujeździe. Oznacza to, że sierpniowe zestawienie „zero na jedenaście” nie powinno być przedstawiane jako aktualny stan powiatu.

Tomaszów, Ujazd, Lubochnia… kto jest najbliżej końca?

W trzech gminach procedura doprowadziła już do uchwalenia dokumentu. Lubochnia przyjęła plan 24 sierpnia 2026 roku uchwałą nr XXXVIII/206/26, opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego 7 września. Dwa dni później, 26 sierpnia, swoje uchwały podjęły rady gminy Tomaszów Mazowiecki i Ujazdu. W przypadku Ujazdu była to uchwała nr XXXIV/244/26.

Zupełnie inaczej wygląda sytuacja miasta Tomaszowa Mazowieckiego. Tutaj procedura rozpoczęła się uchwałą Rady Miejskiej z 29 października 2024 roku. Mieszkańcy mogli składać pierwsze wnioski od 22 listopada 2024 do 8 stycznia 2025 roku. Dostępność projektu nie oznacza jednak uchwalenia planu.

Szczególnie interesujący jest przypadek Rzeczycy. Tam 2 października 2026 roku opublikowano ogłoszenie o konsultacjach społecznych. Mieszkańcom udostępniono projekt, uzasadnienie, prognozę oddziaływania na środowisko, dokumenty dotyczące obszarów uzupełnienia zabudowy i formularze uwag. To jeden z najbardziej konkretnych przykładów aktualnie prowadzonej procedury w powiecie.

Będków również jest dalej, niż mogłyby sugerować starsze zestawienia. Już 17 sierpnia opublikowano projekt planu, jego wizualizację, plik GML oraz dokumentację dotyczącą obszarów uzupełnienia zabudowy. Wówczas zapowiadano osobny komunikat o konsultacjach.

Także Budziszewice udostępniły we wrześniu projektowe dane przestrzenne i wizualizację planu. Nie można zatem ograniczać oceny tej gminy do informacji o samym rozpoczęciu prac.

Stan rozpoznania 11 gmin – 20 października 2026 r.

Zestawienie uwzględnia dokumenty urzędowe oraz, tam gdzie nie udało się uzyskać nowszego potwierdzenia, publiczne rejestry pomocnicze. Nie wszystkie gminy publikują informacje z jednakową szczegółowością. Brak potwierdzenia kolejnego etapu nie oznacza, że urząd nie prowadzi prac.

Po co gminie plan ogólny?

Dotychczas podstawowym dokumentem wyznaczającym kierunki rozwoju przestrzennego było studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Reforma wprowadzona ustawą z 7 lipca 2023 roku zmieniła ten system.

Plan ogólny, określony w art. 13a ustawy z 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jest aktem prawa miejscowego. Obejmuje gminę i wyznacza strefy planistyczne, określając ramy jej przyszłego zagospodarowania.

W praktyce oznacza to konieczność odpowiedzi na trudne pytania. Gdzie powinno powstawać budownictwo mieszkaniowe? Które tereny należy zachować dla rolnictwa? Gdzie rozwijać przemysł i usługi? Jak chronić lasy, doliny rzeczne i tereny rekreacyjne?

Ustawodawca chce ograniczyć niekontrolowane rozlewanie się zabudowy. Problem polega na tym, że dla właściciela konkretnej nieruchomości granica między strefami może okazać się znacznie ważniejsza niż ogólne deklaracje o ładzie przestrzennym.

Masz działkę? To właśnie ta część reformy może być dla Ciebie najważniejsza

Wyobraźmy sobie dwie sąsiadujące działki. Obie mają dostęp do drogi, w pobliżu stoją domy, a właściciele planują podobne inwestycje.

Po uchwaleniu planu ogólnego może się okazać, że jedna znajduje się w obszarze umożliwiającym uzyskanie nowych warunków zabudowy, a druga poza nim.

Kluczowe znaczenie mają tutaj obszary uzupełnienia zabudowy (OUZ). Ich wyznaczanie reguluje art. 13a ustawy oraz rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z 2 maja 2024 roku.

To przede wszystkim w takich obszarach będą mogły być wydawane nowe decyzje o warunkach zabudowy dla typowych inwestycji, z zastrzeżeniem wyjątków ustawowych.

Nie oznacza to jednak, że każda działka poza OUZ automatycznie traci status budowlany. Jeżeli obowiązuje dla niej miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, nadal mają zastosowanie jego ustalenia.

W gminie wiejskiej Tomaszów Mazowiecki, według danych przestrzennych zestawionych przez Działkopedię, OUZ zajmują około 611 hektarów, czyli 4,1 proc. jej powierzchni. Nie należy z tego wyciągać wniosku, że budowa jest dopuszczalna wyłącznie na tych 4,1 proc. obszaru gminy. Istotne są także istniejące plany miejscowe i inne podstawy prawne inwestowania.

Warunki zabudowy po nowych zasadach

31 sierpnia 2026 roku rzeczywiście zakończył się ustawowy okres przejściowy związany z zastąpieniem studiów planami ogólnymi. Nie oznacza to jednak, że z nadejściem 1 września wszystkie inwestycje w gminach bez planu stanęły w miejscu.

Ministerstwo Rozwoju i Technologii wyjaśniło, że obowiązujące plany miejscowe zachowują moc, podobnie jak wcześniej wydane decyzje o warunkach zabudowy.

– Upływ terminu na uchwalenie planów ogólnych nie oznacza wstrzymania procesów inwestycyjnych w gminach, które nie uchwaliły planu na czas – podkreślił wiceminister Tomasz Lewandowski w komunikacie resortu z 31 sierpnia.

Inaczej wygląda sytuacja z nowymi wnioskami o warunki zabudowy. W przypadku typowych inwestycji składanych od 1 września 2026 roku brak obowiązującego planu ogólnego stanowi przeszkodę w wydaniu nowej decyzji WZ. Po wejściu planu w życie istotne będzie również położenie inwestycji w OUZ.

Przepisy przejściowe chronią natomiast określone postępowania wszczęte wcześniej. Dlatego dla mieszkańca znaczenie może mieć nie tylko lokalizacja działki, ale także data złożenia wniosku i etap sprawy.

Warto pamiętać również o pięcioletnim okresie obowiązywania części nowych decyzji WZ, wynikającym z art. 64c ustawy. Nie dotyczy on wszystkich decyzji wydanych w przeszłości.

Mieszkańcy mogą jeszcze wpływać na dokument

W Rzeczycy i innych gminach, w których procedura nadal trwa, ważną rolę odgrywają konsultacje społeczne. To moment, w którym właściciel może sprawdzić proponowane przeznaczenie swojej nieruchomości i zgłosić zastrzeżenia.

Zainteresowani nie powinni ograniczać się do ogólnej mapy całej gminy. Trzeba ustalić numer działki, właściwy obręb ewidencyjny, projektowaną strefę planistyczną oraz ewentualną przynależność do OUZ.

Warto też sprawdzić, czy nieruchomość jest objęta obowiązującym planem miejscowym, czy istnieje ważna decyzja WZ oraz jakie ograniczenia wynikają z ochrony przyrody, zagrożenia powodziowego czy dostępu do drogi.

Uchwalony plan ogólny nie jest pozwoleniem na budowę. Nie zastępuje też planu miejscowego.

To jednak dokument, który na wiele lat może określić kierunek rozwoju całej gminy.

A tu pojawia się pytanie znacznie poważniejsze od samego dotrzymania terminu: czy samorządy wystarczająco jasno wyjaśniły mieszkańcom, jakie konsekwencje dla ich nieruchomości mogą mieć nowe granice na planistycznych mapach?

Bo kiedy dokument zostanie już uchwalony, zmiana jego ustaleń nie będzie sprawą jednego pisma złożonego w urzędzie.

https://dzialkopedia.pl/plan-ogolny/tomaszowski-lodzkie

Obiekt przy Konstytucji 3 Maja 46 należy do Województwa Łódzkiego. Działka ma 1367 m², a sam budynek ponad 1138 m² powierzchni użytkowej. Eklektyczny pałacyk powstał około 1900 roku jako siedziba kierownictwa Fabryki Sukna Hilarego Landsberga. Budynek wraz z częścią ogrodzenia znajduje się w rejestrze zabytków pod numerem A/439.

Pół miliona nie wystarczyło, by znaleźć chętnego

Historia sprzedaży pokazuje, że problemem nie jest wyłącznie cena. W maju 2025 roku nieruchomość wystawiono za 1,2 mln zł. Kolejny przetarg, zaplanowany na listopad 2025 roku, miał już cenę wywoławczą 1 mln zł. W lutym 2026 roku przeprowadzono następne podejście, a nieruchomość nadal pozostała w zasobie województwa i ponownie trafiła na rynek.

Następny przetarg odbędzie się 17 listopada 2026 roku. Cena wywoławcza wynosi milion złotych, wadium 100 tys. zł. Jest jednak jeden niezwykle istotny szczegół. Ponieważ nieruchomość wpisana jest do rejestru zabytków, zgodnie z art. 68 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nabywca może wystąpić o 50-procentową bonifikatę. Przy sprzedaży za cenę wywoławczą oznaczałoby to więc faktyczny koszt około 500 tys. zł. Sejmik może wysokość bonifikaty podwyższyć lub obniżyć.

Ale tanio kupić nie oznacza tanio posiadać.

Warunki sprzedaży nakładają na przyszłego właściciela obowiązek wykonania w ciągu trzech lat kompleksowych prac remontowo-konserwatorskich i restauratorskich elewacji. Do tego dochodzą wszystkie rygory wynikające z ustawy o ochronie zabytków. I właśnie tutaj może znajdować się odpowiedź na pytanie, dlaczego mimo tak dużej bonifikaty kolejki inwestorów nie widać.

TPTM: nie sprzedawać, lecz wykorzystać

Po poniedziałkowej wizji lokalnej Zarząd Towarzystwa Przyjaciół Tomaszowa Mazowieckiego wystąpił z petycją do Zarządu Województwa Łódzkiego oraz radnych sejmiku. Społecznicy proponują odstąpienie od dalszego poszukiwania prywatnego nabywcy i utworzenie w zabytkowym budynku Regionalnego Inkubatora Przedsiębiorczości i Aktywizacji Zawodowej.

Pomysł nie jest oderwany od lokalnych problemów. Według Powiatowego Urzędu Pracy stopa bezrobocia w powiecie tomaszowskim wynosiła w lipcu 2026 roku 8,7 proc., podczas gdy średnia dla Polski wynosiła 5,8 proc.

Jest też argument urbanistyczny. Samo Województwo Łódzkie w dokumentacji przetargowej potwierdza, że nieruchomość znajduje się na obszarze rewitalizacji Tomaszowa Mazowieckiego i w granicach obszaru zdegradowanego. Tomaszów posiada Gminny Program Rewitalizacji na lata 2023–2030, który ma być podstawą korzystania ze środków europejskich przeznaczonych na odnowę zdegradowanych części miasta.

I właśnie tutaj propozycja TPTM może otwierać poważniejszą dyskusję niż kolejny przetarg.

W programie Fundusze Europejskie dla Łódzkiego 2021–2027 funkcjonują instrumenty dotyczące rewitalizacji obszarów miejskich, w tym przywracania budynkom nowych funkcji. Nie oznacza to automatycznie, że pałacyk otrzyma dofinansowanie — projekt musiałby spełnić konkretne kryteria i zostać odpowiednio wpisany w dokumenty rewitalizacyjne. Ale taka ścieżka prawnie i programowo istnieje.

Z jednym elementem apelu warto jednak postępować ostrożniej. KPO trudno dziś traktować jako realne źródło finansowania nowej inwestycji tego rodzaju. Zasadniczy termin realizacji reform i inwestycji Krajowego Planu Odbudowy upłynął 31 sierpnia 2026 roku. Znacznie bardziej realnym kierunkiem wydają się więc fundusze regionalne obecnej perspektywy unijnej lub inne programy ochrony zabytków i rewitalizacji

Pałacyk Landsberga przetrwał zmianę imperiów, dwie wojny, upadek przemysłu włókienniczego i transformację gospodarczą. Może się jednak okazać, że najtrudniejszym przeciwnikiem będzie dla niego zwykła administracyjna bezczynność.

17 listopada znów pójdzie pod młotek. Jeśli nabywcy ponownie nie będzie, pytanie postawione przez TPTM stanie się jeszcze bardziej aktualne: ile razy można próbować sprzedać zabytek, zanim trzeba będzie wreszcie zdecydować, co zrobić, żeby go uratować?

To szczególnie istotne, ponieważ w przetargu cena stanowi 100 proc. kryterium oceny ofert. Nie oznacza to jeszcze automatycznego wyboru najtańszego wykonawcy – PKP muszą sprawdzić dokumenty, warunki udziału i prawidłowość złożonych ofert. Według dostępnych informacji wykonawca nie został jeszcze oficjalnie wybrany.

Nie tylko poczekalnia

Zakres inwestycji jest znacznie większy niż zwykły remont dworcowej poczekalni.

Odnowione zostaną dach i elewacja, wymieniona stolarka okienna i drzwiowa oraz wszystkie najważniejsze instalacje. Powstanie nowoczesna poczekalnia z ławkami, systemem informacji pasażerskiej, biletomatem, automatami z napojami i przekąskami oraz miejscami umożliwiającymi ładowanie telefonów. Obok znajdą się nowe ogólnodostępne toalety.

Budynek zostanie dostosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Zaplanowano windę, oznaczenia w alfabecie Braille'a, plany dotykowe oraz specjalne linie prowadzące. Ogrzewanie ma zapewniać pompa ciepła wspomagana instalacją fotowoltaiczną. Pojawią się również nowe systemy monitoringu i bezpieczeństwa.

Ponad 900 metrów dla biznesu

Bardzo ciekawie wygląda również gospodarcza część projektu. Ponad 900 metrów kwadratowych powierzchni dworca ma zostać przeznaczone na funkcje komercyjne – lokale do wynajęcia oraz przestrzenie biurowe.

To szansa, aby ogromny budynek nie był jedynie miejscem, przez które przechodzi się w drodze na peron. Po latach częściowego niewykorzystania dworzec może ponownie stać się jednym z żywych punktów miasta.

Zmieni się także jego otoczenie. Projekt przewiduje m.in. wiatę rowerową, ławki, kosze i nowe nasadzenia.

Stacja już się zmieniła. Teraz kolej na dworzec

Modernizacja samego budynku będzie kolejnym etapem wielkiej zmiany tomaszowskiego węzła kolejowego. Podróżni korzystają już z przebudowanych peronów i nowego przejścia podziemnego. Prace prowadzone przez PKP PLK przy infrastrukturze stacyjnej mają wartość blisko 19,9 mln zł brutto.

Historyczny dworzec pozostawał dotąd ostatnim wielkim elementem tej układanki – XIX-wiecznym budynkiem stojącym obok zupełnie nowej infrastruktury.

Teraz pojawiła się realna szansa, że i on doczeka się swojej metamorfozy.

Postępowanie rozpoczęło się jeszcze latem, a termin składania ofert był kilkukrotnie przesuwany. Ostatecznie wykonawcy mogli składać propozycje do 5 października 2026 roku.

Po podpisaniu umowy wybrana firma będzie miała 52 tygodnie na wykonanie inwestycji.

Jeżeli więc wybór wykonawcy i podpisanie kontraktu przebiegną bez kolejnych komplikacji, 2027 rok może być dla tomaszowskiego dworca rokiem największej przebudowy od wielu dziesięcioleci.

Z wykształcenia jest nauczycielem wychowania fizycznego i magistrem pedagogiki resocjalizacyjnej. Jest również raperem i autorem autobiograficznej książki „Wyrwałem się z piekła”. Od 2010 roku poprzez autorski projekt RapPedagogia dotarł do ponad 900 szkół, placówek wychowawczych, zakładów karnych i innych instytucji w Polsce oraz za granicą.

Jak nie stracić kontaktu z własnym dzieckiem?

Samotność nastolatków, uzależnienia, presja rówieśnicza, zagrożenia internetowe. Problemy, których dorośli nie zawsze potrafią dostrzec, zanim przerodzą się w dramat.

„Dzieci są naszą wspólną odpowiedzialnością” – podkreśla Makowski. Przekonuje, że zamiast moralizowania potrzebne są rozmowa, zrozumienie i autentyczna obecność.

Spotkanie odbędzie się we wtorek, 20 października, o godz. 17.30 w remizie OSP Lubochnia przy ul. Tomaszowskiej 6. Wstęp jest bezpłatny, nie obowiązują wcześniejsze zapisy.

Organizatorem wydarzenia jest lubocheńskie koło Związku Dużych Rodzin „Trzy Plus”, przy współpracy Gminy Lubochnia oraz Gminnego Centrum Kultury i Biblioteki Publicznej.

Wcześniej tego samego dnia Makowski spotka się z uczniami miejscowego Zespołu Szkolno-Przedszkolnego.

Warto przyjść. Zwłaszcza jeśli jesteśmy rodzicami, nauczycielami lub wychowawcami. Bo czasem jedna szczera rozmowa, przeprowadzona we właściwym momencie, może znaczyć więcej niż dziesiątki wychowawczych pouczeń.

Właśnie dlatego opublikowane 15 października 2026 roku w Biuletynie Informacji Publicznej Gminy Tomaszów Mazowiecki zamówienie dotyczące wymiany oświetlenia zasługuje na uwagę.

Samorząd zamierza zamontować 360 opraw LED w ośmiu miejscowościach. Wbrew temu, co może sugerować sama liczba, nie oznacza to jednak powstania 360 nowych punktów świetlnych.

W zdecydowanej większości przypadków chodzi o wymianę dotychczasowych urządzeń. Dopiero w Wąwale przewidziano rzeczywistą rozbudowę oświetlenia

Wąwał największym beneficjentem. Tu nie tylko wymienią lampy

Największe zadanie zaplanowano w Wąwale, gdzie modernizacja obejmie łącznie 102 oprawy. Z tej liczby 67 stanowić będzie wymiana istniejącego oświetlenia, natomiast 35 dodatkowych opraw zostanie zamontowanych na istniejących słupach.

Prace mają objąć ulice Tomaszowską, Cegielnianą, Wesołą, Krzywą, Małą i Leśną.

To zasadnicza różnica w porównaniu z pozostałymi miejscowościami. W Wąwale nie chodzi wyłącznie o zastąpienie starych urządzeń nowymi, ale również o powiększenie liczby miejsc wyposażonych w uliczne oświetlenie.

Dla mieszkańców może to oznaczać poprawę widoczności na fragmentach dróg, które dotychczas pozostawały niedostatecznie oświetlone.

Pojawia się jednak pytanie: dlaczego właśnie Wąwał otrzyma 35 dodatkowych punktów, podczas gdy w siedmiu pozostałych miejscowościach zaplanowano jedynie wymianę opraw?

Odpowiedzi należy szukać między innymi w sposobie finansowania przedsięwzięcia. Wąwał korzysta bowiem z osobnego projektu wspieranego przez samorząd województwa łódzkiego.

Smardzewice, Twarda, Komorów. Gdzie jeszcze wymienią oświetlenie?

Drugim pod względem wielkości zadaniem jest modernizacja oświetlenia w Smardzewicach. Zaplanowano tam wymianę 85 opraw na dziewięciu ulicach: Wesołej, Pilicznej, Jeneralskiej, Dziubałtowskiego, Źródlanej, Stoczek, Zacisze, Ostrowskiego i Południowej.

Znaczny zakres robót przewidziano także w Twardej, gdzie 48 opraw zostanie wymienionych przy ulicach Głównej, Południowej i Północnej.

W Komorowie modernizacja obejmie 44 lampy przy ulicy Zarzecznej, natomiast w Ciebłowicach Dużych wymienionych zostanie 28 urządzeń.

W Treście roboty zaplanowano przy ulicach Kościelnej, Rybnej i Wczasowej. Łącznie chodzi o 25 opraw.

W Karolinowie przy ulicy Głównej wymienionych zostanie 21 lamp, a w Kolonii Zawada, również przy ulicy Głównej, siedem.

Tak przedstawia się szczegółowy podział zamówienia:

Zestawienie pokazuje, że największa część inwestycji skoncentruje się w dwóch miejscowościach: Wąwale i Smardzewicach. Łącznie przypadnie na nie 187 opraw, czyli ponad połowa całego zamówienia.

LED-y zamiast starych lamp. Ile zaoszczędzi gmina?

Samorząd określił szczegółowe parametry techniczne planowanych urządzeń.

Nowe oprawy mają wykorzystywać technologię LED, mieć moc 40 lub 50 watów oraz temperaturę barwową wynoszącą około 4000 kelwinów. Oznacza to neutralną białą barwę światła.

Dokumentacja przewiduje 269 opraw o mocy 40 W oraz 91 urządzeń o mocy 50 W. Minimalną skuteczność świetlną określono na 150 lumenów z wata. Wskazano również pięcioletni okres gwarancji jako wymaganie techniczne, a długość gwarancji i rękojmi znalazła się wśród kryteriów oceny ofert.

Nowoczesne oświetlenie LED może przynieść gminie wymierne korzyści. Przede wszystkim ograniczyć zużycie energii elektrycznej, a w konsekwencji zmniejszyć koszty utrzymania ulicznych lamp.

Nie wiadomo jednak, ile wyniosą rzeczywiste oszczędności.

Aby je obliczyć, należałoby porównać moc obecnych i nowych urządzeń, czas ich pracy oraz ponoszone przez samorząd wydatki na energię i konserwację.

Bez takich danych deklarowanie konkretnych oszczędności byłoby jedynie przypuszczeniem.

Warto przy tym pamiętać, że dobrze zaprojektowane oświetlenie nie musi oznaczać coraz mocniejszych lamp. Liczą się także sposób rozsyłu światła, jego równomierność i właściwe ukierunkowanie na jezdnię lub pobocze.

Siedem miejscowości z funduszu sołeckiego. Wąwał z wojewódzkim wsparciem

Interesująco wygląda finansowanie przedsięwzięcia.

Zgodnie z dokumentacją zadania obejmujące Ciebłowice Duże, Karolinów, Kolonię Zawada, Komorów, Smardzewice, Trestę i Twardą mają zostać zrealizowane w ramach funduszu sołeckiego na 2026 rok.

To środki wydzielone z budżetu gminy, o których przeznaczeniu współdecydują mieszkańcy poszczególnych sołectw podczas zebrań wiejskich. Mechanizm ten reguluje ustawa z 21 lutego 2014 roku o funduszu sołeckim.

W praktyce oznacza to, że modernizacja oświetlenia znalazła się wśród lokalnych priorytetów finansowanych z pieniędzy przeznaczonych na potrzeby poszczególnych wsi.

Inaczej wygląda sytuacja Wąwału. Tam inwestycja jest realizowana w ramach projektu pod nazwą „Modernizacja i rozbudowa oświetlenia ulicznego na wybranych ulicach w sołectwie Wąwał”, dofinansowanego ze środków województwa łódzkiego w programie „Łódzkie dla Wsi”.

Program wspiera przedsięwzięcia służące rozwojowi obszarów wiejskich, w tym poprawie infrastruktury i bezpieczeństwa mieszkańców.

35 dni na wykonanie prac. Czy wystarczy czasu do końca roku?

To jeden z najbardziej interesujących elementów całego zamówienia.

Gmina opublikowała ogłoszenie dopiero 15 października, a termin składania ofert wyznaczono na 27 października 2026 roku, godz. 9.00. Otwarcie zaplanowano dziesięć minut później.

Przewidziany w ogłoszeniu okres realizacji zamówienia wynosi 35 dni.

Nie oznacza to jednak, że odliczanie rozpocznie się w dniu otwarcia ofert. Najpierw samorząd musi ocenić złożone propozycje, sprawdzić wymagane dokumenty, wybrać wykonawcę i podpisać umowę.

Dopiero później przyjdzie czas na dostarczenie urządzeń i ich montaż.

Co więcej, wykonawca musi dysponować odpowiednio wykwalifikowanymi pracownikami, a w określonych przypadkach również uzgodnić działania z PGE Dystrybucja. Prace dotyczą bowiem infrastruktury elektroenergetycznej, przy której nie można pozwolić sobie na improwizację.

Harmonogram będzie więc napięty. Szczególnie że inwestycja obejmuje osiem miejscowości, a wykonawca będzie musiał wykonać prace w okresie jesienno-zimowym.

Znaczenie ma również sposób rozliczenia środków przeznaczonych na przedsięwzięcia z funduszu sołeckiego na 2026 rok.

Czy wszystkie lampy uda się wymienić jeszcze przed sylwestrem? To zależy przede wszystkim od sprawności przeprowadzenia postępowania, dostępności urządzeń i organizacji prac.

Światło to nie tylko rachunki. To również bezpieczeństwo

W dyskusjach o modernizacji ulicznych lamp najczęściej pojawiają się pieniądze. Ile kosztuje energia? Ile można zaoszczędzić? Jak szybko zwróci się inwestycja?

To pytania uzasadnione, ale nie jedyne.

Dla mieszkańca idącego wieczorem poboczem drogi ważniejsze od parametrów technicznych bywa to, czy kierowca dostrzeże go odpowiednio wcześnie.

Latem brak lampy może być niedogodnością. W listopadowy wieczór, podczas deszczu, mgły i ograniczonej widoczności, staje się znacznie poważniejszym problemem.

Odpowiednio zaprojektowane oświetlenie poprawia warunki obserwacji drogi, ułatwia dostrzeganie pieszych i rowerzystów oraz orientację na skrzyżowaniach czy w rejonach przystanków.

Dlatego właśnie 35 dodatkowych opraw w Wąwale może mieć szczególne znaczenie. Nie dlatego, że jest to największa liczba w przetargu, ale dlatego, że w tych miejscach oświetlenia dotychczas brakowało lub było ono niewystarczające.

 ***

Pozostają pytania o przyszłość innych miejscowości. Skoro w Wąwale zdecydowano się nie tylko wymienić lampy, ale również rozbudować oświetlenie, czy podobne potrzeby występują także w pozostałych sołectwach?

Czy gmina posiada aktualną analizę miejsc wymagających dodatkowego doświetlenia? Czy kolejne inwestycje będą planowane na podstawie zgłoszeń mieszkańców i oceny bezpieczeństwa ruchu drogowego?

Nasz artykuł w skrócie

• Milionowa inwestycja w lokalną ochronę zdrowia – budowa nowoczesnego ośrodka zdrowia w Czerniewicach pochłonęła łącznie 7,4 mln zł, z czego blisko 5,1 mln zł pokryło dofinansowanie z programu Polski Ład.
• Nowoczesna i przestronna infrastruktura medyczna – w nowo powstałym obiekcie o powierzchni użytkowej około 640 m² przygotowano gabinety Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ), stomatologiczne, specjalistyczne oraz przestrzeń rehabilitacyjną.
• Zapowiedzi specjalistów bez konkretnych terminów – choć w planach wymienia się uruchomienie poradni kardiologicznej oraz ginekologicznej, dotychczas nie ma oficjalnego potwierdzenia terminów rozpoczęcia przyjęć ani finansowania świadczeń przez NFZ.
• Dotychczasowy operator opieki medycznej – od lipca 2025 roku świadczenia w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej w Czerniewicach realizuje Przychodnia Rodzinna Mariusz Kuśmierski, Michał Szymański sp.j.
• Najważniejsze kwestie do wyjaśnienia – z punktu widzenia mieszkańców kluczowe pozostaje ustalenie, jakie usługi będą ostatecznie dostępne w nowym obiekcie i na jakich zasadach.

16 października 2026 roku Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego poinformował o otwarciu nowego ośrodka zdrowia w Czerniewicach. W uroczystości uczestniczyli między innymi marszałek województwa łódzkiego Joanna Skrzydlewska oraz członek zarządu województwa Artur Bagieński.

– O sile województwa decydują silne gminy. Jestem pełna uznania dla pana wójta i pracowników urzędu gminy, którzy tak skutecznie pozyskują środki zewnętrzne i inwestują je w to, czego oczekują mieszkańcy Czerniewic – podkreślała Joanna Skrzydlewska.

Trudno odmówić samorządowi inwestycyjnego sukcesu. Powstał nowy obiekt, przygotowany do świadczenia usług medycznych w znacznie lepszych warunkach. Tyle że w ochronie zdrowia najważniejszą miarą powodzenia nie są ani metry kwadratowe, ani nawet miliony złotych.

Jest nią dostępność lekarza, termin wizyty i możliwość uzyskania pomocy wtedy, gdy jest rzeczywiście potrzebna.

Nowoczesny ośrodek zdrowia w Czerniewicach. Co przygotowano dla pacjentów?

Nowy budynek ma około 640 metrów kwadratowych powierzchni. Znalazły się w nim gabinety podstawowej opieki zdrowotnej, pomieszczenia przeznaczone dla lekarzy specjalistów, dwa gabinety stomatologiczne oraz przestrzeń rehabilitacyjna.

To istotna zmiana, szczególnie z perspektywy osób starszych, przewlekle chorych i mieszkańców okolicznych miejscowości. Dla wielu z nich wyjazd na konsultację do Tomaszowa Mazowieckiego, Rawy Mazowieckiej czy Łodzi oznacza konieczność zorganizowania transportu, poświęcenia kilku godzin, a niekiedy również skorzystania z pomocy bliskich.

Nowy ośrodek może ograniczyć te niedogodności. Warunek jest jednak podstawowy: przygotowane pomieszczenia muszą zostać wykorzystane do rzeczywistego udzielania świadczeń.

Jak wynika z komunikatu Urzędu Marszałkowskiego, w planach znajduje się poszerzenie oferty o konsultacje ginekologiczne i kardiologiczne. Nie wskazano jednak konkretnych terminów ich uruchomienia ani zasad finansowania.

To rozróżnienie ma znaczenie. Gabinet kardiologiczny nie oznacza jeszcze dostępności kardiologa, podobnie jak przygotowanie pomieszczenia do rehabilitacji nie przesądza o tym, że pacjenci będą mogli zapisywać się na zabiegi finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Kardiolog i ginekolog w Czerniewicach. Kiedy rozpoczną przyjęcia?

To prawdopodobnie najważniejsze pytanie, jakie pojawia się po otwarciu placówki.

W przypadku wielu chorób czas odgrywa kluczową rolę. Osoba wymagająca regularnych kontroli kardiologicznych potrzebuje nie tylko odpowiednio wyposażonego gabinetu, ale przede wszystkim dostępnego lekarza. Podobnie wygląda sytuacja kobiet korzystających z opieki ginekologicznej.

Uruchomienie takich poradni w Czerniewicach byłoby dla mieszkańców rzeczywistym ułatwieniem. Zwłaszcza gdyby wizyty odbywały się regularnie i były finansowane ze środków publicznych.

Na razie pozostaje jednak kilka niewiadomych. Nie wiadomo, którzy lekarze mieliby prowadzić konsultacje, jak często przyjmowaliby pacjentów i czy planowane świadczenia zostaną objęte kontraktami z Łódzkim Oddziałem Wojewódzkim NFZ.

Warto przy tym przypomnieć, że konsultacja ginekologiczna w ramach NFZ nie wymaga skierowania, natomiast do poradni kardiologicznej co do zasady jest ono potrzebne, chyba że pacjent korzysta z przewidzianego przepisami wyjątku.

Samo otwarcie nowego budynku nie rozwiązuje również problemu dostępności specjalistów. Konieczne są odpowiednia kadra, organizacja pracy, spełnienie wymogów dotyczących działalności leczniczej i zapewnienie finansowania świadczeń.

To właśnie od tych czynników będzie zależało, czy zapowiadane poradnie staną się stałym elementem lokalnej opieki zdrowotnej.

W 2025 roku zmieniła się przychodnia. Teraz pojawia się kolejna ważna kwestia

Historia ochrony zdrowia w Czerniewicach ma również swój niedawny, istotny rozdział.

30 czerwca 2025 roku zakończyła się umowa zawarta przez NFZ z Centrum Medycznym Czerniewice sp. z o.o. na realizację świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej. Jak informował wówczas Łódzki Oddział Wojewódzki NFZ, rozwiązanie umowy nastąpiło na wniosek dotychczasowego świadczeniodawcy.

Od 1 lipca 2025 roku opiekę nad pacjentami przejęła Przychodnia Rodzinna Mariusz Kuśmierski, Michał Szymański spółka jawna.

Zmiana obejmowała świadczenia lekarza rodzinnego, pielęgniarki, położnej oraz medycyny szkolnej. Fundusz zapewniał, że pacjenci będą nadal przyjmowani w dotychczasowej lokalizacji przy ul. Mazowieckiej 34 w Czerniewicach.

Teraz, wraz z otwarciem nowego obiektu, pojawiają się kolejne pytania.

Czy dotychczasowy świadczeniodawca przeniesie działalność do nowego budynku? Czy wszystkie świadczenia POZ będą realizowane w nowej lokalizacji? Czy pojawią się dodatkowe podmioty medyczne?

To informacje ważne nie tylko organizacyjnie. Pacjenci muszą wiedzieć, gdzie zgłaszać się do lekarza, gdzie odbierać dokumentację i pod jakim adresem realizowane są świadczenia.

Należy również wyraźnie oddzielić kontynuację podstawowej opieki zdrowotnej od uruchomienia nowych poradni specjalistycznych. Jedno nie oznacza automatycznie drugiego.

Dlaczego zbudowano nowy ośrodek, zamiast remontować stary?

Okazuje się, że za decyzją o budowie nowej placówki stoi również interesująca historia finansowa.

W wydawanej przez Gminę Czerniewice gazecie „Wieści znad Krzemionki” pod koniec 2025 roku wójt Andrzej Bednarek wyjaśniał, dlaczego samorząd zrezygnował z modernizacji dotychczasowego ośrodka.

Według przedstawionych wówczas informacji przebudowa starego budynku miała kosztować około 8,5 mln zł. Problemem były między innymi parametry pomieszczeń, konieczność poważnej ingerencji w konstrukcję obiektu, budowy windy i dostosowania go do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

Samorząd uznał więc, że bardziej ekonomicznym rozwiązaniem będzie budowa nowej, parterowej placówki przy ul. Szkolnej.

Co ciekawe, już wówczas przedstawiono dokładną wartość umowy na realizację inwestycji: 7 325 707,80 zł.

Wójt zapowiadał także inne wykorzystanie dotychczasowego budynku. Na parterze planowano umieszczenie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej i placówki pocztowej, natomiast na piętrze rozważano wykorzystanie istniejących mieszkań.

Samorząd szacował, że całość planowanych zmian pozwoli uniknąć wydatków związanych między innymi z modernizacją starego ośrodka oraz rozbudową Urzędu Gminy. Mówiono nawet o łącznych oszczędnościach przekraczających 10 mln zł. Były to jednak prognozy uzależnione od realizacji kolejnych zamierzeń, a nie już osiągnięte oszczędności.

7,4 mln zł na inwestycję. Ile zapłaciła gmina?

Według komunikatu Urzędu Marszałkowskiego całkowity koszt budowy wyniósł około 7,4 mln zł, z czego 5,1 mln zł pochodziło z Rządowego Funduszu Polski Ład.

Oznacza to, że dofinansowanie pokryło w przybliżeniu 69 procent wartości inwestycji, a około 2,3 mln zł stanowiły pozostałe środki finansowania.

Warto jednak ustalić, czy podana kwota obejmuje pełne wyposażenie medyczne obiektu, sprzęt do rehabilitacji i urządzenia stomatologiczne, czy też część tych wydatków została lub zostanie poniesiona oddzielnie.

Kolejną kwestią są koszty eksploatacyjne. Nowoczesny obiekt wymaga ogrzewania, energii elektrycznej, konserwacji urządzeń oraz bieżącego utrzymania.

Znaczenie będzie miało również to, na jakich zasadach gabinety zostaną udostępnione podmiotom medycznym i kto będzie odpowiedzialny za poszczególne wydatki.

Rehabilitacja i stomatologia. Będą usługi na NFZ czy prywatne?

Wśród pomieszczeń nowego ośrodka znalazły się również dwa gabinety stomatologiczne i przestrzeń przeznaczona na rehabilitację.

To ważny element inwestycji, ponieważ zarówno leczenie stomatologiczne, jak i rehabilitacja są usługami, na które istnieje stałe zapotrzebowanie.

Nie wszystkie świadczenia dostępne w placówkach medycznych są jednak finansowane przez NFZ. Różnica pomiędzy gabinetem prywatnym a posiadającym kontrakt z Funduszem może być dla pacjenta zasadnicza.

Dlatego potrzebne jest potwierdzenie, jakie usługi będą realizowane w nowych pomieszczeniach, czy zapewniono już odpowiednią obsadę i czy mieszkańcy będą mogli korzystać z zabiegów oraz leczenia bez ponoszenia dodatkowych opłat.

Samorząd stworzył infrastrukturę. Teraz istotne będzie jej właściwe wykorzystanie.

O sukcesie zdecydują pacjenci, nie uroczyste otwarcie

Otwarcie ośrodka zdrowia w Czerniewicach jest niewątpliwie ważnym wydarzeniem dla lokalnej społeczności. Nowy budynek oznacza lepsze warunki do organizowania opieki medycznej i daje możliwość rozszerzenia zakresu udzielanych świadczeń.

Jednocześnie warto zachować proporcje między inwestycyjnym sukcesem a oczekiwaniami mieszkańców.

Dla seniora zmagającego się z chorobą serca ważniejsze od wartości budynku będzie to, czy umówi wizytę u kardiologa bez konieczności organizowania wyjazdu do innego miasta. Dla osoby po operacji istotne będzie to, czy w Czerniewicach otrzyma potrzebną rehabilitację. Dla rodziców – czy dziecko będzie mogło skorzystać z opieki stomatologicznej.

NaszTomaszow.pl będzie chciał ustalić w Urzędzie Gminy Czerniewice oraz Łódzkim Oddziale Wojewódzkim NFZ, kiedy rozpoczną pracę zapowiadane poradnie, jakie świadczenia zostaną objęte publicznym finansowaniem oraz od kiedy pacjenci będą mogli się rejestrować.

Bo choć symboliczne przecięcie wstęgi kończy etap budowy, w przypadku ochrony zdrowia najważniejszy etap dopiero się zaczyna.

Czerniewice mają nowoczesny ośrodek za 7,4 mln zł. Jeżeli za drzwiami jego gabinetów pojawią się lekarze specjaliści, rehabilitanci i stomatolodzy dostępni również w ramach NFZ, będzie można mówić o sukcesie znacznie większym niż samo oddanie inwestycji do użytkowania.

Ostatecznie nie chodzi przecież o to, ile kosztuje droga do lekarza wybudowana z publicznych pieniędzy. Chodzi o to, żeby pacjent miał do tego lekarza rzeczywiście bliżej.

W tej historii nie chodzi o budowę autostrady, wielomilionową inwestycję ani skomplikowany węzeł komunikacyjny. Chodzi o coś znacznie bardziej podstawowego – możliwość legalnego dojazdu do własnej nieruchomości.

Problem mieszkańców ulicy Kolejowej od lat wiąże się ze statusem prawnym gruntów należących do Skarbu Państwa i pozostających we władaniu Polskich Kolei Państwowych.

Miasto przygotowało koncepcję podziału nieruchomości, która miała umożliwić wydzielenie terenu pod drogę dojazdową. Jednak między koncepcją a jej realizacją pojawiła się przeszkoda: konieczność uporządkowania stanu prawnego kolejowych nieruchomości.

W efekcie sprawa zaczęła przypominać administracyjny labirynt, w którym każda kolejna decyzja uzależniona była od poprzedniej, a mieszkańcy pozostawali bez rozwiązania swojego problemu.

W 2023 roku rozpoczęło się postępowanie. W 2025 nadal nie było decyzji

9 maja 2023 roku, na wniosek PKP S.A., Wojewoda Łódzki wszczął postępowanie dotyczące potwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa własności określonych nieruchomości oraz prawa użytkowania wieczystego przez spółkę kolejową.

Postępowanie obejmowało między innymi działki nr 1/1, 1/2 i 1/3 w obrębie 19 Tomaszowa Mazowieckiego. Dotyczyły one terenów kolejowych oraz gruntów związanych z ulicami Peryferyjną i Wąwalską.

Z punktu widzenia mieszkańców Kolejowej szczególne znaczenie miała działka nr 1/1. Jej podział był jednym z elementów planowanego uregulowania dojazdu.

Sprawa powróciła na forum samorządu w maju 2025 roku za sprawą zapytania oznaczonego numerem BRP.0003.6.2025.

Jego autorką była Alicja Zwolak-Plichta, która wystąpiła w imieniu mieszkańców, domagając się informacji o postępach negocjacji z PKP.

W swoim wystąpieniu podkreślała, że brak dostępu do drogi publicznej ogranicza mieszkańcom możliwość swobodnego dysponowania nieruchomościami.

Odpowiedź Starostwa Powiatowego z 24 czerwca 2025 roku nie pozostawiała złudzeń. Według stanu na 16 czerwca wojewoda nie wydał jeszcze oczekiwanej decyzji dotyczącej praw PKP do wskazanych gruntów.

Co więcej, starostwo informowało, że po 4 października 2023 roku ani PKP, ani prezydent miasta nie podejmowali negocjacji ze starostą działającym w imieniu Skarbu Państwa w opisanym zakresie

Październik 2026. Pojawia się decyzja

Po ponad trzech latach od wszczęcia postępowania nastąpił nowy rozwój wydarzeń.

Według informacji o publikacji w miejskim BIP 15 października 2026 roku o godzinie 15:15 zamieszczono dokument zatytułowany „Decyzja Wojewody Łódzkiego GN-II.752.30.2023”.

Sygnatura odpowiada postępowaniu prowadzonemu od maja 2023 roku.

To istotna informacja, ponieważ właśnie na rozstrzygnięcie tej sprawy powoływano się wcześniej, wyjaśniając trudności z podziałem kolejowych nieruchomości.

Nie oznacza to jednak, że problem został rozwiązany.

Na obecnym etapie nie udało nam się zweryfikować pełnej treści nowo opublikowanej decyzji. Nie wiadomo więc, czy wojewoda potwierdził prawa do wszystkich objętych postępowaniem nieruchomości, czy rozstrzygnięcie obejmuje tylko część gruntów i czy decyzja jest już ostateczna.

To rozróżnienie ma zasadnicze znaczenie. Samo wydanie decyzji administracyjnej nie powoduje automatycznego wydzielenia drogi ani przekazania potrzebnych gruntów samorządowi.

Co właściwie blokowało rozwiązanie?

W dokumentach samorządowych wskazywano na konieczność uzyskania odpowiednich zgód, przeprowadzenia podziałów geodezyjnych oraz wyłączenia fragmentów nieruchomości z terenów zamkniętych.

Miasto argumentowało, że podział i późniejsze przejęcie gruntów przeznaczonych na dojazd umożliwi mieszkańcom uzyskanie dostępu do drogi publicznej.

Jednocześnie starostwo zwracało uwagę na konieczność prawidłowego ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za przedłożenie dokumentacji podziałowej.

W praktyce oznaczało to skomplikowany układ zależności między miastem, starostą reprezentującym Skarb Państwa i PKP.

Każdy z tych podmiotów miał określone kompetencje, ale żaden nie doprowadził dotychczas sprawy do oczekiwanego przez mieszkańców finału.

Czy nowe rozstrzygnięcie otworzy drogę do działania?

Podstawą postępowania wojewody był art. 37a ustawy z 8 września 2000 roku o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe”.

Przepis ten reguluje szczególny tryb potwierdzania praw do nieruchomości kolejowych.

Jeżeli październikowa decyzja rzeczywiście porządkuje stan prawny gruntów istotnych dla ulicy Kolejowej, może zostać usunięta jedna z podstawowych przeszkód blokujących dalsze działania.

Konieczne będą jednak kolejne czynności: ustalenie skutków decyzji, ewentualne zatwierdzenie podziału nieruchomości, uregulowanie praw do wydzielonego terenu i zapewnienie prawnego dostępu do drogi publicznej.

Pojawia się zatem pytanie, czy samorząd jest przygotowany do wznowienia działań, czy też mieszkańców czeka kolejny etap wielomiesięcznej urzędowej korespondencji.

Trzy lata wystarczyły na papiery. Ile potrzeba na drogę?

Sprawa ulicy Kolejowej pokazuje, jak bardzo codzienne życie mieszkańców potrafi uzależnić się od skomplikowanych procedur administracyjnych.

Dla urzędów są to numery działek, sygnatury postępowań, księgi wieczyste i podstawy prawne. Dla właścicieli nieruchomości – realne ograniczenia dotyczące korzystania z własnego majątku.

Dlatego pojawienie się decyzji wojewody powinno skłonić zarówno władze miasta, jak i powiatu do przedstawienia mieszkańcom jednoznacznej informacji o dalszych działaniach.

Trzeba ustalić, jakie dokładnie rozstrzygnięcie zapadło, czy obejmuje działki istotne dla ulicy Kolejowej, czy jest ostateczne oraz kto i kiedy podejmie następne czynności.

Najważniejsze pytanie nie brzmi już tylko, co zdecydował wojewoda. Brzmi: czy po trzech latach oczekiwania instytucje publiczne potrafią wreszcie wspólnie doprowadzić sprawę do końca?

Bo mieszkańcy ulicy Kolejowej nie potrzebują kolejnych pism zapewniających o prowadzeniu postępowania. Potrzebują rozwiązania, które pozwoli im normalnie korzystać z własnych nieruchomości.

A administracyjny przełom będzie można ogłosić dopiero wtedy, gdy za decyzją pójdą konkretne działania.

Dwie i pół godziny wystarczyło, by rozpocząć czwartą próbę. Trzy poprzednie zakończyły się fiaskiem.

Cztery podejścia, a czasu coraz mniej

Historia tego zamówienia przypomina niekończący się serial. Pierwsze postępowanie rozpoczęto 17 września. Unieważniono je 29 września, uruchamiając drugie. To zakończyło się niepowodzeniem 7 października. Trzecia próba przetrwała osiem dni.

O wcześniejszych problemach informowaliśmy już na łamach NaszTomaszow.pl w artykule „Powiat po raz trzeci wraca do ochrony ludności”.

Teraz sytuacja staje się jeszcze poważniejsza. Nie chodzi przecież o zakup kolejnych biurek czy remont urzędowego korytarza. Program ochrony ludności ma służyć przygotowaniu samorządów do reagowania na zagrożenia i sytuacje kryzysowe.

Bezpieczeństwo nie może czekać

Ustawa z 5 grudnia 2024 roku o ochronie ludności i obronie cywilnej nakłada na administrację publiczną zadania związane z przygotowaniem systemu ochrony mieszkańców.

Tymczasem kolejne tygodnie mijają, a powiat wciąż poszukuje wykonawcy zamówienia.

Samo ogłoszenie następnego postępowania nie rozwiązuje problemu. Trzeba jeszcze wybrać ofertę, podpisać umowę, zrealizować dostawy i dopełnić formalności związanych z rozliczeniem.

Czy trzy unieważnienia oznaczają ryzyko niewykorzystania pieniędzy? Tego na razie nie wiadomo. Nie ustalono również formalnej przyczyny ostatniego unieważnienia ani kwoty środków, których terminowe wykorzystanie mogłoby być zagrożone.

Kto odpowiada za kolejne niepowodzenia?

Po trzecim unieważnieniu trudno poprzestać na stwierdzeniu, że ogłoszono następne postępowanie.

Zarząd Powiatu powinien wyjaśnić, dlaczego nie udało się rozstrzygnąć trzech kolejnych zamówień. Czy problemem były ceny ofert, błędy w dokumentacji, brak zainteresowania wykonawców, czy inne okoliczności?

Równie ważne jest pytanie, co zmieniono w czwartej próbie i czy nowy harmonogram daje realną szansę na zakończenie zakupów.

Nie można przesądzać o zaniedbaniach bez poznania dokumentacji. Można jednak oczekiwać od władz powiatu konkretnych odpowiedzi.

Bezpieczeństwo mieszkańców nie powinno być zakładnikiem kolejnych nieudanych procedur.

Do końca roku pozostało 77 dni. Każde następne unieważnienie może oznaczać coraz mniej czasu na realizację programu.

Czwarta próba powinna wreszcie przynieść rezultat. A mieszkańcy mają prawo wiedzieć, dlaczego potrzebne były aż cztery.

Gmina Inowłódz podpisała umowę z firmą Usługi Budowlane „WELL-MADE” Paweł Wójciak na realizację zadania pod nazwą „Kompleksowa termomodernizacja budynku remizy OSP Królowa Wola”. Całkowita wartość inwestycji wynosi 396 tysięcy złotych.

Finansowanie zadania oparto na środkach z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Łodzi. Jak poinformowano, do 70 procent całkowitej kwoty ma stanowić dotacja, natomiast pozostałe 30 procent to pożyczka z tego samego funduszu. To oznacza, że inwestycja zostanie zrealizowana przy znaczącym wsparciu zewnętrznym, co dla samorządu i lokalnej jednostki ma duże znaczenie finansowe.

Dla mieszkańców Królowej Woli i całej gminy to ważna wiadomość, bo remiza nie jest wyłącznie budynkiem technicznym. To miejsce związane z bezpieczeństwem, działalnością społeczną i codziennym funkcjonowaniem ochotniczej straży pożarnej.

Co obejmie termomodernizacja remizy

Zakres inwestycji jest szerszy niż samo odświeżenie elewacji. Prace mają objąć docieplenie ścian zewnętrznych, wymianę zewnętrznej stolarki drzwiowej, rozbudowę mikroinstalacji fotowoltaicznej oraz modernizację systemu grzewczego, w tym montaż pompy ciepła typu powietrze-woda.

Z wcześniejszych informacji dotyczących postępowania przetargowego wynikało, że roboty przy budynku obejmują również szereg prac towarzyszących, koniecznych przy tego typu modernizacji. Mowa między innymi o przygotowaniu i zabezpieczeniu ścian, wykonaniu obróbek, pracach instalacyjnych oraz elementach związanych z prawidłowym podłączeniem i uruchomieniem systemów technicznych.

To istotne, bo prawdziwa termomodernizacja nie kończy się na warstwie ocieplenia. Jej celem jest zmniejszenie strat energii, obniżenie kosztów eksploatacji i poprawa warunków użytkowania budynku przez cały rok. W przypadku remizy ma to szczególne znaczenie, bo obiekt powinien być gotowy do działania niezależnie od pory roku i warunków pogodowych.

Nie tylko estetyka, ale też oszczędność i bezpieczeństwo

Samorząd podkreśla, że inwestycja oznacza nie tylko modernizację samego obiektu, lecz także krok w stronę oszczędności energii, ochrony środowiska i dalszego rozwoju lokalnej infrastruktury. Tego rodzaju prace mają zwykle podwójny efekt: poprawiają standard budynku, a jednocześnie ograniczają przyszłe wydatki na ogrzewanie i energię.

W praktyce może to oznaczać niższe koszty utrzymania remizy, większą niezależność energetyczną oraz bardziej stabilne warunki funkcjonowania jednostki. Rozbudowa fotowoltaiki i montaż pompy ciepła wpisują się przy tym w coraz częściej wybierany model modernizacji budynków publicznych i społecznych.

Dla OSP w Królowej Woli znaczenie ma także sam charakter miejsca. Jednostka działa w gminie Inowłódz, na terenie silnie związanym z obszarami leśnymi i przyrodniczymi. W takim otoczeniu sprawna, dobrze przygotowana infrastruktura strażacka ma znaczenie nie tylko organizacyjne, ale również praktyczne z punktu widzenia gotowości do działań ratowniczych.

Co ta inwestycja oznacza lokalnie

Królową Wolę trudno sprowadzić wyłącznie do punktu na mapie. To miejscowość w gminie Inowłódz, w powiecie tomaszowskim, położona w sąsiedztwie lasów spalskich i ważnych szlaków komunikacyjnych oraz turystycznych. W takich miejscach remiza często pełni więcej niż jedną funkcję: jest zapleczem dla strażaków ochotników, ale bywa też ważnym elementem lokalnego życia społecznego.

Dlatego termomodernizacja tej skali ma znaczenie szersze niż sama poprawa parametrów technicznych budynku. To inwestycja w miejsce, z którego korzystają ludzie gotowi nieść pomoc innym, a jednocześnie w obiekt ważny dla lokalnej wspólnoty. W czasach rosnących kosztów energii i presji na ograniczanie wydatków takie przedsięwzięcia mogą decydować o tym, jak sprawnie będą działały lokalne instytucje i organizacje w kolejnych latach.

Podpisanie umowy zamyka etap zapowiedzi, a otwiera etap realizacji. Dla mieszkańców najważniejsze będzie teraz to, czy inwestycja przebiegnie zgodnie z planem, w założonym budżecie i z efektem, który będzie odczuwalny nie tylko na rachunkach, ale przede wszystkim w codziennym funkcjonowaniu remizy.

15 października 2023 roku Polska poszła do urn w skali, jakiej nie widziano w żadnych wcześniejszych wyborach parlamentarnych III RP. Frekwencja wyniosła 74,38 procent. Przed lokalami wyborczymi ustawiały się kolejki, a głosowanie w niektórych miejscach trwało długo po formalnej godzinie zamknięcia lokali.

To nie były zwyczajne wybory. Dla jednych oznaczały szansę zakończenia ośmiu lat rządów Prawa i Sprawiedliwości. Dla innych były walką o zachowanie dotychczasowego kierunku polityki państwa.

PiS zdobyło najwięcej głosów — 35,38 procent — i 194 mandaty. Zwyciężyło, ale nie uzyskało większości pozwalającej na samodzielne rządzenie.

Koalicja Obywatelska, Trzecia Droga i Nowa Lewica zdobyły łącznie 248 mandatów. Parlamentarna arytmetyka przesądziła o zmianie władzy.

13 grudnia premierem został Donald Tusk. Do rządu weszły środowiska od liberalnego centrum, przez ludowców i polityków Szymona Hołowni, po lewicę.

Połączył je wspólny cel odsunięcia PiS od władzy. Znacznie trudniejsze okazało się późniejsze uzgodnienie, jaką Polskę chcą wspólnie budować.

Miliardy z Europy i reformy, które trafiły do portfeli Polaków

Najważniejszym gospodarczym osiągnięciem nowej ekipy było odblokowanie środków z Krajowego Planu Odbudowy.

W kwietniu 2024 roku Polska otrzymała pierwszą dużą wypłatę w wysokości 6,3 miliarda euro, czyli około 27 miliardów złotych. Pieniądze miały finansować inwestycje w energetykę, transport, cyfryzację, ochronę zdrowia i rozwój gospodarczy.

Rząd przedstawiał tę decyzję jako dowód odbudowy relacji z instytucjami europejskimi. Krytycy przypominali natomiast, że KPO zostało wynegocjowane jeszcze za rządów Mateusza Morawieckiego, a znaczna część pieniędzy ma charakter pożyczek, które trzeba będzie spłacić.

Oba fakty mają znaczenie dla uczciwego bilansu.

Zmiany odczuli również beneficjenci programów społecznych. Przywrócono publiczne finansowanie procedury in vitro, uruchomiono program Aktywny Rodzic, znany między innymi z rozwiązania „babciowe”, oraz wprowadzono rentę wdowią, pozwalającą na łączenie części świadczeń emerytalno-rentowych.

Nauczyciele otrzymali znaczące podwyżki, a wydatki na obronność wzrosły.

Nie wszystkie te rozwiązania były jednak wyłącznie pomysłem obecnej koalicji. Podwyższanie wydatków wojskowych rozpoczęło się wcześniej, a część rozwiązań społecznych stanowi kontynuację rozbudowy systemu transferów zapoczątkowanej przez poprzedników.

Także w polityce gospodarczej i społecznej rzadko zdarza się całkowicie nowy rozdział. Częściej kolejni rządzący dopisują własne strony do książki rozpoczętej przez poprzedników.

Rozliczenia, instytucje i pytanie o praworządność

Pierwsze miesiące rządu upłynęły pod znakiem gwałtownych zmian w instytucjach państwowych.

Szczególnie burzliwe okazało się przejęcie kontroli nad mediami publicznymi w grudniu 2023 roku. Minister kultury Bartłomiej Sienkiewicz podjął działania zmierzające do zmiany ich władz.

Dla koalicji rządzącej był to element przywracania pluralizmu i niezależności mediów. PiS uznawało zastosowane procedury za bezprawne i traktowało je jako polityczne podporządkowanie instytucji nowemu obozowi władzy.

Podobny konflikt dotyczył sądownictwa, prokuratury i odpowiedzialności przedstawicieli poprzedniego rządu.

Donald Tusk zapowiadał rozliczenie nadużyć i odbudowę praworządności. Opozycja zarzucała jego gabinetowi wykorzystywanie instytucji państwa do walki politycznej.

Trzy lata później spór nie został zakończony. Zmiana rządu nie przyniosła automatycznego rozwiązania konfliktów prawnych i ustrojowych narastających przez poprzednie lata.

Pozostaje więc pytanie, na które żadna ze stron nie udzieliła odpowiedzi akceptowanej przez politycznych przeciwników: jak odbudowywać zaufanie do instytucji państwa, kiedy niemal każda decyzja personalna i prawna jest odczytywana przez pryzmat partyjnego interesu?

Obietnice zderzyły się z koalicyjną matematyką

Największe napięcia ujawniły się tam, gdzie wspólny program okazał się bardziej zbiorem kompromisów niż rzeczywistym porozumieniem.

Liberalizacja prawa aborcyjnego, związki partnerskie czy rozdzielenie państwa od Kościoła były ważnymi postulatami części wyborców Koalicji Obywatelskiej i Lewicy.

Tymczasem Polskie Stronnictwo Ludowe reprezentowało w wielu tych sprawach bardziej konserwatywne stanowisko.

Efekt? Powracające dyskusje, kolejne projekty, polityczne deklaracje i brak rozstrzygnięć odpowiadających pierwotnym oczekiwaniom zwolenników zmian.

Dla sympatyków bardziej liberalnego prawa to przykład niespełnionych obietnic. Dla polityków ostrożniejszych światopoglądowo — dowód, że koalicja musi respektować różnorodność swoich wyborców.

Demokracja koalicyjna wymaga kompromisu. Problem pojawia się wtedy, gdy kompromis coraz częściej oznacza odłożenie decyzji, a nie jej podjęcie.

Trzecia Droga, która przestała istnieć

Symbolem politycznych przemian wewnątrz koalicji stały się losy Trzeciej Drogi.

W 2023 roku sojusz PSL i Polski 2050 uzyskał 14,4 procent głosów. Był jednym z najważniejszych elementów parlamentarnej układanki.

Szymon Hołownia wniósł do polityki nowe środowisko i styl komunikacji, a Władysław Kosiniak-Kamysz zapewniał organizacyjne zaplecze doświadczonej partii.

Jednak współpraca nie przetrwała próby czasu.

W czerwcu 2025 roku PSL zakończyło wspólny projekt wyborczy. Polska 2050 weszła natomiast w okres wewnętrznych sporów, który zakończył się kolejnym podziałem.

W lutym 2026 roku grupa parlamentarzystów związanych z Pauliną Hennig-Kloską opuściła ugrupowanie i powołała klub Centrum. W lipcu powstała partia Unia Centrum.

Oba środowiska nadal deklarowały współpracę z rządem.

Jednak sam fakt utrzymywania parlamentarnej większości nie rozwiązuje problemu politycznej tożsamości.

W 2023 roku wyborcy głosowali na Trzecią Drogę jako wspólną propozycję programową. Dziś tego projektu już nie ma.

I trudno nie dostrzec paradoksu: ugrupowania, które zapowiadały przezwyciężenie konfliktów starej polityki, same nie zdołały uniknąć podziałów.

Prezydent Nawrocki. Nowy front politycznej wojny

Kolejnym przełomem były wybory prezydenckie w 2025 roku.

Zwycięstwo Karola Nawrockiego nad Rafałem Trzaskowskim oznaczało, że Donald Tusk będzie musiał współpracować z głową państwa wywodzącą się z przeciwnego obozu politycznego.

Konflikt szybko przeniósł się na proces stanowienia prawa.

Jednym z najważniejszych sporów stał się europejski program SAFE, umożliwiający państwom członkowskim korzystanie z pożyczek na inwestycje obronne.

Polski wniosek opiewał na 43,7 miliarda euro. Rząd przekonywał, że środki pozwolą przyspieszyć modernizację armii i wesprzeć krajowy przemysł zbrojeniowy.

Prezydent zawetował w marcu 2026 roku ustawę dotyczącą wdrażania programu. Uzasadniał to między innymi obawami o suwerenność państwa, kompetencje polskich władz i bezpieczeństwo finansowe kraju.

Rząd uznał weto za przeszkodę dla przyspieszenia inwestycji w obronność i zapowiedział alternatywne działania.

To spór o znacznie większym znaczeniu niż codzienna rywalizacja partyjna. Dotyczy sposobu finansowania bezpieczeństwa państwa w czasie wojny za wschodnią granicą i rosnącej niepewności międzynarodowej.

A co z Tomaszowem Mazowieckim?

Z perspektywy mieszkańców Tomaszowa Mazowieckiego i powiatu tomaszowskiego najważniejsze pytanie brzmi jednak inaczej.

Co z tych trzech lat rzeczywiście wynika dla naszego codziennego życia?

Czy europejskie pieniądze przekładają się na lepsze drogi, nowoczesne szkoły i sprawniejszą ochronę zdrowia? Czy programy społeczne pomagają rodzinom pogodzić wychowanie dzieci z pracą? Czy rosnące wydatki państwa idą w parze z poprawą jakości usług publicznych?

Przykładem inwestycyjnych potrzeb regionu jest Tomaszowskie Centrum Zdrowia, gdzie prowadzone są projekty cyfryzacyjne i modernizacyjne. W samym mieście i okolicznych gminach nie brakuje także oczekujących na realizację inwestycji drogowych, wodociągowych i edukacyjnych.

Nie można jednak automatycznie przypisywać wszystkich takich przedsięwzięć obecnemu rządowi. Część wynika z wcześniejszych decyzji, wieloletnich programów europejskich oraz działań samorządów.

I właśnie w tym tkwi zasadniczy sens lokalnego bilansu polityki: nie w liczbie konferencji prasowych ani partyjnych deklaracji, lecz w rzeczywistych efektach, terminach realizacji inwestycji i kosztach ponoszonych przez mieszkańców.

Rząd centralny może ogłaszać wielomiliardowe programy. Mieszkaniec Tomaszowa ocenia państwo również wtedy, gdy czeka na wizytę u specjalisty, jedzie zniszczoną drogą albo próbuje znaleźć miejsce w żłobku.

Sondaże pokazują nowy problem koalicji

Poparcie dla wybranych ugrupowań — październik 2026

Źródło: CBOS, badanie 5–8 października 2026 r., N=1000. Odsetki wśród deklarujących udział w wyborach.

Najnowszy październikowy sondaż CBOS przynosi koalicji bardzo niejednoznaczne wiadomości.

Koalicja Obywatelska uzyskała 28,6 procent wskazań i pozostaje liderem badania. Prawo i Sprawiedliwość osiągnęło 18,2 procent, Konfederacja Wolność i Niepodległość 12,8 procent, a Konfederacja Korony Polskiej 7,3 procent.

Ale rezultaty mniejszych ugrupowań rządzących są wyraźnie niższe.

Nowa Lewica uzyskała 3 procent, PSL 2,8 procent, Polska 2050 zaledwie 1,2 procent, a Unia Centrum 0,4 procent.

Każde z tych ugrupowań osobno znalazło się poniżej pięcioprocentowego progu wyborczego. Warto jednak pamiętać, że inne październikowe badania przynosiły odmienne wyniki, zwłaszcza dotyczące poparcia dla Lewicy. Sondaż nie jest wynikiem wyborów ani pewną prognozą przyszłości

Problem polityczny jest mimo to czytelny.

Koalicja, która trzy lata temu zdobyła większość dzięki połączeniu kilku różnych elektoratów, stoi przed koniecznością ustalenia zasad współpracy w kolejnej kampanii.

Oddzielny start daje partiom możliwość zachowania własnej tożsamości. Wspólne listy mogą natomiast ograniczać ryzyko utraty reprezentacji parlamentarnej przez ugrupowania, które samodzielnie nie przekroczą progu.

To jedna z decyzji, przed którymi staną liderzy koalicji przed wyborami w 2027 roku.

Trzy lata później. Co zostało z obietnicy zmiany?

W polityce trzy lata to niemal cała epoka. Wystarczająco długo, by wyborcze hasła zamieniły się w ustawy, ministerialne decyzje i konkretne wydatki budżetowe. Ale także wystarczająco długo, by wyborcy mogli porównać obietnice z rzeczywistością.

Koalicja 15 października zmieniła kierunek części polityk publicznych, odblokowała finansowanie z KPO i uruchomiła programy społeczne. Nie rozwiązała jednak wielu sporów instytucjonalnych i światopoglądowych. Sama również przeszła głębokie przeobrażenia.

Opozycja konsekwentnie kwestionuje sposób przeprowadzania części zmian, wskazuje na niezrealizowane zapowiedzi i przedstawia własną wizję funkcjonowania państwa.

Zwolennicy rządu podkreślają natomiast, że część reform utrudniają podziały w parlamencie, odziedziczone konflikty prawne i prezydenckie weta.

Te dwie narracje będą towarzyszyły polskiej polityce przez kolejne miesiące.

W 2023 roku najważniejsze pytanie brzmiało: kto przejmie władzę po ośmiu latach rządów PiS?

Dziś pytania są inne. Czy partie koalicyjne potrafią uzgodnić wspólną strategię? Które z zapowiadanych reform zostaną jeszcze przeprowadzone? Jakie rozwiązania przedstawi opozycja? I przede wszystkim — jakie wymierne efekty dotychczasowych decyzji dostrzegają obywatele?

Bo w ostatecznym rozrachunku polityka nie jest opowieścią wyłącznie o Donaldzie Tusku, Jarosławie Kaczyńskim, Szymonie Hołowni czy Karolu Nawrockim.

Jest opowieścią o państwie, które ma działać niezależnie od tego, kto akurat zajmuje gabinet premiera.

15 października 2023 roku Polacy zdecydowali o zmianie większości parlamentarnej. Trzy lata później mogą już oceniać nie tylko obietnicę zmiany, ale również jej rzeczywiste rezultaty.

A do kolejnego wyborczego rozstrzygnięcia pozostał rok.

Opracowanie redakcyjne NaszTomaszow.pl na podstawie materiału PAP, danych Państwowej Komisji Wyborczej, komunikatów instytucji publicznych i badania CBOS z 12 października 2026 r.

14 października gmina unieważniła kolejny przetarg na realizację III etapu zagospodarowania centrum Żelechlinka.

Do postępowania zgłosiło się trzech wykonawców. Dwie oferty odrzucono, a cena jedynej pozostałej wyniosła 868 672,68 zł. Tymczasem szacunkową wartość zamówienia określono na 300 262,93 zł.

Postępowanie unieważniono na podstawie art. 255 pkt 3 Prawa zamówień publicznych, który dotyczy przekroczenia możliwości finansowych zamawiającego. Nie oznacza to jednak, że wartość szacunkowa była równa kwocie zabezpieczonej przez gminę.

Ceny rosną, wykonawcy brak

Historia inwestycji przypomina próbę otwarcia drzwi, do których za każdym razem potrzebny jest coraz droższy klucz.

W pierwszym przetargu, ogłoszonym 19 sierpnia, najtańsza oferta wyniosła niespełna 410 tys. zł. Gmina dysponowała kwotą 350 tys. zł. Postępowanie unieważniono 4 września.

Drugie podejście również zakończyło się niepowodzeniem. Oferty opiewały na kwoty od 525 tys. do ponad 700 tys. zł. Unieważnienie ogłoszono 24 września.

Trzecia próba przyniosła ofertę za prawie 869 tys. zł, ale porównanie tych cen nie oznacza automatycznie, że koszt inwestycji wzrósł w takim samym stopniu.

Co dalej z centrum Żelechlinka?

Projekt zakłada stworzenie przestrzeni publicznej z nowymi nawierzchniami, zielenią, pergolą, ławkami i rozwiązaniami służącymi zagospodarowaniu deszczówki.

Po trzech nieudanych przetargach pojawia się jednak zasadnicze pytanie: czy gmina zwiększy budżet, ograniczy zakres inwestycji, czy przesunie jej realizację na 2027 rok?

Na razie nie wiadomo, który scenariusz zostanie wybrany. Pewne jest jedno: mieszkańcy nadal czekają, a kolejny etap odnowy centrum pozostaje na papierze.

14 października Zarząd Dróg Powiatowych ogłosił postępowanie dotyczące modernizacji drogi nr 4308E w Luboczy, w gminie Rzeczyca.

Prace obejmą 990 metrów jezdni przebiegającej wśród zabudowy jednorodzinnej i terenów rolniczych. Dokumentacja wskazuje na zły stan nawierzchni, liczne ubytki, nierówności oraz miejsca, w których gromadzi się woda.

Wykonawca będzie musiał sfrezować i wyrównać istniejącą nawierzchnię, ułożyć nową warstwę asfaltu oraz poprawić pobocza.

Droga pozostanie jednak wąska. Jej szerokość nadal będzie wynosiła około 4–4,5 metra. Modernizacja poprawi więc komfort jazdy, ale nie rozwiąże wszystkich problemów związanych z mijaniem się samochodów.

Wyścig z kalendarzem i pogodą

Oferty można składać do 29 października, do godziny 9.00. Ich otwarcie zaplanowano pół godziny później.

Tymczasem termin zakończenia inwestycji wyznaczono na 10 grudnia 2026 roku.

To napięty harmonogram. Po wyborze wykonawcy i podpisaniu umowy pozostanie niewiele czasu na przeprowadzenie robót. Listopadowe deszcze, niskie temperatury czy pierwsze przymrozki mogą utrudnić układanie asfaltu.

W planie zamówień wartość zadania oszacowano na około 325 tysięcy złotych. Ostateczną cenę poznamy dopiero po rozstrzygnięciu przetargu.

Dla mieszkańców Luboczy najważniejsze będzie jednak nie to, kto wygra postępowanie, lecz czy przed nadejściem zimy znikną dziury i nierówności. Bo na dobrej drodze liczy się nie tylko nowy asfalt, ale również to, jak długo będzie służył kierowcom.

Organizatorzy, czyli „Kobiety i Gospodynie Wyjątkowe” z Rokicin-Kolonii oraz miejscowa Rada Sołecka, przygotowali program, w którym tradycyjna kuchnia spotka się ze sportem i dobrą zabawą.

Jedną z najbardziej nietypowych atrakcji będzie Rajd Rowerowy Ziemniaka. Nie zabraknie również warsztatów kulinarnych, podczas których główną rolę odegra oczywiście ziemniak. Zaplanowano także konkursy z nagrodami, wspólne biesiadowanie i domowe wypieki.

Jesień na polskiej wsi od pokoleń kojarzy się z wykopkami, zapachem pieczonych ziemniaków i spotkaniami przy wspólnym stole. Rokiciny-Kolonia nawiązują do tej tradycji, dodając do niej współczesny pomysł na aktywne spędzenie wolnego czasu.

Bo przecież nie każda integracja potrzebuje wielkiej sceny i gwiazd estrady. Czasem wystarczą sąsiedzi, odrobina humoru, coś smacznego na talerzu i ludzie, którym chce się coś wspólnie zrobić.

Wydarzenie finansowane jest z budżetu samorządu województwa łódzkiego.

Warto więc zarezerwować sobotnie popołudnie. 17 października, godzina 15.00, teren przy GOK w Rokicinach-Kolonii. Ziemniak zaprasza — i trudno odmówić takiemu gospodarzowi!

Przedsięwzięcie obejmuje budynki przy ulicy Zamenhofa 1, 2, 3, 4, 5, 6 i 8. ZGC zamierza przebudować i rozbudować sieć ciepłowniczą wysokich parametrów wraz z przyłączami do poszczególnych bloków. Jednocześnie zlikwidowany zostanie dotychczasowy węzeł grupowy przy Zamenhofa 1.

Co zmieni się dla mieszkańców?

Węzeł grupowy obsługuje kilka budynków jednocześnie. Jego likwidacja i modernizacja sieci mogą poprawić efektywność dostarczania energii, ograniczyć straty ciepła oraz zwiększyć niezawodność systemu.

Nie wiadomo jednak, czy każdy blok otrzyma własny węzeł cieplny. Nie ma również podstaw, by już teraz zapowiadać niższe rachunki za ogrzewanie.

Najwięcej pytań budzi termin inwestycji. Październik oznacza początek sezonu grzewczego, a ingerencja w istniejącą sieć może wymagać czasowego wyłączenia dostaw ciepła.

Czy prace rozpoczną się jeszcze w tym roku? Jak długo potrwają? Czy mieszkańcy będą musieli przygotować się na przerwy w ogrzewaniu i dostawach ciepłej wody?

Na razie opublikowane zgłoszenie nie zawiera harmonogramu ani kosztorysu przedsięwzięcia.

Dla mieszkańców siedmiu bloków najważniejsze będzie nie samo zastąpienie starej infrastruktury nową, lecz to, czy modernizacja rzeczywiście poprawi komfort życia i bezpieczeństwo dostaw ciepła.

Stara przepompownia do likwidacji

Największe zmiany dotyczą przepompowni ścieków P2, zlokalizowanej na działce nr 637. Obiekt zostanie zlikwidowany, a jego funkcję przejmie nowa przepompownia w rejonie ulicy Wodnej.

Przebudowany zostanie również układ rurociągów. W istniejącym przewodzie grawitacyjnym o średnicy 315 mm zostanie umieszczony rurociąg tłoczny o średnicy 110 mm. Część studni kanalizacyjnych zostanie usunięta. Konieczne będzie także wykonanie nowego zasilania energetycznego.

To operacja wymagająca odpowiedniego zabezpieczenia ciągłości odprowadzania ścieków.

Dlaczego przepompownia zmienia miejsce?

Dokumentacja wskazuje zakres zmian, ale nie wyjaśnia szczegółowo przyczyn przeniesienia obiektu. Czy chodzi o jego stan techniczny, koszty eksploatacji, czy kwestie własnościowe?

Istotne są również zabezpieczenia środowiskowe związane z przeprowadzeniem rurociągu pod Piasecznicą oraz ewentualne utrudnienia dla mieszkańców.

Nie podano jeszcze ostatecznego kosztu inwestycji. Poznamy go po rozstrzygnięciu przetargu i wyborze wykonawcy.

Oferty można składać do 23 października 2026 roku, do godziny 9.00. Na realizację zamówienia przewidziano 11 miesięcy.

Wydawało się, że w 2025 roku wreszcie nadszedł moment, w którym deklaracje zamienią się w konkretne działania. Dziś jednak coraz więcej wskazuje na to, że droga od konferencyjnych zapowiedzi do placu budowy będzie znacznie dłuższa, niż wcześniej przedstawiano.

W 2025 roku obiecywano finał. W 2026 mówi się o początku

20 stycznia 2025 roku Wody Polskie opublikowały oficjalny komunikat po spotkaniu przedstawicieli Ministerstwa Infrastruktury, samorządu Sulejowa i gospodarki wodnej.

Zapowiedziano wówczas dwa etapy przedsięwzięcia. Inwestycje finansowane z funduszy unijnych miały zakończyć się w 2029 roku, natomiast drugi etap, obejmujący między innymi odmulenie czaszy zbiornika i planowany z udziałem środków Banku Światowego, przewidywano do 2033 roku.

Latem 2025 roku, podczas konferencji w Smardzewicach, minister infrastruktury Dariusz Klimczak mówił o inwestycji wartej około 200 milionów złotych. Przedstawiony wówczas harmonogram zakładał rozpoczęcie robót w 2027 roku i ich zakończenie w 2029 roku.

O tych planach informowaliśmy już 2 sierpnia 2025 roku w artykule „Pierwszy krok do prawdziwej rewitalizacji Zalewu zrobiony”.

Teraz sytuacja wygląda inaczej.

Anna Truszczyńska, rzeczniczka Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie, informowała:

Rozpoczęcie robót budowlanych planujemy na 2029 rok.

Co ważne, przedstawicielka Wód Polskich uzależniła realizację tego terminu od zdobycia finansowania, przygotowania dokumentacji oraz uzyskania wymaganych decyzji administracyjnych.

W praktyce oznacza to przesunięcie planowanego rozpoczęcia budowy o dwa lata. Rok, w którym inwestycja miała się kończyć, stał się rokiem, w którym ma się dopiero rozpocząć.

Nie wiadomo przy tym, kiedy obecnie przewiduje się zakończenie robót.

Ponad 202 miliony złotych. A ile pieniędzy na 2026 rok?

Jeszcze ciekawiej sprawa wygląda, gdy zamiast konferencyjnych deklaracji przeanalizujemy oficjalne dokumenty finansowe.

W opublikowanym przez Wody Polskie zestawieniu dotyczącym dotacji celowej z budżetu państwa, wynikającej z umowy z 20 marca 2026 roku, znajdują się dwa przedsięwzięcia bezpośrednio związane z Zalewem Sulejowskim.

W przypadku rewitalizacji pierwszego etapu na 2026 rok przewidziano w ramach wskazanej dotacji 540 940 zł. Dokładnie taką samą kwotę zapisano przy budowie przepławek na zaporze w Smardzewicach i jazie Brzustówka.

Na co mają zostać wykorzystane tegoroczne środki? Przede wszystkim na przygotowanie wniosków o decyzje środowiskowe i lokalizacyjne, raportów oddziaływania na środowisko oraz programów funkcjonalno-użytkowych.

Oczywiście nie wolno utożsamiać wartości tych dotacji z całym finansowaniem przedsięwzięcia. Wskazane kwoty dotyczą konkretnych środków budżetowych przewidzianych na 2026 rok, a nie wszystkich możliwych źródeł finansowania.

Dokument pokazuje jednak coś istotnego: w 2026 roku w ramach tej dotacji finansowany jest etap przygotowawczy, a nie zasadnicze roboty budowlane.

Tymczasem Wody Polskie, jak wynika z najnowszego stanowiska przedstawionego przez TIT, nadal podejmują działania na rzecz uzyskania dofinansowania z programu FEnIKS na opracowanie dokumentacji projektowej.

To rodzi pytanie, jaki jest rzeczywisty poziom zabezpieczenia środków na całe przedsięwzięcie.

Co z odmuleniem? Najważniejsza obietnica pozostaje bez konkretnej daty

Dla mieszkańców Smardzewic, Twardej, Swolszewic Małych, Barkowic i innych miejscowości położonych wokół Zalewu Sulejowskiego rewitalizacja nie jest jedynie technicznym przedsięwzięciem dotyczącym zapory.

To przede wszystkim nadzieja na odzyskanie zbiornika, który przez dziesięciolecia był jednym z najważniejszych miejsc wypoczynku w regionie.

Problem sinic, pogarszającej się jakości wody i gromadzących się osadów to nie tylko kwestia ekologii. To również sprawa lokalnej gospodarki, turystyki, gastronomii i wartości nieruchomości.

W styczniu 2025 roku wiceprezes Wód Polskich Mateusz Balcerowicz mówił wprost o planowanym drugim etapie, który miał polegać na odmuleniu czaszy zbiornika i być finansowany z udziałem Banku Światowego.

Obecne informacje nie dają równie konkretnej odpowiedzi na pytanie, kiedy i na jaką skalę takie prace zostaną przeprowadzone.

W najnowszej wypowiedzi rzeczniczki Wód Polskich pojawia się natomiast zapowiedź budowy obiektu przeciwrumowiskowego, którego zadaniem będzie ograniczenie ilości osadów transportowanych przez Pilicę do Zalewu.

To potrzebne działanie, ale nie można go utożsamiać z odmuleniem całego zbiornika.

Zatrzymanie kolejnych osadów nie oznacza usunięcia tych, które przez pół wieku gromadziły się na dnie.

Podobnie przebudowa infrastruktury hydrotechnicznej, choć ważna dla bezpieczeństwa i funkcjonowania zapory, nie gwarantuje sama w sobie rozwiązania problemu zakwitów sinic. Do poprawy jakości wody potrzebne jest również ograniczanie dopływu substancji biogennych, przede wszystkim związków fosforu i azotu, z całej zlewni.

Wielka inwestycja czy wielkie oczekiwanie?

Nie sposób kwestionować potrzeby modernizacji Zalewu Sulejowskiego. Prace przy zaporze, zwiększenie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego, poprawa warunków migracji ryb oraz ograniczenie zamulania mają swoje uzasadnienie środowiskowe i gospodarcze.

Niepokój budzi jednak coraz większa odległość między wcześniejszymi harmonogramami a aktualnymi deklaracjami inwestora.

Rok 2029 był wcześniej przedstawiany jako moment zakończenia unijnej części przedsięwzięcia. Obecnie stał się planowaną datą rozpoczęcia budowy, której dotrzymanie jest uzależnione od szeregu warunków.

Dla samorządów i przedsiębiorców planujących inwestycje turystyczne wokół Zalewu taka niepewność ma wymierne znaczenie. Trudno bowiem podejmować wieloletnie decyzje gospodarcze bez wiedzy, kiedy poprawi się stan zbiornika i jakie roboty faktycznie zostaną wykonane.

Pytania, na które mieszkańcy powinni poznać odpowiedzi

Zmiana harmonogramu przedsięwzięcia o wartości przekraczającej 200 milionów złotych wymaga publicznego wyjaśnienia.

Przede wszystkim należy ustalić, dlaczego planowany początek robót przesunięto z 2027 na 2029 rok. Czy przesądziły o tym procedury środowiskowe, brak zabezpieczonego finansowania, konieczność zmiany dokumentacji, czy jeszcze inne okoliczności?

Równie istotne jest ustalenie, jakie środki zostały już rzeczywiście przyznane, a jakie są dopiero przedmiotem starań. Trzeba także poznać aktualne daty zakończenia poszczególnych etapów oraz harmonogram ewentualnego odmulenia czaszy zbiornika.

I wreszcie pytanie o pieniądze wydane dotychczas na koncepcje, analizy, ekspertyzy i dokumentację. Ile kosztowało przygotowanie przedsięwzięcia, które wciąż nie weszło w fazę zasadniczych robót?

Zalew Sulejowski ma być jedną z największych inwestycji wodnych w regionie. Jego rewitalizacja może przynieść korzyści przyrodzie, mieszkańcom i lokalnej gospodarce.

Ale historia tej inwestycji zaczyna przypominać opowieść, w której stale przesuwany jest ostatni rozdział.

Ponad 200 milionów złotych zapisanych w wartości planowanych przedsięwzięć to nie to samo co ponad 200 milionów złotych wydanych na gotową inwestycję. A zapowiedziany termin rozpoczęcia prac nie jest terminem ich zakończenia.

Mieszkańcy mają prawo wiedzieć, kiedy naprawdę rozpoczną się roboty, co zostanie zrobione i kiedy będą mogli zobaczyć efekty.

Bo Zalew Sulejowski nie potrzebuje kolejnej pięknej wizji. Potrzebuje skutecznej rewitalizacji. I harmonogramu, którego kolejne lata nie będą przesuwały coraz dalej w przyszłość.

Dofinansowanie może pokryć nawet 85 procent kosztów kwalifikowalnych inwestycji. Pozostałe minimum 15 procent musi zapewnić beneficjent, pokrywając również wydatki niekwalifikowalne.

Nabór wniosków rozpocznie się 19 października o godzinie 8.00 i zakończy 30 listopada o godzinie 23.59. Rozstrzygnięcie zaplanowano na maj 2027 roku.

Nie tylko schrony. Trzy filary bezpieczeństwa

Słowo „obronność” wielu osobom kojarzy się przede wszystkim z wojskiem, betonowymi schronami i zapasami na wypadek wojny. Tymczasem nowy program ma znacznie szerszy charakter.

Pierwszy obszar obejmuje szpitale i ich przygotowanie do funkcjonowania w sytuacjach kryzysowych. Drugi dotyczy budowli ochronnych, schronów, ukryć oraz miejsc doraźnego schronienia ludności. Trzeci pozwala finansować magazyny energii wraz ze źródłami zasilania, które mają zapewnić ciągłość działania ważnych instytucji.

To rozwiązania przydatne nie tylko podczas zagrożenia militarnego. Długotrwała awaria energetyczna, katastrofa naturalna czy poważne zakłócenia funkcjonowania infrastruktury mogą równie skutecznie sparaliżować życie miasta.

A wtedy znaczenie ma nie liczba deklaracji o bezpieczeństwie, lecz to, czy działają szpitale, systemy łączności i instytucje odpowiedzialne za pomoc mieszkańcom.

Tomaszowskie Centrum Zdrowia przed szansą?

Jednym z najbardziej naturalnych lokalnych kandydatów do przeanalizowania możliwości nowego finansowania jest Tomaszowskie Centrum Zdrowia przy ulicy Jana Pawła II 35.

Regulamin przewiduje dofinansowanie modernizacji i adaptacji infrastruktury szpitalnej, w tym pomieszczeń podziemnych, które mogłyby pełnić dodatkowe funkcje w sytuacjach zagrożenia. Możliwy jest również zakup określonego wyposażenia medycznego zapewniającego ciągłość świadczeń, a także przebudowa lub modernizacja lądowisk przyszpitalnych.

Istnieje jednak ważne ograniczenie. Projekty medyczne mogą realizować wyłącznie podmioty wykonujące działalność leczniczą w rodzaju świadczeń szpitalnych. Powstała infrastruktura musi służyć udzielaniu świadczeń finansowanych ze środków publicznych.

Samodzielnym projektem medycznym nie może być przykładowo instalacja monitoringu czy systemu kontroli dostępu. Takie rozwiązania można uwzględnić jedynie jako element szerszej inwestycji.

W przypadku tomaszowskiego szpitala pojawiają się zatem pytania o stan przygotowania infrastruktury do sytuacji nadzwyczajnych. Jak długo placówka może działać bez zewnętrznego zasilania? Czy wszystkie kluczowe oddziały mają odpowiednie zabezpieczenia? Czy istnieją pomieszczenia, które można przystosować do dodatkowych funkcji medycznych?

Nie oznacza to, że TCZ nie posiada takich zabezpieczeń. Brakuje natomiast publicznie potwierdzonej informacji, czy szpital przygotowuje projekt właśnie do tego konkursu.

Czy miejskie szkoły i budynki publiczne mogą zapewnić schronienie?

Drugi obszar programu powinien szczególnie zainteresować samorządy.

Fundusze mogą zostać przeznaczone na budowę, przebudowę, remont i adaptację obiektów ochronnych, w tym miejsc doraźnego schronienia ludności w budynkach użyteczności publicznej.

W Tomaszowie i powiecie funkcjonują dziesiątki szkół, placówek oświatowych, obiektów administracyjnych i instytucji publicznych. Niektóre dysponują piwnicami lub pomieszczeniami podziemnymi. Nie oznacza to jednak, że mogą automatycznie pełnić funkcję schronów.

Piwnica nie staje się schronem tylko dlatego, że znajduje się pod ziemią.

Konieczna jest ocena techniczna, sprawdzenie wymagań bezpieczeństwa i ustalenie, czy konkretny obiekt nadaje się do przewidzianego zastosowania.

Tu pojawia się pytanie o wyniki lokalnych przeglądów obiektów zbiorowej ochrony oraz o to, czy Miasto Tomaszów Mazowiecki i Powiat Tomaszowski mają opracowaną listę budynków, których modernizacja mogłaby zostać sfinansowana z funduszy europejskich.

Znaczenie ma również ustawa z 5 grudnia 2024 roku o ochronie ludności i obronie cywilnej, która określa zadania organów administracji publicznej w zakresie przygotowania i zapewniania ochrony mieszkańcom.

Nowy konkurs może stanowić jeden z instrumentów realizacji tych zadań. Nie zastępuje jednak obowiązków wynikających z ustawy ani konieczności odpowiedniej kwalifikacji technicznej obiektów.

Awaryjny prąd. Co się stanie, gdy zgaśnie światło?

Trzeci rodzaj dofinansowanych przedsięwzięć dotyczy niezależności energetycznej.

Program pozwala finansować magazyny energii elektrycznej i cieplnej wraz ze źródłami energii instalowanymi w celu zapewnienia ciągłości funkcjonowania obiektów ważnych dla gotowości cywilnej oraz budynków użyteczności publicznej.

W praktyce chodzi o to, aby awaria sieci energetycznej nie oznaczała natychmiastowego zatrzymania pracy instytucji.

To szczególnie istotne w odniesieniu do szpitala, ale także innych obiektów, których funkcjonowanie może być niezbędne podczas kryzysu.

Warto więc ustalić, które tomaszowskie instytucje dysponują własnymi źródłami zasilania, jak długo mogą działać bez energii z sieci i czy planują rozbudowę istniejących instalacji.

Odrębną kwestią jest to, które z takich przedsięwzięć spełniłyby szczegółowe kryteria konkursu. Nie każdy zakup agregatu czy instalacja fotowoltaiczna automatycznie uzyska wsparcie.

Pieniądze są. Czy projekty również?

W całej sprawie najważniejszy może okazać się czas.

Od opublikowania dokumentacji do rozpoczęcia naboru mija zaledwie tydzień. Na składanie wniosków przewidziano okres do końca listopada.

Przy inwestycjach budowlanych i infrastrukturalnych samo przygotowanie założeń może nie wystarczyć. Potrzebne są odpowiednie dokumenty, kosztorysy, analizy oraz potwierdzenie spełnienia wymagań konkursowych.

Co istotne, regulamin dopuszcza łączenie różnych typów przedsięwzięć w jednym wniosku, co może otwierać drogę do bardziej kompleksowych inwestycji. Każdy taki projekt nadal musi spełniać wymagania programu.

Na dziś nie ma potwierdzenia, że władze Tomaszowa Mazowieckiego, Powiatu Tomaszowskiego lub Tomaszowskie Centrum Zdrowia zamierzają ubiegać się o środki z tego konkretnego naboru.

Warto więc publicznie postawić trzy pytania: czy samorządy i szpital przygotowują wnioski, jakie inwestycje biorą pod uwagę oraz czy posiadają dokumentację umożliwiającą ich terminowe zgłoszenie?

Bezpieczeństwa nie buduje się w ostatniej chwili

39 milionów złotych to duża kwota, ale przeznaczona na całe województwo łódzkie. O środki mogą ubiegać się różne uprawnione instytucje, a projekty będą oceniane w procedurze konkurencyjnej.

Nie wiadomo jeszcze, ile pieniędzy mogłoby ostatecznie trafić do powiatu tomaszowskiego. Możliwe również, że żaden lokalny projekt nie uzyska dofinansowania.

Jedno jest pewne: konkurs daje okazję, by sprawdzić nie tylko stan przygotowania infrastruktury, ale również gotowość instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo mieszkańców.

Bo kiedy pojawi się prawdziwy kryzys, nie będzie czasu na sporządzanie pierwszych koncepcji, poszukiwanie dokumentacji i zastanawianie się, kto odpowiada za poszczególne zadania.

Bezpieczeństwa nie da się kupić w ostatniej chwili. Można je jednak wcześniej zaplanować, przygotować i sfinansować. Teraz pytanie brzmi, czy Tomaszów skorzysta z tej możliwości.

Uwaga redakcyjna:  Artykuł przedstawia potwierdzone warunki finansowania, ale nie przesądza o przygotowaniu lokalnych wniosków.