Sto lat życia to więcej niż metryka. To osobista kronika całego stulecia: dzieciństwa w II Rzeczypospolitej, wojny, okupacji, odbudowy kraju, czasów PRL, transformacji ustrojowej i gwałtownego przyspieszenia technologicznego. Dzisiejsi stulatkowie przyszli na świat w połowie lat 20. ubiegłego wieku. Gdy byli dziećmi, radio wciąż było nowością, samochód należał do rzadkości, a o telefonie mieszczącym się w kieszeni nie śniło się nawet autorom najbardziej fantastycznych powieści.
Ponad 4,2 tysiąca świadczeń
Według najnowszych danych ZUS w czerwcu 2026 roku świadczenie honorowe pobierały w Polsce 4262 osoby. W grudniu 2025 roku było ich 4057, co oznacza wzrost o 205 osób w ciągu zaledwie sześciu miesięcy.
Najwięcej stulatków otrzymujących pieniądze z ZUS mieszkało na Mazowszu, gdzie wypłacano 736 świadczeń. Drugie miejsce zajmowało województwo śląskie z 436 świadczeniami, a trzecie dolnośląskie, gdzie było ich 412. Najmniej beneficjentów odnotowano w województwach opolskim – 75 oraz lubuskim – 85.
Dane te pokazują przede wszystkim, że grupa najstarszych Polaków przestaje być statystycznym marginesem. Nadal jest niewielka, ale rośnie, a wraz z nią zwiększa się znaczenie opieki geriatrycznej, pomocy środowiskowej, usług opiekuńczych i wsparcia rodzin zajmujących się osobami w bardzo zaawansowanym wieku.
Ilu stulatków jest w województwie łódzkim?
W opublikowanym w listopadzie 2024 roku komunikacie regionalna rzeczniczka ZUS Monika Kiełczyńska informowała, że w województwie łódzkim świadczenie honorowe otrzymywały wówczas 234 osoby mające co najmniej 100 lat.
Zdecydowaną większość stanowiły kobiety. Wśród łódzkich stulatków było wtedy 208 kobiet i zaledwie 26 mężczyzn. Oznacza to, że kobiety stanowiły niemal 89 procent całej grupy.
Aktualny ogólnopolski wzrost liczby świadczeń wskazuje, że również w Łódzkiem stulatków może być dziś więcej niż pod koniec 2024 roku. ZUS nie przedstawił jednak w najnowszym komunikacie pełnej tabeli obejmującej wszystkie województwa, dlatego nie należy przypisywać regionowi konkretnej liczby bez potwierdzenia.
Przewaga kobiet nie jest zaskoczeniem. Kobiety w Polsce żyją przeciętnie dłużej od mężczyzn, co szczególnie wyraźnie widać właśnie w najstarszych grupach wieku. Wśród osób przekraczających 90. i 100. rok życia proporcje płci przypominają już nie tyle zwykłą piramidę demograficzną, ile niemal samotny marsz kobiet przez kolejne dekady.
A jak wygląda sytuacja w powiecie tomaszowskim?
Aktualna liczba osób pobierających świadczenie honorowe w samym powiecie tomaszowskim nie została podana w ogólnodostępnych danych ZUS. Najnowszy komunikat Zakładu przedstawia liczby dla Polski i wybranych województw, ale nie zawiera podziału na powiaty ani gminy.
Nie oznacza to jednak, że stulatków w Tomaszowie Mazowieckim i okolicach nie ma. W ostatnich latach lokalne media oraz samorząd informowały o kolejnych wyjątkowych jubileuszach.
W styczniu 2025 roku setne urodziny obchodziła Zofia Biernacka z Tomaszowa Mazowieckiego, urodzona 12 stycznia 1925 roku. Jubilatkę odwiedzili przedstawiciele samorządu, składając jej tradycyjne życzenia „dwustu lat”.
Wcześniej Urząd Miasta informował także o setnych urodzinach pani Eudokii, która zamieszkała w Tomaszowie w 1944 roku. Jej życiorys jest w pewnym sensie opowieścią o powojennym mieście – o ludziach, którzy przybywali tutaj, zakładali rodziny, podejmowali pracę i przez dziesięciolecia tworzyli lokalną społeczność.
Setne urodziny świętowały również między innymi Zofia Aniśkiewicz oraz Stanisława Kromoska. Każda z tych uroczystości była nie tylko rodzinnym świętem, lecz także spotkaniem miasta z jego żywą historią.
Powiat tomaszowski liczył na koniec 2024 roku nieco ponad 110 tysięcy mieszkańców. W latach 2002–2024 liczba ludności zmniejszyła się o blisko 10 procent. Jednocześnie, podobnie jak w całym województwie łódzkim, rośnie udział osób starszych w strukturze mieszkańców.
To demograficzny paradoks naszych czasów. Mieszkańców jest coraz mniej, rodzi się mniej dzieci, ale jednocześnie coraz więcej ludzi dożywa wieku, który jeszcze niedawno wydawał się niemal biblijny.
Prawie 7 tysięcy złotych miesięcznie
Od 1 marca 2026 roku świadczenie honorowe wynosi 6938,92 zł brutto miesięcznie. Jest ono wypłacane niezależnie od podstawowej emerytury lub renty.
Od 1 stycznia 2025 roku zasady przyznawania świadczenia reguluje ustawa z 18 października 2024 roku o świadczeniu honorowym z tytułu ukończenia 100 lat życia. Akt został opublikowany w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1674 i obowiązuje od 1 stycznia 2025 roku.
Nowe przepisy zakończyły wcześniejsze zróżnicowanie wysokości dodatku. Dawniej kwota zależała od momentu ukończenia stu lat i pozostawała później niezmienna. W rezultacie osoby, które osiągnęły ten wiek w różnych latach, mogły pobierać świadczenia w zupełnie innych wysokościach.
Obecnie wszyscy uprawnieni otrzymują taką samą kwotę. Świadczenie jest też co roku waloryzowane w marcu, na podobnych zasadach jak emerytury i renty.
Większość stulatków nie składa wniosku
Osoba, która kończy 100 lat i ma prawo do emerytury lub renty wypłacanej przez jeden z organów wskazanych w ustawie, najczęściej nie musi składać żadnego wniosku. Świadczenie honorowe zostanie przyznane z urzędu od miesiąca, w którym osiągnęła wymagany wiek.
Decyzję wydaje właściwy organ emerytalno-rentowy, na przykład ZUS, KRUS, Wojskowe Biuro Emerytalne albo Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA.
Inaczej wygląda sytuacja osób, które nie mają prawa do wymienionych w ustawie świadczeń, a więc nie pobierają na przykład emerytury ani renty. Muszą one wystąpić do ZUS z wnioskiem.
Warunkiem jest ukończenie 100 lat, posiadanie obywatelstwa polskiego oraz wykazanie, że przez co najmniej 10 lat po ukończeniu 16. roku życia dana osoba miała w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych. W takim przypadku świadczenie jest przyznawane od miesiąca złożenia wniosku, jednak nie wcześniej niż od miesiąca ukończenia stu lat.
Długowieczność to także społeczne wyzwanie
Wzrost liczby stulatków jest bez wątpienia dobrą wiadomością. Świadczy o poprawie warunków życia, rozwoju medycyny, lepszym leczeniu chorób przewlekłych i skuteczniejszej profilaktyce. Nie wolno jednak sprowadzać tego zjawiska wyłącznie do opowieści o wysokim świadczeniu i bukiecie kwiatów wręczanym podczas jubileuszu.
Za liczbami stoją osoby, które często wymagają całodobowej pomocy. Niektóre zachowują sprawność i znakomitą pamięć, inne zmagają się z samotnością, ograniczeniami ruchowymi, chorobami otępiennymi lub całkowitą zależnością od bliskich.
Dla samorządów, także w powiecie tomaszowskim, oznacza to konieczność rozwijania usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, dziennych domów pobytu, opieki wytchnieniowej, transportu dla seniorów oraz dostępu do lekarzy geriatrów i rehabilitacji.
Świadczenie honorowe jest ważnym gestem państwa. Prawdziwym sprawdzianem pozostaje jednak codzienność: czy bardzo stary człowiek może bezpiecznie mieszkać we własnym domu, dotrzeć do lekarza, otrzymać ciepły posiłek i nie zostać sam ze swoimi potrzebami.
Bo sto lat życia to nie tylko powód do gratulacji. To również zobowiązanie młodszych pokoleń wobec tych, którzy pamiętają świat, którego już nie ma.
Napisz komentarz
Komentarze