Nasz artykuł w dużym skrócie
- Tragiczna 87. rocznica agresji ZSRR na Polskę – 17 września 1939 roku Armia Czerwona bez wypowiedzenia wojny zaatakowała polskie granice. Tego samego dnia spłonął bombardowany Zamek Królewski w Warszawie, a w Tomaszowie Mazowieckim odbywają się dziś oficjalne obchody upamiętniające te wydarzenia oraz Światowy Dzień Sybiraka.
- Wielkie daty w historii Polski i świata – mija 652 lata od nadania przywileju koszyckiego przez Ludwika Węgierskiego, 239 lat od podpisania Konstytucji USA przez 39 delegatów, 86 lat od niemieckiej zbrodni na 198 więźniach w Palmirach oraz 46 lat od zjednoczenia struktur NSZZ „Solidarność” z Lechem Wałęsą na czele.
- Kartki z historii muzyki rockowej i country – 103 lata temu urodził się legendarny Hank Williams. Wspominamy też słynny, nieocenzurowany występ The Doors u Eda Sullivana (59 lat temu) oraz 35. rocznicę wydania kultowych płyt „Use Your Illusion I i II” grupy Guns N’ Roses.
- Piłkarskie i siatkarskie emocje reprezentacyjne – Lech Poznań debiutuje dziś w fazie ligowej Ligi Europy wyjazdowym starciem z Crystal Palace. Z kolei polscy siatkarze, po zaciętej przegranej 2:3 z Bułgarią, analizują błędy i trenują przed sobotnim meczem 1/8 finału z Łotwą.
Dziś jest czwartek, 17 września 2026 roku, 260. dzień roku. Do końca pozostaje 105 dni. W Tomaszowie Mazowieckim słońce wschodzi około 6.17, a zachodzi około 18.50; dzień trwa nieco ponad 12 i pół godziny.
Imieniny obchodzą m.in. Franciszek, Hildegarda, Justyn, Narcyz, Piotr, Robert, Sokrates, Teodora, Walerian i Zygmunt.
17 września obchodzony jest również Światowy Dzień Sybiraka, poświęcony pamięci Polaków deportowanych i represjonowanych przez władze rosyjskie i sowieckie. Sejm ustanowił to święto w 2013 roku.
Historycznie
1374. Koszyce. Król potrzebuje zgody szlachty
17 września 1374 roku Ludwik Węgierski wydał przywilej koszycki.
Król chciał zapewnić jednej ze swoich córek dziedziczenie polskiego tronu. Szlachta miała jednak otrzymać coś w zamian.
I otrzymała.
Znacznie ograniczono podatki, a władca przyjmował na siebie kolejne zobowiązania wobec stanu szlacheckiego.
To jeden z tych dokumentów, które wyglądają na techniczny kompromis swojej epoki, a w rzeczywistości rozpoczynają długi proces zmiany ustroju państwa.
Polska monarchia miała stopniowo stawać się państwem, w którym król coraz częściej musiał pytać:
„A co na to szlachta?”
1787. „We the People”
239 lat temu, 17 września 1787 roku, w Filadelfii podpisano Konstytucję Stanów Zjednoczonych.
Konwencja miała początkowo poprawić nieskuteczne Artykuły Konfederacji.
Delegaci zrobili coś znacznie większego.
Napisali nowy system państwa.
Spośród 42 obecnych tego dnia delegatów dokument podpisało 39; trzech odmówiło m.in. z powodu braku katalogu praw obywatelskich.
Cztery strony pergaminu.
Siedem artykułów.
I pierwsze trzy słowa:
„We the People…”
Dokument wszedł w życie dopiero po ratyfikacji przez odpowiednią liczbę stanów, ale 17 września pozostaje w USA Constitution Day.
Wiek XVIII miał wyjątkowe upodobanie do pisania dokumentów, które potem przez stulecia sprawiały prawnikom problemy.
1939. O świcie nadchodzi drugi agresor
17 września 1939 roku około godz. 3 nad ranem zastępca ludowego komisarza spraw zagranicznych ZSRR Władimir Potiomkin próbował wręczyć ambasadorowi RP Wacławowi Grzybowskiemu notę.
Moskwa twierdziła w niej, że państwo polskie przestało istnieć.
Ambasador dokumentu nie przyjął.
Kilka godzin później Armia Czerwona wkroczyła na terytorium Polski.
Nie była to neutralna „interwencja” ani akcja humanitarna. Była to agresja militarna, przeprowadzona w czasie, gdy Polska walczyła już z Niemcami; wynikała z wcześniejszych niemiecko-sowieckich ustaleń dotyczących podziału stref wpływów.
Większość Wojska Polskiego była związana walkami na zachodzie i w centrum kraju. Na wschodzie naprzeciw sowieckich jednostek stanęły głównie formacje Korpusu Ochrony Pogranicza oraz improwizowane oddziały wojskowe
Marszałek Edward Śmigły-Rydz wydał dyrektywę, by z Armią Czerwoną nie podejmować walki, chyba że jej żołnierze zaatakują lub spróbują rozbroić polskie oddziały.
W praktyce chaos był ogromny.
Nie wszyscy dowódcy otrzymali rozkaz.
Nie wszyscy uznali, że mogą go wykonać.
Walki rozpoczęły się niemal natychmiast.
„Nasz sąsiad wschodni najechał nasze ziemie”
Prezydent Ignacy Mościcki w orędziu mówił tego dnia o naruszeniu obowiązujących umów przez ZSRR i o Polsce zalewanej jednocześnie z zachodu i wschodu
Późniejsza propaganda sowiecka przez dziesięciolecia próbowała przedstawiać wydarzenia jako „wyzwolenie” ludności ukraińskiej i białoruskiej.
Dokumenty nie pozostawiają jednak wątpliwości co do faktu przekroczenia granicy przez Armię Czerwoną i prowadzenia działań militarnych przeciwko państwu polskiemu.
Dla setek tysięcy obywateli Rzeczypospolitej 17 września był początkiem innej wojny.
Deportacji.
Więzień.
Łagrów.
Katynia.
Syberii.
Dlatego właśnie tę datę wybrano później na Światowy Dzień Sybiraka.
Warszawa płonie
Tego samego dnia trwało jedno z najcięższych dotąd niemieckich bombardowań Warszawy.
Zapalił się Zamek Królewski.
Płonęły i były uszkadzane także katedra św. Jana, kościół Świętego Krzyża, gmach Sejmu i budynki w centrum miasta. Według kalendarium historycznego PAP w bombardowaniach zginęło około 500 osób.
To jeden z najbardziej brutalnych paradoksów tego dnia.
Na wschodzie przekraczała granicę Armia Czerwona.
Na zachodzie i w centrum atakował Wehrmacht i Luftwaffe.
A Warszawa nadal się broniła.
1940. Palmiry
17 września 1940 roku Niemcy rozstrzelali w Palmirach 198 więźniów Pawiaka.
Palmiry były jednym z głównych miejsc tajnych egzekucji polskich elit i więźniów politycznych podczas niemieckiej okupacji Warszawy.
Las miał ukryć zbrodnię.
Nie ukrył pamięci.
1980. „Solidarność” staje się jednym związkiem
41 lat po sowieckiej agresji 17 września znów stał się ważną datą polskiej historii.
Tym razem bez czołgów.
W Gdańsku spotkali się przedstawiciele Międzyzakładowych Komitetów Założycielskich i komisji robotniczych z całej Polski.
Dyskutowano o podstawowym pytaniu:
czy tworzyć wiele regionalnych organizacji?
Czy jeden ogólnopolski związek?
Zwyciężyła druga koncepcja.
17 września 1980 roku zapadła decyzja o powołaniu Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”.
Utworzono Krajową Komisję Porozumiewawczą, a na jej czele stanął Lech Wałęsa.
Formalna rejestracja związku nastąpiła później – 10 listopada.
Ale organizacyjnie tego dnia powstało coś znacznie większego niż kolejny związek zawodowy.
Ruch, który wkrótce będzie liczył miliony ludzi.
MUZYKA. HANK WILLIAMS, THE DOORS I PODWÓJNA ILUZJA GUNS N’ ROSES
Hank Williams miałby dziś 103 lata
17 września 1923 roku urodził się Hank Williams.
Żył tylko 29 lat.
Kariera na najwyższym poziomie trwała zaledwie kilka sezonów.
A mimo to Country Music Hall of Fame opisuje go jako artystę, który właściwie wyznaczył standard współczesnego pisania piosenek country.
„Your Cheatin’ Heart”.
„Hey, Good Lookin’”.
„I’m So Lonesome I Could Cry”.
„Jambalaya”.
„Cold, Cold Heart”.
Williams brał proste emocje – samotność, zdradę, tęsknotę – i robił z nich piosenki, które przetrwały dłużej niż większość artystów nagrywających je później.
103 lata od jego narodzin amerykańskie country wciąż mówi językiem, do którego powstania bardzo mocno się przyczynił.
1967. Jim Morrison nie zmienia ani jednego słowa
17 września 1967 roku The Doors wystąpili w „The Ed Sullivan Show”.
Program był wówczas jednym z najważniejszych miejsc amerykańskiej telewizji.
Producenci mieli tylko jeden problem.
W „Light My Fire” pojawiała się linijka, którą uznali za niedopuszczalną w familijnym programie.
Zażądali zmiany tekstu.
Zespół obiecał.
Jim Morrison wyszedł na scenę.
I zaśpiewał oryginał.
Po występie muzykom przekazano, że nigdy więcej nie zostaną zaproszeni do programu.
Odpowiedź Morrisona przeszła do rockowej legendy – sens był mniej więcej taki: nieważne, przecież właśnie w nim wystąpiliśmy.
Telewizja próbowała ocenzurować rocka.
Rock zrobił dokładnie to, czego po nim należało się spodziewać.
35 lat „Use Your Illusion”
17 września 1991 roku Guns N’ Roses wypuścili jednocześnie „Use Your Illusion I” i „Use Your Illusion II”.
Dwa pełne albumy.
Łącznie trzydzieści utworów.
„November Rain”.
„Don’t Cry”.
„Estranged”.
„Civil War”.
„Knockin’ on Heaven’s Door”.
Był to gest równie subtelny jak sama grupa.
Zamiast jednego albumu – dwa.
Zamiast skromnej promocji – gigantyczna trasa.
Zamiast minimalizmu – orkiestra, fortepian, gitary i Axl Rose zachowujący się tak, jakby każdy refren miał właśnie kończyć świat.
Trzydzieści pięć lat później „November Rain” nadal potrafi trwać dziewięć minut i nikogo za to nie przepraszać.
SPORT. LECH WCHODZI DO EUROPY, POLACY ZNACJĄ RYWALA W 1/8 FINAŁU
Wczoraj polscy siatkarze po raz pierwszy przegrali na mistrzostwach Europy.
Po bardzo długim, pięciosetowym meczu Bułgaria pokonała Polskę 3:2. Decydującego seta wygrała 20:18. (CEV)
Biało-czerwoni wcześniej zapewnili sobie awans do fazy pucharowej.
Teraz znamy już rywala.
W sobotę, 19 września, Polska zagra w Sofii z Łotwą w 1/8 finału. Początek o godz. 16.00 czasu miejscowego. (CEV)
Porażka z Bułgarią nie wyrzuca więc Polaków z turnieju.
Kończy tylko etap, w którym można było pozwolić sobie na poprawkę.
Od soboty przegrywający jedzie do domu.
Lech Poznań zaczyna Ligę Europy w Londynie
Dzisiaj natomiast polscy kibice piłkarscy patrzą na Londyn.
Lech Poznań zagra na wyjeździe z Crystal Palace w pierwszej kolejce fazy ligowej Ligi Europy.
UEFA wskazuje szwedzkiego skrzydłowego Lecha Patrika Wålemarka jako jednego z zawodników, na których warto zwrócić uwagę – w kwalifikacjach zdobył sześć bramek w sześciu spotkaniach.
To nie jest łatwe otwarcie.
Crystal Palace gra u siebie.
Premier League.
Gorąca londyńska publiczność.
Ale europejskie puchary bardzo lubią wieczory, w których hierarchię zostawia się przy wejściu na stadion.
Dzisiaj w Lidze Europy zagrają również m.in. Juventus z NEC Nijmegen, Celtic z Ferencvárosem, Beşiktaş z Marsylią oraz Real Sociedad z Bournemouth.
Wczoraj swój udział rozpoczęła Jagiellonia Białystok, która przegrała w Pireusie z Olympiakosem 1:2.
TOMASZÓW. DZISIAJ PAMIĘĆ O 17 WRZEŚNIA I SYBIRAKACH
Dzisiejszy lokalny akcent nie jest wydarzeniem rozrywkowym.
W Tomaszowie Mazowieckim odbędą się obchody 87. rocznicy agresji ZSRR na Polskę oraz Światowego Dnia Sybiraka.
Organizatorem uroczystości jest Miasto Tomaszów Mazowiecki. Obchody mają charakter patriotyczno-religijny i poświęcone są pamięci ofiar represji, deportacji i zesłań na Wschód
To szczególnie ważny dzień również dla rodzin, w których słowo „Sybir” nie jest nazwą z podręcznika.
Jest nazwą miejsca, do którego wywieziono dziadka.
Pradziadka.
Matkę.
Dziecko.
Z którego ktoś wrócił.
Albo nie wrócił nigdy.
I dlatego 17 września nie jest rocznicą wyłącznie dla historyków.
To jedna z tych dat, przy których pamięć prywatna i historia państwa mówią tym samym głosem.
Od dziś szczepionki dla lisów zrzucane z samolotów
Jest też bardzo praktyczna informacja dla mieszkańców całego powiatu tomaszowskiego.
Dzisiaj rozpoczyna się jesienna akcja szczepienia wolno żyjących lisów przeciwko wściekliźnie.
Przynęty ze szczepionką będą zrzucane z samolotów oraz wykładane ręcznie.
Nie należy ich dotykać ani przenosić. Informację publikuje także NaszTomaszow.pl w bieżących komunikatach dla mieszkańców.
Jeżeli więc podczas spaceru po lesie zobaczymy niewielką przynętę, najlepszą pomocą będzie pozostawienie jej dokładnie tam, gdzie leży.
Jutro Tomaszów zaczyna trzy dni jazzu
I jeszcze spojrzenie o dobę do przodu.
Jutro, 18 września, rozpocznie się jubileuszowa 10. edycja Love Polish Jazz Festival.
Pierwszy wieczór w Arenie Lodowej zacznie się o godz. 17.30. W programie znajdą się Krzysztof Herdzin z projektem poświęconym Chopinowi i Komedzie, Ulf Johansson Werre Trio oraz Kayah z projektem „JAZZAYAH”. Festiwal potrwa do 20 września.
Czyli dzisiejszy Tomaszów najpierw pamięta.
A od jutra zacznie grać.
Napisz komentarz
Komentarze