Powiat tomaszowski przygotowuje ćwiczenia ochrony ludności i obrony cywilnej pod kryptonimem „BEZPIECZNY POWIAT 2026”. Zarządzenie w tej sprawie opublikowano 5 listopada.
Co zostanie sprawdzone? Nie wiadomo jeszcze, czy będą to ćwiczenia praktyczne, czy sztabowe. Termin, scenariusz i pełna lista uczestników wymagają potwierdzenia.
Dlaczego to ważne? Samorządy mają obowiązek przygotowywać się do sytuacji zagrożenia, takich jak awarie infrastruktury, ewakuacje czy klęski żywiołowe. Ćwiczenia powinny weryfikować skuteczność tych przygotowań.
Co dalej? Po zakończeniu ćwiczeń powinien powstać raport z oceną ich przebiegu i rekomendacjami. Kluczowe będzie ustalenie, czy wykryte problemy zostaną rzeczywiście rozwiązane.
Katastrofy mają jedną wspólną cechę. Zazwyczaj nie czekają, aż administracja zakończy przygotowania. Powódź nie pyta o aktualność procedur, awaria energetyczna nie respektuje godzin pracy urzędu, a pożar nie daje czasu na ustalanie, kto powinien podpisać kolejne pismo. W sytuacji zagrożenia liczą się sprawne decyzje, łączność, wyposażenie i ludzie, którzy wiedzą, co mają robić.
5 listopada 2026 roku w Biuletynie Informacji Publicznej Powiatu Tomaszowskiego opublikowano dwa dokumenty dotyczące przygotowań administracji do realizacji zadań związanych z bezpieczeństwem. Pierwszy, oznaczony numerem 52/2026 i datowany na 14 października, dotyczy organizacji realizacji zadań obronnych w Starostwie Powiatowym. Drugi, zarządzenie nr 55/2026 z 26 października, odnosi się bezpośrednio do organizacji i przeprowadzenia powiatowo-gminnego ćwiczenia ochrony ludności i obrony cywilnej pod kryptonimem „BEZPIECZNY POWIAT 2026”.
Oba dokumenty zostały opublikowane tego samego dnia, choć wydano je wcześniej. Pierwszy pojawił się w BIP o godz. 10.33, drugi o godz. 11.13.
To dwa odrębne zarządzenia, dotyczące różnych zagadnień. Ich publikacja pokazuje jednak, że kwestie przygotowań obronnych i ochrony mieszkańców znalazły się wśród formalnie organizowanych działań powiatowej administracji.
Ćwiczenia przy biurku czy sprawdzian w terenie?
Najważniejsze pytanie dotyczy charakteru planowanego przedsięwzięcia. Czy samorządowcy spotkają się w sali konferencyjnej, aby przeanalizować hipotetyczną sytuację kryzysową, czy też dojdzie do praktycznego sprawdzenia współpracy służb, urzędów i jednostek ratowniczych?
To zasadnicza różnica.
Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 25 lutego 2025 roku przewiduje dwie podstawowe formy ćwiczeń: z udziałem rzeczywistych sił i środków oraz sztabową, obejmującą gry decyzyjne i treningi. Obie mogą mieć wartość szkoleniową, ale sprawdzają odmienne umiejętności.
Przy stole można przeanalizować przebieg ewakuacji, wypracować decyzje i sprawdzić przepływ informacji. Dopiero praktyczne działania pozwalają jednak zweryfikować część ograniczeń organizacyjnych i technicznych. Czy sprzęt rzeczywiście działa? Czy można szybko skontaktować się ze wszystkimi uczestnikami? Jak wygląda mobilizacja sił? Czy istnieją skuteczne rozwiązania na wypadek utraty podstawowych środków łączności?
W powiecie tomaszowskim potencjalne scenariusze można odnaleźć bez odwoływania się do fantastyki katastroficznej. Długotrwały brak energii elektrycznej, uszkodzenie infrastruktury wodociągowej, gwałtowne zjawiska pogodowe, pożar rozległego obiektu czy konieczność ewakuowania osób wymagających szczególnego wsparcia to zdarzenia, na które administracja powinna być przygotowana.
Nie oznacza to jednak, że właśnie takie sytuacje przewidziano w scenariuszu „Bezpiecznego Powiatu 2026”. Szczegółowego programu ćwiczeń, ich terminu oraz listy uczestników nie udało się dotąd zweryfikować na podstawie udostępnionych załączników PDF.
Nowe przepisy. Bezpieczeństwo nie może pozostać wyłącznie na papierze
Od 1 stycznia 2025 roku obowiązuje ustawa z 5 grudnia 2024 roku o ochronie ludności i obronie cywilnej. Dokument wyznacza obowiązki administracji publicznej w zakresie ochrony życia i zdrowia mieszkańców, przygotowania zasobów, ostrzegania przed zagrożeniami oraz organizacji działań ratowniczych i pomocowych.
Szczególnie istotny jest art. 53 ustawy, zgodnie z którym ćwiczenia ochrony ludności i obrony cywilnej należy przeprowadzać nie rzadziej niż raz w roku. Ich celem jest weryfikacja gotowości, zwiększanie skuteczności działania oraz utrwalanie wiedzy i umiejętności.
Ustawodawca wyraźnie określił również odpowiedzialność poszczególnych szczebli administracji. Plany ćwiczeń przygotowywane przez wójtów, burmistrzów i prezydentów miast zatwierdza starosta, natomiast plan starosty zatwierdza wojewoda.
Nie jest to zatem wyłącznie kwestia dobrej woli urzędników. Przygotowanie do zagrożeń stanowi ustawowy obowiązek samorządów, a ćwiczenia mają umożliwiać ocenę faktycznej gotowości do jego realizacji.
Przepisy zawierają jeszcze jedno ważne wymaganie. Zgodnie z § 7 ust. 2 rozporządzenia z 25 lutego 2025 roku informacja o zarządzeniu ćwiczeń powinna zostać podana do publicznej wiadomości nie później niż siedem dni przed ich planowanym rozpoczęciem. Chodzi o uprzedzenie mieszkańców o ćwiczebnym charakterze działań.
W przypadku „Bezpiecznego Powiatu 2026” ustalenie, kiedy zaplanowano ćwiczenia i w jaki sposób poinformowano o nich mieszkańców, będzie więc istotne również z punktu widzenia zgodności organizacji przedsięwzięcia z przepisami.
Milion złotych na magazyn. Ale czy sprzęt wystarczy?
Przygotowania do sytuacji kryzysowych nie ograniczają się do powiatowego starostwa. W ostatnich miesiącach pojawiły się także konkretne inwestycje w infrastrukturę ochrony ludności.
Jednym z przykładów jest magazyn obrony cywilnej i zarządzania kryzysowego w Kolonii Zawada, przygotowywany przez gminę Tomaszów Mazowiecki. Samorząd przeznaczył na adaptację budynku 1 067 640 zł, z czego 850 tys. zł pochodzi z dofinansowania w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026.
Według informacji Radia Łódź magazyn o powierzchni przekraczającej 400 metrów kwadratowych ma służyć przechowywaniu między innymi agregatów prądotwórczych, zbiorników na wodę, wyposażenia przeciwpowodziowego i łóżek polowych. Zakończenie prac zaplanowano na koniec listopada.
To inwestycja o konkretnym znaczeniu praktycznym. Jednak nawet najlepiej wyposażony magazyn pozostanie jedynie zapleczem, jeżeli w sytuacji zagrożenia zabraknie sprawnego systemu korzystania z jego zasobów.
Czy wiadomo, kto odpowiada za wydawanie sprzętu? Jak szybko można go dostarczyć do zagrożonej miejscowości? Czy gminy mają wystarczające środki transportu i przeszkolonych pracowników? Czy istnieją procedury wzajemnego wsparcia, kiedy kilka miejscowości potrzebuje pomocy jednocześnie?
To właśnie takie kwestie powinny być przedmiotem praktycznej weryfikacji, choć nie wiadomo jeszcze, czy znalazły się w programie ogłoszonych ćwiczeń.
Po ćwiczeniach musi powstać raport. I coś więcej
Samo przeprowadzenie przedsięwzięcia nie kończy obowiązków organizatora.
Przepisy nakazują sporządzenie raportu zawierającego podsumowanie ćwiczeń, ocenę realizacji ich celów, wnioski i rekomendacje. Zgodnie z rozporządzeniem dokument powinien powstać w ciągu 30 dni od zakończenia ćwiczeń, a najpóźniej po 60 dniach zostać przekazany organowi, który zatwierdził plan.
Ewaluacja powinna obejmować między innymi skuteczność podjętych działań, aktualność procedur, dostępność zasobów, przydatność sprzętu oraz poziom przygotowania uczestników.
To szczególnie ważny element całego systemu. Ćwiczenia, podczas których wszystko przebiega idealnie, nie zawsze oznaczają, że administracja jest doskonale przygotowana. Równie wartościowe może okazać się wykrycie problemów, które w rzeczywistej sytuacji zagrożenia mogłyby kosztować zdrowie, a nawet życie mieszkańców.
Dlatego warto zapytać nie tylko o scenariusz „Bezpiecznego Powiatu 2026”, lecz również o sposób dokumentowania błędów, wyznaczanie osób odpowiedzialnych za ich usunięcie i kontrolę wykonania zaleceń.
Mieszkańcy mają prawo wiedzieć, na co mogą liczyć
Publikacja powiatowego zarządzenia otwiera szerszą dyskusję o bezpieczeństwie Tomaszowa Mazowieckiego i całego powiatu. Bezpieczeństwie rozumianym nie jako hasło wypowiadane podczas uroczystości, lecz jako zdolność administracji do działania w warunkach, w których zawodzą codzienne mechanizmy funkcjonowania miasta i gmin.
Pozostaje kilka zasadniczych pytań. Kiedy odbędą się ćwiczenia? Które gminy wezmą w nich udział? Czy uczestniczyć będą strażacy, służby ratownicze i jednostki odpowiedzialne za infrastrukturę krytyczną? Czy przewidziano praktyczne sprawdzanie procedur, czy jedynie ćwiczenie sztabowe?
I wreszcie: czy po zakończeniu przedsięwzięcia mieszkańcy poznają przynajmniej najważniejsze wnioski, w zakresie, w jakim ich ujawnienie nie naruszy zasad ochrony informacji związanych z bezpieczeństwem?
NaszTomaszow.pl będzie wracał do tych pytań.
Bo o rzeczywistym poziomie bezpieczeństwa nie przesądza liczba wydanych zarządzeń ani grubość segregatorów z planami. Decyduje to, czy w chwili zagrożenia ludzie odpowiedzialni za pomoc potrafią zadziałać wspólnie, szybko i skutecznie.
A najlepiej sprawdzić to, zanim wydarzy się coś, czego nikt nie zaplanował.
Napisz komentarz
Komentarze