Dziś w kraju i na świecie (wtorek, 14 października)

768 lat temu (1257 r.) w Poznaniu urodził się książę wielkopolski i krakowski, przyszły król Polski Przemysł II (zm. 8 lutego 1296 r.).

252 lata temu (1773 r.) w obliczu pierwszego rozbioru sejm podjął wysiłek reformy państwa, obejmujący również zmianę systemu kształcenia. Do realizacji tego celu powołano Komisję Edukacji Narodowej. Była to jedna z pierwszych w Europie państwowa instytucja oświatowa.

164 lata temu (1861 r.) władze rosyjskie wprowadziły stan wojenny na terytorium Królestwa Polskiego.

161 lat temu (1864 r.) w Strawczynie koło Kielc urodził się Stefan Żeromski, wybitny pisarz, publicysta, autor powieści "Popioły", "Syzyfowe prace", "Wierna rzeka" oraz "Przedwiośnie" (zm. 20 listopada 1925 r.)

83 lata temu (1942 r.) powstała Ukraińska Powstańcza Armia, zbrojna formacja banderowskiej frakcji Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN-B); podczas II wojny światowej walczyła przeciwko Niemcom i ZSRS; od wiosny 1943 r. prowadziła działania zbrojne przeciwko polskiej ludności Wołynia, Polesia i Galicji Wschodniej, zmierzające do jej całkowitego usunięcia z tych terenów - zdaniem polskich historyków ukraińscy nacjonaliści zamordowali wówczas ok. 100 tys. Polaków.

38 lat temu (1987 r.) w Warszawie zmarła Elżbieta Barszczewska, aktorka, w okresie międzywojennym wystąpiła m.in. w filmach "Trędowata", "Znachor", "Profesor Wilczur", "Dziewczęta z Nowolipek" i "Granica"; po wojnie związana z Teatrem Polskim w Warszawie (ur. 29 listopada 1913 r.).

33 lata temu (1992 r.) na polecenie prezydenta Rosji Borysa Jelcyna zostały opublikowane i przekazane Polsce dokumenty z kremlowskich archiwów, obarczające odpowiedzialnością za zbrodnię katyńską przywódców ZSRS: Józefa Stalina oraz jego towarzyszy z Politbiura KC WKP(b) - Ławrientija Berię, Wiaczesława Mołotowa, Klimenta Woroszyłowa, Anastasa Mikojana, Michaiła Kalinina i Łazara Kaganowicza.

6 lat temu (2019 r.) zmarł grafik i ilustrator Bohdan Butenko, autor komiksów i książek, twórca scenografii dla Kabaretu Starszych Panów, projektant lalek i dekoracji do teatrów lalkowych (ur. 8 lutego 1931 r.).

KRAJ

Dziś o godz. 12 na posiedzeniu zbierze się rząd, który rozpatrzy m.in. projekt nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który doprecyzowuje, w jakich przypadkach pracownik może utracić prawo do zasiłku chorobowego i uściśla zasady kontroli osób przebywających na L4.

Projektowane przepisy mają zdefiniować pojęcia „praca zarobkowa” oraz „aktywność niezgodna z celem zwolnienia” tak, by pracownicy wiedzieli, jakie czynności wykonywane w trakcie L4 mogą spowodować pozbawienie ich zasiłku chorobowego.

To jeden z czterech projektów deregulacyjnych rozpatrywanych we wtorek przez rząd. Kolejny z nich, przygotowany przez ministra finansów i gospodarki, to projekt nowelizacji ustawy o podatku od spadków i darowizn, który zmienia moment powstania obowiązku podatkowego przy nabyciu spadku.

# # #

Premier Donald Tusk odwiedzi dziś w południe Raciborską Fabrykę Komponentów; planowana jest wypowiedź szefa rządu.

RFK w Raciborzu to spółka utworzona przez Agencję Rozwoju Przemysłu S.A., Towarzystwo Finansowe „Silesia” oraz Polimex Mostostal w celu przejęcia aktywów upadającej spółki Rafako. Jak przypomniała Kancelaria Premiera w komunikacie dotyczącym wizyty, szef rządu już w kwietniu zapowiadał, że państwo zainwestuje w Rafako, by przekształcić firmę w producenta zbrojeniowego. Tusk zapowiedział również - jak przypomniano - przekazanie 700 mln zł przez Agencję Rozwoju Przemysłu na wsparcie m.in. Rafako i Rafametu.

# # #

Dziś Dzień Edukacji Narodowej. Obchodzony jest 14 października, w rocznicę powstania w 1773 r. Komisji Edukacji Narodowej - pierwszego w Europie ministerstwa oświaty - która zajęła się reformowaniem szkolnictwa w Polsce.

Z okazji Dnia Edukacji Narodowej dziś przed południem w Kancelarii Premiera wręczone będą pracownikom oświaty - nauczycielom i pedagogom, odznaczenia państwowe. Nauczyciele otrzymają też Medale Komisji Edukacji Narodowej, będące najwyższym odznaczeniem przyznawanym przez ministra edukacji. Tradycyjnie wręczane będą także dyplomy nadania wybranym nauczycielom - mistrzom w zawodzie - honorowego tytułu profesora oświaty.

Dzień Edukacji Narodowej wprowadzono w 1982 r., w miejsce obchodzonego wcześniej Dnia Nauczyciela.

# # #

Dziś w Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie wiceszef MON Cezary Tomczyk zainauguruje 5. edycję Forum Innowacyjności Sił Zbrojnych B+R+Armia. Jak podkreśla MON, jest to flagowe przedsięwzięcie resortu obrony, stanowiące platformę spotkań dla armii, nauki i przemysłu.

# # #

Przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Pragi Południe ma odbyć się dziś tzw. posiedzenie organizacyjne w sprawie karnej obecnego europosła Grzegorza Brauna dotyczącej min. zgaszenia przez niego świec chanukowych w Sejmie w grudniu 2023 r. Prokuratura informowała, że czyn ten polegał na „zgaszeniu przy użyciu gaśnicy zapalonych świec w świeczniku Chanuki, czym obraził uczucia religijne wyznawców judaizmu”.

Oskarżenie dotyczy także zajść w budynku Narodowego Instytutu Kardiologii w 2022 r. i w Niemieckim Instytucie Historycznym w 2023 r. oraz uszkodzenia choinki bożonarodzeniowej w Sądzie Okręgowym w Krakowie w 2023 r. Łącznie sprawa obejmuje siedem czynów zarzucanych Braunowi.

Akt oskarżenia Prokuratura Okręgowa w Warszawie skierowała do praskiego sądu rejonowego w lipcu br. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Pragi Południe jest właściwy do rozpoznania tej sprawy, bo pierwsze czyny z aktu oskarżenia, czyli zajścia w Narodowym Instytucie Kardiologii, zostały przez oskarżonego popełnione na terenie, który swoim zasięgiem obejmuje właśnie sąd praski. Tzw. posiedzenie organizacyjne sądu ma na celu m.in. przygotowanie przyszłej rozprawy, ustalenie jej terminów, rozpoznanie niektórych wniosków formalnych.

# # #

O godz. 10 zaczynają się przesłuchania III etapu Konkursu Chopinowskiego. Do półfinału przeszło 20 pianistów z ośmiu krajów, wśród nich trzech Polaków. Przez trzy dni będą grać sonaty i mazurki, które wymagają nie tylko wybitnych umiejętności, ale też wiedzy o doświadczeniach ich twórcy.

Pianiści zakwalifikowani do III etapu to: Piotr Alexewicz (Polska), Kevin Chen (Kanada), Yang (Jack) Gao (Chiny), Eric Guo (Kanada), David Khrikuli (Gruzja), Shiori Kuwahara (Japonia), Hyo Lee (Korea Południowa), Hyuk Lee (Korea Południowa), Tianyou Li (Chiny), Xiaoxuan Li (Chiny), Eric Lu (Stany Zjednoczone), Tianyao Lyu (Chiny), Vincent Ong (Malezja), Piotr Pawlak (Polska), Yehuda Prokopowicz (Polska), Miyu Shindo (Japonia), Tomoharu Ushida (Japonia), Zitong Wang (Chiny), Yifan Wu (Chiny) i William Yang (Stany Zjednoczone).

Finał Konkursu Chopinowskiego rozegra się od 18 do 20 października, tego ostatniego dnia w nocy poznamy zwycięzcę. Organizatorem XIX Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina, jest Narodowy Instytut Fryderyka Chopina. Polska Agencja Prasowa jest partnerem medialnym konkursu.

ZAGRANICA

Strony konfliktu izraelsko-palestyńskiego mają dziś kontynuować wdrażanie planu pokojowego dla Strefy Gazy po uwolnieniu przez Hamas 20 izraelskich zakładników porwanych 7 października 2023 r. i wypuszczeniu w zamian przez Izrael ponad 1,9 tys. skazanych oraz zatrzymanych i przetrzymywanych w aresztach Palestyńczyków. Hamas nie wydał jednak jeszcze ciał 24 zabitych zakładników. Wymiana jest częścią pierwszego etapu rozejmu w Strefie Gazy.

# # #

W Luksemburgu odbędzie się posiedzenie ministrów spraw wewnętrznych państw UE z udziałem szefa MSW RP Marcina Kierwińskiego. Ministrowie omówią projekt systemu odsyłania nielegalnie przebywających w UE obywateli państw trzecich oraz przyszłość Fronteksu. Przeprowadzą też debatę polityczną na temat Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności oraz gotowości i reagowania w sytuacjach zagrożenia zdrowia publicznego.

# # #

Szef nowego francuskiego rządu Sebastien Lecornu ma wygłosić we wtorek po południu w parlamencie deklarację polityki ogólnej, czyli expose. Głównym celem rządu jest według Lecornu przygotowanie budżetu na 2026 rok i doprowadzenie do jego uchwalenia do końca br. Projekt budżetu ma zostać przedstawiony na posiedzeniu rządu już we wtorek. Rząd działa pod presją czasu - określona w konstytucji procedura przyjęcia budżetu wymaga, by parlament miał 70 dni na dyskusję nad projektem.