To data, która łączy kilka wielkich opowieści naraz. Jest w niej śląski głos Józefa Lompy, europejski projekt Roberta Schumana, gorzki absurd Sławomira Mrożka, dramat sowieckich deportacji, cień niemieckiej akcji AB, polityczna legenda Ignacego Jana Paderewskiego i sportowa wielkość Ireny Szewińskiej. A obok tego muzyka: Little Eva, Deep Purple, Pink Floyd, David Bowie, Mick Jagger i Beyonce. Historia, jak dobrze zmontowany film, przechodzi dziś z archiwum do świata żywego: na Bałtyku rozmawia się o nowych okrętach podwodnych, w Watykanie o symbolach jedności Kościoła, a w Londynie zaczyna się Wimbledon.
Kalendarium historyczne
229 lat temu, w 1797 roku, w Oleśnie urodził się Józef Lompa — śląski pisarz, nauczyciel i etnograf. Był jednym z tych ludzi, którzy nie potrzebują marmurowych pomników, bo ich praca wchodzi cicho w język, pamięć i lokalną tożsamość.
140 lat temu, w 1886 roku, w Luksemburgu urodził się Robert Schuman, francuski polityk, premier Francji, uznawany za jednego z ojców założycieli zjednoczonej Europy. Wspólnie z Jeanem Monnetem i Konradem Adenauerem doprowadził do porozumienia francusko-niemieckiego w sprawie wspólnego zarządzania przemysłem węglowym i stalowym. Z tego porozumienia narodziła się Europejska Wspólnota Węgla i Stali, jeden z fundamentów późniejszej Unii Europejskiej.
96 lat temu, w 1930 roku, w Borzęcinie urodził się Sławomir Mrożek — dramatopisarz, prozaik, satyryk, eseista i rysownik. Autor „Tanga”, „Emigrantów”, „Policji”, „Indyka”, „Miłości na Krymie”, „Słonia” czy „Wesela w Atomicach” potrafił opisać polski absurd tak, jakby pisał instrukcję obsługi świata po awarii. W jego tekstach śmiech bywał ostry jak brzytwa, a groteska często mówiła prawdę szybciej niż publicystyka.
86 lat temu, w 1940 roku, NKWD rozpoczęło trzecią masową deportację polskich obywateli w głąb Związku Sowieckiego. Objęła ona około 80 tysięcy osób, które przed wrześniem 1939 roku nie mieszkały na ziemiach wcielonych do ZSRS. Według danych przywoływanych w kalendarium, 84 procent deportowanych stanowili Żydzi.
Tego samego roku, 86 lat temu, w lasku Brzask niedaleko Skarżyska-Kamiennej, Niemcy w ramach akcji AB rozstrzelali około 760 Polaków z okolicznych miejscowości. To jedno z tych miejsc, gdzie las nie jest tylko lasem. Jest księgą, której nie wolno zamknąć.
85 lat temu, w 1941 roku, w Nowym Jorku zmarł Ignacy Jan Paderewski — pianista, kompozytor, działacz społeczny i mąż stanu. Człowiek, który potrafił być jednocześnie artystą światowego formatu i politykiem służącym sprawie polskiej. Jako premier i minister spraw zagranicznych podpisał w imieniu Polski Traktat Wersalski.
83 lata temu, w 1943 roku, w Wałbrzychu zmarła księżna Maria Teresa Oliwia Hochberg, znana jako księżna Daisy. Angielska arystokratka, żona Hansa Heinricha XV Hochberga, była związana z zamkiem w Pszczynie i zamkiem Książ. Jej życie przypomina opowieść z pogranicza arystokratycznego romansu, europejskiej historii i końca dawnego świata.
70 lat temu, w 1956 roku, po pacyfikacji robotniczych protestów w Poznaniu, premier Józef Cyrankiewicz wygłosił radiowe przemówienie, w którym padły słowa o „odrąbywaniu ręki” podniesionej przeciw władzy ludowej. To zdanie przeszło do historii jako symbol brutalności języka komunistycznej władzy wobec ludzi pracy, którzy upomnieli się o godność.
41 lat temu, w 1985 roku, zmarł Andrzej Kijowski — prozaik, eseista, krytyk literacki i scenarzysta filmowy. Należał do tych autorów, którzy potrafili myśleć literaturą o sprawach publicznych, a publicystyką dotykać spraw ducha.
35 lat temu, w 1991 roku, w warszawskiej FSO zakończono produkcję Fiata 125p. Dla jednych był samochodem codzienności, dla innych symbolem PRL-owskich marzeń motoryzacyjnych. Dziś ma już status wehikułu pamięci — trochę z rodzinnego albumu, trochę z filmu Barei.
33 lata temu, w 1993 roku, odbyło się uroczyste otwarcie Muzeum Katyńskiego. Jego pierwszą siedzibą był Fort Czerniaków. Obecnie muzeum znajduje się na warszawskiej Cytadeli i pozostaje jednym z najważniejszych miejsc pamięci o zbrodni katyńskiej.
8 lat temu, w 2018 roku, zmarła Irena Szewińska — najwybitniejsza lekkoatletka w dziejach polskiego sportu. Zdobyła siedem medali olimpijskich, biła rekordy Polski, Europy i świata na 100, 200 i 400 metrów, w skoku w dal oraz w sztafetach. Była wiceprezesem Polskiego Komitetu Olimpijskiego i członkinią Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego.
6 lat temu, w 2020 roku, zmarł Marian Orzechowski — historyk, rektor Uniwersytetu Wrocławskiego i Akademii Nauk Społecznych przy KC PZPR, były minister spraw zagranicznych oraz członek Biura Politycznego KC PZPR. Był także autorem m.in. biografii Wojciecha Korfantego.
Kalendarium muzyczne
29 czerwca 1945 roku urodziła się Little Eva, czyli Eva Narcissus Boyd. Zanim została piosenkarką, była nianią w domu Carole King i Gerry’ego Goffina. Gdy poproszono ją o nagranie piosenki „The Loco-Motion”, powstał przebój, który trafił na pierwsze miejsce listy w Stanach Zjednoczonych. Później śpiewała m.in. „Keep Your Hands Off My Baby”, „Some Kinda Wonderful” i „Let’s Turkey Trot”.
W 1948 roku w Nottingham urodził się Ian Paice, perkusista Deep Purple. To jeden z tych muzyków, których nie trzeba stawiać na pierwszym planie, by wiedzieć, że bez nich cała konstrukcja by się zawaliła. Grał także m.in. z Whitesnake, Garym Moorem, Paulem McCartneyem i grupą Pretty Maids.
W 1953 roku urodził się Colin Hay, australijski wokalista i gitarzysta, lider Men At Work. Zespół, założony w Melbourne, zdobył świat takimi utworami jak „Down Under” i „Who Can It Be Now?”. Po rozpadzie grupy Hay kontynuował karierę solową, występował też w filmach i serialach.
W 1961 roku Del Shannon zdobył szczyt brytyjskiej listy przebojów piosenką „Runaway”. W utworze pojawiła się charakterystyczna solówka zagrana przez Maxa Crooka na claviolinie, jednym z wczesnych analogowych instrumentów klawiszowych.
W 1968 roku The Small Faces rozpoczęli sześciotygodniowe panowanie na brytyjskiej liście albumów płytą „Ogden’s Nut Gone Flake”. Był to album konceptualny z okrągłą okładką przypominającą puszkę na tytoń. Znalazł się na nim przebój „Lazy Sunday”, zaśpiewany przez Steve’a Marriotta londyńską gwarą cockney.
Tego samego dnia Pink Floyd wydali drugi album — „A Saucerful Of Secrets”. Była to ostatnia płyta zespołu z udziałem Syda Barretta. Okładkę przygotowała grupa Hipgnosis, która później stworzyła projekty dla takich wykonawców jak Led Zeppelin, Genesis, Black Sabbath, Yes czy The Alan Parsons Project.
W 1974 roku Charles Aznavour zdobył brytyjską listę przebojów utworem „She”. Był to jego jedyny numer jeden na Wyspach. Miał wtedy 50 lat i został najstarszym wykonawcą, który do tamtego czasu zdobył szczyt brytyjskiego zestawienia.
W 1978 roku Peter Frampton uczestniczył w wypadku samochodowym na Bahamach. Były gitarzysta i wokalista Humble Pie oraz The Herd doznał złamania ręki i pęknięcia żeber.
Również w 1978 roku w Honolulu urodziła się Nicole Scherzinger, późniejsza wokalistka Eden’s Crush i The Pussycat Dolls. Debiutancki singiel The Pussycat Dolls, „Don’t Cha”, zdobył w 2005 roku pierwsze miejsce na brytyjskiej liście przebojów. W 2007 roku Scherzinger rozpoczęła karierę solową.
W 1985 roku David Bowie i Mick Jagger nagrali własną wersję „Dancing In The Street” na potrzeby Live Aid. Początkowo planowano wykonanie utworu jednocześnie na dwóch kontynentach, ale opóźnienie dźwięku nadawanego przez satelitę przekreśliło ten pomysł. Singiel i tak dotarł do pierwszego miejsca w Wielkiej Brytanii.
W 1991 roku Jason Donovan po raz trzeci zdobył szczyt brytyjskiej listy przebojów singlem „Any Dream Will Do”. Piosenkę napisali Andrew Lloyd Webber i Tim Rice do musicalu „Józef i cudowny płaszcz snów w technikolorze”.
W 1996 roku George Martin, producent i aranżer większości nagrań The Beatles, otrzymał tytuł szlachecki. Osiem lat wcześniej został komandorem Orderu Imperium Brytyjskiego.
W 2003 roku Beyonce zdobyła pierwsze miejsce brytyjskiej listy albumów debiutancką solową płytą „Dangerously In Love”. Na krążku znalazły się m.in. „Crazy In Love”, „Naughty Girl” i „Baby Boy”.
Kraj
W Gdyni premierzy Polski i Szwecji — Donald Tusk i Ulf Kristersson — wezmą udział w pierwszych konsultacjach międzyrządowych między oboma państwami. Głównym punktem spotkania będzie podpisanie umowy na zakup trzech okrętów podwodnych A26 dla Marynarki Wojennej RP w ramach programu Orka.
Nowe jednostki mają być wyposażone w napęd diesel-elektryczny z systemem AIP, czyli napędem niezależnym od powietrza. Pozwala on przez wiele dni pozostawać w zanurzeniu bez konieczności wynurzania się w celu ładowania akumulatorów. Okręty mają zastąpić wysłużony ORP „Orzeł”, obecnie jedyny okręt podwodny pozostający w służbie Marynarki Wojennej.
Rozmowy w Gdyni mają także dotyczyć bezpieczeństwa w Europie, współpracy w NATO i Unii Europejskiej, sytuacji na Morzu Bałtyckim oraz dalszego wsparcia dla Ukrainy. W konsultacjach uczestniczyć będzie również wicepremier, szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz. Premierowi Szwecji towarzyszyć mają m.in. minister obrony Pal Jonson, szefowa dyplomacji Maria Malmer Stenergard, minister infrastruktury Andreas Carlson, ministra ds. UE Jessica Rosencrantz oraz ministra kultury Parisa Liljestrand.
W Kościele katolickim obchodzona jest dziś uroczystość świętych Apostołów Piotra i Pawła. Tego dnia papież święci i wręcza paliusze nowym arcybiskupom metropolitom. W tym roku z Polski paliusz otrzymają: metropolita łódzki kard. Konrad Krajewski, metropolita krakowski kard. Grzegorz Ryś oraz metropolita katowicki abp Andrzej Przybylski.
Paliusz jest znakiem więzi arcybiskupów metropolitów z następcą św. Piotra. Ma formę wełnianego pasa ozdobionego sześcioma czarnymi krzyżami. W całym Kościele katolickim 29 czerwca odbywa się także zbiórka na działalność apostolską i charytatywną papieża, znana jako świętopietrze albo Obol św. Piotra.
Zagranica
W Luksemburgu odbędzie się posiedzenie Rady UE ds. Zatrudnienia, Polityki Społecznej, Zdrowia i Ochrony Konsumentów, czyli EPSCO, w formacie ministrów odpowiedzialnych za sprawy społeczne. Tematami obrad będą m.in. przeciwdziałanie przemocy cyfrowej wobec dziewcząt, polityka mieszkaniowa w kontekście zmian demograficznych, mobilność pracowników w Unii Europejskiej oraz wdrażanie unijnej Strategii Przeciwdziałania Ubóstwu.
Sekretarz generalny NATO Mark Rutte uda się do Wielkiej Brytanii, gdzie spotka się z premierem Keirem Starmerem, ministrą spraw zagranicznych Yvette Cooper oraz ministrem obrony Danem Jarvisem.
W Wielkiej Brytanii wystąpienie wygłosi poseł Partii Pracy Andy Burnham, wymieniany przez media jako jeden z potencjalnych następców Keira Starmera. To jego pierwsze ważne przemówienie od czasu uzyskania mandatu poselskiego w wyborach uzupełniających 18 czerwca. Oczekuje się, że Burnham przedstawi własną wizję rozwoju brytyjskiej gospodarki i położy nacisk na decentralizację władzy.
W Watykanie, podczas mszy w bazylice św. Piotra, papież Leon XIV pobłogosławi paliusze i nałoży je nowym metropolitom z całego świata, w tym trzem hierarchom z Polski. W południe spotka się z wiernymi na modlitwie Anioł Pański.
Sport
W południe na trawiastych kortach All England Lawn Tennis and Croquet Clubu rozpocznie się 139. edycja Wimbledonu — najstarszego i najbardziej prestiżowego turnieju wielkoszlemowego.
W singlu wystąpi sześcioro reprezentantów Polski. Jako pierwsza z biało-czerwonych na kort wyjdzie Maja Chwalińska, która do głównej drabinki dostała się dzięki dzikiej karcie. Zmierzy się z Tajką Mananchayą Sawangkaew.
W poniedziałek zagrają również Magda Linette i Magdalena Fręch. Linette trafiła na Mirrę Andriejewą, triumfatorkę French Open, a Fręch zmierzy się z Anną Kalinską. Swój pojedynek pierwszej rundy rozegra też Hubert Hurkacz, którego rywalem będzie Norweg Casper Ruud.
We wtorek zmagania rozpoczną broniąca tytułu Iga Świątek oraz Kamil Majchrzak. Pula nagród tegorocznego Wimbledonu wynosi rekordowe 64,2 mln funtów, a zwycięzcy singla otrzymają po 3,6 mln funtów, czyli prawie 18 mln złotych.
Napisz komentarz
Komentarze