Nasz artykuł w dużym skrócie
- 13 września 2026 r. Spała ma ponownie gościć Dożynki Polskie, których gospodarzem będzie minister rolnictwa i rozwoju wsi.
- Tego samego dnia Dożynki Prezydenckie odbędą się w Tryńczy na Podkarpaciu. W przygotowania zaangażowana jest Kancelaria Prezydenta RP.
- Ostatnie Dożynki Prezydenckie w Spale odbyły się w 2019 roku. Od 2020 r. prezydencki ceremoniał organizowano na dziedzińcu Pałacu Prezydenckiego w Warszawie.
- Według lokalnych zapowiedzi podczas tegorocznych dożynek w Spale wystąpić mają Zenek Martyniuk i Skolim.
- Gmina Inowłódz przygotowuje rewitalizację historycznej części Spały, w której w 1927 r. odbywały się pierwsze uroczystości z udziałem prezydenta Ignacego Mościckiego.
- W 2027 roku minie sto lat od pierwszych Dożynek Prezydenckich w Spale. Burmistrz Bogdan Kącki chce zaprosić na jubileusz prezydenta Karola Nawrockiego. Na razie jest to plan – Kancelaria Prezydenta nie potwierdziła jego udziału.
Dwie miejscowości, jeden dzień i dwa dożynkowe szyldy
Minister rolnictwa Stefan Krajewski już w maju zapowiadał, że Dożynki Polskie 2026 odbędą się w Spale najprawdopodobniej 13 września. Deklarował jednocześnie powrót do otwartej formuły święta – dostępnego dla rolników, mieszkańców i gości z całego kraju.
Lokalne informacje wskazują już 13 września jako termin tegorocznej imprezy. Uroczystości mają rozpocząć się mszą świętą w drewnianym kościółku pw. Matki Bożej Królowej Korony Polskiej. Następnie korowód przejdzie w stronę centrum Spały i placu przy stawie. Nie zabraknie tradycyjnego ceremoniału oraz konkursu wieńców wykonanych z tegorocznych zbóż, kwiatów i płodów rolnych.
A wieczorem tradycja spotka się z kulturą popularną. Według obecnych lokalnych zapowiedzi publiczność mają bawić Zenek Martyniuk i Skolim.
Dla Martyniuka będzie to właściwie powrót na dobrze rozpoznany teren. Podczas Dożynek Polskich w 2025 r. resort rolnictwa szacował, że przez Spałę przewinęło się ponad 20 tys. osób, a w kulminacyjnym momencie koncertu Zenka Martyniuka przed sceną miało bawić się około 12 tys. ludzi.
Prezydenckie będą jednak w Tryńczy
Tyle że w tym samym czasie oficjalny prezydencki szyld znajdzie się daleko od Pilicy.
Urząd Gminy Tryńcza poinformował, że właśnie tam przygotowywane są Dożynki Prezydenckie 2026. W spotkaniu organizacyjnym uczestniczyli przedstawiciele Kancelarii Prezydenta RP, Służby Ochrony Państwa, policji i samorządu województwa podkarpackiego. Do Tryńczy mają przyjechać przedstawiciele wszystkich województw, a uroczystości odbędą się 13 września.
To oznacza dość niezwykły obrazek. Tego samego dnia będą funkcjonowały dwa duże, ogólnopolskie święta plonów: ministerialne w Spale i prezydenckie w Tryńczy.
Nie znaczy to jednak, że prezydent Karol Nawrocki odcina się od innych dożynek. Kancelaria ustanowiła w 2026 r. specjalny Patronat Dożynkowy Prezydenta RP nad uroczystościami organizowanymi w całym kraju. Patronat nie jest jednak przyznawany automatycznie. Organizator musi złożyć specjalny wniosek, a następnie otrzymać pozytywną decyzję.
Co ważne, nawet zwykły patronat honorowy Prezydenta RP nie oznacza automatycznie osobistej obecności głowy państwa na uroczystości. Kancelaria wprost zaznacza, że patronat ma charakter symboliczny i reprezentacyjny i nie jest zobowiązaniem prezydenta do udziału w wydarzeniu.
Spała straciła prezydenta w 2020 roku
Dla mieszkańców naszego regionu takie rozdzielenie może wydawać się dziwne, bo przez lata hasło „Dożynki Prezydenckie” niemal automatycznie prowadziło do Spały.
Historia zaczęła się 28 sierpnia 1927 roku. Gospodarzem pierwszych ogólnopolskich dożynek był Ignacy Mościcki. Według danych przypomnianych przez samorząd województwa łódzkiego w pierwszych uroczystościach uczestniczyło około 10 tysięcy osób. Spała była wówczas letnią rezydencją prezydenta i na kilkanaście lat stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc państwowego ceremoniału dożynkowego.
Wojna przerwała tę historię.
Dopiero w 2000 roku Aleksander Kwaśniewski przywrócił prezydenckie dożynki w Spale. Później organizowano je również z udziałem Lecha Kaczyńskiego, Bronisława Komorowskiego i Andrzeja Dudy. Ostatnia spalska edycja pod prezydenckim szyldem odbyła się w 2019 roku.
Potem przyszedł rok 2020 i pandemia.
Ze względów epidemiologicznych uroczystość przeniesiono na dziedziniec Pałacu Prezydenckiego w Warszawie. To, co początkowo wyglądało na rozwiązanie awaryjne, stało się nową tradycją. Kancelaria Prezydenta potwierdza, że ceremoniał dożynkowy od 2020 roku odbywał się na dziedzińcu Pałacu Prezydenckiego. Jeszcze w 2025 r. Karol i Marta Nawroccy byli gospodarzami dwudniowych Dożynek Prezydenckich właśnie w Warszawie.
Ale Spała z dożynkami się nie pożegnała
Prezydenckiego szyldu zabrakło, lecz dożynkowa tradycja nie umarła.
W 2024 roku w Spale odbyły się Dożynki Województwa Łódzkiego. Było około stu namiotów wystawienniczych, stoiska kół gospodyń wiejskich, samorządów i instytucji.
Rok później Spała poszła szczebel wyżej. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zorganizowało tu Dożynki Polskie 2025. Frekwencja pokazała jedno: nawet bez prezydenckiego patronatu marka „Spała – dożynki” wciąż działa.
I w 2026 roku resort chce ten model kontynuować.
Można więc powiedzieć, że prezydent ze Spały zniknął, ale Spała nie pozwoliła zniknąć samym dożynkom.
Sto lat. I pomysł na wielki powrót
Najciekawsze może jednak wydarzyć się dopiero za rok.
W 2027 r. minie sto lat od pierwszych Dożynek Prezydenckich w Spale. Gmina Inowłódz już wcześniej zapowiedziała, że jubileusz chciałaby zorganizować dokładnie tam, gdzie wszystko się zaczęło.
– Chcielibyśmy je zorganizować na placu, na którym odbyły się te pierwsze, w pobliżu posągu żubra – mówił burmistrz Inowłodza Bogdan Kącki.
To miejsce wyjątkowe nawet jak na Spałę.
Przed wojną znajdowała się tam prezydencka rezydencja. Dziś po pałacyku pozostały kamienne fundamenty. Teren należał później do Funduszu Wczasów Pracowniczych, został przejęty przez NSZZ „Solidarność”, a obecnie zarządza nim spółka DOM-s.
Gmina Inowłódz zamierza przywrócić temu fragmentowi Spały należną rangę. Projekt „Rewaloryzacja południowej strony zabytkowego parku w Spale” ma wartość ponad 1,8 mln zł, a wskazana w dokumentacji kwota dofinansowania to 1 532 982,02 zł.
Pojawić mają się nowe nasadzenia, ławki i stylowe oświetlenie. Rewitalizowany obszar obejmuje miejsce szczególnie mocno związane z przedwojenną Spałą i jej prezydencką historią.
I właśnie tutaj w 2027 roku samorząd chciałby zobaczyć ponownie prezydenta Rzeczypospolitej.
Kwaśniewski już apelował do Nawrockiego
Co ciekawe, pomysł powrotu Dożynek Prezydenckich do Spały ma jeszcze jednego, bardzo znaczącego orędownika.
We wrześniu ubiegłego roku, podczas wizyty w Spale, Aleksander Kwaśniewski apelował do Karola Nawrockiego o kontynuowanie spalskiej tradycji. Były prezydent zwracał uwagę właśnie na historyczne wykształcenie obecnej głowy państwa i na szczególne znaczenie Spały dla tej części polskiego ceremoniału państwowego.
To ważny głos. W końcu właśnie Kwaśniewski w 2000 roku wyciągnął spalskie dożynki z historycznego albumu i ponownie uczynił z nich wydarzenie ogólnopolskie.
Dziś piłka – czy może raczej dożynkowy bochen chleba – jest po stronie Karola Nawrockiego.
2026 należy do ministra. A 2027?
Na razie nie ma żadnego oficjalnego potwierdzenia, że Karol Nawrocki przyjmie zaproszenie do Spały na jubileusz w 2027 roku. Trzeba to wyraźnie zaznaczyć: jest plan burmistrza i spalskiej parafii, nie ma jeszcze decyzji Kancelarii Prezydenta.
Ale trudno znaleźć lepszy moment na taki powrót.
Sto lat wcześniej Ignacy Mościcki przyjmował w tym miejscu rolników z całej Polski. Potem przyszła wojna, kilkadziesiąt lat przerwy, Aleksander Kwaśniewski, Lech Kaczyński, Bronisław Komorowski i Andrzej Duda. Ostatni raz prezydencki korowód przeszedł przez Spałę w 2019 roku.
W 2026 roku będą więc minister Krajewski, wieńce, korowód, Zenek Martyniuk i Skolim. Zapewne również tysiące ludzi.
Ale pytanie, które będzie wisiało nad tym świętem, dotyczy już kolejnego września:
czy dokładnie sto lat po Ignacym Mościckim prezydent Rzeczypospolitej znów stanie w Spale i odbierze od rolników bochen chleba z tegorocznego ziarna?
Napisz komentarz
Komentarze