28 sierpnia jest jak film zmontowany bez litości dla widza. Najpierw nad Berlinem triumfuje polski RWD-6, a w pobliskiej Spale prezydent Ignacy Mościcki świętuje z rolnikami plony. Potem obraz gwałtownie ciemnieje: Hitler wpisuje do wojennego kalendarza 1 września, bomba rozrywa dworzec w Tarnowie, w walczącej Warszawie upada PWPW, a dwa lata po wojnie pluton egzekucyjny zabija niespełna 18-letnią „Inkę”. W Waszyngtonie Martin Luther King wypowiada natomiast słowa o marzeniu, które przeżyje kolejne pokolenia. Muzycznie spotykają się dziś Bob Dylan, Beatlesi, Shania Twain i Florence Welch. Sportowo – czekamy na losowanie Ligi Europy z Lechem i Jagiellonią, górski etap Vuelty i start kolejki Ekstraklasy. A wieczorem sporo będzie się działo również w Tomaszowie Mazowieckim.
Nasz artykuł w dużym skrócie
- 80 lat temu komunistyczny aparat państwa stracił Danutę Siedzikównę „Inkę” i Feliksa Selmanowicza „Zagończyka”. „Inka” nie miała jeszcze 18 lat.
- 87 lat temu Adolf Hitler wyznaczył 1 września jako nowy termin ataku na Polskę, a niemiecki dywersant dokonał zamachu bombowego na dworcu w Tarnowie.
- 82 lata temu Niemcy zdobyli Polską Wytwórnię Papierów Wartościowych podczas Powstania Warszawskiego.
- 94 lata temu Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura zwyciężyli w prestiżowym Challenge w Berlinie. Na pamiątkę ich sukcesu 28 sierpnia obchodzimy Święto Lotnictwa Polskiego.
- 99 lat temu w pobliskiej Spale odbyły się pierwsze ogólnopolskie dożynki z udziałem prezydenta Ignacego Mościckiego.
- 63 lata temu Martin Luther King wygłosił w Waszyngtonie „I Have a Dream” przed około ćwierćmilionową publicznością.
- Muzyczny 28 sierpnia to spotkanie Beatlesów z Bobem Dylanem, urodziny Shanii Twain oraz 40. urodziny Florence Welch.
- Dziś w sporcie: losowanie Ligi Europy z Lechem i Jagiellonią, Wisła Płock – Korona Kielce, Legia – Śląsk, górski etap Vuelty i przygotowania gwiazd do US Open.
- W Tomaszowie: Międzynarodowy Dzień Komiksu, finał Letniej Sceny Młodych oraz koncert Maxa Miszczyka i kino na leżakach nad Pilicą.
KALENDARIUM HISTORYCZNE
Goethe. 277 lat od narodzin człowieka, który podpisał pakt z diabłem
277 lat temu, 28 sierpnia 1749 roku, urodził się Johann Wolfgang von Goethe – poeta, dramaturg, uczony, polityk i autor „Fausta”, jednego z tych dzieł, które literatura nosi jak bliznę po własnym spotkaniu z diabłem.
Goethe nie był zresztą Polsce zupełnie obcy. Jako urzędnik księstwa Saksonii-Weimar odwiedził Kraków, Wieliczkę i Tarnowskie Góry, gdzie zwiedzał kopalnię srebra.
100 lat temu Piłsudski został Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych
28 sierpnia 1926 roku, kilka miesięcy po przewrocie majowym, Józef Piłsudski został mianowany Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych.
Od tego momentu wpływ marszałka na wojsko był praktycznie niepodważalny. Dokładnie dziś mija 100 lat od tej decyzji.
Spała. Pierwsze ogólnopolskie dożynki
To rocznica, która dla mieszkańców Tomaszowa Mazowieckiego ma szczególne znaczenie.
99 lat temu, 28 sierpnia 1927 roku, w Spale odbyły się pierwsze ogólnopolskie dożynki z udziałem prezydenta Ignacego Mościckiego.
Spała była w II Rzeczypospolitej czymś więcej niż letnią rezydencją głowy państwa. Na kilka dni stawała się politycznym i towarzyskim centrum kraju. Dożynki miały pokazać nie tylko tradycję polskiej wsi, ale również odradzające się po zaborach państwo – trochę festyn, trochę ceremoniał, trochę wielki polityczny teatr pod gołym niebem.
Żwirko i Wigura. Polska leci wyżej niż konkurenci
94 lata temu, 28 sierpnia 1932 roku, Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura zwyciężyli w Berlinie w Międzynarodowych Zawodach Samolotów Turystycznych Challenge.
Lecieli polskim RWD-6. Nie była to więc wyłącznie wygrana dwóch znakomitych lotników. Był to również wielki sukces polskich konstruktorów i młodego przemysłu lotniczego.
Zwycięstwo miało tak duże znaczenie, że właśnie na jego pamiątkę 28 sierpnia obchodzone jest Święto Lotnictwa Polskiego.
1939. Hitler wpisuje do kalendarza 1 września
87 lat temu Europa była już właściwie po drugiej stronie pokoju, choć większość jej mieszkańców jeszcze o tym nie wiedziała.
28 sierpnia 1939 roku Adolf Hitler wyznaczył nową datę ataku na Polskę – 1 września. Pierwotnie Wehrmacht miał uderzyć 26 sierpnia, jednak 25 sierpnia Hitler wstrzymał operację, m.in. po informacji o podpisaniu polsko-brytyjskiego układu o wzajemnej pomocy.
Tego samego dnia na dworcu kolejowym w Tarnowie eksplodowała bomba podłożona przez niemieckiego dywersanta. Zginęło 14 osób, 38 zostało rannych.
Wojna formalnie jeszcze się nie zaczęła.
Ludzie kupowali bilety, szli do pracy, wracali do domów.
Ale mechanizm został już uruchomiony
1944. Pada Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych
82 lata temu trwał 28. dzień Powstania Warszawskiego.
Niemcy zdobyli gmach Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych – jeden z najważniejszych punktów oporu na Starówce. Wśród zabitych znalazła się dr Hanna Petrynowska, która opiekowała się rannymi.
Był to jeden z tych dni, gdy mapa powstańczej Warszawy kurczyła się niemal z godziny na godzinę. Starówka przypominała już nie miasto, lecz scenografię do filmu o końcu świata – tyle że pod gruzami leżeli prawdziwi ludzie.
„Powiedzcie mojej babci, że zachowałam się jak trzeba”
80 lat temu, 28 sierpnia 1946 roku o godz. 6.15, w więzieniu przy ul. Kurkowej w Gdańsku wykonano wyroki śmierci na Danucie Siedzikównie „Ince” i Feliksie Selmanowiczu „Zagończyku”.
„Inka” była sanitariuszką 5. Wileńskiej Brygady AK. Nie miała jeszcze osiemnastu lat – urodziny obchodziłaby sześć dni później.
W grypsie przekazanym z więzienia napisała słowa, które stały się jednym z najbardziej znanych świadectw tamtej epoki:
„Powiedzcie mojej babci, że zachowałam się jak trzeba”.
W 1991 roku sąd unieważnił wydany wobec niej komunistyczny wyrok. Jej szczątki IPN odnalazł dopiero w 2014 roku na Cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku.
W tym roku rocznica ma szczególny wymiar. 5 sierpnia 2026 roku Senat RP przez aklamację przyjął uchwałę upamiętniającą 80. rocznicę śmierci „Inki”.
Człowiek, który nazwał zbrodnię
67 lat temu, w 1959 roku, zmarł Rafał Lemkin, polski prawnik żydowskiego pochodzenia.
To właśnie on stworzył pojęcie „genocide” – ludobójstwo. Jego prace stały się jednym z fundamentów oskarżenia nazistowskich zbrodniarzy w Norymberdze oraz przyjętej przez ONZ w 1948 roku Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa.
Czasem jedno słowo zmienia prawo. Lemkin znalazł słowo dla zbrodni, która wcześniej wydawała się zbyt wielka, by można było ją nazwać.
„I have a dream”
63 lata temu, 28 sierpnia 1963 roku, ponad 250 tys. ludzi wzięło udział w Marszu na Waszyngton na rzecz Pracy i Wolności.
Przed pomnikiem Abrahama Lincolna przemawiał Martin Luther King Jr.
W pewnym momencie odszedł od przygotowanego tekstu i powiedział:
„I have a dream today”.
Przemówienie stało się jednym z najważniejszych manifestów ruchu praw obywatelskich w historii Stanów Zjednoczonych.
Sierpień 1980. Polska zaczyna mówić innym głosem
46 lat temu, 28 sierpnia 1980 roku, rozpoczął się strajk w kopalni „Manifest Lipcowy” w Jastrzębiu. Tego samego dnia Lech Wałęsa apelował przy bramie Stoczni Gdańskiej do załóg przedsiębiorstw w całej Polsce o zgłaszanie się do Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego – bez przerywania pracy.
Do podpisania Porozumień Sierpniowych pozostawały już tylko trzy dni.
KALENDARIUM MUZYCZNE
Dylan spotyka Beatlesów. Wieczór, po którym muzyka staje się trochę inna
62 lata temu, 28 sierpnia 1964 roku, Bob Dylan odwiedził Beatlesów w nowojorskim Delmonico Hotel.
Według wspomnień Paula McCartneya właśnie wtedy Dylan zaproponował muzykom marihuanę. Historia szybko obrosła legendą, ale jej kulturowe znaczenie jest ciekawsze niż sama anegdota.
W następnych latach Beatlesi zaczęli odchodzić od prostych piosenek o miłości w stronę coraz bardziej eksperymentalnych „Rubber Soul”, „Revolver” i „Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band”. Spotkanie z Dylanem stało się symbolicznym momentem zetknięcia dwóch najpotężniejszych światów muzyki lat 60.
Shania Twain kończy 61 lat
28 sierpnia 1965 roku w Windsor w Ontario urodziła się Shania Twain.
„You’re Still the One”, „That Don’t Impress Me Much” i „Man! I Feel Like a Woman!” pomogły przesunąć granicę pomiędzy country i popem tak daleko, że później całe pokolenie artystek mogło po niej swobodnie przejechać ciężarówką pełną gitar i syntezatorów.
Jej „Come On Over” stał się jednym z najlepiej sprzedających się albumów w historii muzyki country.
Florence Welch ma dziś 40 lat
40 lat temu, 28 sierpnia 1986 roku, w Londynie urodziła się Florence Welch, wokalistka Florence + the Machine.
Jej muzyka brzmi tak, jakby Kate Bush spotkała się z chórem kościelnym, rockową sekcją rytmiczną i bohaterką prerafaelickiego obrazu. „Dog Days Are Over”, „Shake It Out” czy „Spectrum” uczyniły ją jedną z najbardziej charakterystycznych wokalistek swojego pokolenia.
SPORT. POLACY CZEKAJĄ NA LOSOWANIE LIGI EUROPY
Dziś o godz. 13.00 w Monako odbędzie się losowanie fazy ligowej Ligi Europy UEFA.
I tym razem polscy kibice nie będą oglądać ceremonii wyłącznie z ciekawości.
Wczoraj Jagiellonia Białystok wygrała na wyjeździe z Iberią Tbilisi 2:1 i awansowała wynikiem 6:1 w dwumeczu. Lech Poznań zremisował z FC Thun 2:2, pieczętując awans wynikiem 9:2. Oba polskie kluby znalazły się w trzecim koszyku. Wśród potencjalnych rywali są m.in. Juventus, Milan, Benfica, Bayer Leverkusen czy Olympique Marsylia.
Wieczorem rusza 6. kolejka Ekstraklasy. O godz. 18.00 Wisła Płock podejmie Koronę Kielce, a o 20.30 Legia Warszawa zagra ze Śląskiem Wrocław.
W Hiszpanii kolarzy czeka pierwszy naprawdę mocny górski sprawdzian. 7. etap Vuelta a España prowadzi z Vall d’Alba do Aramón Valdelinares, liczy 149,8 km i kończy się wysoko w górach prowincji Teruel. Start neutralny zaplanowano na godz. 13.40, a spodziewany finisz około 17.19.
W Nowym Jorku nie ma już dziś kwalifikacyjnych meczów US Open – te zakończyły się w czwartek. Trwa za to Fan Week, otwarte treningi gwiazd i Media Day. Główna rywalizacja singlistów i singlistek rozpocznie się w niedzielę, 30 sierpnia. (US Open)
TOMASZÓW MAZOWIECKI. OD KOMIKSU PO OSTATNI WAKACYJNY KONCERT
Dzisiejszy lokalny kalendarz jest wyjątkowo gęsty.
O godz. 14.00 w Oddziale dla Dzieci i Młodzieży Miejskiej Biblioteki Publicznej przy pl. Kościuszki 18 rozpocznie się Międzynarodowy Dzień Komiksu – happening z animacjami, którego celem jest promocja czytelnictwa i bibliotek. Wstęp jest wolny.
Kilka godzin później przestrzeń przed Galerią Tomaszów po raz ostatni tego lata przejmą młodzi artyści. Finał Letniej Sceny Młodych rozpocznie się o godz. 17.00 występami uczestników do 14. roku życia, a główna część potrwa od 18.00 do 21.00. Poza koncertami zaplanowano prezentację fotografii Adriana Ciesielskiego, konkursy, strefę chill oraz pokaz ognia grupy Flamin’Angel.
A o 19.00 na Przystani Miejskiej nad Pilicą rozpocznie się finał tegorocznej Letniej Sceny Artystycznej. Wystąpi Max Miszczyk – wokalista, multiinstrumentalista, kompozytor i uczestnik 14. edycji „The Voice of Poland”. O 21.00 zaplanowano Kino na Leżakach i film „Dalej jazda! 2”. W przypadku złej pogody organizator dopuszcza przeniesienie koncertu do MCK Tkacz; decyzja ma zostać podana w dniu wydarzenia do godz. 15.
Tomaszów będzie miał więc dzisiaj problem raczej przyjemny: nie „czy coś się dzieje?”, ale „gdzie zdążyć?”.
I może właśnie tym zdaniem najlepiej zakończyć 28 sierpnia.
To data, na której jednej stronie mieszczą się Goethe i Piłsudski, Spała i Berlin, lotniczy triumf i wojna czekająca za drzwiami, „Inka” i Martin Luther King, Dylan i Beatlesi.
Historia bywa czasem jak stary gramofon. Igła przeskakuje między utworami, ale płyta obraca się dalej.
A niektórych nagrań – zwłaszcza tych zapisanych krwią – nie wolno pozwolić zagłuszyć.
Napisz komentarz
Komentarze