To dzień, w którym historia skrzypi jak stara taśma filmowa: raz prowadzi nas na pole bitwy pod Trzcianą, raz na plac kaźni w Wilnie, raz do mroku okupowanego Białegostoku, a raz — jak w kinie Krzysztofa Kieślowskiego — każe zapytać o przypadek, sumienie i kolor ludzkiego losu. W muzyce natomiast 27 czerwca brzmi gitarą Queen, skórzaną kurtką Elvisa, bluesowym pulsem Dżemu i popową machiną Michaela Jacksona.
Kalendarium historyczne
397 lat temu, w 1629 roku, wojska polskie pod dowództwem hetmana polnego koronnego Stanisława Koniecpolskiego odniosły przygniatające zwycięstwo nad oddziałami szwedzkimi w bitwie pod Trzcianą na Pomorzu. Było to jedno z tych starć, w których Rzeczpospolita pokazała, że jej jazda potrafiła nie tylko imponować kronikarzom, ale i rozstrzygać losy kampanii.
329 lat temu, w 1697 roku, na Woli odbyła się podwójna elekcja. Prymas Michał Radziejowski ogłosił królem Polski francuskiego księcia Contiego, natomiast biskup kujawski Stanisław Dąmbski — księcia Fryderyka Augusta, elektora saskiego. Rzeczpospolita znów stanęła między politycznym teatrem, magnackimi interesami i dramatem wolnej elekcji, która coraz częściej przypominała scenę z gorzkiej komedii historycznej.
163 lata temu, w 1863 roku, na Placu Łukiskim w Wilnie z rozkazu władz carskich powieszony został Zygmunt Sierakowski, przywódca Powstania Styczniowego na Żmudzi. Była to jedna z tych śmierci, które imperium chciało zamienić w przestrogę, a naród zapamiętał jako świadectwo.
85 lat temu, w 1941 roku, po zajęciu Białegostoku Niemcy zamordowali około 2 tysięcy Żydów. To jedna z najczarniejszych kart niemieckiej okupacji, przypominająca, że historia nie składa się wyłącznie z dat i nazwisk, ale przede wszystkim z ludzkich istnień przerwanych w sposób niewyobrażalny.
85 lat temu, w 1941 roku, w Warszawie urodził się Krzysztof Kieślowski — reżyser, scenarzysta, jeden z najwybitniejszych twórców polskiego i europejskiego kina. Autor „Dekalogu”, „Krótkiego filmu o zabijaniu”, „Amatora”, „Przypadku”, „Podwójnego życia Weroniki” oraz tryptyku „Trzy kolory: Niebieski”, „Biały”, „Czerwony”. Pierwsza część cyklu zdobyła Złotego Lwa na festiwalu w Wenecji. Kieślowski zmarł w 1996 roku, pozostawiając kino, które do dziś nie daje widzowi wygodnie usiąść w fotelu.
76 lat temu, w 1950 roku, Sejm uchwalił Kodeks rodzinny, w którym m.in. obniżono wiek pełnoletniości z 21 do 18 lat.
74 lata temu, w 1952 roku, w Toruniu urodził się Bogusław Linda — jeden z najpopularniejszych polskich aktorów, reżyser, twarz kina lat przełomu, artysta o głosie i spojrzeniu, których nie da się pomylić z nikim innym. Wystąpił m.in. w filmach „Człowiek z żelaza”, „Przypadek”, „Kobieta samotna”, „Danton”, „Matka Królów”, „Magnat”, „Zabij mnie glino”, „Kroll”, „Psy”, „Tato”, „Szamanka”, „Szczęśliwego Nowego Jorku”, „Zabić Sekala”, „Pan Tadeusz”, „Quo vadis”, „1920 Bitwa Warszawska” i „Powidoki”.
48 lat temu, w 1978 roku, z kosmodromu Bajkonur wystartował Sojuz 30. Na jego pokładzie znajdował się mjr Mirosław Hermaszewski — pierwszy Polak w kosmosie. Dla PRL był to wielki propagandowy obrazek, ale dla zbiorowej wyobraźni pozostał przede wszystkim momentem, w którym biało-czerwona flaga naprawdę poleciała ponad Ziemię.
40 lat temu, w 1986 roku, Polska została członkiem Banku Światowego.
28 lat temu, w 1998 roku, w Piatichatkach pod Charkowem, z udziałem prezydenta Polski Aleksandra Kwaśniewskiego i prezydenta Ukrainy Leonida Kuczmy, odbyła się uroczystość poświęcenia i wmurowania kamienia węgielnego pod polsko-ukraiński Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu.
Kalendarium muzyczne
W 1951 roku w Katowicach urodził się Jan Benedykt Otręba, znany jako Beno Otręba, basista zespołu Dżem. Wraz z bratem Adamem i Pawłem Bergerem w 1973 roku założył grupę, która stała się jednym z najważniejszych zespołów polskiego rocka i bluesa. „Whisky”, „Cegła”, „List do M.” czy „Wehikuł czasu” do dziś brzmią jak osobny rozdział polskiej muzycznej mitologii.
W 1964 roku duet Peter and Gordon zdobył pierwsze miejsce na amerykańskiej liście przebojów utworem „A World Without Love”, napisanym przez Johna Lennona i Paula McCartneya. Piosenka była także numerem jeden w Wielkiej Brytanii. Po rozpadzie duetu Peter Asher został menedżerem takich artystów jak James Taylor i Linda Ronstadt.
W 1968 roku Elvis Presley pojawił się w programie telewizji NBC, dając koncert zapowiadany jako jego wielki powrót na scenę. Król rock and rolla wystąpił w czarnym skórzanym stroju, na niewielkiej scenie otoczonej publicznością, śpiewając największe przeboje z pierwszych lat kariery.
W 1970 roku grupa The Jackson Five rozpoczęła dwutygodniowe panowanie na amerykańskiej liście przebojów piosenką „The Love You Save”. Był to już trzeci numer jeden braci Jackson w tym samym roku.
W 1970 roku nowo powstała grupa Queen, w składzie: Freddie Bulsara jako wokalista, Brian May na gitarze, Roger Taylor na perkusji oraz Mike Grose na gitarze basowej, zagrała swój pierwszy koncert w Truro w Kornwalii. Na plakacie widniała jeszcze nazwa Smile, ponieważ pod nią zakontraktowano występ. Podczas koncertu zabrzmiała m.in. wczesna wersja utworu „Stone Cold Crazy”.
W 1981 roku zespół Motörhead zdobył pierwsze miejsce brytyjskiej listy albumów koncertowym krążkiem „No Sleep ’til Hammersmith”. Materiał nagrano podczas występów w Leeds i Newcastle w trakcie trasy „Short, Sharp Pain in the Neck”. Paradoksalnie, mimo tytułu, sala Hammersmith Odeon nie znalazła się w planie tej trasy.
W 1987 roku Whitney Houston została pierwszą solową wykonawczynią w historii amerykańskiej listy przebojów, której album znalazł się na pierwszym miejscu. Jako pierwsza umieściła także cztery kolejne single na szczycie zestawienia, w tym przebój „I Wanna Dance with Somebody”.
W 1992 roku w Monachium Michael Jackson rozpoczął światową trasę Dangerous World Tour. Obejmowała ona 69 koncertów na trzech kontynentach, a dochody z występów przeznaczono na cele charytatywne, w tym fundację Jacksona Heal the World.
W 1994 roku firma CompuServe rozpoczęła tygodniową promocję, podczas której fani Aerosmith mogli za darmo pobrać z internetu utwór „Head First”. Był to pierwszy przypadek, gdy wielka wytwórnia płytowa zgodziła się na udostępnienie całej piosenki w sieci.
W 1998 roku, po 30 tygodniach obecności na brytyjskiej liście przebojów, album „Talk on Corners” grupy The Corrs dotarł do pierwszego miejsca zestawienia. Łącznie płyta pozostawała na liście przez 142 tygodnie i stała się najlepiej sprzedającym się albumem roku w Wielkiej Brytanii.
W 2002 roku, dzień przed rozpoczęciem amerykańskiej trasy koncertowej The Who, basista zespołu John Entwistle zmarł w pokoju hotelowym w wieku 57 lat. Koroner ustalił, że przyczyną śmierci był zawał serca spowodowany działaniem kokainy.
W 2009 roku grupa Black Eyed Peas zdobyła szczyt listy albumów płytą „The E.N.D.”, piątym krążkiem w dyskografii. Promujący ją singiel „Boom Boom Pow” przez 12 tygodni nie schodził z pierwszego miejsca Billboard Hot 100. Następnie zastąpił go kolejny utwór zespołu — „I Gotta Feeling”, który utrzymał się na szczycie przez 14 tygodni.
Za granicą
Dziś przypada drugi, ostatni dzień nadzwyczajnego konsystorza, czyli zgromadzenia kardynałów z całego świata, zwołanego przez papieża Leona XIV. Podczas porannej sesji Kolegium Kardynalskiego odbędzie się debata zatytułowana „Budować dobro: warsztaty naszego czasu”, którą otworzy kardynał Stephen Brislin, metropolita Johannesburga w Republice Południowej Afryki.
Wśród tematów rozmów znalazły się pytania o to, jakie podziały najbardziej utrudniają budowanie dobra wspólnego oraz jakie oczekiwania i pytania pojawiają się wśród osób i narodów, których Kościół jest wezwany słuchać, a których być może nie słucha wystarczająco. Ostatnia sesja poświęcona będzie synodom biskupów w latach 2027–2028. Prace konsystorza zakończy dialog z Leonem XIV oraz jego podsumowujące wystąpienie.
W stolicy Norwegii odbędzie się dziś wielki finał festiwalu Oslo Pride, organizowanego corocznie w drugiej połowie czerwca. Punktem kulminacyjnym będzie Parada Równości, w której udział ma wziąć około 70 tysięcy osób.
Parada Równości odbędzie się także w Budapeszcie. W zeszłym roku marsz społeczności LGBTQ+ w stolicy Węgier został zakazany na podstawie uchwalonej w marcu 2025 roku nowelizacji ustawy o zgromadzeniach, której projekt złożyła partia Fidesz ówczesnego premiera Viktora Orbana. Gdy parada mimo zakazu się odbyła, wszczęto postępowanie przeciwko burmistrzowi Budapesztu Gergelyowi Karácsonyowi. Ubiegłoroczny pochód zgromadził, według organizatorów, rekordową liczbę około 200 tysięcy uczestników. Podczas marszu powszechnie pojawiały się transparenty i hasła wymierzone w rząd Orbana.
W tym roku policja oraz rząd nowego premiera Pétera Magyara zapewniły, że wydarzenie nie zostanie zakazane.
Dzień w pigułce
27 czerwca prowadzi nas przez wielką historię i popkulturę: od zwycięstwa Koniecpolskiego pod Trzcianą, przez dramat Powstania Styczniowego i tragedię Białegostoku, po kino Kieślowskiego, kosmiczny lot Hermaszewskiego i muzykę, która wciąż nie chce zejść ze sceny. To data, w której polityka, pamięć, film i rock and roll spotykają się przy jednym stole — trochę jak w dobrze zmontowanym filmie, w którym każda scena zostawia ślad.
Napisz komentarz
Komentarze