Dzisiejsza data prowadzi nas przez kilka stuleci polskiej historii — od bitew z Moskwą, przez insurekcję kościuszkowską, dramat żołnierzy Armii Krajowej i śmierć Jana Karskiego, aż po utworzenie jednostki GROM. W muzycznym kalendarium królują natomiast Live Aid, The Animals, Bryan Adams, Elton John i Duran Duran.
Od Orszy po dzwon Zygmunta
518 lat temu, w 1508 roku, wojska polsko-litewskie dowodzone przez hetmana Konstantego Ostrogskiego i wojewodę Mikołaja Firleja pokonały pod Orszą armię moskiewską wielkiego księcia Wasyla III.
505 lat temu, w 1521 roku, na wawelskiej Wieży Zygmuntowskiej po raz pierwszy zabrzmiał dzwon Zygmunt. Jego głos przez kolejne stulecia towarzyszył Polakom podczas najważniejszych chwil — koronacji, pogrzebów, narodowych triumfów i tragedii.
360 lat temu, w 1666 roku, rokoszanie hetmana Jerzego Sebastiana Lubomirskiego zwyciężyli wojska królewskie w bitwie pod Mątwami. Starcie było jednym z najbardziej krwawych epizodów wewnętrznych walk w Rzeczypospolitej.
232 lata temu, w 1794 roku, rozpoczęło się oblężenie Warszawy przez wojska rosyjskie i pruskie. Stolica broniła się w czasie insurekcji kościuszkowskiej, stając się jednym z najważniejszych punktów oporu przeciwko zaborcom.
Haller, Wilno i polskie marzenie o Atlantyku
110 lat temu, w 1916 roku, pułkownik Józef Haller został mianowany dowódcą II Brygady Legionów Polskich. W kolejnych latach stworzył Błękitną Armię, która stała się jednym z symboli odbudowy polskiej państwowości.
97 lat temu, w 1929 roku, podczas próby pierwszego polskiego przelotu przez Atlantyk zginął major pilot Ludwik Idzikowski. Jego samolot rozbił się na portugalskiej wyspie Faial. Nawigator wyprawy, kapitan Kazimierz Kubala, został ranny.
82 lata temu, w 1944 roku, Armia Czerwona wspólnie z oddziałami Armii Krajowej zajęła Wilno. Był to finał operacji „Ostra Brama”. Wkrótce potem Sowieci rozbroili polskich żołnierzy, a wielu z nich aresztowali i wywieźli w głąb ZSRR.
Historia po raz kolejny pokazała wówczas swoją najbardziej gorzką twarz: żołnierze, którzy wspólnie walczyli przeciwko Niemcom, niemal natychmiast zostali przez chwilowego sojusznika potraktowani jak wrogowie.
Powstanie GROM-u i śmierć Jana Karskiego
36 lat temu, w 1990 roku, powstała Grupa Reagowania Operacyjno-Manewrowego, znana dziś jako Jednostka Wojskowa GROM. Jej twórcą i pierwszym dowódcą był generał Sławomir Petelicki.
Jednostka została powołana do wykonywania najbardziej wymagających operacji specjalnych, w tym działań antyterrorystycznych, odbijania zakładników i misji poza granicami kraju. Z czasem GROM zdobył międzynarodową renomę i zaczął być wymieniany obok najlepszych jednostek specjalnych świata.
26 lat temu, w 2000 roku, w Waszyngtonie zmarł Jan Karski — legendarny kurier i emisariusz Polskiego Państwa Podziemnego. W czasie II wojny światowej przedostał się na Zachód, przekazując aliantom informacje o zagładzie Żydów.
Karski spotkał się między innymi z prezydentem Stanów Zjednoczonych Franklinem Delano Rooseveltem. Próbował przekonać zachodnich przywódców, że w okupowanej Polsce trwa systematyczna eksterminacja ludności żydowskiej. Świat słuchał, ale nie chciał uwierzyć — albo nie chciał działać.
Jan Karski został odznaczony Orderem Virtuti Militari i amerykańskim Medalem Wolności. Instytut Yad Vashem uhonorował go tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata.
20 lat temu, w 2006 roku, wrocławska Hala Ludowa, obecnie nazywana Halą Stulecia, została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Muzyczne kalendarium: od TSA do Live Aid
W 1951 roku w Poznaniu urodził się Marek Piekarczyk, wokalista rockowy, przez lata związany z zespołem TSA. Występował również w grupach Monastyr, Sektor A i Ball’s Power. Zagrał także Jezusa w musicalu „Jesus Christ Superstar” wystawianym w Teatrze Muzycznym w Gdyni.
W 1964 roku zespół The Animals zdobył pierwsze miejsce brytyjskiej listy przebojów własną wersją tradycyjnego utworu „The House of the Rising Sun”. Nagranie zostało podobno zarejestrowane za pierwszym podejściem. Trwająca ponad cztery minuty piosenka przełamała obowiązującą wówczas radiową zasadę, według której przebój powinien kończyć się przed upływem trzeciej minuty.
W 1967 roku w Mediolanie urodził się Benny Benassi, właściwie Marco Benassi, włoski DJ i producent muzyczny. Światową popularność przyniosła mu przede wszystkim muzyka elektroniczna oraz działalność projektu Benassi Bros.
W 1969 roku ponad sto amerykańskich stacji radiowych odmówiło emisji piosenki Beatlesów „The Ballad of John and Yoko”. Powodem były słowa refrenu odwołujące się do Chrystusa. Kontrowersje podsycała wcześniejsza wypowiedź Johna Lennona, że Beatlesi stali się popularniejsi od Jezusa.
W 1974 roku Elton John rozpoczął dwutygodniowe panowanie na brytyjskiej liście albumów ze swoją ósmą płytą „Caribou”. Na albumie znalazły się między innymi utwory „Don’t Let the Sun Go Down on Me” oraz „The Bitch Is Back”.
Tego samego dnia George McCrae znalazł się na szczycie amerykańskiej listy przebojów z piosenką „Rock Your Baby”, uznawaną za jeden z pierwszych wielkich hitów ery disco.
Live Aid — dzień, w którym muzyka miała zmienić świat
13 lipca 1985 roku odbył się Live Aid, jeden z najsłynniejszych koncertów charytatywnych w historii muzyki.
Wydarzenie, zorganizowane przez Boba Geldofa i Midge’a Ure’a, odbywało się równocześnie na stadionie Wembley w Londynie oraz na stadionie im. Johna F. Kennedy’ego w Filadelfii.
Na scenach pojawili się między innymi Queen, U2, David Bowie, The Who, Elton John, Madonna, Tina Turner, Bob Dylan, Mick Jagger, Bryan Adams i Phil Collins. Ten ostatni wystąpił zarówno w Londynie, jak i w Filadelfii, przemieszczając się pomiędzy kontynentami samolotem Concorde.
Koncert otworzyła grupa Status Quo utworem „Rockin’ All Over the World”. Najbardziej legendarnym momentem wydarzenia stał się jednak trwający niewiele ponad 20 minut występ zespołu Queen. Freddie Mercury potrzebował zaledwie kilku taktów, by zamienić stadion Wembley w jeden potężny chór.
Dochód z wydarzenia został przeznaczony na pomoc ofiarom głodu w Afryce.
James Bond, Bryan Adams i jeden album New Radicals
Również 13 lipca 1985 roku Duran Duran znalazł się na pierwszym miejscu amerykańskiej listy przebojów z piosenką „A View to a Kill”, przygotowaną do filmu o Jamesie Bondzie. Była to ostatnia część serii, w której rolę agenta 007 zagrał Roger Moore.
W 1991 roku Bryan Adams zdobył pierwsze miejsce brytyjskiej listy przebojów utworem „(Everything I Do) I Do It for You”. Piosenka, wykorzystana w filmie „Robin Hood: Książę złodziei”, pozostawała na szczycie przez rekordowe 16 tygodni.
W 1997 roku Anthony Kiedis, wokalista Red Hot Chili Peppers, przeszedł pięciogodzinną operację po wypadku motocyklowym w Los Angeles. Muzyk doznał między innymi złamania nadgarstka i kości przedramienia.
W 1999 roku zespół New Radicals ogłosił zakończenie działalności po nagraniu zaledwie jednego albumu. Grupa pozostawiła po sobie wielki przebój „You Get What You Give”, a jej lider Gregg Alexander zajął się później pisaniem piosenek i produkcją muzyczną.
W 2007 roku Rod Stewart odebrał w Pałacu Buckingham Order Imperium Brytyjskiego z rąk księcia Karola. Artysta także podczas oficjalnej uroczystości pozostał wierny własnemu stylowi — zamiast klasycznego garnituru założył jasne spodnie, koszulę w paski oraz krawat ozdobiony motywem czaszki.
W 2012 roku trasa „The Wall Live” Rogera Watersa została uznana za najbardziej dochodową trasę koncertową pierwszej połowy roku. Widowisko oparte na legendarnym albumie Pink Floyd przyniosło około 158 mln dolarów przychodu.
Dziś w Polsce: poznamy lokalizację Centrum ESA
Jednym z najważniejszych wydarzeń dnia będzie zaplanowane w Warszawie ogłoszenie lokalizacji nowego Centrum Europejskiej Agencji Kosmicznej w Polsce.
Ośrodek ma zajmować się bezpieczeństwem kosmicznym i odpornością infrastruktury. W uroczystości mają uczestniczyć premier Donald Tusk, minister finansów i gospodarki Andrzej Domański oraz dyrektor generalny ESA Josef Aschbacher. Oficjalne ogłoszenie lokalizacji zapowiedziano właśnie na 13 lipca 2026 roku.
Polska podczas spotkania Rady Ministerialnej ESA w Bremie zadeklarowała przeznaczenie łącznie 731 mln euro na realizację misji i programów Agencji. Nowe centrum ma być jednym z najważniejszych elementów rozwoju krajowego sektora kosmicznego.
Rodziny ofiar z Puźnik otrzymają noty identyfikacyjne
W Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego odbędzie się uroczystość wręczenia rodzinom not identyfikacyjnych dotyczących ofiar zbrodni wołyńskiej w Puźnikach. Dokumenty wręczy minister kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska.
Puźniki były polską wsią położoną na terenie dzisiejszego obwodu tarnopolskiego w Ukrainie. W nocy z 12 na 13 lutego 1945 roku oddziały ukraińskich nacjonalistów zamordowały tam — według różnych szacunków — od 50 do 120 Polaków.
Prace ekshumacyjne przeprowadzone w 2025 roku pozwoliły odnaleźć szczątki ponad 40 osób. Kolejny etap poszukiwań ma się rozpocząć w sierpniu.
Górnicza inwestycja w Jaworznie
W Jaworznie zaplanowano uroczyste zakończenie głębienia szybu Grzegorz w Zakładzie Górniczym Sobieski.
Szyb ma służyć do transportowania węgla przede wszystkim ze złoża Dąb, którego zasoby szacowane są na około 92 mln ton. Surowiec ma trafiać między innymi do bloku energetycznego Taurona o mocy 910 MW.
Paryż: rozmowy koalicji chętnych
W Paryżu rozpoczynają się rozmowy przywódców państw należących do tak zwanej koalicji chętnych, wspierającej Ukrainę.
Spotkanie zaplanowano na 13 i 14 lipca. Jego uczestnicy mają rozmawiać między innymi o dalszej pomocy wojskowej dla Kijowa, obronie przeciwlotniczej i antybalistycznej oraz przyszłych gwarancjach bezpieczeństwa dla Ukrainy.
W rozmowach mają uczestniczyć między innymi prezydent Francji Emmanuel Macron, prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski, premier Donald Tusk, sekretarz generalny NATO Mark Rutte oraz przedstawiciele instytucji Unii Europejskiej.
Dymisja premier Ukrainy
W Kijowie oczekiwane są kolejne decyzje związane z zapowiedzianą rekonstrukcją ukraińskiego rządu.
Premier Julia Swyrydenko złożyła rezygnację po niespełna roku kierowania gabinetem. Prezydent Wołodymyr Zełenski zapowiedział szersze zmiany kadrowe, które mają objąć także najważniejsze organy ścigania.
Według nieoficjalnych doniesień Swyrydenko może otrzymać stanowisko związane z reprezentowaniem interesów Ukrainy w Stanach Zjednoczonych. Wśród potencjalnych kandydatów na nowego szefa rządu wymieniani są między innymi Denys Szmyhal, Mychajło Fedorow i Serhij Korecki.
Ministrowie spraw zagranicznych o sankcjach i Ukrainie
W Brukseli odbędzie się posiedzenie ministrów spraw zagranicznych państw Unii Europejskiej. Polskę ma reprezentować wicepremier i minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski.
Jednym z głównych tematów rozmów będzie kolejny pakiet sankcji wobec Rosji oraz dalsza pomoc dla Ukrainy. Ministrowie mają również omówić sytuację w Strefie Gazy, na Zachodnim Brzegu i w Libanie.
Poniedziałek, 13 lipca, połączy więc przeszłość z wydarzeniami, które mogą decydować o przyszłości. Z jednej strony pamięć o Karskim, żołnierzach AK i ofiarach Puźnik. Z drugiej — kosmiczne ambicje Polski, wojna w Ukrainie i kolejne próby budowania europejskiego systemu bezpieczeństwa. Historia nie zawsze powtarza się dokładnie. Często jednak gra tę samą melodię, zmieniając jedynie instrumenty.
Napisz komentarz
Komentarze