Dziś jest wtorek, 1 września 2026 roku, 244. dzień roku. Do końca roku pozostaje 121 dni. Imieniny obchodzą m.in. Bronisław, Idzi, Anna, Bronisława, August, Feliks, Hanna, Michał, Ruta i Sykstus. W Tomaszowie Mazowieckim słońce wschodzi około godz. 5.52, a zachodzi około 19.27. 1 września obchodzony jest również Dzień Weterana Walk o Niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej.
Dla kilku milionów uczniów to także koniec wakacji – 1 września rozpoczyna się rok szkolny 2026/2027.
Nasz artykuł w dużym skrócie
- 87 lat temu Niemcy napadły na Polskę, rozpoczynając II wojnę światową. Około godz. 4.45–4.48 rozpoczął się ostrzał Westerplatte, a Luftwaffe bombardowała polskie miasta.
- Wojna przyszła również do Tomaszowa Mazowieckiego. Około godz. 5.30 bomby spadły m.in. na ul. Wieczność – dzisiejszą Słowackiego. Zginęli członkowie rodziny Pacholskich.
- 82 lata temu trwało Powstanie Warszawskie. Gen. Kazimierz Sosnkowski ostro skrytykował zachodnich aliantów za ich postawę wobec walczącej Warszawy.
- 37 lat temu zginął Kazimierz Deyna, jeden z najwybitniejszych piłkarzy w historii reprezentacji Polski.
- 49 lat temu zmarł Henryk Wars, kompozytor takich przebojów jak „Umówiłem się z nią na dziewiątą”.
- Barry Gibb kończy dziś 80 lat, a Gloria Estefan 69.
- Iga Świątek awansowała dziś w nocy do II rundy US Open, pokonując Wang Xiyu 6:2, 6:3.
- Na trasę wraca Vuelta a España – 10. etap prowadzi z Alcaraz do Elche de la Sierra i liczy 184,7 km.
- Tomaszów obchodzi dziś 87. rocznicę wybuchu wojny: o świcie zawyły syreny, a kolejne uroczystości odbędą się o godz. 16.00 na Cmentarzu Wojennym i o 20.00 przy ul. Browarnej.
KALENDARIUM HISTORYCZNE
1364. Papież zatwierdza Akademię Krakowską
662 lata temu, 1 września 1364 roku, papież Urban V bullą zatwierdził fundację Akademii Krakowskiej – przyszłego Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Kazimierz Wielki kilka miesięcy wcześniej stworzył uczelnię, która miała kształcić prawników, lekarzy i urzędników potrzebnych rozwijającemu się państwu. Dziś to jedna z najstarszych działających uczelni Europy.
1715. Umiera Król Słońce
311 lat temu zmarł Ludwik XIV, król Francji, który przez ponad siedem dekad panowania stworzył absolutystyczny model monarchii utożsamiany z Wersalem.
To jemu przypisuje się słynne – choć najpewniej apokryficzne – zdanie „Państwo to ja”. Był symbolem epoki, w której politykę pisano peruką, pałacem i armią.
1939. KONIEC POKOJU
Noc z 31 sierpnia na 1 września była ostatnią nocą pokoju w Europie.
Niemcy hitlerowskie zaatakowały Polskę bez wypowiedzenia wojny. Około godz. 4.45 pancernik „Schleswig-Holstein” rozpoczął ostrzał Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte. Muzeum II Wojny Światowej wskazuje godzinę 4.48. Załoga licząca około 200 żołnierzy pod dowództwem mjr. Henryka Sucharskiego i kpt. Franciszka Dąbrowskiego miała bronić się kilka godzin.
Broniła się siedem dni.
W pierwszych godzinach agresji Luftwaffe uderzyła na Wieluń, miasto pozbawione istotnych celów wojskowych. IPN szacuje liczbę ofiar bombardowania na około 1200 cywilów.
W Gdańsku zaatakowano również Pocztę Polską. Pocztowcy bronili budynku przez kilkanaście godzin. Niemcy użyli artylerii, samochodów pancernych i miotaczy ognia. 38 obrońców zostało później rozstrzelanych na podstawie bezprawnego wyroku niemieckiego sądu wojskowego.
Tego dnia Wołyńska Brygada Kawalerii zatrzymała niemiecką dywizję pancerną pod Mokrą, a pod Krojantami polscy ułani przeprowadzili jedną z najbardziej znanych szarż kampanii wrześniowej.
Wojna przychodzi do Tomaszowa
W zbiorowej pamięci 1 września ma adresy: Westerplatte, Wieluń, Poczta Polska.
Ma również adres Tomaszów Mazowiecki.
Według materiałów Muzeum w Tomaszowie Mazowieckim około godz. 5.30 niemieckie samoloty zbombardowały gęsto zabudowane okolice ulic Wieczność, Krzyżowej i Zgorzelickiej.
Przy ul. Wieczność 22 – dzisiejszy róg Słowackiego i Zgorzelickiej – zginęli Antonina i Józef Pacholscy oraz ich syn Leonard. Zofia Pacholska została ciężko ranna. Trzyletni Henryk przeżył, ponieważ ukrył się w tapczanie.
Kilka godzin później Luftwaffe zaatakowała Tomaszowską Fabrykę Sztucznego Jedwabiu. Zginęli czterej pracownicy budujący schron przeciwlotniczy.
Tomaszowski dzień wojny nie zaczął się więc w podręczniku.
Zaczął się w kuchni, na ulicy i w mieszkaniu ludzi, którzy kilka minut wcześniej myśleli zapewne o śniadaniu i pracy.
1944. Warszawa nadal walczy
82 lata temu trwało Powstanie Warszawskie.
1 września Naczelny Wódz gen. Kazimierz Sosnkowski wydał rozkaz do żołnierzy Armii Krajowej, w którym niezwykle ostro ocenił stosunek zachodnich aliantów do Polski i walczącej Warszawy.
Dzień później miała upaść Starówka.
W walkach o Stare Miasto zginęło około 7 tys. żołnierzy AK, czyli blisko 40 procent wszystkich powstańczych strat bojowych.
1945. Cmentarz na Monte Cassino
81 lat temu uroczyście otwarto Polski Cmentarz Wojenny na Monte Cassino.
Spoczęli tam żołnierze 2. Korpusu Polskiego polegli w jednej z najkrwawszych bitew kampanii włoskiej. Cmentarz zbudowano dokładnie w miejscu, gdzie żołnierze gen. Władysława Andersa walczyli o drogę na Rzym.
1989. Ginie Kazimierz Deyna
37 lat temu, 1 września 1989 roku, w wypadku samochodowym w USA zginął Kazimierz Deyna.
Jeden z największych piłkarzy w historii Polski rozegrał w reprezentacji 97 spotkań i strzelił 41 bramek. Zdobył złoto olimpijskie w Monachium w 1972 roku, srebro w Montrealu i trzecie miejsce mistrzostw świata w 1974 roku.
Grał w ŁKS Łódź, Legii Warszawa, Manchesterze City i San Diego Sockers.
Dla ludzi pamiętających mundial w RFN jego nazwisko do dziś brzmi trochę jak fragment starego radiowego komentarza.
Deyna przy piłce.
I przez sekundę wszystko wydaje się możliwe.
1992. Morderstwo Jaroszewiczów i zaginięcie Ziętary
34 lata temu w swoim domu w Warszawie zostali zamordowani były premier Piotr Jaroszewicz i jego żona Alicja Solska.
Tego samego dnia zaginął dziennikarz śledczy „Gazety Poznańskiej” Jarosław Ziętara. Jego ciała nigdy nie odnaleziono.
1998. Polska odchodzi od kary śmierci
28 lat temu wszedł w życie nowy Kodeks karny, który m.in. usunął karę śmierci z polskiego systemu prawa karnego.
Najsurowszą karą stało się dożywotnie pozbawienie wolności.
2004. Biesłan
22 lata temu terroryści zajęli szkołę w Biesłanie w Osetii Północnej.
Zakładnikami zostali uczniowie, rodzice i nauczyciele uczestniczący w rozpoczęciu roku szkolnego. Tragedia zakończyła się 3 września. Zginęły co najmniej 334 osoby, w ogromnej części dzieci.
Dla rosyjskich rodzin „pierwszy dzień szkoły” przestał być wtedy synonimem tornistra i kwiatów dla nauczyciela.
Stał się słowem oznaczającym koszmar.
KALENDARIUM MUZYCZNE
Henryk Wars. Człowiek, którego melodie nadal chodzą po Warszawie
49 lat temu, w 1977 roku, zmarł Henryk Wars – kompozytor, pianista i jeden z pionierów jazzu w Polsce.
Napisał muzykę do blisko 50 filmów. Jego utwory „Umówiłem się z nią na dziewiątą” czy „Miłość ci wszystko wybaczy” przeżyły swoich wykonawców i epokę, dla której powstały.
Barry Gibb ma dziś 80 lat
1 września 1946 roku na Wyspie Man urodził się Barry Gibb.
Razem z braćmi Robinem i Maurice’em stworzył Bee Gees – grupę, która zaczynała od harmonii wokalnych rodem z lat 60., a dekadę później stała się jednym z symboli ery disco.
„Stayin’ Alive”, „How Deep Is Your Love”, „Night Fever”, „Massachusetts”.
Dziś Barry Gibb kończy 80 lat.
Gloria Estefan – 69 lat
69. urodziny obchodzi Gloria Estefan, urodzona 1 września 1957 roku w Hawanie.
„Conga”, „Rhythm Is Gonna Get You” czy „Anything for You” uczyniły ją jedną z artystek, które w latach 80. i 90. otworzyły amerykański pop na latynoskie brzmienia. Jej oficjalna strona podaje ponad 100 mln sprzedanych płyt i osiem nagród Grammy. (Gloria)
71 lat kończy także Bruce Foxton, basista i wokalista związany z The Jam – jednym z najważniejszych brytyjskich zespołów przełomu punku i new wave.
Coldplay wchodzi na pierwsze miejsce
24 lata temu album „A Rush of Blood to the Head” Coldplay zadebiutował na pierwszym miejscu brytyjskiej listy albumów.
Na płycie znalazły się „Clocks”, „The Scientist”, „In My Place” i „God Put a Smile upon Your Face”. Oficjalne zestawienie UK Albums Chart z 1 września 2002 roku pokazuje album od razu na pozycji numer jeden.
SPORT. ŚWIĄTEK JUŻ WYGRAŁA
Polscy kibice dostali pierwszą dobrą wiadomość dzisiejszego dnia jeszcze wtedy, gdy większość kraju spała.
Iga Świątek pokonała Chinkę Wang Xiyu 6:2, 6:3 i awansowała do drugiej rundy US Open.
Mecz trwał około półtorej godziny. Świątek nie musiała bronić ani jednego break pointa i wygrała 80 procent punktów po pierwszym serwisie. W następnej rundzie zmierzy się z Nadią Podoroską z Argentyny.
Siatkarki już w ćwierćfinale
Polki mają dziś dzień bez meczu po poniedziałkowym zwycięstwie nad Portugalią.
Biało-czerwone wygrały 3:0 – 25:18, 25:17, 25:23 i awansowały do ćwierćfinału mistrzostw Europy. Ich kolejnymi rywalkami będą Holenderki.
Dzisiaj rozgrywane są ostatnie mecze 1/8 finału: Belgia – Niemcy oraz Turcja – Azerbejdżan.
Vuelta wraca na trasę
Po dniu przerwy kolarze wracają do walki w Vuelta a España.
Dzisiejszy 10. etap prowadzi z Alcaraz do Elche de la Sierra, liczy 184,7 km i został sklasyfikowany jako pagórkowaty. Start neutralny zaplanowano na godz. 12.45, a finisz około 17.17.
Liderem wyścigu jest Hiszpan Enric Mas, który po zwycięstwie na Alto de Aitana ma 1 min 18 s przewagi nad Primožem Rogličem.
TOMASZÓW MAZOWIECKI. O ŚWICIE ZAWYŁY SYRENY
Dla Tomaszowa dzisiejsza rocznica nie jest wydarzeniem „z historii Polski”.
To historia naszego miasta.
O godz. 5.00 na Skwerze Niepodległości przed Urzędem Miasta rozpoczęły się obchody 87. rocznicy wybuchu II wojny światowej. W ramach treningu miejskiego systemu ostrzegania i alarmowania uruchomiono również na minutę syreny alarmowe.
Ten dźwięk dzisiaj był kontrolowany.
W 1939 roku nie był.
Około pół godziny później, według ustaleń tomaszowskiego Muzeum, na miasto spadały prawdziwe bomby.
Dalsze uroczystości zaplanowano na godz. 16.00 na Cmentarzu Wojennym, gdzie zostaną złożone kwiaty m.in. przy Pomniku Poległych na Polu Chwały oraz pomniku żołnierzy 45 Pułku Piechoty.
O godz. 20.00 przy ul. Browarnej wystąpi Chór Artis Gaudium. Koncert poświęcony będzie ofiarom niemieckiego okupanta zamordowanym w znajdującym się tam miejscu straceń.
Napisz komentarz
Komentarze