To opowieść o świetle pojawiającym się tuż przed ciemnością. O nadziei, która przychodzi przed próbą. I o głosie mówiącym z obłoku: „To jest mój Syn umiłowany. Jego słuchajcie!”
Chrystus ukazał uczniom swoją chwałę
Przemienienie opisują trzej ewangeliści: Mateusz, Marek i Łukasz. Jezus zabrał ze sobą Piotra, Jakuba i Jana i wszedł na wysoką górę. Tradycja chrześcijańska od wieków utożsamia ją z położoną w Galilei górą Tabor.
Tam oblicze Chrystusa miało zajaśnieć jak słońce, a Jego szaty stały się olśniewająco białe. Obok Jezusa pojawili się Mojżesz i Eliasz – dwie najważniejsze postacie Starego Testamentu, symbolizujące Prawo i proroków.
Dla uczniów nie był to jedynie niezwykły obraz. Kościół interpretuje to wydarzenie jako objawienie boskiej natury Jezusa, a zarazem przygotowanie apostołów na dramat, który miał nadejść w Jerozolimie: pojmanie, mękę i śmierć ich Mistrza. Światło Taboru miało pozostać w ich pamięci, gdy nad Golgotą zapadnie ciemność.
Objawienie, epifania i teofania
Święto bywa określane mianem epifanii, czyli objawienia, oraz teofanii – ukazania się Boga człowiekowi. Nie chodzi przy tym o przemianę Jezusa w kogoś innego. Greckie słowo użyte w Ewangelii mówi raczej o odsłonięciu postaci i ujawnieniu rzeczywistości, która wcześniej pozostawała niewidoczna.
Na kilka chwil uczniowie zobaczyli to, czego na co dzień nie dostrzegały ich oczy.
Przemienienie jest więc odwrotnością maski. Nie zakrywa prawdy – lecz ją odsłania. Pokazuje, że pod zwyczajnością może kryć się tajemnica, a za cierpieniem nie zawsze stoi ostateczna klęska.
Mojżesz, Eliasz i głos z obłoku
Obecność Mojżesza i Eliasza ma znaczenie symboliczne. Mojżesz reprezentuje Torę, czyli Prawo, a Eliasz świat proroków. Ich rozmowa z Jezusem oznacza, że cała historia Starego Testamentu znajduje swoje dopełnienie w Chrystusie.
Święty Jan Chryzostom zwracał uwagę, że Jezus ukazuje się na górze jako Pan życia i śmierci. Mojżesz umarł, natomiast Eliasz – według biblijnego przekazu – został zabrany do nieba. Obaj pojawiają się przy Chrystusie, wobec którego granice ludzkiego życia przestają być ostateczne.
Piotr, zachwycony tym, co zobaczył, chciał postawić na górze trzy namioty. Chciał zatrzymać chwilę. Ewangelia nie pozwala mu jednak pozostać na szczycie. Uczniowie muszą zejść na dół – do ludzi, lęku, choroby i codzienności.
W tym sensie Tabor nie jest ucieczką od życia. Jest światłem potrzebnym po to, aby do życia powrócić.
Święto znane w Polsce od średniowiecza
Na chrześcijańskim Wschodzie święto pojawiło się już w VI wieku i należało do najważniejszych letnich obchodów liturgicznych. Na Zachodzie było obchodzone lokalnie od VII wieku, natomiast dla całego Kościoła ustanowił je w 1457 roku papież Kalikst III.
Decyzja była wyrazem wdzięczności za zwycięstwo wojsk chrześcijańskich nad armią osmańską pod Belgradem, odniesione 6 sierpnia 1456 roku. W Polsce święto Przemienienia Pańskiego znane jest od XI wieku.
Choć ma wysoką rangę liturgiczną, Przemienienie Pańskie nie należy w Polsce do świąt nakazanych. Oznacza to, że wierni nie są zobowiązani do uczestnictwa we Mszy świętej tak jak w niedziele, Boże Narodzenie czy uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.
Grabarka – prawosławne serce Polski
Przemienienie Pańskie zajmuje szczególne miejsce w tradycji prawosławnej. Jest tam nazywane Preobrażeniem Pańskim i należy do dwunastu najważniejszych świąt roku liturgicznego.
Wierni posługujący się kalendarzem juliańskim obchodzą je 19 sierpnia. Największe uroczystości w Polsce odbywają się na Świętej Górze Grabarce, nazywanej sercem polskiego prawosławia. Przybywają tam pielgrzymi niosący krzyże w osobistych intencjach. W czasie nabożeństw święcone są również owoce, będące znakiem dojrzewania, obfitości i duchowej przemiany.
Święto obecne jest również w tradycji greckokatolickiej, anglikańskiej, ewangelicko-augsburskiej, polskokatolickiej i mariawickiej. To jeden z tych dni, w których różne nurty chrześcijaństwa spoglądają w stronę tego samego ewangelicznego światła.
Sierpniowy rytm wiary także w Tomaszowie
Dla mieszkańców Tomaszowa Mazowieckiego i powiatu tomaszowskiego początek sierpnia od lat ma także pielgrzymkowy charakter. Z tomaszowskich parafii wyruszają wierni zmierzający pieszo na Jasną Górę. W 2025 roku lokalni pielgrzymi pokonali około 120 kilometrów, maszerując w grupach maryjnej i papieskiej.
Przemienienie Pańskie otwiera więc czas, w którym ewangeliczna droga z góry Tabor spotyka się z drogą wyznaczaną przez kolejne kilometry, modlitwę, zmęczenie i wspólnotę.
Przemiana znana religii, literaturze i codzienności
Motyw przemiany od wieków fascynuje kulturę. Zmienia się Ebenezer Scrooge z „Opowieści wigilijnej”, odradza się moralnie sienkiewiczowski Kmicic, swoją bolesną drogę przechodzi Raskolnikow ze „Zbrodni i kary”. Każdy z nich musi wcześniej zobaczyć prawdę o sobie. Do tych literackich przykładów odwoływał się również abp Stanisław Gądecki, mówiąc o duchowym znaczeniu święta.
Chrześcijańskie przemienienie nie jest jednak błyskawiczną metamorfozą rodem z filmu. Nie polega na zmianie dekoracji, wizerunku czy kilku słów w internetowym profilu. Ma zaczynać się wewnątrz: od sposobu traktowania drugiego człowieka, od zdolności do przebaczenia, przyznania się do błędu i porzucenia obojętności.
Papież Franciszek przypominał, że światło Taboru nie usuwa krzyża, ale pokazuje, że cierpienie i trudności nie muszą mieć ostatniego słowa.
Z kolei papież Leon XIV w tegorocznym pozdrowieniu skierowanym do Polaków podkreślił, że „Jezus pragnie szczęścia człowieka, ale czeka na jego konkretną odpowiedź”.
Bo z góry trzeba w końcu zejść. Prawdziwe Przemienienie zaczyna się dopiero wtedy, gdy blask przeżytej chwili zostaje przeniesiony do zwykłego świata – między ludzi, ich problemy, słabości i nadzieje.
Napisz komentarz
Komentarze