Pierwszy dzwonek oznacza również powrót do wielogodzinnego siedzenia. Najpierw szkolna ławka, później biurko w domu, zajęcia dodatkowe, komputer, telefon i telewizor. W efekcie dzieci mogą spędzać w pozycji siedzącej nawet kilkanaście godzin na dobę.
NFZ zwraca uwagę, że długotrwałe siedzenie, zwłaszcza w nieprawidłowej pozycji, sprzyja powstawaniu i utrwalaniu wad postawy. Problem nie sprowadza się przy tym wyłącznie do tego, że dziecko się garbi. Konsekwencją mogą być bóle pleców, nieprawidłowe ustawienie barków czy miednicy, problemy ze stopami i kolanami, a z czasem ograniczenie sprawności.
Fundusz przypomina więc rodzicom, że przygotowanie szkolnej wyprawki warto zacząć nie od koloru i bohatera z kreskówki na tornistrze, lecz od prostego pytania: czy to będzie zdrowe dla dziecka?
Ile naprawdę może ważyć szkolny plecak?
Najbardziej czytelna jest zasada dotycząca ciężaru tornistra.
Plecak wraz z całą zawartością powinien ważyć maksymalnie 10–15 proc. masy ciała dziecka.
Oznacza to, że w przypadku ucznia ważącego 30 kilogramów tornister powinien mieć nie więcej niż około 3–4,5 kg. Przy wadze dziecka wynoszącej 40 kg będzie to około 4–6 kg.
Sam ciężar to jednak nie wszystko.
NFZ zaleca, aby plecak miał usztywnioną i wyprofilowaną część przylegającą do pleców oraz szerokie, miękkie i regulowane szelki. Powinny mieć one co najmniej około 4 cm szerokości. Pomocny jest również pasek piersiowy, który stabilizuje tornister podczas chodzenia.
Dolna część plecaka powinna znajdować się mniej więcej na wysokości kości krzyżowej, natomiast jego górna krawędź nie powinna wystawać ponad kark dziecka.
Warto też pamiętać o odblaskach. Jesienią i zimą droga do szkoły i powrót do domu bardzo często odbywają się już przy ograniczonej widoczności.
NFZ radzi ponadto, aby rodzice regularnie zaglądali do plecaków swoich dzieci. Noszona przez kilka tygodni książka, której akurat nie potrzeba, trzy piórniki, zabawki, butelki czy niepotrzebne zeszyty potrafią zamienić szkolny tornister w niewielki worek treningowy.
Biurko też może szkodzić
Po powrocie ze szkoły dziecko siada do odrabiania lekcji. I tutaj zaczyna się druga część problemu.
Krzesło powinno umożliwiać regulację wysokości, a jego oparcie zapewniać podparcie odcinka lędźwiowego kręgosłupa. Stopy dziecka powinny swobodnie spoczywać na podłodze, a kolana pozostawać zgięte mniej więcej pod kątem prostym.
Równie ważna jest wysokość blatu. Dziecko powinno móc swobodnie oprzeć na nim przedramiona, bez unoszenia barków i bez konieczności pochylania całego ciała.
Znaczenie ma także światło. W przypadku dziecka praworęcznego naturalne światło powinno padać z lewej strony, a u leworęcznego – z prawej. Dzięki temu podczas pisania ręka nie zasłania oświetlonej powierzchni.
To drobiazgi, które powtarzane dzień po dniu przez kilka lat przestają być drobiazgami.
Buty do szkoły – moda powinna zejść na drugi plan
Osobny fragment poradnika NFZ poświęcono szkolnemu obuwiu.
But powinien zapewniać palcom odpowiednio dużo miejsca, ale jednocześnie stabilnie trzymać piętę. Podeszwa powinna być elastyczna, lekka i antypoślizgowa, a materiał – przewiewny.
Szczególnie w przypadku młodszych dzieci warto również zwrócić uwagę na to, czy uczeń potrafi samodzielnie założyć i zdjąć obuwie.
NFZ podkreśla, że właściwy dobór butów ma znaczenie nie tylko dla komfortu. Zdrowie stóp jest elementem prawidłowego funkcjonowania całego układu ruchu.
Kręgosłup potrzebuje przede wszystkim ruchu
Nawet najlepsze krzesło i najbardziej ergonomiczny plecak nie zastąpią ruchu.
Zdrowy rozwój dziecka zależy również od codziennej aktywności fizycznej, prawidłowej masy ciała, odpowiedniej ilości snu oraz ograniczania czasu spędzanego bez ruchu przed ekranami.
Rodzice powinni też obserwować sylwetkę dziecka. Nierówna wysokość barków, odstające łopatki, wyraźna asymetria tułowia, nietypowe ustawienie stóp czy skargi na powtarzający się ból pleców nie powinny być ignorowane. NFZ przypomina, że wczesne wykrycie nieprawidłowości zwiększa możliwość ich skutecznej korekcji.
W razie wątpliwości pierwszym miejscem konsultacji może być lekarz podstawowej opieki zdrowotnej.
NFZ uruchomił także bezpłatną akcję
Poradnik nie jest jedynym działaniem Funduszu związanym z początkiem roku szkolnego.
Od 24 sierpnia do 30 września 2026 roku trwa kampania „Zdrowy start w nowy rok szkolny”. W oddziałach wojewódzkich NFZ można uzyskać informacje m.in. dotyczące profilaktyki wad postawy, szczepień, bilansów zdrowia dziecka, programów profilaktycznych oraz zasad zdrowego żywienia.
Sam poradnik „Zdrowy i bezpieczny powrót do szkoły” został opublikowany przez NFZ 21 sierpnia, a jego treść była aktualizowana także 1 września 2026 roku.
Dla rodziców uczniów z Tomaszowa Mazowieckiego przekaz Funduszu można właściwie sprowadzić do kilku prostych zasad: lżejszy plecak, właściwa pozycja przy biurku, dobre buty, więcej ruchu i uważna obserwacja dziecka.
Bo szkolna wyprawka służy przez kilka miesięcy. Kręgosłup – przez całe życie.
Napisz komentarz
Komentarze