Nieprzypadkowo uroczystość na Skwerze Niepodległości rozpoczęła się tak wcześnie. 1 września 1939 roku między godziną 5 a 6 rano Tomaszów Mazowiecki został po raz pierwszy zbombardowany przez niemieckie lotnictwo. Tak rozpoczęła się dla mieszkańców miasta wojna, która w kolejnych latach przyniosła okupację, terror, egzekucje i Zagładę tomaszowskich Żydów. Informację o pierwszych nalotach potwierdzają zarówno materiały tomaszowskiego Muzeum, jak i miejskie opracowania historyczne.
Cisza zamiast huku bomb
O godzinie 5.00 przed Urzędem Miasta odbyła się główna część porannych obchodów 87. rocznicy wybuchu II wojny światowej i walk w obronie Tomaszowa Mazowieckiego. Złożono kwiaty pod tablicą poświęconą Nieznanemu Żołnierzowi. Tegoroczny program uroczystości został zaplanowany tak, by pamięć o wydarzeniach września 1939 roku powróciła również do miejsc bezpośrednio związanych z walkami i niemieckim terrorem.
Dla Tomaszowa wojna nie była historią oglądaną z daleka. W 1939 roku miasto liczyło około 45 tysięcy mieszkańców, w tym około 30 tysięcy Polaków, 12 tysięcy Żydów i 3 tysiące Niemców. Było ważnym ośrodkiem przemysłowym i miastem garnizonowym. Kilka dni po pierwszych bombardowaniach wojna dotarła tutaj już nie tylko z powietrza.
6 i 7 września żołnierze 45. Pułku Piechoty Strzelców Kresowych pod dowództwem płk. Stanisława Hojnowskiego walczyli w obronie Tomaszowa z oddziałami Wehrmachtu i niemieckimi dywersantami. Pułkownik Hojnowski stał się jednym z symboli wrześniowej obrony miasta.
Pamięć także na cmentarzu
Rocznicowe obchody nie kończą się na porannym spotkaniu.
O godzinie 16.00 na Cmentarzu Wojennym zaplanowano złożenie kwiatów przy Pomniku Poległych na Polu Chwały w latach 1939–1945 oraz przy pomniku żołnierzy 45. Pułku Piechoty poległych podczas walk o Tomaszów we wrześniu 1939 roku.
To właśnie takie miejsca sprawiają, że historia przestaje być jedynie datą zapisaną w podręczniku. Za nazwiskami, mogiłami i kamiennymi tablicami kryją się ludzie, którzy jeszcze kilka dni wcześniej mieli rodziny, pracę, plany i zwyczajne życie.
Wieczorem zabrzmi muzyka pamięci
Ostatnim akcentem dzisiejszych obchodów będzie wydarzenie przy jednym z najbardziej przejmujących miejsc pamięci w Tomaszowie.
O godzinie 20.00 przy ul. Browarnej wystąpi Chór „Artis Gaudium”. Koncert poświęcony będzie ofiarom niemieckiej okupacji zamordowanym w znajdującym się w tym miejscu punkcie straceń. W pobliżu stoi dziś Pomnik Ku Czci Rozstrzelanych Członków Ruchu Oporu i Zakładników z lat 1939–1945.
W wydarzeniach uczestniczy również Miejskie Centrum Kultury w Tomaszowie Mazowieckim.
O świcie były kwiaty i cisza. Wieczorem będzie muzyka. Pomiędzy nimi pozostaje pamięć — najprostszy, ale i najważniejszy obowiązek wobec ludzi, dla których 1 września 1939 roku świat, jaki znali, skończył się bezpowrotnie.
Pamiętamy.
Napisz komentarz
Komentarze