II wojna światowa

Nie złożyli broni. Stu żołnierzy Hubala z Tomaszowa i okolic wraca dziś do pamięci

W wielkiej historii najczęściej zostaje jedno nazwisko. Dowódca. Bohater. Legenda. Za nim stoją jednak dziesiątki ludzi, o których pamięć bywa znacznie bardziej krucha. W sobotę, 24 października, w Tomaszowie Mazowieckim ma zostać przypomnianych stu żołnierzy Oddziału Wydzielonego Wojska Polskiego mjr. Henryka Dobrzańskiego „Hubala”, pochodzących z Tomaszowa i okolic. To szczególna uroczystość także dlatego, że właśnie z ziemią tomaszowską związane były ostatnie godziny życia majora i pierwsze godziny jego pośmiertnej tajemnicy.

24.10.2026 09:09

23 października w historii: Węgry przeciw Moskwie, zwycięstwo Lecha Kaczyńskiego i dramat Tomaszowa Mazowieckiego

Siedemdziesiąt lat temu mieszkańcy Budapesztu wyszli na ulice, domagając się wolności. Demonstracja rozpoczęta pod pomnikiem polskiego generała szybko zamieniła się w powstanie, które wstrząsnęło sowieckim imperium. W innym październiku alianci ruszali do przełamania niemieckiej obrony w Afryce, a wiele lat później Steve Jobs pokazywał niewielkie urządzenie, które zmieniło sposób słuchania muzyki. Co wydarzyło się 23 października? Dzisiejsze kalendarium historyczne 23 października prowadzi od wielkiej polityki i wojennych tragedii po kino, rock i sport. Jest w nim również historia szczególnie bliska mieszkańcom Tomaszowa Mazowieckiego. Dokładnie 84 lata temu niemieccy okupanci zacieśniali kontrolę nad miejscowym gettem. Dla tysięcy jego mieszkańców zbliżały się ostatnie dni życia.

23.10.2026 08:06

28 września w historii. Warszawa kapituluje, Stalin i Hitler dzielą Polskę, Fleming otwiera erę antybiotyków

28 września jest jedną z tych dat, w których wielka historia niemal nie zostawia miejsca na oddech. W 1066 roku Wilhelm Zdobywca wysiada na angielskim brzegu i rozpoczyna marsz ku Hastings. W 1928 roku Alexander Fleming zauważa coś niezwykłego na szalce z bakteriami i otwiera drogę do penicyliny. Jedenaście lat później Warszawa, po tygodniach walki, podpisuje kapitulację, a tego samego dnia w Moskwie III Rzesza i Związek Sowiecki przypieczętowują kolejny podział Polski. Co wydarzyło się 28 września? To także tragedia promu „Estonia”, 33-dniowy pontyfikat Jana Pawła I, koncert Metalliki w rozpadającym się ZSRR i sportowa historia, która dzisiaj dopisze następny rozdział w meczu Szwecja–Polska.

28.09.2026 08:07

Historia regionu

„Droga do domu” w Opocznie. Wojenne wspomnienia Ireny Spychałowej wracają do lokalnej pamięci

Muzeum Regionalne w Opocznie zaprasza na promocję książki „Droga do domu”, poświęconej wojennym losom Ireny Spychałowej. To opowieść ważna nie tylko dla historyków, ale też dla mieszkańców regionu, bo dotyka pamięci Ziemi Opoczyńskiej.

09.09.2026 17:46

7 września. Westerplatte milknie, Tomaszów zajmują Niemcy. Buddy Holly, Borodino i mecz Świątek

Są daty, które wyglądają jak montaż z kilku różnych filmów. 7 września 1764 roku szlachta wybierała ostatniego króla Rzeczypospolitej. W 1812 roku pod Borodino Napoleon rzucił na Rosjan ponad sto tysięcy ludzi. W 1822 roku Brazylia ogłaszała niepodległość. W 1939 roku po siedmiu dniach walki skapitulowało Westerplatte, a niemieckie czołgi stanęły na placu Kościuszki w Tomaszowie Mazowieckim. Rok później Londyn zobaczył początek Blitzu. Muzycznie dzień należy do Buddy’ego Holly’ego, Chrissie Hynde, Glorii Gaynor i wspomnienia Keitha Moona. A sportowo – przede wszystkim do Igi Świątek, która wieczorem zagra o ćwierćfinał US Open.

07.09.2026 09:40

3 września. Zachód wchodzi do wojny, Tomaszów znów pod bombami. Jastrzębie, Mars, Fogg i wielki sportowy czwartek

3 września jest datą, która zaczyna się od podpisu pod traktatem kończącym jedną wojnę, a potem prowadzi prosto w sam środek kolejnych. W 1783 roku Wielka Brytania uznała niepodległość Stanów Zjednoczonych. W 1939 roku Londyn i Paryż wypowiedziały wojnę III Rzeszy – w Warszawie ludzie wiwatowali, wierząc, że pomoc właśnie nadchodzi. Tego samego dnia niemieckie samoloty ponownie pojawiły się nad Tomaszowem Mazowieckim: o godz. 11.30 siedemnaście maszyn zrzuciło na miasto dziewiętnaście bomb, zabijając pięć osób. W 1944 roku dogorywała powstańcza Warszawa, w 1980 górnicy z Jastrzębia wywalczyli między innymi wolne soboty, a dokładnie pół wieku temu Viking 2 usiadł na powierzchni Marsa. Muzycznie wspominamy Mieczysława Fogga, świętujemy urodziny Stana Borysa i Bogdana Łyszkiewicza, a sportowo czekają nas dziś trzy duże polskie emocje: siatkarki grają o półfinał mistrzostw Europy, Iga Świątek wychodzi na kort US Open, a wieczorem Ekstraklasa nadrabia zaległości. W Tomaszowie dzień zakończy się jazzem.

03.09.2026 09:04

Pieśnią i kwiatami oddali hołd ofiarom niemieckiej okupacji

W 87. rocznicę wybuchu II wojny światowej mieszkańcy Tomaszowa Mazowieckiego ponownie spotkali się w miejscu naznaczonym tragiczną historią miasta. Wieczorem, 1 września, pod Pomnikiem Ku Czci Rozstrzelanych Członków Ruchu Oporu i Zakładników w latach 1939–1945 przy ul. Browarnej zabrzmiały pieśni w wykonaniu Chóru Artis Gaudium.

02.09.2026 09:27

Pamięć i hołd

Opoczno uczciło 87. rocznicę wybuchu II wojny światowej

1 września 2026 roku w Opocznie odbyły się uroczystości upamiętniające 87. rocznicę wybuchu II wojny światowej. Mieszkańcy, samorządowcy i przedstawiciele instytucji oddali hołd ofiarom oraz bohaterom tamtych wydarzeń.

01.09.2026 20:10

Pamięć miasta

Kwiaty, miejsca pamięci i koncert. Tomaszów uczcił ofiary wojny

W Tomaszowie Mazowieckim odbyły się uroczystości upamiętniające obrońców miasta, członków ruchu oporu i ofiary drugiej wojny światowej. Elementem obchodów było składanie kwiatów w miejscach pamięci oraz wieczorny koncert poświęcony pomordowanym.

01.09.2026 19:47

O świcie pamiętali o tych, którzy bronili Tomaszowa. 87 lat temu rozpoczęła się wojna

Było jeszcze ciemno, gdy przed tomaszowskim Ratuszem pojawili się uczestnicy rocznicowych uroczystości. We wtorek, 1 września, o godzinie 5.00 mieszkańcy Tomaszowa Mazowieckiego oddali hołd ofiarom II wojny światowej oraz żołnierzom walczącym w obronie miasta we wrześniu 1939 roku. Dokładnie 87 lat temu pierwsze niemieckie bomby spadły na Tomaszów.

01.09.2026 08:35

Dziś w kraju i na świecie. Środa, 26 sierpnia

Dziś jest środa, 26 sierpnia – dwieście trzydziesty ósmy dzień 2026 roku. Do końca roku pozostało 127 dni. Słońce wzeszło o godz. 5.34, a zajdzie o godz. 19.40. Imieniny obchodzą: Adrianna, Aleksander, Ireneusz, Joanna, Konstancjusz, Maksymilian, Maria, Natalia, Sandra i Teresa.

26.08.2026 09:22

Artykuł sponsorowany

25 sierpnia. Wojna wisiała już w powietrzu, Paryż odzyskał wolność, a muzyka dostała Bernsteina, German i „Graceland”

Są dni, które w kalendarzu wyglądają jak zwykła kartka, dopóki nie zaczniemy jej odwracać. 25 sierpnia prowadzi nas od Biblii Jakuba Wujka, przez ostatnie dni pokoju 1939 roku i kanały walczącej Warszawy, aż do wyzwolenia Paryża. A potem historia ścisza działa i podkręca wzmacniacze: Leonard Bernstein, Wayne Shorter, Gene Simmons, Elvis Costello, Anna German i Paul Simon. Dziś do tej playlisty dochodzą jeszcze US Open, Liga Mistrzów i górski etap Vuelty.

25.08.2026 09:43

Miejska pamięć

Tomaszów uczci 87. rocznicę wybuchu wojny i obrony miasta

W Tomaszowie Mazowieckim odbędą się uroczystości upamiętniające 87. rocznicę wybuchu II wojny światowej oraz walk w obronie miasta. W programie znalazły się poranne i popołudniowe ceremonie, a także wieczorny koncert pamięci.

21.08.2026 22:27

„Rasa panów” nad wykopanym dołem. Niemiecka zbrodnia w okupowanym Tomaszowie

Kolejna rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego przypomina nam nie tylko o bohaterstwie powstańców, lecz także o charakterze niemieckiej okupacji. Nie była ona zwykłym konfliktem dwóch państw ani brutalną administracją czasu wojny. Była systemem opartym na terrorze, rasizmie i przekonaniu, że życie podbitych ludzi nie ma żadnej wartości. Wstrząsający fragment powojennego przesłuchania niemieckiego policjanta, opublikowany przez tomaszowskiego regionalistę i autora książek historycznych Jarosława Pązika, pokazuje ten system z perspektywy Tomaszowa Mazowieckiego.

02.08.2026 13:11

Wojna wciąż ukryta pod ściółką. Niewybuchy odnalezione w lasach Nadleśnictwa Opoczno

Ponad osiemdziesiąt lat po zakończeniu II wojny światowej ziemia wciąż nie powiedziała ostatniego słowa. Na terenie lasów Nadleśnictwa Opoczno odnaleziono niewybuchy pochodzące z czasów wojny. To nie tylko ostrzeżenie dla spacerowiczów, rowerzystów i grzybiarzy. To także kolejny dowód na to, że historia regionu nadal leży płytko pod leśną ściółką — zardzewiała, milcząca, ale wciąż śmiertelnie niebezpieczna.

21.07.2026 21:53 1

Zabrali ich z domów i wymazali ze świata. 600 Polaków przepadło podczas Obławy Augustowskiej

12 lipca 1945 roku rozpoczęła się jedna z najmroczniejszych operacji sowieckiego aparatu terroru na ziemiach polskich. Żołnierze Armii Czerwonej, funkcjonariusze NKWD i kontrwywiadu Smiersz przeczesywali wsie, lasy i miasteczka Suwalszczyzny. Zatrzymano tysiące ludzi. Około 600 z nich nigdy nie wróciło do swoich domów. Do dziś nie odnaleziono ich grobów.

12.07.2026 10:22

Wieś, która żywiła i walczyła. 12 lipca obchodzimy Dzień Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej

Nie miała murów obronnych, schronów ani ciężkiej broni. Miała pola, stodoły i ludzi, którzy dzielili się ostatnim kawałkiem chleba. W czasie niemieckiej okupacji polska wieś stała się zapleczem podziemia, schronieniem dla prześladowanych, ale także celem brutalnych represji. 12 lipca obchodzimy Dzień Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej.

12.07.2026 00:25

Artykuł sponsorowany

Tomaszów Mazowiecki w finale ogólnopolskiego projektu Instytutu Pileckiego. Młodzi ruszyli śladami pamięci

Tomaszów Mazowiecki znalazł się w finale ogólnopolskiego projektu Instytutu Pileckiego „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”. Aż 10 lokalnych zespołów, w tym szkoły i harcerze, przez miesiące odkrywało i opowiadało historie ważnych miejsc pamięci.

15.06.2026 15:55

„Niewypowiedziane” Marty Osińskiej. Książka z Powiatu Tomaszowskiego, która przypomina, że pamięć zaczyna się w rodzinie

Są historie, które przez lata nie pukają do drzwi. Siedzą cicho w szufladach, w pożółkłych fotografiach, w dokumentach owiniętych papierem, w urwanych zdaniach babci, w milczeniu dziadka, który widział zbyt wiele. Aż pewnego dnia ktoś postanawia je wypowiedzieć. Tak narodziła się książka „Niewypowiedziane. Historia prawdziwa” autorstwa Marty Osińskiej, mieszkanki Powiatu Tomaszowskiego i wnuczki więźniów KL Auschwitz-Birkenau.

03.06.2026 18:50

Koncert „Patriotyzm wyrażony w słowach i dźwiękach”

7 września 2025 roku, tuż po mszy świętej, kościół św. Jadwigi Królowej ożyje dźwiękami koncertu „Patriotyzm wyrażony w słowach i dźwiękach”. To międzypokoleniowe wydarzenie ma na celu uczcić pamięć historia II wojny światowej, łącząc młodzież z seniorami w wielogłosowej refleksji nad patriotyzmem.

03.09.2025 20:22