Jak wspominałem we wcześniejszych publikacjach (Moje miasto w rock’n’rollowym widzie czy A jednak Rock’n’Roll) końcowe lata 40-te i wczesne 50-te po zakończonej II Wojnie Światowej były wielką pustynią rozrywki w naszym mieście. Nie było jeszcze telewizji, nie w każdym domu był radioodbiornik. Sytuacja zmuszała ludzi, a w szczególności tomaszowską młodzież do samoorganizowania się. Kino "Mazowsze" (wcześniej, przed rokiem 1954, "Przedwiośnie") przy ul. Jerozolimskiej, choć repertuar filmów był ubogi, pod stałą kontrolą cenzury i Centrali Wynajmu Filmów (CWF) nie zaspakajało potrzeb dla coraz bardziej łaknącego rozrywki, robotniczego społeczeństwa miasta
W systemie socjalistycznym funkcję kulturalnego zabezpieczenia czasu wolnego młodzieży, pełniły świetlice przyzakładowe, o których dokładnie opowiedziałem we wcześniejszych publikacjach. Istniały one przy każdym, dużym przedsiębiorstwie, takim jak: Fabryka Dywanów na Rolandówce, Fabryka Filców Technicznych przy ul. Warszawskiej nad Wolbórką (dziś bawialnia Kajtek), ZPW Mazovia (włókiennicze oddziały A, B, C) przy ulicach Barlickiego, Warszawskiej, H. Sawickiej, ZPW Nowotki w Starzycach, Fabryka Skór przy Konstytucji 3-go Maja (dawna Hanki Sawickiej) czy ZWCh Wistom (dawna Fabryka Sztucznego Jedwabiu) przy ul. Spalskiej (dawna Zubrzyckiego). Jednak symbolem tamtych lat, wczesnego socjalizmu, poza kinem była książka, a właściwie jej czytanie.
Panowała wielka moda na czytanie, organizowaliśmy wyścigi wśród młodych czytających, kto więcej przeczyta książek. Pamiętam, że w mojej klasie prym w czytelniczych zawodach wiódł Jurek Przybysz, który zamieszkiwał w obiektach starej cegielni na Krycha Polu (teraz stoi tu wieżowiec, w którym mieszkam). Dziś jest znanym w Tomaszowie Maz. zbieraczem staroci.
Jurek w swoim najlepszym, czytelniczym okresie, czytał do 10 książek tygodniowo, w co nie wierzyliśmy. Były przypadki, że kilku niedowiarków sprawdzało Jurka ze skutkiem negatywnym dla nich. Był taki okres w naszym życiu, z racji bliskiego zamieszkania byliśmy z sobą bardzoo zżyci. Na co dzień, mogłem osobiście doświadczać jego czytelniczych rekordów. Tym samym tworzyliśmy swoisty ranking czytelniczy. Nie znaczy to, że nie istniały osoby, które cechował książkowstręt. Biblioteki i wypożyczalnie książek były wszędzie: w szkołach, w zakładach pracy, w przyzakładowych świetlicach, na dworcach PKP i PKS (istniały, jako czytelnie dla podróżnych), w domach kultury. Miejska Biblioteka Publiczna w naszym mieście, posiadająca w swych zbiorach najwięcej tytułów, za moich czasów znajdowała się na pierwszym piętrze obecnego budynku Urzędu Miasta, z wejściem od ulicy Mościckiego. Była zawsze kompletnie wypełniona czytelnikami.
W tym okresie kierownikiem biblioteki była nasza, przedwcześnie zmarła poetka Teresa Gabrysiewiczówna. Gdy chciało się wypożyczyć konkretny, rozchwytywany tytuł, trzeba było często przypominać się wypożyczającej osobie, zapisywać do zeszytu i oczekiwać na swoją kolejkę. Choć często oczekiwany wolumin nie zawsze był zwrócony na czas. Dostać się do pracownika wypożyczającego książki, również kosztowało sporo kolejkowego czasu, by niejednokrotnie odejść z przysłowiowym kwitkiem.
To książka i kino, kształtowało moje pokolenie. Książkę miało się zawsze przy sobie, czytało się na przystankach autobusowych, w pociągach, tramwajach, w kolejkach do kina, do sklepów, na plaży i na ławeczce w parku. Po prostu wszędzie. Zakupić książkę można było nie tylko w księgarniach, domach książki. Stoiska z książką były w poczekalniach kin, domach towarowych, w sklepach spożywczych, w kioskach Ruch.
Istniały małe wydawnictwa, o formatach kieszonkowych, jak na przykład Biblioteka Tygrysa (dotyczyła opisywanych wydarzeń i działań z okresu II Wojny Światowej), czy Złotego Kluczyka (kryminały), sprzedawane we wszystkich kioskach Ruch, gdzie oprócz prasy, na czas podróżowania kupowało się mały, jednorazowy egzemplarz. Wszyscy byliśmy oczytani, w mniejszym lub większym stopniu pozytywnie zniewoleni tą czynnością. A jakie to miało znaczenie dla intelektualnego rozwoju człowieka? Ogromne. Niech na to pytanie odpowiedzą sobie pokolenia współczesne – młodzież - wychowana na programach telewizyjnych, komputerach, wirtualnych grach. Całe moje pokolenie swoją młodość, dojrzewanie kształtowało w wymienionych powyżej świetlicach przyzakładowych, chwała im za to, że istniały. Tak było w całym kraju.
Data dodania:
12.10.2020 19:59
Opinie
13 listopada w historii. Nobel dla Reymonta, tragedia Paryża i tomaszowskie ślady niepodległości
Piątek trzynastego. Dzień, który wbrew przesądom nie zawsze przynosił nieszczęście, choć historia zapisała na jego kartach również wydarzenia tragiczne. W 1924 roku Władysław Reymont otrzymał literacką Nagrodę Nobla, a polska literatura po raz kolejny znalazła się w centrum światowej uwagi. W 1956 roku amerykański Sąd Najwyższy potwierdził, że segregacja rasowa w autobusach narusza konstytucję. W 2015 roku Paryż przeżył jedną z najtragiczniejszych nocy w swojej powojennej historii. Co wydarzyło się 13 listopada? Nasze kalendarium historyczne prowadzi również przez niebo rozświetlone tysiącami meteorów, eksperymenty Walta Disneya, muzykę Beatlesów i AC/DC oraz archiwalne dokumenty pokazujące, jak wyglądały narodziny niepodległego Tomaszowa Mazowieckiego. Bo wielka historia zawsze pozostawiała ślady także na naszych ulicach. Data dodania artykułu: 13.11.2026 09:37
KO wyraźnie przed PiS, ale bez większości w Sejmie. Nowy sondaż OGB pokazuje polityczny paradoks
Koalicja Obywatelska z poparciem przekraczającym 37 procent, Prawo i Sprawiedliwość niemal 14 punktów procentowych za nią, a w Sejmie zaledwie cztery ugrupowania. Najnowszy sondaż Ogólnopolskiej Grupy Badawczej (OGB) pokazuje, jak bardzo może zmienić się polska scena polityczna. Paradoks polega jednak na tym, że zdecydowana przewaga w sondażu nie oznacza samodzielnej większości parlamentarnej. Tymczasem aż pięć ugrupowań, na które łącznie wskazuje blisko 18 procent badanych, znalazłoby się poza Sejmem. Data dodania artykułu: 12.11.2026 16:38
Problemy z pamięcią i koncentracją u starszych pracowników. Jak je wykryć i czy można dalej pracować?
Zaburzenia neuropoznawcze u starszych pracowników - jak zobiektywizować ich podejrzenie podczas badań profilaktycznych i jakie konsekwencje niesienie ich rozpoznanie w aspekcie wykonywania pracy? Data dodania artykułu: 12.11.2026 10:48
12 listopada w historii. Blef pomógł uwolnić Tomaszów, a lądownik dotarł do komety
Niepodległość nie wszędzie przyszła 11 listopada. W Tomaszowie Mazowieckim niemieccy żołnierze nadal trzymali broń, a w oknach koszar ustawiono karabiny maszynowe. Dopiero następnego dnia, dzięki determinacji konspiratorów, negocjacjom i fortelowi godnemu wojennego filmu, miasto odzyskało wolność. W tym samym czasie Józef Piłsudski organizował polskie wojsko, a Europa żegnała świat wielkich cesarstw. Co wydarzyło się 12 listopada? Historia tej daty prowadzi przez narodziny polskiego parlamentaryzmu, prześladowania Żydów w nazistowskich Niemczech, dramat wojny w Wietnamie i kosmiczne odkrycia. Są również Genesis, Madonna, Neil Young, wielkie kino i sportowe legendy. Ale dzisiaj szczególne miejsce zajmuje nasza, tomaszowska opowieść o wolności. Data dodania artykułu: 12.11.2026 10:22
Polska odzyskała wolność w 1918 roku, a Tomaszów dzień później. Na oficjalne święto czekano 19 lat
Nie było jednego wielkiego wybuchu radości, jednej zwycięskiej defilady ani jednego podpisu, który po 123 latach niewoli przywróciłby Polskę do życia. Był chaos, strzały na ulicach, rozbrajanie niemieckich żołnierzy i gorączkowe przejmowanie władzy. Była nadzieja, ale również niepewność. 11 listopada 1918 roku Polska zaczęła pisać nowy rozdział swojej historii. W Tomaszowie Mazowieckim okupacja zakończyła się dzień później. Co ciekawe, na ustanowienie oficjalnego Święta Niepodległości trzeba było czekać aż do 1937 roku. Data dodania artykułu: 11.11.2026 10:37
11 listopada w historii. Polska odzyskuje niepodległość, Tomaszów na wolność czeka jeszcze dzień
Historia bywa przewrotna. Potrafi jednego dnia rozdawać korony, obalać imperia, przywracać wolność i odbierać życie tym, którzy o nią walczyli. 11 listopada 1673 roku Jan Sobieski rozbijał pod Chocimiem armię osmańską, otwierając sobie drogę do polskiego tronu. W 1918 roku milkły działa Wielkiej Wojny, a Polska po 123 latach niewoli odzyskiwała niepodległość. Dwadzieścia trzy lata później Niemcy wybrali tę samą datę na pierwszą masową egzekucję pod Ścianą Śmierci w Auschwitz. Ale 11 listopada w historii to również wielka literatura, muzyczne przełomy, filmowe legendy i sportowe triumfy. Jest wreszcie Tomaszów Mazowiecki, gdzie wolność nie przyszła wraz z uroczystym przemówieniem. Trzeba było ją przygotować, wynegocjować i odebrać niemieckiemu okupantowi. Data dodania artykułu: 11.11.2026 09:30
Wieczorny przegląd: rozmowy Ukraina–Rosja, zarzuty o dywersję i decyzje rządu. Tomaszów przed Świętem Niepodległości
Wtorek, 10 listopada 2026 roku, przyniósł wydarzenia, które po raz kolejny przypomniały, jak mocno bezpieczeństwo Polski związane jest z sytuacją za jej granicami. W Abu Zabi rozpoczęły się pierwsze od dziewięciu miesięcy bezpośrednie rozmowy przedstawicieli Ukrainy i Rosji przy udziale Stanów Zjednoczonych. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego ujawniła zatrzymanie dwóch osób podejrzanych o szpiegostwo i dywersję na rzecz Moskwy, a Rządowe Centrum Bezpieczeństwa ostrzegało mieszkańców Lubelszczyzny przed zagrożeniem związanym z rosyjskim atakiem powietrznym. W Warszawie rząd przyjął projekty zmian w prawie karnym i energetyce jądrowej, a także zapowiedział pomoc poszkodowanym w krakowskiej tragedii. Tymczasem Tomaszów Mazowiecki przygotowuje się do jutrzejszych obchodów Święta Niepodległości. Będą uroczystości wojskowe, bieg uliczny i zmiany w komunikacji miejskiej. Data dodania artykułu: 10.11.2026 21:36
Osiem dni, które nauczyły Kijów traktować Warszawę poważnie
„Rok UPA” we Lwowie trwał dokładnie osiem dni. 20 października rada obwodowa jednogłośnie ogłosiła rok 2027 Rokiem Ukraińskiej Powstańczej Armii, Romana Szuchewycza i Ołeha Olżycza. Jednak do 28 października szef obwodowej administracji wojskowej Maksym Kozycki poinformował swoich polskich partnerów, że uchwała nie została podpisana i nie ma mocy prawnej. Do tego czasu informacje o inicjatywie zostały usunięte, a ukraińskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych zdążyło zdystansować się od lwowskich deputowanych. Napięcie opadło. Jednak pomiędzy tymi dwiema datami rozegrała się krótka, a zarazem bardzo wymowna historia o stosunkach polsko-ukraińskich w czwartym roku wojny. Data dodania artykułu: 10.11.2026 09:15
Polecane
Ogłoszenia
Przejdź do kategorii
Lokale, nieruchomości Motoryzacja Zdrowie Strefa życzeń Nauka Różne Turystyka Praca Kupię, sprzedam Usługi i handel
Samorządowy folwark ma się znakomicie. „Każdy musi gdzieś pracować?”
Stanisław Bareja, gdyby żył, nie musiałby dzisiaj wymyślać scenariuszy swoich komedii. Wystarczyłoby, żeby przejrzał listy płac samorządowych spółek, zakładów i instytucji. Znalazłby tam materiał na kolejne „Alternatywy 4”. Tyle że tym razem widzom nie byłoby do śmiechu. Sieć Obywatelska Watchdog Polska ujawniła właśnie skalę zatrudniania radnych w instytucjach zależnych od samorządów, które powinni kontrolować. I chociaż samo zatrudnienie nie jest jeszcze dowodem patologii, trudno nie dostrzec, że polski samorząd stworzył znakomite warunki do rozkwitu politycznych synekur. Tomaszów Mazowiecki i powiat tomaszowski nie są od tej choroby wolne.
Wojewoda stwierdziła wygaśnięcie mandatu pisowskiej radnej Pauliny Sochy
W samorządowej polityce można przegłosować budżet, sprzedaż nieruchomości, zmianę statutu, a nawet najbardziej kontrowersyjną uchwałę. Nie można jednak przegłosować obowiązywania ustawy. Tymczasem w Tomaszowie Mazowieckim przez wiele miesięcy trwał spór, w którym na jednej szali znalazły się przepisy antykorupcyjne, a na drugiej stanowisko części radnych broniących mandatu Pauliny Sochy. 6 listopada 2026 roku wojewoda łódzka Dorota Ryl wydała zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie jej mandatu. Dziewięć stron uzasadnienia to nie tylko analiza prawna. To również dokument, który stawia niewygodne pytania o sposób funkcjonowania tomaszowskiego samorządu, polityczną odpowiedzialność i granice lojalności.
Czerniewice na podium mistrzostw Polski w bilardzie. Liliana Pasik ze złotem, Julia Włodarczyk z brązem
Błękitne sukno, biała bila, dziewięć kolorowych kul i cisza, w której niemal słychać bicie serca. Tutaj nie wygrywa najsilniejszy. Zwycięża ten, kto potrafi zachować zimną krew, przewidzieć kilka ruchów naprzód i wykonać decydujące uderzenie wtedy, gdy ręce mają prawo zadrżeć. Właśnie w takiej dyscyplinie niewielkie Czerniewice pokazały całej Polsce, że wielki sport nie musi rodzić się w wielkich miastach. Liliana Pasik została mistrzynią Polski młodzików w bilardzie, Julia Włodarczyk zdobyła brązowy medal, a Julia Przeorska zakończyła rywalizację na piątym miejscu. Wszystkie trzy reprezentują UKS Promyk Czerniewice.
Tomaszów pobiegł dla Niepodległej. Biało-czerwone święto sportu z Wandą Panfil
Nie wszyscy musieli wygrać, by wszyscy mogli poczuć się zwycięzcami. 11 listopada ulice Tomaszowa Mazowieckiego ponownie wypełniły się biało-czerwonymi barwami, sportowymi emocjami i radością wspólnego świętowania. XXI Tomaszowski Bieg Niepodległości zgromadził uczniów, mieszkańców i przedstawicieli różnych środowisk. A wszystko po to, by w 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości pokazać, że patriotyzm ma wiele twarzy. Jedną z nich jest wspólnota budowana przez sport.
Zimne prysznice i sygnały o parzącej saunie. Radna pyta o stan „Złotej Rybki” w Tomaszowie
W bajkach złota rybka spełnia trzy życzenia. W Tomaszowie Mazowieckim oczekiwania mieszkańców są znacznie skromniejsze: ciepła woda pod prysznicem, sprawna sauna i możliwość korzystania z części rekreacyjnej basenu. Tymczasem z interpelacji radnej Agnieszki Walasik wynika, że z tymi podstawowymi wygodami może być poważny problem. Najbardziej niepokoją zgłoszenia dotyczące sauny parowej, w której z dysz miałoby wydobywać się gorące powietrze grożące oparzeniem. Czy popularna pływalnia przy Szkole Podstawowej nr 10 potrzebuje pilnych napraw? A może także dokładniejszej kontroli stanu technicznego?
Joanna Kordula gościła w miejskiej bibliotece. Spotkanie z pisarką i tomaszowianką
Joanna Kordula była gościem Miejskiej Biblioteki Publicznej w Tomaszowie Mazowieckim. Spotkanie autorskie odbyło się w czytelni, gdzie pisarka odpowiadała na pytania prowadzącej.
Cztery domy i nowa droga w Twardej. Inwestycja wraca, choć wcześniej gmina powiedziała „nie”
Cztery domy jednorodzinne, droga dojazdowa i plac manewrowy. Na pierwszy rzut oka zwyczajna inwestycja mieszkaniowa, jakich wiele pojawia się w podtomaszowskich miejscowościach. Jednak dwa obwieszczenia opublikowane 9 listopada 2026 roku w Biuletynie Informacji Publicznej Gminy Tomaszów Mazowiecki mają znacznie ciekawszą historię. Okazuje się bowiem, że podobne zamierzenie na tych samych działkach było już przedmiotem postępowania, które zakończyło się odmową ustalenia warunków zabudowy. Teraz sprawa powraca. I rodzi pytania nie tylko o przyszłe domy, ale również o kierunek rozwoju Twardej.
Oczyszczalnia ER-DROB w Zawadzie: postępowanie zawieszone. Jakich uzupełnień zażądały trzy instytucje?
We wrześniu pytaliśmy, dla jakiego zakładu przemysłowego ma powstać oczyszczalnia ścieków i myjnia samochodowa w Zawadzie. Dzisiaj znamy już inwestora. To spółka ER-DROB z Kolonii Zawady. Tymczasem postępowanie środowiskowe, które miało przybliżyć realizację przedsięwzięcia, zostało zawieszone. Nie z inicjatywy urzędu, lecz na wniosek samego inwestora. Wcześniej trzy instytucje wezwały do uzupełnienia dokumentacji. Co wymaga wyjaśnienia? Tego opublikowane obwieszczenie już nie ujawnia.Wasze komentarze
Autor komentarza: Ujazd
Treść komentarza: Juz mieli ponad 10 lat temu prostować S8 już jeden się chwalił że będzie węzeł Ujazd okazało się to wszystko kłamstwem!teraz mimo upływu czasu też kłamią !wtedy ko dzisiaj ko z psl!
Źródło komentarza: Północna obwodnica Tomaszowa wraca do gry. Miasto zamawia koncepcję trasy przez rzekę i tory
Autor komentarza: mieszkaniec
Treść komentarza: Jest tylko jeden na to sposób - nie głosujmy na żadną opcję polityczną startującą do samorządów. Tylko stowarzyszenia, fundacje i inne zorganizowane grupy mieszkańców. I pamiętajmy też o tych wszystkich co już "działąli" w partiach na nich też nie głosujmy !!!!!!
Źródło komentarza: Samorządowy folwark ma się znakomicie. „Każdy musi gdzieś pracować?”
Autor komentarza: Ajdejano
Treść komentarza: Te wszystkie polskie "samorządy", to parodia albo raczej tragedia prawdziwego samorządu. Szkoda dalej strzępić język i szkoda czasu zajmowania się na tym tematem.
Źródło komentarza: Samorządowy folwark ma się znakomicie. „Każdy musi gdzieś pracować?”
Autor komentarza: Ajdejano
Treść komentarza: Te!!! Schlomo !!! Wy - pejsole jesteście znani z tych różnych seksualnych zboczeń (pedofilia, animals, homoseksualizm, sodomia). Więc odpie5dol się od naszych, katolickich księży i nie zapominaj, że syn mojego Boga też był pejsolem, a ty- frajerze, jesteś zwykłym, marnym prochem na tej Ziemi i wyżej tego swojego obrzezanego nie podskoczysz - żydowski palancie.
Źródło komentarza: Kompletne zezwierzęcenie bezmyślnej gawiedzi. Pedofil zatrzymany
Autor komentarza: Ajdejano
Treść komentarza: Niemiecka rodzina tego "polskiego" premiera, to mieszana rodzina niemiecko-polska (kaszubska). Babka "polskiego" premiera była czystą niemką i m. innymi dlatego w rodzinie Tusków mówiło się głownie po niemiecku. I tusk też był wychowany po niemiecku i dlatego od zawsze działał w Polsce jako typowy szwab. I dlatego ja nazywam tego człowieka w cudzysłowie "polski" premier. PS. Po czym poznaję, że ten facet jest ryży? Po jego włosach. Przecież nie jest pięknym i przystojnym brunetem lub blondasem - co?!
Źródło komentarza: S12 przez Tomaszów jednak bez odwrotu. Ministerstwo ujawnia liczbę rozbiórek i nowy harmonogram
Autor komentarza: Ajdejano
Treść komentarza: Autorze- mistrzu pingpongowej piłeczki: jeżeli jest mowa o Wiadernie, Małych Grotach, Białej Górze i Wąwale, to chyba należałoby napisać, że planowane warianty przechodzą nie na południowy wschód, a na południowy zachód od Tomaszowa. No, taki upierdliwy już jestem.
Źródło komentarza: S12 przez Tomaszów jednak bez odwrotu. Ministerstwo ujawnia liczbę rozbiórek i nowy harmonogram
Reklama
Reklama



Napisz komentarz
Komentarze