Od 1828 roku Antonii Ostrowski rozpoczął starania o nadanie osadzie praw miejskich. 6 sierpnia 1830 roku, postanowieniem Rady Administracyjnej Królestwa Polskiego Tomaszów uzyskał prawa miejskie, przysługujące miastom prywatnym. Akt erekcyjny zatwierdził m.in. nazwę miasta Tomaszów Mazowiecki, określił jego granice, zapewnił dochody kasie miejskiej.
W granicach miasta znalazły się: dawna osada Precz Bieda, dzielnica położona po lewej stronie rzeki Wolbórki, dwie dzielnice prawobrzeżne, tereny browaru i gorzelni. Łącznie obszar miasta w roku 1830 zajmował 277,7 ha.
Zgodnie z przywilejami miast prywatnych nie wytyczono rewiru żydowskiego. Osiedlanie żydów uzależnione było od uzyskania pozwolenia dziedzica.
Regulacja miasta miała zostać przeprowadzona przez mierniczego Grohmana. Z uwagi na wybuch powstania listopadowego i jego udział w nim Antoniego Ostrowskiego nie została ona nigdy w pełni przeprowadzona. Dobra Ostrowskich zostały skonfiskowane i przeszły na własność Skarbu Państwa. Antoni hr. Ostrowski, za udział w powstaniu oraz poparcie wniosku sejmowego dotyczącego detronizacji cesarza Rosji z tronu polskiego został skazany zaocznie na śmierć.
Represje popowstaniowe dotknęły również rozwijający się prężnie w Tomaszowie przemysł. Nastąpił zastój, bezrobocie spowodowane cofnięciem przez Rosjan ceł protekcyjnych na eksport.
Od 1844 roku Tomaszów stał się miastem rządowym. Wyłączony został z dóbr Ujazd. Nadano mu przywileje miast fabrycznych, podobnie jak Zgierz i Łódź. Spowodowało to również konieczność wytyczenia getta żydowskiego dla 150 rodzin.
W 1826 A. Ostrowski przeniósł ze wsi Tobiasze do Tomaszowa parafię katolicką razem z kościółkiem Św. Wacława, który został umieszczony przy ulicy Wieczność (dzisiejsza Słowackiego), na terenie pierwszego katolickiego cmentarza. W tym miejscu nasuwa się pewna refleksja. Ten sam drewniany zabytkowy kościół został rozebrany pod koniec XX wieku. Miał zostać przeniesiony do Twardej. Nikt, nigdy nie zdołał go odbudować. Dzisiaj praktycznie już nic z niego nie pozostało. To co udało się przeprowadzić hr. Ostrowskiemu, nie udało się zrobić ponad 150 lat później.
W roku 1822 do Tomaszowa przeniesiono szkołę elementarną w Tobiaszach. Szkoła nie miała stałej siedziby.
Osada rozwijała się w bardzo szybkim tempie. W 1830 roku liczyła już 3250 osób.
Powtórne ożywienie gospodarcze nastąpiło po roku 1857, czyli po cofnięciu przez Rosjan restrykcji eksportowych.
W latach 1862 - 1864 wybudowano w mieście kościół pod wezwaniem Św. Antoniego. Miasto od 1877 posiadało również mały (40 łóżek) szpital miejski. W roku 1908 pojawiły się pierwsze, gazowe latarnie uliczne.
W latach 1897 - 1902 wzniesiono gotycki kościół ewangelicki pod wezwaniem Zbawiciela.
Istotnym dla gospodarczego rozwoju miasta było otwarcie w 1884 r. połączenia kolejowego Tomaszów - Koluszki. Zaczął rozwijać się tzw. wielki przemysł. Tomaszów stał się jednym z ważniejszych ośrodków przemysłu włókienniczego w okręgu łódzkim.
W 1885 r. w mieście działało 20 dużych fabryk oraz 100 małych zakładów sukienniczych, w tym 20. Powstały fabryki Bernsteina, Hintzego, Kronenberga, Rollanda (fabryka dywanów). W 1910 r. powstała Tomaszowska Fabryka Sztucznego Jedwabiu (TFSJ) - jedna z pierwszych w Europie fabryk produkujących włókna sztuczne.
Podziel się
Napisz do nas!
Jeśli masz interesujący temat, który możemy poruszyć lub byłeś(aś) świadkiem ważnego zdarzenia - napisz do nas.
