Dziś w kraju i na świecie (sobota, 12 września)

Imieniny obchodzą dziś m.in. Maria, Maja, Gwidon, Piotr, Marlena, Franciszek, Amadeusz, Cyrus, Macedoniusz, Radzimir, Sylwin i Tacjan.

12 września obchodzimy również Święto Wojsk Lądowych, którego data nawiązuje do zwycięstwa wojsk Jana III Sobieskiego pod Wiedniem w 1683 roku. W tym roku właśnie dziś przypada także Światowy Dzień Pierwszej Pomocy, obchodzony w drugą sobotę września.

Kalendarium historyczne

391 lat temu – 1635 r. – w Sztumskiej Wsi zawarto rozejm polsko-szwedzki. Na jego mocy Szwedzi wycofali się z miast i portów Pomorza Gdańskiego. Pozostali jednak w Inflantach.

343 lata temu – 1683 r. – rozegrała się jedna z najsłynniejszych bitew w dziejach Europy. Pod Wiedniem koalicja wojsk chrześcijańskich dowodzona przez króla Jana III Sobieskiego pokonała armię Imperium Osmańskiego. Zwycięstwo, którego symbolem stała się szarża polskiej husarii, zatrzymało turecką ofensywę na stolicę Habsburgów.

105 lat temu – 1921 r. – we Lwowie urodził się Stanisław Lem, pisarz, filozof, futurolog i jeden z najważniejszych autorów światowej literatury science fiction. „Solaris”, „Cyberiada”, „Dzienniki gwiazdowe”, „Powrót z gwiazd” czy „Opowieści o pilocie Pirxie” uczyniły go jednym z najbardziej rozpoznawalnych polskich pisarzy na świecie. Zmarł w 2006 roku.

96 lat temu – 1930 r. – w Warszawie urodził się Piotr Skrzynecki, współtwórca, wieloletni konferansjer i niekwestionowany duch krakowskiej Piwnicy pod Baranami. Zmarł w 1997 roku.

87 lat temu – 1939 r. – podczas kampanii wrześniowej pierwsze oddziały niemieckie podeszły pod Lwów. Tego samego dnia alianci zachodni podczas konferencji w Abbeville zdecydowali o wstrzymaniu działań ofensywnych przeciwko Niemcom.

85 lat temu – 1941 r. – w Tarnowie Niemcy rozstrzelali Helenę Marusarzównę, znakomitą narciarkę i wielokrotną mistrzynię Polski. Podczas okupacji działała w konspiracji jako kurierka tatrzańska. Miała zaledwie 23 lata.

81 lat temu – 1945 r. – Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej uznał za nieobowiązujący konkordat zawarty między Polską a Stolicą Apostolską w 1925 roku.

76 lat temu – 1950 r. – prymas Polski kard. Stefan Wyszyński oraz kard. Adam Sapieha wystosowali list do Bolesława Bieruta, protestując przeciw represjom wobec Kościoła i ograniczaniu roli religii przez komunistyczne państwo.

58 lat temu – 1968 r. – w Warszawie zmarł Ryszard Siwiec. Cztery dni wcześniej, 8 września, podczas centralnych dożynek na Stadionie Dziesięciolecia dokonał samospalenia w proteście przeciwko udziałowi wojsk państw Układu Warszawskiego w inwazji na Czechosłowację.

45 lat temu – 1981 r. – arcybiskup Józef Glemp objął funkcję prymasa Polski. Dwa miesiące wcześniej Jan Paweł II mianował go arcybiskupem metropolitą gnieźnieńskim i warszawskim. W 1983 roku Glemp został kardynałem.

37 lat temu – 1989 r. – Sejm powołał rząd Tadeusza Mazowieckiego, pierwszego niekomunistycznego premiera Polski po zakończeniu II wojny światowej. Był to jeden z symbolicznych momentów końca systemu komunistycznego.

36 lat temu – 1990 r. – w Warszawie zmarła Irena Eichlerówna, jedna z najwybitniejszych polskich aktorek teatralnych XX wieku, przez dziesięciolecia związana m.in. z Teatrem Narodowym.

35 lat temu – 1991 r. – w Chicago zmarł Feliks Konarski „Ref-Ren”, pisarz, poeta i artysta związany z 2. Korpusem Polskim gen. Władysława Andersa. To on napisał słowa jednej z najbardziej przejmujących polskich pieśni wojennych – „Czerwonych maków na Monte Cassino”.

30 lat temu – 1996 r. – ustanowiono Święto Wojsk Lądowych, obchodzone 12 września dla upamiętnienia zwycięstwa Jana III Sobieskiego pod Wiedniem.

25 lat temu – 2001 r. – po zamachach terrorystycznych z 11 września NATO po raz pierwszy w swojej historii uruchomiło procedury związane z art. 5 Traktatu Północnoatlantyckiego, zgodnie z którym zbrojny atak na jednego z sojuszników traktowany jest jak atak na wszystkich.

5 lat temu – 2021 r. – w Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie odbyła się beatyfikacja prymasa Polski kard. Stefana Wyszyńskiego oraz matki Elżbiety Róży Czackiej.

Tego dnia w muzyce

1944 r. – w Galveston w Teksasie urodził się Barry White, właściciel jednego z najbardziej charakterystycznych głosów w historii soulu. Świat zna go z takich przebojów jak „You’re the First, the Last, My Everything” czy „Can’t Get Enough of Your Love, Babe”. Trzykrotnie zdobywał nagrodę Grammy. Zmarł w 2003 roku.

1970 r. – album „Cosmo’s Factory” Creedence Clearwater Revival znalazł się na pierwszym miejscu brytyjskiej listy albumów. Na płycie znalazły się m.in. „Who’ll Stop the Rain”, „Travelin’ Band” i „Up Around the Bend”.

Tego samego dnia Smokey Robinson & The Miracles zdobyli pierwsze miejsce brytyjskiej listy singli utworem „The Tears of a Clown”, napisanym przez Stevie Wondera, Hanka Cosby’ego i Smokeya Robinsona.

1984 r. – w Sztokholmie urodziła się Petra Marklund, szerzej znana pod pseudonimem September. Międzynarodową popularność przyniósł jej przede wszystkim taneczny przebój „Cry for You”.

1987 r. – ścieżka dźwiękowa filmu „La Bamba” znalazła się na pierwszym miejscu amerykańskiej listy Billboard 200. Film opowiadał historię Ritchiego Valensa, którego karierę przerwała katastrofa lotnicza z 1959 roku. W tym samym wypadku zginęli Buddy Holly i J.P. „The Big Bopper” Richardson.

1989 r. – Aerosmith wydał dziesiąty album studyjny „Pump”. Płyta przyniosła m.in. „Love in an Elevator”, „Janie’s Got a Gun”, „The Other Side” i „What It Takes” i stała się jednym z największych sukcesów w historii zespołu.

1994 r. – ukazał się debiutancki album Kasi Kowalskiej „Gemini”. Piosenki „Wyznanie”, „Jak rzecz” i „Oto ja” należały do największych polskich przebojów połowy lat 90., a sprzedaż płyty przekroczyła 300 tys. egzemplarzy.

1997 r. – zmarł Stig Anderson, założyciel Polar Music, menedżer i jedna z osób stojących za światowym sukcesem grupy ABBA.

1999 r. – Vengaboys z piosenką „We’re Going to Ibiza!” znaleźli się na pierwszym miejscu brytyjskiej listy singli. Taneczny przebój był nową wersją utworu „Barbados” grupy Typically Tropical z 1975 roku.

2000 r. – Christina Aguilera wydała „Mi Reflejo”, swój pierwszy album nagrany po hiszpańsku. Znalazły się na nim zarówno nowe utwory, jak i hiszpańskojęzyczne wersje przebojów z jej debiutanckiej płyty.

2003 r. – w Nashville zmarł Johnny Cash, jeden z najbardziej wpływowych amerykańskich muzyków XX wieku. „I Walk the Line”, „Ring of Fire” i „Man in Black” przeszły do historii muzyki country i rocka. Cash miał 71 lat.

Dziś w kraju

W Tryńczy na Podkarpaciu odbędzie się Konkurs na najładniejszy wieniec dożynkowy o nagrodę Prezydenta RP, poprzedzający niedzielne Dożynki Prezydenckie. Z uczestnikami spotka się pierwsza dama Marta Nawrocka.

Prezentację wieńców zaplanowano na godz. 15.00, a ogłoszenie wyników na 17.30. Zwycięski wieniec zostanie dzień później przekazany prezydentowi podczas głównych uroczystości dożynkowych.

Dziś na świecie

W Nowym Delhi trwa szczyt państw BRICS. Przywódcy rozszerzonego ugrupowania rozmawiają m.in. o handlu, inwestycjach, bezpieczeństwie energetycznym, reformie światowych instytucji oraz trwających konfliktach w Ukrainie i na Bliskim Wschodzie.

Gospodarzem spotkania jest premier Indii Narendra Modi, a w wydarzeniu uczestniczą przywódcy m.in. Chin, Rosji i Iranu. Spotkanie odbywa się w czasie poważnych różnic interesów pomiędzy państwami tworzącymi BRICS i jest testem zdolności ugrupowania do wypracowania wspólnego stanowiska w najważniejszych kwestiach międzynarodowych.

Wieczorem poznamy także laureatów 83. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Wenecji. O Złotego Lwa rywalizuje 21 filmów. Wśród szeroko komentowanych produkcji znalazły się m.in. „NAZA” Yuvala Abrahama i Rachel Szor, „Wild Horse Nine” Martina McDonagha, „Woman Unknown” May el-Toukhy i „Bunker” Floriana Zellera.

Międzynarodowemu jury przewodniczy Maggie Gyllenhaal, a wraz z nią nagrody przyznają Kaouther Ben Hania, Daniel Blumberg, Francesco Casetti, Xavier Giannoli, Shahrbanoo Sadat i Johnnie To. Festiwal, rozpoczęty 2 września, zakończy się dzisiejszą galą.