Przejdź do głównych treściPrzejdź do wyszukiwarkiPrzejdź do głównego menu
poniedziałek, 16 listopada 2026 04:05
Z OSTATNIEJ CHWILI:
Reklama
Reklama

Z Tomaszowa do Piotrkowa oczami Emilii Topas-Berensztajn

Dawniej podróże wyglądały zupełnie inaczej niż w czasach obecnych. Prymitywne z perspektywy naszych czasów środki lokomocji podążające po nieprzyjaznych często szlakach umożliwiały jednak dokładniejszą obserwację otoczenia. 100 lat temu podróżny niemal zaglądał na ludzkie podwórka, oglądał domy, zabudowania gospodarskie, „dotykał” wzrokiem przydrożnych kapliczek, drzew, podziwiał kościoły i dumał nad codziennym życiem spotkanych mieszkańców.
 
W pierwszej połowie maja 1900 r. w taką oto podróż z Tomaszowa do Piotrkowa udała się Emilia Topas-Bernsztajnowa, znany ówcześnie społecznik, właścicielka księgarni i biblioteki w Tomaszowie. Swoimi spostrzeżeniami i barwnym, choć nierzadko kreślonym w szarej tonacji opisem otoczenia podzieliła się z czytelnikami wydawanego w Piotrkowie czasopisma „Tydzień” (nr 21 i 22 z 27 maja i 3 czerwca 1900 r.), przez co możemy poznać dawny wygląd miejscowości leżących na szlaku jej podróży.
 
Swój opis zaczęła o odzachodnich granic Tomaszowa:
 
U zachodniego skraju miasta, tu gdzie szosa pomiędzy dwiema ścianami młodego zagajnika skręca w prawo, grunt podnosi się nieznacznie. Przed laty, aż do tego miejsca nie widać było nic, jeno gąszcz jeden puszczy niebotycznej. Dziś ledwo o tem sterczący gdzieniegdzie pień zaświadczy. Miejsce lasu aż po pierwszy wiorstownik [wł. wiorsta – niemetryczna rosyjska miara długości po 1835 r. równa 1066,78 m. – przyp. red.] zajęły pola, kartofliska, albo i czarny smutny ugór. Droga wciąż lekko idzie pod górę, aż dopóki koła nie zadudnią po porządnym dość długim moście wiszącym nad krętym strumieniem, jednym z dopływów Wolborki, toczącym się leniwo w zarosłem trzciną i łopianem łożysku [obecnie w tym miejscu znajduje się niebieski nitowany most – przyp. red.]. Za mostem, z falisto położonych gruntów, wieś Zawada długim szeregiem chałup patrzy z góry na drogę, biegnącą u stóp jej równą liniją ku Chorzęcinowi. Chałupy ciągną się 2½ wiorstowym sznurem począwszy od Niebrowa, a wszystkie one mają wygląd porządny, dostatni. Wiele między niemi nowych, z cegły stawianych, o porządnych choć nie dużych okienkach, z pachnącą geraniją, lub białą i różową pelargoniją. Miłe jednak wrażenie pierzcha, o ile wzrok podniesieniem ku dachom: wszystkie one bowiem, nawet na chałupach murowanych, słomą szyte. Dreszcz grozy wstrząsa nerwami na myśl, jakie jedna drobna iskierka wnieść może zniszczenie w one ciche siedziby. U początku wsi, wprost chałup, młody zagajnik. Dalej nieco, uśmiecha się oku wesoło, zielona, niby aksamitna ruń pól gospodarskich; tylko że wszystkie one na małe pokrajane szmatki, lichemi ogrodzone opłotkami, wyglądają jak uwięzione. Że też człowiek zepsuć musi zawsze robotę natury!.. Na opłotkach mienią się w słońcu kolorowe chusty, przez baby porozwieszane, gdzieniegdzie przed chałupą kilka drzew starych, dziwem nie wyrąbanych, ogrodził gospodarz i ma cień przed zagrodą.
 
Zawadzie, która niewątpliwie zafascynowała Berensztajnową, poświęciła dużo miejsca, cofając się także do jej historii, mówiąc o jej wybitnej roli w fabrycznej historii Tomaszowa i jej późniejszym upadku:
 
Z 82 domków sukienniczych jedne porozpadały się same, inne rozebrała na opał bezwzględna ręka nędzy. Fundamenta pod kościół rozsypały się w gruzy, ogrody spacerowe chwastem zarosły, zdziczały, w końcu znikły bez śladu. W jednej tylko dolince, pod resztkami niewyrąbanego lasu, parę krzaczków, róż zdziczałych, sterczy po dziś dzień, jakby na świadectwo lepszej, minionej dawno przeszłości. Dawnej Zawady ni śladu. Las legł pod toporem, a w miejscu gdzie stare dęby i sosny dumnemi szczyty tonęły w obłokach, dziś tkwią sztywne słupy telefoniczne, łączące Zawadę z Ujazdem […], dalej nabytek nowej doby, młyn parowy czerwieni się z po za drzew.
 
Kolejnym etapem podróży był Chorzęcin, wieś leżąca obecnie na granicy powiatu tomaszowskiego i piotrkowskiego, która jak przypomina Berensztajnowa była „kolebką” Tomaszowa. Opisuje ją tak:
 
Podobna długim sznurem chałup do Zawady, tylko o wiele mniejsza, milsze od tej ostatniej robi wrażenie tem, że przed każdą prawie chałupą mieści się ogródek, mieniący się czerwonemi i lila georginijami, żółtemi słonecznikami i t. p. Ale co uderza oko tak tu jak w Zawadzie, a szczególnie w tej pierwszej, to na ścianach większości chat porobione wapnem ozdoby: okrągłe niby gomułki, na jednych świeże zupełnie, na innych pozamazywane, jakby poprzekreślane. I istotnie poprzekreślane. Gomułki owe bowiem mają oznaczać, że w chałupie jest jedna lub więcej „dzieuch” do wzięcia; pozamazywane – ostrzegają konkurentów, że tu gospodarskie córki już „żeniate”. Chałup murowanych tu niewiele; tylko karczma z cegły stawiana. Zawada wogóle od Chorzęcina bogatszy ma wygląd. W końcu wsi, na skręcie drogi, na wzgórku za murowanym parkanem o żelaznej kracie, wznosi się bardzo ładny kościołek z gotyckiemi wieżyczkami i murowaną dzwonnicą, ukończony w r. 1893. […]Ostaje od kościoła cmentarz, opasany od frontu murowanym parkanem, zaś tylna i boczna część niby wałem z kamienia; z po za niego góruje wysoko kapliczka, wyglądają czubki grobowców i krzyżów.
 
Kościół w Chorzęcinie musiał bardzo spodobać się Berensztajnowej, bo dość dokładnie opisała jego bogate i jak mówiła, piękne wnętrze. Jadąc od strony Chorzęcina w kierunku Wolborza, pierwszą napotkaną przez Berensztajnową miejscowością ówczesnej gminy Bogusławice była wieś Krzykowice, którą nazwała tak jak mówili miejscowi, czyli „Ścikowice”. Samej wiosce nie poświęciła dużo miejsca:
 
O jakie półtorej wiorsty od Chorzęcina, rozsypała się po obu stronach szosy wioska Ścikowice o 10 dymach, niczem się nie różniąca od innych takich małych siedzib.
 
 
Bardziej zafascynowały ją lokalne „ciekawostki” oraz walory przyrodnicze podwolborskiej okolicy, które opisała niezwykle obrazowo:
 
Od Ścikowic droga jednostajna, płaska, pusta, aż do kaplicy, którą już na drodze ku Wolborzowi wystawił chłop tamtejszy Łaski, zbogaciwszy się w Warszawie. Dawniej w miejscu tem była gospoda „Wesoła” [w księgach ludności stałej z 1845 jest rzeczywiście mowa o drewnianej karczmie w Krzykowicach – przyp. red.]. W bliskości kaplicy całe obszary końskiego zębu [odmiana kukurydzy o wydłużonych ziarnach – przyp. red.] tak wysokiego, że dobrze się w nim schowa koń z jeźdźcem. Dalej trochę, na lewo, na pagórkowatej przestrzeni, masa jakby w ziemię powtykanych rózeczek: „gdy nie będzie nas, będzie z tego las”. Wokół pusto, głucho. W prawo i w lewo, na nieużytkach, nad płachtami żółtego piasku, zielenią się gdzieniegdzie, oazom na pustyni podobne, spiczaste kępki jałowcu, to znowu skrzy się w słońcu wielki kwadrat łubinu, lub czerni świeżo zorane poletko. W dali niebieszczeje las, a na jego tle, zależny od kaprysów wiatru, to wolniej, to szybciej wymachuje śmigami wiatrak z rozpaczliwemi ruchami rąk wzywających pomocy. A wkoło pusta, zabójczo jednostajna płaszczyzna. Aż znowu stajesz nad Wolbórką. Kapryśnica coraz to inną na siebie bierze postać: to płynie równym, spokojnym ruczajem, to wrzyna się wazką strużką między wał zieleni, to znów szklistą taflą rozlewa się szeroko. Pod miastem rwący jej potok obraca wielkie koło młyńskie i tak figluje wciąż na paromilowej przestrzeni […].    
 
W tym zachwycie pięknem przyrody, Berensztajnowa stanęła w końcu u bram podupadłego (po odebraniu niecałe 40 lat wcześniej praw miejskich) i zniszczonego (m.in. wskutek wielkiej powodzi z 1893 r. która zalała m.in. cały rynek oraz częstych pożarów) Wolborza. Zubożenie wsi, którą mimo wszystko nazywa miasteczkiem, zauważyła tomaszowianka, pisząc:
 
Minąwszy most, wehikuł w istnych konwulsyjach niesie cię po niemożliwym bruku wązkiej żydowskiej uliczki [ulica Warszawska – przyp. red.]. I oto ów Wolbórz, po którym stąpały pierwsze powagi kraju, świeckie i duchowne, woła do ciebie swemi dwoma rzędami chałupek biało otynkowanych, o kilku koślawych schodkach ułożonych z brukowców: „sic transit gloria mundi”! Najpokaźniejszy – to domek rabina z czerwonej cegły; wprost niego i sklepik z wiktuałami, brudny, cuchnący, herbaciarnia i traktyjernia zarazem. W dalszym ciągu szyja ulicy jeszcze się zwęża, a u jej wylotu ukazuje się duży czworobok: rynek. Domki tu już porządniejsze, murowane, niektóre nawet z ganeczkami, sąd, bardzo ładny domek z balkonikiem, gdzie mieści się apteka i mieszka doktór.  Pośrodku rynku kościół. Obszerny, czworograniasty, wcale z zewnątrz imponującego nie robi wrażenia. Biało otynkowany, przysadzisty, ze swemi okratowanemi, nieproporcyjonalnie wielkiemi oknami, wygląda raczej na urząd jakiś lub coś w tym rodzaju, niż na świątynię. Miedzią jedynie pokryte wieże dodają mu powagi. 
 
Wnętrze kościoła opisuje z umiarkowaną fascynacją, choć mówi o wielu cennych obrazach. Opisując rynek pisze m.in. o ruinach zamku i widoku na cmentarz leżący na wzniesieniu pod Bogusławicami:
Naprzeciw kościoła plebanija. Przed trzydziestu laty, stał tu jeszcze obok niewielki, ale piękny ratusz w gotyckim stylu, z wysoką wieżycą; dziś z poza kościoła sterczą jego zwaliska, mchami i zielskiem porosłe, wisząc niby ogród Semiramidy nad zapadłemi piwnicami i lochami więziennemi. Nieopodal, na wzgórzu cmentarz, ze staruszką pochyloną kapliczką, z nieregularnie jakby przypadkowo porozrzucanemi grobami.
 
Minąwszy rynek Berensztajnowa widzi początek ulicy Piotrkowskiej (dzisiejsza ulica Modrzewskiego), którą dojeżdża do granic Wolborza (sznur domów w kończył się wtedy na wysokości dzisiejszej ulicy Sportowej):
 
W drugiej części miasteczka domki już porządniejsze, wszystkie prawie murowane, bruk tylko taki sam marny. Z miasta wjeżdżasz w aleję lip starych, po za któremi z jednej strony, z poza kępy zieleni, błyska lustrzanemi szybami domek maleńki, samotny. Temu to podobno domkowi zawdzięczamy doskonałą szosę tutejszą. Kiedy bowiem wpływowa jakaś gruba ryba, jeżdżąc w częste odwiedziny do zamieszkałej tam piękności, utknęła raz nosem w błocie, wytężyła nareszcie usilne swe starania w kierunku „dobra publicznego”.
 
Berensztajnowa opisała ówczesny wygląd oddalonego nieco od osady Pałacu Biskupów Kujawskich, w którym mieściły się od połowy XIX w. koszary wojskowe, przez co był on bardzo zdewastowany:
 
Na lewo od owej lipowej alei widnieje pałac biskupi z 365 oknami, symbolami dni w roku, 52 kominami – tygodni, i 12 bramami – miesięcy. Dawna rezydencyja książąt kościoła niczem na zewnątrz nie przypomina minionej ongi świetności. Widzisz tylko przejeżdżając, ciężki żółty budynek z pawilonami, o niezliczonej ilości okien, nie imponujący ani położeniem, ani architekturą, nie wyglądający też na takiego, jakim jest, starca. Ząb czasu oszczędził mury, nad któremi przepłynęły wieki; wewnątrz jednak ani cienia już dawnego blasku, wspaniałych makat, misternych sprzętów i t. p.
 
Mijając Wolbórz zdobywa się jeszcze na refleksję:
 
Ani się śni dzisiejszym mieszkańcom Wolborza, przeważnie biednym żydkom handlarzom, że stąpają przed wieki wydeptanemi śladami najpierwszych luminarzy kraju.
 
 
Zmierzając konsekwentnie w kierunku Piotrkowa nie zatrzymuje na dłużej swoich myśli przy kolejnych miejscowościach, jakby wystarczyło jej to co zdążyła już zobaczyć. Dalsza drogę, aż do wrót miasta opisuje bardzo skrótowo:
 
Za krzyżem, starością omszałym, ukryta w gąszczu drzew, rozsypała się we dwa rzędy mała wioseczka Polichno. Dalej już tylko całe obszary łubinu i gryki, i znów na prawo mała wioseczka Harczówka, za nią lasek z jednej, zagajnik z drugiej strony. Dalej jeszcze, na wiorstowej przestrzeni pusta poręba, z ustawionemi na niej siągami z odzimków [odzimek – dolna, nie mająca gałęzi część pnia drzewa – przyp. red.], i znowu płaszczyzna, pola i łąki, wśród których gdzieniegdzie mignie tylko grusza, sierota samotna w szczerem polu. Na prawo po za polami wieś Meszcze. To podobno jakiś niemiec-kolonista zdefigurował tak „miejsce”.
 
Dzisiejsza wieś Polichno jest znacznie bardziej rozbudowana niż na pod koniec XIX w. Dawniej leżała jedynie po lewej stronu dzisiejszej S8. Jeśli chodzi o wymienioną przez Berensztajnową nazwę Harczówka, to sprawa jest dość tajemnicza. Najprawdopodobniej była to nazwa używana jedynie potocznie, ponieważ poza tą publikacją nigdzie nie jest notowana. Prawdopodobnie chodziło o fragment wsi Proszenie.
 
Podróż tomaszowianki dobiega tymczasem powoli do końca. Kolejny opis dotyczy terenów leżących bezpośrednio pod miastem: zalewanych dość często łąk, dzisiejszego Lasu Wolborskiego i słabo zabudowanej jeszcze ulicy Wolborskiej.
 
Dzisiejszy wygląd opisywanej okolicy znacznie odbiega od tego co widziała Berensztajnowa. Wsie są nieporównywalnie bogatsze, a Wolbórz, który od niedawna ponownie jest miastem, rozwija się coraz szybciej.

Podziel się
Oceń

Napisz komentarz

Komentarze

Nilu 09.03.2017 23:06
To wcześniej ktoś porównywał . O zabużanach wiem z doświadczenia .

Porównwnie 09.03.2017 20:03
słabe bo eksterminacji Żydów dokonali Niemcy. Ci którym udało się przeżyć w większości sprzedawali majatek i wyjeżdżali. Jeśli nie było właścicieli lub spadkobierców to przejęło je państwo. Polaków wypędzono z ich własnych domów. Poczytaj trochę jak "zabużanie" byli szczęśliwi, że każą im zostawiać groby przodków i własną ziemię. Co do majątku żydowskiegoCo ciekawe po 70 latach pojawiają się "spadkobiercy" tych, którzy zginęli podczas wojny i roszczą sobie prawa do wtedy opuszczonego majątku. Inna sprawa to własność gmin wyznaniowych. Do działającej od 1997 r. Komisji Regulacyjnej ds. Gmin Wyznaniowych Żydowskich wpłynęły w sumie 5544 wnioski. Komisja wszczęła 5504 postępowania. Do 2015 r. Komisja zakończyła ponad 2,5 tys. postępowań. 655 spraw zakończono ugodą; 477 - uwzględnieniem wniosku; 955 - umorzeniem postępowania; 431 - oddaleniem wniosku; 80 - nieuzgodnieniem orzeczenia. 54 postępowania zawieszono. Jak podawał w 2015 r. sekretarz Komisji, zawarte ugody przewidują dla gmin żydowskich rekompensaty w łącznej wysokości ok. 28 mln zł. Ponadto przyznano wnioskodawcom ponad 56 mln zł odszkodowań.(PAP) A tak z ciekawości jakie odszkodowanie dostali Palestyńczycy od Izraela za swoje ziemie zabrane podczas wojen 1949-73?

Nilu 07.03.2017 11:09
Milionów Żydów nie ma , ale ich majątki zostały . Co tutaj udowadniać ?

Na 07.03.2017 11:44
wschodzie milionów Polaków nie ma, a majątki pozostały. Co tutaj udowadniać?

Nilu 07.03.2017 13:17
Ci ze wschodu przejęli majątki pozostawione przez Niemców , które zdecydowanie w lepszym stanie były jak te pozostawione na wschodzie . A w tym przypadku chodzi o Żydów , których majątki zostały przez Polaków przejęte i nie można powiedzieć , że wszyscy Żydzi posiadali je nielegalnie . Setki lat żyli w Polsce , mieli sklepy ,gospody , fabryki ,byli pracownikami . Wszystko to zostało . Po co to zakłamanie ?

... 07.03.2017 13:04
Pytanie jak "zgromadzone" majątki

PJL 09.01.2013 14:51
Zdjęcia pochodzą prawdopodobnie z 1914 r. Pierwsze przedstawia most na Wolbórce widziany od strony Bogusławic, drugie to widok dzisiejszej ulicy Warszawskiej (niektóre z tych starych domków możliwe że jeszcze stoją)

pAULUS 09.01.2013 11:23
Co przedstawiają zdjecia?

kiki 09.01.2013 07:21
Ale jaja !...okazuje się,że to co było polskie dziwnym trafem stawało się żydowskie. Qrde...nawet i Wolbórz,najbardziej miasto polskie zrobiło się żydowskie....a co się stało z Polakami ?...

LSPR24 07.03.2017 00:19
no żydowskie inwentaryzowanie własności zaczyna się zawsze tam gdy to oni byli już posiadaczami. Gdy dopytujesz - czyje to było wcześniej to jesteś antysemitą... Ale i to przestaje już Polaków krępować. Mam nadzieje, że przynajmniej ta śmiałość do badania własnej przeszłości pozostanie po PiSie. Pewnie nie zawsze i nie wszędzie, ale biorąc pod uwagę jak niewielu było żydowskich robotników czy chłopów na terenach które potem weszły w skład II RP, no to można się spodziewać, że były to żydowskie przejęcia, które dziś albo uznawane są za nieetyczne, albo wręcz nielegalne. Prostackim wydaje się pytanie: kto kogo okradł, no ale ono już padło. Niedawno wydana była książka opisująca "polską grabież" po Soah - "Klucze i kasa" Wydało go prywatne wydawnictwo czym w istocie jest STOWARZYSZENIE Centrum Badań nad Zagładą Żydów ( w odróżnieniu od jednostki badawczej o tej samej nazwie działające w ramach PANu), więc sama akademia się pod tym nie podpisała (dlaczego?) Jest to zbiór relacji, w większości nie opatrzonej żadnym komentarzem, gdzie autorzy lamentują jak to Polacy ich cynicznie wykorzystywali. Jeśli już ukrywali podczas niemieckiej okupacji (jakby to było obowiązkiem, przymierającej głodem chłopskiej rodziny :) ale zostawmy to na razie ), jeśli już ukrywali to tylko przeliczając ryzyko denuncjacji na możliwość szybkiego dorobienia się. Zero faktów tylko lament i pomstowanie. Czyli oral history (opieranie relacji wyłącznie na opowieściach) - za którą przecież nie tak dawno linczowano Pawła Zyzaka (szczęśliwie już doktora, który swą magisterkę śmiał poświęcić relacjom otoczenia Lecha Wałęsy z czasów Popowa <wieś w której Wałęsa mieszkał i gdzie miał - wg Zyzaka - mieć nieślubne dziecko) Także badajmy własną historie jak najwnikliwiej i jak najszybciej, bo zrobią to za nas inni. I pod siebie.

Opinie

Mariusz Strzępek Mariusz Strzępek

Najbardziej przeraża mnie nie tylko to, co ludzie opowiadają o swoich krzywdach. Przeraża mnie również cisza tych, którzy powinni reagować. Cisza polityków, urzędników i instytucji, które zbyt często wykazują niezwykłą sprawność w chronieniu własnego wizerunku, a znacznie mniejszą determinację w wyjaśnianiu niewygodnych spraw.W tomaszowskim wątku nie opieram się wyłącznie na zasłyszanych historiach. Dysponuję nagraniem posiedzenia komisji, złożyłem zawiadomienie do prokuratury i domagam się wyjaśnienia, dlaczego istotna wypowiedź dotycząca małoletnich nie znalazła odzwierciedlenia w protokole. Nie przesądzam, że doszło do przestępstwa. Uważam jednak, że sprawa wymaga rzetelnego sprawdzenia.Nie interesuje mnie, kto jest z Platformy, PiS-u czy jakiejkolwiek innej partii. Krzywda nie ma barw politycznych. A milczenie wobec niej nie staje się mniej naganne tylko dlatego, że dotyczy naszych znajomych.Zostawiam więc czytelników z jednym pytaniem: jeżeli instytucje powołane do ochrony najsłabszych nie potrafią przekonująco wyjaśnić takich wątpliwości, to komu właściwie mają zaufać ludzie, którzy zdecydowali się mówić?Bo czasami największym skandalem nie jest samo nagranie. Jest nim to, jak wielu ludzi wolałoby, żeby nikt go nigdy nie odsłuchał.

Władza deprawuje, a władza absolutna deprawuje absolutnie – brzmi stare powiedzenie. Jest ono wciąż aktualne, jak pokazuje przykład byłego ministra, Michała Kołodziejczaka. Seksualnie – narkotyczna afera, którą nagłaśnia obecnie Kanał Zero, budzi obrzydzenie ale i rodzi pytania. Kto takich ludzi wystawia na listy wyborcze, kto daje im funkcję ministrów? Prezentowane przez ofiary nagrania pokazują osobę poważnie zaburzoną i zepsutą do szpiku kości. Kołodziejczak odwiedzał także Tomaszów, gdzie był fetowany przez działaczy Platformy Obywatelskiej, którzy chętnie i masowo się z nim fotografowali. W sieci nadal dostępne są wspólne nagrania z posłem Witczakiem. Z kolei politycy KO twierdzą w prywatnych rozmowach, że to właśnie Kołodziejczak stoi za powołaniem Michała Jodłowskiego na stanowisko dyrektora KRUS w Łodzi.

13 listopada w historii. Nobel dla Reymonta, tragedia Paryża i tomaszowskie ślady niepodległości

Piątek trzynastego. Dzień, który wbrew przesądom nie zawsze przynosił nieszczęście, choć historia zapisała na jego kartach również wydarzenia tragiczne. W 1924 roku Władysław Reymont otrzymał literacką Nagrodę Nobla, a polska literatura po raz kolejny znalazła się w centrum światowej uwagi. W 1956 roku amerykański Sąd Najwyższy potwierdził, że segregacja rasowa w autobusach narusza konstytucję. W 2015 roku Paryż przeżył jedną z najtragiczniejszych nocy w swojej powojennej historii. Co wydarzyło się 13 listopada? Nasze kalendarium historyczne prowadzi również przez niebo rozświetlone tysiącami meteorów, eksperymenty Walta Disneya, muzykę Beatlesów i AC/DC oraz archiwalne dokumenty pokazujące, jak wyglądały narodziny niepodległego Tomaszowa Mazowieckiego. Bo wielka historia zawsze pozostawiała ślady także na naszych ulicach. Data dodania artykułu: 13.11.2026 09:37
13 listopada w historii. Nobel dla Reymonta, tragedia Paryża i tomaszowskie ślady niepodległości

KO wyraźnie przed PiS, ale bez większości w Sejmie. Nowy sondaż OGB pokazuje polityczny paradoks

Koalicja Obywatelska z poparciem przekraczającym 37 procent, Prawo i Sprawiedliwość niemal 14 punktów procentowych za nią, a w Sejmie zaledwie cztery ugrupowania. Najnowszy sondaż Ogólnopolskiej Grupy Badawczej (OGB) pokazuje, jak bardzo może zmienić się polska scena polityczna. Paradoks polega jednak na tym, że zdecydowana przewaga w sondażu nie oznacza samodzielnej większości parlamentarnej. Tymczasem aż pięć ugrupowań, na które łącznie wskazuje blisko 18 procent badanych, znalazłoby się poza Sejmem. Data dodania artykułu: 12.11.2026 16:38
KO wyraźnie przed PiS, ale bez większości w Sejmie. Nowy sondaż OGB pokazuje polityczny paradoks

Problemy z pamięcią i koncentracją u starszych pracowników. Jak je wykryć i czy można dalej pracować?

Zaburzenia neuropoznawcze u starszych pracowników - jak zobiektywizować ich podejrzenie podczas badań profilaktycznych i jakie konsekwencje niesienie ich rozpoznanie w aspekcie wykonywania pracy? Data dodania artykułu: 12.11.2026 10:48
Problemy z pamięcią i koncentracją u starszych pracowników. Jak je wykryć i czy można dalej pracować?

12 listopada w historii. Blef pomógł uwolnić Tomaszów, a lądownik dotarł do komety

Niepodległość nie wszędzie przyszła 11 listopada. W Tomaszowie Mazowieckim niemieccy żołnierze nadal trzymali broń, a w oknach koszar ustawiono karabiny maszynowe. Dopiero następnego dnia, dzięki determinacji konspiratorów, negocjacjom i fortelowi godnemu wojennego filmu, miasto odzyskało wolność. W tym samym czasie Józef Piłsudski organizował polskie wojsko, a Europa żegnała świat wielkich cesarstw. Co wydarzyło się 12 listopada? Historia tej daty prowadzi przez narodziny polskiego parlamentaryzmu, prześladowania Żydów w nazistowskich Niemczech, dramat wojny w Wietnamie i kosmiczne odkrycia. Są również Genesis, Madonna, Neil Young, wielkie kino i sportowe legendy. Ale dzisiaj szczególne miejsce zajmuje nasza, tomaszowska opowieść o wolności. Data dodania artykułu: 12.11.2026 10:22
12 listopada w historii. Blef pomógł uwolnić Tomaszów, a lądownik dotarł do komety

Polska odzyskała wolność w 1918 roku, a Tomaszów dzień później. Na oficjalne święto czekano 19 lat

Nie było jednego wielkiego wybuchu radości, jednej zwycięskiej defilady ani jednego podpisu, który po 123 latach niewoli przywróciłby Polskę do życia. Był chaos, strzały na ulicach, rozbrajanie niemieckich żołnierzy i gorączkowe przejmowanie władzy. Była nadzieja, ale również niepewność. 11 listopada 1918 roku Polska zaczęła pisać nowy rozdział swojej historii. W Tomaszowie Mazowieckim okupacja zakończyła się dzień później. Co ciekawe, na ustanowienie oficjalnego Święta Niepodległości trzeba było czekać aż do 1937 roku. Data dodania artykułu: 11.11.2026 10:37
Polska odzyskała wolność w 1918 roku, a Tomaszów dzień później. Na oficjalne święto czekano 19 lat

11 listopada w historii. Polska odzyskuje niepodległość, Tomaszów na wolność czeka jeszcze dzień

Historia bywa przewrotna. Potrafi jednego dnia rozdawać korony, obalać imperia, przywracać wolność i odbierać życie tym, którzy o nią walczyli. 11 listopada 1673 roku Jan Sobieski rozbijał pod Chocimiem armię osmańską, otwierając sobie drogę do polskiego tronu. W 1918 roku milkły działa Wielkiej Wojny, a Polska po 123 latach niewoli odzyskiwała niepodległość. Dwadzieścia trzy lata później Niemcy wybrali tę samą datę na pierwszą masową egzekucję pod Ścianą Śmierci w Auschwitz. Ale 11 listopada w historii to również wielka literatura, muzyczne przełomy, filmowe legendy i sportowe triumfy. Jest wreszcie Tomaszów Mazowiecki, gdzie wolność nie przyszła wraz z uroczystym przemówieniem. Trzeba było ją przygotować, wynegocjować i odebrać niemieckiemu okupantowi. Data dodania artykułu: 11.11.2026 09:30
11 listopada w historii. Polska odzyskuje niepodległość, Tomaszów na wolność czeka jeszcze dzień

Wieczorny przegląd: rozmowy Ukraina–Rosja, zarzuty o dywersję i decyzje rządu. Tomaszów przed Świętem Niepodległości

Wtorek, 10 listopada 2026 roku, przyniósł wydarzenia, które po raz kolejny przypomniały, jak mocno bezpieczeństwo Polski związane jest z sytuacją za jej granicami. W Abu Zabi rozpoczęły się pierwsze od dziewięciu miesięcy bezpośrednie rozmowy przedstawicieli Ukrainy i Rosji przy udziale Stanów Zjednoczonych. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego ujawniła zatrzymanie dwóch osób podejrzanych o szpiegostwo i dywersję na rzecz Moskwy, a Rządowe Centrum Bezpieczeństwa ostrzegało mieszkańców Lubelszczyzny przed zagrożeniem związanym z rosyjskim atakiem powietrznym. W Warszawie rząd przyjął projekty zmian w prawie karnym i energetyce jądrowej, a także zapowiedział pomoc poszkodowanym w krakowskiej tragedii. Tymczasem Tomaszów Mazowiecki przygotowuje się do jutrzejszych obchodów Święta Niepodległości. Będą uroczystości wojskowe, bieg uliczny i zmiany w komunikacji miejskiej. Data dodania artykułu: 10.11.2026 21:36
Wieczorny przegląd: rozmowy Ukraina–Rosja, zarzuty o dywersję i decyzje rządu. Tomaszów przed Świętem Niepodległości

Osiem dni, które nauczyły Kijów traktować Warszawę poważnie

„Rok UPA” we Lwowie trwał dokładnie osiem dni. 20 października rada obwodowa jednogłośnie ogłosiła rok 2027 Rokiem Ukraińskiej Powstańczej Armii, Romana Szuchewycza i Ołeha Olżycza. Jednak do 28 października szef obwodowej administracji wojskowej Maksym Kozycki poinformował swoich polskich partnerów, że uchwała nie została podpisana i nie ma mocy prawnej. Do tego czasu informacje o inicjatywie zostały usunięte, a ukraińskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych zdążyło zdystansować się od lwowskich deputowanych. Napięcie opadło. Jednak pomiędzy tymi dwiema datami rozegrała się krótka, a zarazem bardzo wymowna historia o stosunkach polsko-ukraińskich w czwartym roku wojny. Data dodania artykułu: 10.11.2026 09:15
Osiem dni, które nauczyły Kijów traktować Warszawę poważnie
Kabaret Skeczów Męczących – „Wielcy wracają”

Kabaret Skeczów Męczących – „Wielcy wracają”

Znane postacie, nowe historie i codzienność, która sama dostarcza tematów do żartów. Kabaret Skeczów Męczących przyjedzie do Tomaszowa Mazowieckiego z programem „Wielcy wracają”. Występ odbędzie się 20 listopada 2026 roku o godzinie 18.00 w popularnej „Samochodówce”.Znani bohaterowie w nowych odsłonachPo trasie „Jeszcze nigdy nie było tak dobrze” artyści sięgają do własnej historii. Zapowiadają powrót charakterystycznych bohaterów, ale nie zwykłą powtórkę dawnych numerów: postacie otrzymają nowe historie, osadzone we współczesnych realiach. W programie znajdą się premierowe skecze, aktualne tematy oraz satyryczne spojrzenie na społeczne i polityczne absurdy.Kabaret powstał w Kielcach w 2003 roku. Tworzą go Karol Golonka, Marcin Szczurkiewicz, Michał Tercz i Jarosław Sadza. Ich znakiem rozpoznawczym są wyraziste postacie, dynamiczne dialogi i obserwacje polskiej codzienności.Kiedy i gdzie?Występ rozpocznie się w piątek, 20 listopada 2026 roku, o godzinie 18.00 w Hali Sportowej Zespołu Szkół Ponadpodstawowych nr 3 przy ul. Legionów 47 w Tomaszowie Mazowieckim. Według informacji serwisu KupBilecik widowisko potrwa około 90 minut, bez zaplanowanej przerwy. Przewidywane zakończenie to godzina 19.30. Producentem wydarzenia jest Eskander.BiletyBilety są dostępne w sprzedaży internetowej. Ceny zaczynają się od 120 zł, do których mogą zostać doliczone opłaty serwisowe. W podanej ofercie eBilet najtańszy bilet kosztuje 128,90 zł z obowiązkowymi opłatami. Ostateczna cena zależy od sprzedawcy i wybranego miejsca. Data rozpoczęcia wydarzenia: 20.11.2026

Polecane

Samorządowy folwark ma się znakomicie. „Każdy musi gdzieś pracować?”

Samorządowy folwark ma się znakomicie. „Każdy musi gdzieś pracować?”

Stanisław Bareja, gdyby żył, nie musiałby dzisiaj wymyślać scenariuszy swoich komedii. Wystarczyłoby, żeby przejrzał listy płac samorządowych spółek, zakładów i instytucji. Znalazłby tam materiał na kolejne „Alternatywy 4”. Tyle że tym razem widzom nie byłoby do śmiechu. Sieć Obywatelska Watchdog Polska ujawniła właśnie skalę zatrudniania radnych w instytucjach zależnych od samorządów, które powinni kontrolować. I chociaż samo zatrudnienie nie jest jeszcze dowodem patologii, trudno nie dostrzec, że polski samorząd stworzył znakomite warunki do rozkwitu politycznych synekur. Tomaszów Mazowiecki i powiat tomaszowski nie są od tej choroby wolne. Data dodania artykułu: 13.11.2026 10:33 Liczba komentarzy: 2 Liczba pozytywnych reakcji czytelników: 4
13 listopada w historii. Nobel dla Reymonta, tragedia Paryża i tomaszowskie ślady niepodległości

13 listopada w historii. Nobel dla Reymonta, tragedia Paryża i tomaszowskie ślady niepodległości

Piątek trzynastego. Dzień, który wbrew przesądom nie zawsze przynosił nieszczęście, choć historia zapisała na jego kartach również wydarzenia tragiczne. W 1924 roku Władysław Reymont otrzymał literacką Nagrodę Nobla, a polska literatura po raz kolejny znalazła się w centrum światowej uwagi. W 1956 roku amerykański Sąd Najwyższy potwierdził, że segregacja rasowa w autobusach narusza konstytucję. W 2015 roku Paryż przeżył jedną z najtragiczniejszych nocy w swojej powojennej historii. Co wydarzyło się 13 listopada? Nasze kalendarium historyczne prowadzi również przez niebo rozświetlone tysiącami meteorów, eksperymenty Walta Disneya, muzykę Beatlesów i AC/DC oraz archiwalne dokumenty pokazujące, jak wyglądały narodziny niepodległego Tomaszowa Mazowieckiego. Bo wielka historia zawsze pozostawiała ślady także na naszych ulicach. Data dodania artykułu: 13.11.2026 09:37
Trzynaście medali, cztery złota i jeden potrójny triumf. I LO błyszczało podczas powiatowej olimpiady

Trzynaście medali, cztery złota i jeden potrójny triumf. I LO błyszczało podczas powiatowej olimpiady

Cztery złote, sześć srebrnych i trzy brązowe medale. Trzynaście miejsc na podium i jeden zawodnik, który aż trzykrotnie sięgał po złoto. Reprezentacja I Liceum Ogólnokształcącego im. Jarosława Dąbrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim znakomicie zaprezentowała się podczas VI Olimpiady Powiatu Tomaszowskiego w Lekkiej Atletyce. W Spale, gdzie od dziesięcioleci kształtują się kariery największych polskich sportowców, tomaszowscy licealiści udowodnili, że ambicja, talent i sportowy charakter nie są zarezerwowane wyłącznie dla zawodowców. Bohaterem zawodów został Jan Batorski, który dwukrotnie zwyciężał indywidualnie, a następnie poprowadził szkolną sztafetę do kolejnego triumfu. Data dodania artykułu: 12.11.2026 21:10
Czerniewice na podium mistrzostw Polski w bilardzie. Liliana Pasik ze złotem, Julia Włodarczyk z brązem

Czerniewice na podium mistrzostw Polski w bilardzie. Liliana Pasik ze złotem, Julia Włodarczyk z brązem

Błękitne sukno, biała bila, dziewięć kolorowych kul i cisza, w której niemal słychać bicie serca. Tutaj nie wygrywa najsilniejszy. Zwycięża ten, kto potrafi zachować zimną krew, przewidzieć kilka ruchów naprzód i wykonać decydujące uderzenie wtedy, gdy ręce mają prawo zadrżeć. Właśnie w takiej dyscyplinie niewielkie Czerniewice pokazały całej Polsce, że wielki sport nie musi rodzić się w wielkich miastach. Liliana Pasik została mistrzynią Polski młodzików w bilardzie, Julia Włodarczyk zdobyła brązowy medal, a Julia Przeorska zakończyła rywalizację na piątym miejscu. Wszystkie trzy reprezentują UKS Promyk Czerniewice. Data dodania artykułu: 12.11.2026 20:57 Liczba pozytywnych reakcji czytelników: 1
Trzy nagrody Sejmiku dla powiatu tomaszowskiego. Doceniono strażników lokalnych tradycji

Trzy nagrody Sejmiku dla powiatu tomaszowskiego. Doceniono strażników lokalnych tradycji

Kultura nie zawsze mieszka w wielkich teatrach, monumentalnych muzeach i salach koncertowych, w których blask kryształowych żyrandoli odbija się od wypolerowanych instrumentów. Czasami jej prawdziwe serce bije w niewielkiej wiejskiej świetlicy, w drewnianej chałupie pamiętającej XIX wiek albo wśród ludzi, którzy śpiewają pieśni zasłyszane jeszcze od swoich dziadków. I właśnie takim ludziom 4 listopada 2026 roku oddano hołd w Filharmonii Łódzkiej. Wśród 31 laureatów Nagród Sejmiku Województwa Łódzkiego w dziedzinie kultury znalazło się aż troje reprezentantów powiatu tomaszowskiego. To Nikodem Chmielewski, Etnocentrum Ziemi Łódzkiej w Kierzu oraz Zespół „Kalina” z Wąwału. Data dodania artykułu: 12.11.2026 20:11
Wąsy to nie wszystko! Movember w Tomaszowie. Bezpłatne konsultacje urologiczne w Affidea NU-MED Komar obronił karnego, Popławski strzelił dwa gole. Lechia pokonała Pelikana 3:0 Noc na Arrakis. Trzy części „Diuny” podczas jednego maratonu w tomaszowskim Heliosie! Samorządowy folwark ma się znakomicie. „Każdy musi gdzieś pracować?” 13 listopada w historii. Nobel dla Reymonta, tragedia Paryża i tomaszowskie ślady niepodległości „Świeżak na dwóch kołach” w Tomaszowie. Bezpłatne spotkanie dla początkujących motocyklistów Trzynaście medali, cztery złota i jeden potrójny triumf. I LO błyszczało podczas powiatowej olimpiady Czerniewice na podium mistrzostw Polski w bilardzie. Liliana Pasik ze złotem, Julia Włodarczyk z brązem Mundur zobowiązuje. Młodzi kadeci z ZSP nr 8 w Tomaszowie Mazowieckim złożyli uroczyste ślubowanie Trzy nagrody Sejmiku dla powiatu tomaszowskiego. Doceniono strażników lokalnych tradycji Z tomaszowskiego lodu na światowe areny. Bródka wierzy w polskich panczenistów i młode pokolenie KO wyraźnie przed PiS, ale bez większości w Sejmie. Nowy sondaż OGB pokazuje polityczny paradoks
Wózek inwalidzki elektryczny z amortyzowaną ramą

Wózek inwalidzki elektryczny z amortyzowaną ramą

W naszej ofercie dostępny jest wózek inwalidzki o napędzie elektrycznym, zaprojektowany z myślą o wygodzie, bezpieczeństwie i większej samodzielności użytkownika. To sprzęt, który może realnie poprawić komfort codziennego funkcjonowania – w domu, podczas spaceru, wizyty u lekarza czy załatwiania codziennych spraw.Model posiada amortyzowaną ramę z dwoma amortyzatorami kół tylnych, co zwiększa komfort jazdy na nierównym podłożu. Wózek wyposażono w szarą, oddychającą i demontowalną tapicerkę oraz poduszkę siedziska. Dostępne szerokości siedziska to 16” i 18”.Dla wygody użytkownika zastosowano regulowany kąt nachylenia oparcia, regulowane i demontowalne podłokietniki, możliwość odchylenia joysticka oraz uchylne, demontowalne podnóżki z regulacją długości. Bezpieczeństwo podczas jazdy zapewniają hamulce elektromagnetyczne, regulowane tylne kółka przeciwwywrotne oraz pełne oświetlenie drogowe LED.Wózek posiada kontroler VS/PG50A, koła przednie 9”, koła tylne 14”, prześwit 8 cm, a jego waga bez akumulatorów wynosi 49 kg.To urządzenie przeznaczone jest dla osób, które potrzebują wsparcia w mobilności i chcą zachować możliwie największą niezależność. Przeciwwskazaniem do użytkowania są przeciwwskazania do pozycji siedzącej.Z pełną ofertą można zapoznać się w naszym punkcie zaopatrzenia medycznego:Twój Sklep MedycznyTomaszów Mazowiecki, ul. Słowackiego 4Oferujemy atrakcyjne rabaty dla stałych klientów. Honorujemy Tomaszowską Kartę Seniora. Na terenie miasta zapewniamy transport gratis.
Reklama badanie bezdechu sennego
Reklama badanie bezdechu sennego
Samorządowy folwark ma się znakomicie. „Każdy musi gdzieś pracować?”

Samorządowy folwark ma się znakomicie. „Każdy musi gdzieś pracować?”

Stanisław Bareja, gdyby żył, nie musiałby dzisiaj wymyślać scenariuszy swoich komedii. Wystarczyłoby, żeby przejrzał listy płac samorządowych spółek, zakładów i instytucji. Znalazłby tam materiał na kolejne „Alternatywy 4”. Tyle że tym razem widzom nie byłoby do śmiechu. Sieć Obywatelska Watchdog Polska ujawniła właśnie skalę zatrudniania radnych w instytucjach zależnych od samorządów, które powinni kontrolować. I chociaż samo zatrudnienie nie jest jeszcze dowodem patologii, trudno nie dostrzec, że polski samorząd stworzył znakomite warunki do rozkwitu politycznych synekur. Tomaszów Mazowiecki i powiat tomaszowski nie są od tej choroby wolne.
Wojewoda stwierdziła wygaśnięcie mandatu pisowskiej radnej Pauliny Sochy

Wojewoda stwierdziła wygaśnięcie mandatu pisowskiej radnej Pauliny Sochy

W samorządowej polityce można przegłosować budżet, sprzedaż nieruchomości, zmianę statutu, a nawet najbardziej kontrowersyjną uchwałę. Nie można jednak przegłosować obowiązywania ustawy. Tymczasem w Tomaszowie Mazowieckim przez wiele miesięcy trwał spór, w którym na jednej szali znalazły się przepisy antykorupcyjne, a na drugiej stanowisko części radnych broniących mandatu Pauliny Sochy. 6 listopada 2026 roku wojewoda łódzka Dorota Ryl wydała zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie jej mandatu. Dziewięć stron uzasadnienia to nie tylko analiza prawna. To również dokument, który stawia niewygodne pytania o sposób funkcjonowania tomaszowskiego samorządu, polityczną odpowiedzialność i granice lojalności.
Reklama
Reklama

Wasze komentarze

Autor komentarza: Ujazd Treść komentarza: Juz mieli ponad 10 lat temu prostować S8 już jeden się chwalił że będzie węzeł Ujazd okazało się to wszystko kłamstwem!teraz mimo upływu czasu też kłamią !wtedy ko dzisiaj ko z psl! Źródło komentarza: Północna obwodnica Tomaszowa wraca do gry. Miasto zamawia koncepcję trasy przez rzekę i tory Autor komentarza: mieszkaniec Treść komentarza: Jest tylko jeden na to sposób - nie głosujmy na żadną opcję polityczną startującą do samorządów. Tylko stowarzyszenia, fundacje i inne zorganizowane grupy mieszkańców. I pamiętajmy też o tych wszystkich co już "działąli" w partiach na nich też nie głosujmy !!!!!! Źródło komentarza: Samorządowy folwark ma się znakomicie. „Każdy musi gdzieś pracować?” Autor komentarza: Ajdejano Treść komentarza: Te wszystkie polskie "samorządy", to parodia albo raczej tragedia prawdziwego samorządu. Szkoda dalej strzępić język i szkoda czasu zajmowania się na tym tematem. Źródło komentarza: Samorządowy folwark ma się znakomicie. „Każdy musi gdzieś pracować?” Autor komentarza: Ajdejano Treść komentarza: Te!!! Schlomo !!! Wy - pejsole jesteście znani z tych różnych seksualnych zboczeń (pedofilia, animals, homoseksualizm, sodomia). Więc odpie5dol się od naszych, katolickich księży i nie zapominaj, że syn mojego Boga też był pejsolem, a ty- frajerze, jesteś zwykłym, marnym prochem na tej Ziemi i wyżej tego swojego obrzezanego nie podskoczysz - żydowski palancie. Źródło komentarza: Kompletne zezwierzęcenie bezmyślnej gawiedzi. Pedofil zatrzymany Autor komentarza: Ajdejano Treść komentarza: Niemiecka rodzina tego "polskiego" premiera, to mieszana rodzina niemiecko-polska (kaszubska). Babka "polskiego" premiera była czystą niemką i m. innymi dlatego w rodzinie Tusków mówiło się głownie po niemiecku. I tusk też był wychowany po niemiecku i dlatego od zawsze działał w Polsce jako typowy szwab. I dlatego ja nazywam tego człowieka w cudzysłowie "polski" premier. PS. Po czym poznaję, że ten facet jest ryży? Po jego włosach. Przecież nie jest pięknym i przystojnym brunetem lub blondasem - co?! Źródło komentarza: S12 przez Tomaszów jednak bez odwrotu. Ministerstwo ujawnia liczbę rozbiórek i nowy harmonogram Autor komentarza: Ajdejano Treść komentarza: Autorze- mistrzu pingpongowej piłeczki: jeżeli jest mowa o Wiadernie, Małych Grotach, Białej Górze i Wąwale, to chyba należałoby napisać, że planowane warianty przechodzą nie na południowy wschód, a na południowy zachód od Tomaszowa. No, taki upierdliwy już jestem. Źródło komentarza: S12 przez Tomaszów jednak bez odwrotu. Ministerstwo ujawnia liczbę rozbiórek i nowy harmonogram
Reklama
Reklama

Napisz do nas

Zachęcamy do kontaktu z nami za pomocą formularza. Możecie dołączyć zdjęcia i inne załączniki. Podajcie swojego maila ułatwi to nam kontakt z Wami
Reklama