Dym aż szczypie w oczy

Nowelizacja ustawy Prawo ochrony środowiska daje m.in. sejmikom wojewódzkim kompetencje do uchwalania aktów prawa miejscowego w zakresie ochrony powietrza. Przepisy umożliwiają walkę ze zjawiskiem tzw. niskiej emisji, wynikającej ze stosowania paliw stałych, zwłaszcza węgla w instalacjach służących do ogrzewania budynków. Możliwe jest więc wprowadzenie zakazu stosowania określonych rodzajów paliw. Samorządy mają możliwość ustanawianie norm technicznych dla samych instalacji albo określenie czasu trwania ograniczeń w ciągu roku.

Mimo, że uchwały podejmowane będą przez samorządy województwa,  mogą one obejmować swoim zakresem zastosowania obszar od całości województwa po pojedynczą miejscowość, czy nawet ich części. Jako organ właściwy ustawa wskazuje województwo, ponieważ to one odpowiedzialne są za kwestie związane z jakością powietrza. Gminy, dla których przyjmowane będą przepisy mogą występować z inicjatywą podjęcia stosowanych uchwał do władz województwa.

Niestety zmiana systemów ogrzewania oznacza duże koszty. Dlatego jej wprowadzenie w wielu miejscach i przypadkach może okazać się problematyczne. Fachowcy od ochrony środowiska podkreślają jednak,  że zrekompensują je oszczędności w zakresie tzw. kosztów zewnętrznych, generowanych przez zanieczyszczenia powietrza, związanych zwłaszcza z wydatkami na leczenie, nieobecnością w pracy lub niekorzystnym oddziaływaniem na zabytki i inne budynki śródmiejskie. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej dysponuje ponadto  środkami na wdrażanie ustawy i dofinansowanie alternatywnych źródeł energii cieplnej. 

Dotychczasowe systemy wspierania inwestycji w ekologiczne źródła energii nie sprawdziły się w sposób dostateczny. Stanowiły one bardzie formę wsparcia systemu bankowego niż indywidualnych inwestorów. nie bez znaczenia były też wysokie koszty uzyskania dotacji.

Zjawiskiem smogu dotknięte są niemal wszystkie polskie miasta. W tzw. sezonie grzewczym także w Tomaszowie Mazowieckim trudno jest oddychać.

­- 12 listopada weszła w życie nowelizacja ustawy – Prawo ochrony środowiska, która daje możliwość Sejmikom Wojewódzkim wprowadzenia uchwał antysmogowych. Tym samym czekamy na ewentualne uchwały lub zmiany uchwał województwa, na których opieramy swoje prace - mówi Joanna Szczepańska, doradca prezydenta Tomaszowa Mazowieckiego.

Czy władze miejskiej wystąpią do sejmiku województwa łódzkiego z propozycjami konkretnych uregulowań? Dużo bardziej prawdopodobnym jest, że będą czekać na przygotowane odgórnie projekty, których konsultacji z władzami lokalnymi wymaga ustawa.

- Niezależnie od nowych przepisów, opracowywany jest w tomaszowskim urzędzie miasta Program Gospodarki Niskoemisyjnej. Jego rola polega na wskazaniu źródeł przekroczeń CO2.  Jednak emisja CO2  nie musi dotyczyć tylko indywidualnych źródeł ciepła, a dotyczy szerokiego wachlarza rodzajów emisji, łącznie z emisją komunikacyjną i przemysłową. Program zawiera również kierunki działań zmierzających do ograniczenia emisji CO2. Niebawem zostanie podjęta stosowna uchwała przez Radę Miasta w tej sprawie - wyjaśnia doradca prezydenta Witko

Celem ustawy antysmogowej jest stopniowa likwidacja starych kotłów i pieców węglowych, które są odpowiedzialne za większość zanieczyszczeń powietrza w Polsce. Wykorzystywane są one nie tylko do ogrzewania ale także jako tani sposób na utylizację wszelkiego rodzaju śmieci. W piecach palone jest więc wszystko m.in. plastikowe butelki po napojach. Stąd dym, unoszący się w powietrzu gryzie w oczy.

- Nie ma żadnych badań dotyczących ilości szkodliwych substancji we wdychanym przez nas powietrzu. Ich poziom możemy szacować głównie na podstawie liczby zachorowań na różnego rodzaju schorzenia. Poprawa w tym zakresie powinna być jednym z naszych głównych priorytetów - mówi Bogna Hes, przewodnicząca Komisji Ochrony Środowiska Rady Powiatu Tomaszowskiego.  

Palenie śmieci jest zabronione prawem - Strażnicy miejscy prowadzą często kontrole i  stwierdzają nieprawidłowości, w przypadku znalezienia w piecu śmieci grozi mandat do 500 zł. - dodaje Joanna Szczepańska.

Zdaniem ekspertów najważniejszym jest rozwój sieci ciepłowniczych oraz alternatywnych, indywidualnych źródeł ciepła, zwłaszcza te najbardziej ekologiczne, oparte na odnawialnych źródłach energii, jak kolektory słoneczne, pompy ciepła lub nowoczesne kotły na biomasę. Działania te powinny iść w parze z inwestycjami w efektywność energetyczną, w szczególności termomodernizację budynków.

 NFOŚiGW uruchomił szereg programów, takich jak Kawka, Prosument, czy też Ryś, gdzie samorządy mogą albo same być beneficjentem, lub występować w roli "pośrednika" w przekazywaniu środków mieszkańcom. W pierwszym kwartale 2016 r. ruszy nabór wniosków o dofinansowanie w ramach nowej perspektywy budżetowej UE na lata 2014-2020. Na same inwestycje w odnawialne źródła przeznaczonych ma być ok. 5 mld zł.