405 lat temu (1620 r.) w bitwie pod Cecorą z armią turecko-tatarską zginął hetman Stanisław Żółkiewski.
353 lata temu (1672 r.) pod Niemirowem oddziały hetmana Jana Sobieskiego starły się w dwudniowej bitwie z tatarskimi czambułami dowodzonymi przez Dżiambet-Gireja-Sołtana.
260 lat temu (1765 r.) w Guzowie niedaleko Sochaczewa urodził się Michał Kleofas Ogiński (zm. 1833), kompozytor, autor „Pożegnania ojczyzny”; w czasie Insurekcji Kościuszkowskiej członek Rady Najwyższej Litewskiej
146 lat temu (1879 r.) w Krakowie utworzono Muzeum Narodowe; była to pierwsza na ziemiach polskich narodowa instytucja muzealna Polaków.
141 lat temu (1884 r.) w Brandenburgu pod Berlinem urodził się Józef Unrug (zm. 1973), kontradmirał, w latach 1925–1939 dowódca Floty; w czasie kampanii polskiej 1939 r. dowodził wszystkimi siłami przeznaczonymi do obrony Wybrzeża.
111 lat temu (1914 r.) w Otaslavicach na Morawach urodził się Josef František (zm. 1940), jeden z najlepszych lotników alianckich w czasie II wojny światowej, pilot Dywizjonu 303.
109 lat temu (1916 r.) Legiony Polskie po trwających ponad rok walkach na froncie wołyńskim nad Styrem i Stochodem, zostały przetransportowane do Baranowicz.
105 lat temu (1920) w Suwałkach podpisany został układ polsko-litewski, dotyczący m.in. przebiegu linii demarkacyjnej.
81 lat temu (1944 r.) w niemieckim obozie Auschwitz wybuchł bunt Żydów z Sonderkommando, oddziału, który Niemcy zmuszali do prac przy usuwaniu ciał osób zamordowanych w komorach gazowych.
44 lata temu (1981 r.) w Gdańsku zakończyła się druga tura I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność”.
KRAJ
Dziś w Warszawie premier Donald Tusk spotka się z premier Republiki Litewskiej Ingą Ruginiene.
Tematem rozmów będą kwestie bezpieczeństwa i współpracy obronnej w regionie, a także pomocy dla Ukrainy oraz polityki migracyjnej. Tusk i Ruginiene omówią również kwestie dwustronne, w tym sytuację polskiej mniejszości na Litwie. Wizyta premier Ruginiene w Warszawie ma miejsce kilka dni po zaprzysiężeniu nowego litewskiego rządu.
Na godz. 15.30 przewidziano wspólne oświadczenia medialne.
# # #
Sejm rozpocznie dziś trzydniowe posiedzenie. Głównym punktem prac izby będzie przeprowadzenie pierwszych czytań projektu ustawy budżetowej na 2026 r. oraz projektu tzw. ustawy okołobudżetowej. Prace nad tymi dwoma projektami rozpoczną się w czwartek o godz. 9 i mają potrwać siedem godzin, czyli do godz. 16.
W projekcie zapisano, że wydatki budżetu państwa wyniosą 918,9 mld zł, a deficyt budżetowy ukształtuje się na poziomie 271,7 mld zł. Dochody budżetu państwa zaplanowano na poziomie 647,2 mld zł. W projekcie budżetu zostały zaplanowane rekordowe wydatki na obronę narodową, przekraczające 200 mld zł, co odpowiada 4,81 proc. PKB. Na ochronę zdrowia ma trafić 247,8 mld zł, co stanowi 6,81 proc. PKB.
Sejm będzie też pracował nad projektem, który zakłada utworzenie nowego centralnego systemu teleinformatycznego - Ewidencji Potencjału Świadczeniodawcy (EPS), który umożliwi monitorowanie materialnych i ludzkich zasobów systemu ochrony zdrowia w czasie rzeczywistym. Dzięki jednemu systemowi ma się poprawić jakość opieki przedszpitalnej, m.in. poprzez zapobieganie odmowom przyjęcia pacjenta w szpitalnych oddziałach ratunkowych i izbach przyjęć. Według zapewnień ograniczone zostanie także przewożenie pacjenta pomiędzy szpitalami.
Posłowie będą też pracować nad rządowym projektem, który przewiduje podniesienie podatku CIT dla banków krajowych i zagranicznych do 23 proc., przy czym w roku 2026 stawka ta będzie wynosić 30 proc., a w roku 2027 – 26 proc. Z kolei rozpoczynające działalność podmioty, których przychody nie przekroczyły 2 mln euro, będą płacić stawkę 13 proc. (obecnie stawka ta wynosi 9 proc.). Jednak w roku 2026 ta stawka będzie wynosić 20 proc., a w roku 2027 – 16 proc.
Sejm zajmie się również rządowym projektem nowelizacji ustawy o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych. Projekt zakłada wprowadzenie rozwiązań, które będą wspierać wytwarzanie energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych (OZE), m.in. dzięki przyspieszeniu procesu inwestycyjnego.
Izba zajmie też projektem PiS, który zakłada wprowadzenie kryminalizacji zjawiska patostreamingu.
# # #
Dziś ogłoszone zostaną wyniki Międzynarodowego Badania Nauczania i Uczenia TALIS 2024, w którym uczestniczyło ponad 50 krajów.
TALIS to projekt badawczy, zainicjowany i koordynowany przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), którego przedmiotem są warunki pracy nauczycieli i dyrektorów szkół oraz ich doświadczenia zawodowe. To największe przedsięwzięcie badawcze tego typu na świecie, realizowane cyklicznie od 2008 roku.
Wzięli w nim udział nauczyciele i dyrektorzy szkół na poziomie ISCED 2 Międzynarodowej Standardowej Klasyfikacji Kształcenia, czyli w przypadku Polski klas V–VIII szkół podstawowych. Przeprowadzono je w marcu 2024 roku.
Badanie TALIS przeprowadzane jest cyklicznie. Obecna edycja była czwartą edycją badania. Polska uczestniczyła w badaniu po raz trzeci.
# # #
Uhonorowanie nauczycieli, mistrzów w swoim zawodzie, pedagogów cenionych przez uczniów, rodziców oraz społeczności lokalne to cel konkursu Nauczyciel Roku. Jego wyniki zostaną ogłoszone dziś na Zamku Królewskim w Warszawie. Do nagrody nominowano 13 nauczycieli.
Konkurs Nauczyciel Roku odbywa się po raz dwudziesty trzeci. Organizuje go tygodnik „Głos Nauczycielski” a współorganizuje Ministerstwo Edukacji Narodowej.
Tradycyjnie obok tytułu Nauczyciel Roku przyznane zostaną też tytuły Przyjaciela Szkoły oraz Inicjatywy Edukacyjnej Roku. Podczas Gali rozstrzygnięty zostanie także – już po raz piąty – Konkurs Nauczyciel Jutr@, organizowany przez „Głos Nauczycielski” wspólnie z Fundacją Orange.
# # #
We wtorek rozpoczyna się posiedzenie Rady Polityki Pieniężnej. Ekonomiści są podzieleni – część spodziewa się obniżki stóp procentowych NBP w październiku, część uważa, że RPP poczeka do listopada.
# # #
Dziś późnym wieczorem zostaną ogłoszone nazwiska pianistów, którzy zakwalifikowali się do II etapu XIX Konkursu Chopinowskiego. Regulamin zakłada, że będzie to 40 osób, ale w poprzednich edycjach zdarzało się, że jurorzy dopuszczali większą liczbę uczestników.
Przesłuchania II etapu rozpoczną się w czwartek o godz. 10.
XIX edycja Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina trwa od 2 do 23 października. Jego organizatorem jest Narodowy Instytut Fryderyka Chopina. W tegorocznym konkursie bierze udział 84 pianistów z 20 krajów. Najliczniej reprezentowane w konkursie są Chiny – 28 pianistów, Polska i Japonia mają po 13 reprezentantów. Polskę reprezentują: Piotr Alexewicz, Michał Basista, Mateusz Dubiel, Adam Kałduński, Antoni Kłeczek (także USA), Mateusz Krzyżowski, Viet Trung Nguyen (także Wietnam), Piotr Pawlak, Yehuda Prokopowicz, Zuzanna Sejbuk, Jan Widlarz, Andrzej Wierciński i Krzysztof Wierciński.
Przed Sądem Okręgowym w Kielcach ma dziś rozpocząć się proces apelacyjny Piotra M., skazanego w lutym br. na 14 lat więzienia za spowodowanie wypadku drogowego, w którym zginęło pięć osób.
Apelacje od wyroku złożyli obrońcy oskarżonego, domagając się jego uniewinnienia od głównego zarzutu – spowodowania wypadku ze skutkiem śmiertelnym. Wskazują m.in. na błędy w ustaleniach faktycznych sądu pierwszej instancji.
Do tragedii doszło 28 maja 2023 r. w miejscowości Boksycka w powiecie ostrowieckim. Według ustaleń prokuratury, Piotr M., kierując mercedesem, stracił panowanie nad pojazdem i zjechał na przeciwny pas ruchu, gdzie zderzył się czołowo z fiatem, którym wracała z wesela sześcioosobowa rodzina. Mężczyzna miał ponad 1,1 promila alkoholu we krwi, a w jego organizmie wykryto również kokainę i marihuanę. Biegli ustalili, że przekroczył dozwoloną prędkość o co najmniej 97 km/h, jadąc około 190 km/h.
ZAGRANICA
Wtorek jest drugim dniem tygodnia noblowskiego w Sztokholmie. O godz. 11.45 poznamy laureata lub laureatów nagrody z fizyki. W ubiegłym roku byli to Amerykanin John J. Hopfield oraz Kanadyjczyk Geoffrey E. Hinton, uhonorowani za „fundamentalne odkrycia i wynalazki umożliwiające uczenie się maszyn za pomocą sztucznych sieci neuronowych”.
Ogłoszenie nazwiska lub nazwisk noblistów będzie transmitowane na stronie internetowej Fundacji Noblowskiej (www.nobelprize.org).
W poniedziałek został już ogłoszony Nobel z fizjologii lub medycyny - laureatami zostali Mary E. Brunkow i Fred Ramsdell z USA oraz Shimon Sakaguchi z Japonii. Dzięki odkryciu przez nich mechanizmów regulujących obwodowo odpowiedź immunologiczną można będzie skuteczniej leczyć choroby immunologiczne czy nowotwory.
W środę poznamy tegorocznych noblistów w dziedzinie chemii, w czwartek - w dziedzinie literatury. W piątek Norweski Komitet Noblowski ogłosi zwycięzcę Pokojowej Nagrody Nobla.
Szóstą dziedziną, w której przyznawana jest Nagroda Nobla, są nauki ekonomiczne. W tej dyscyplinie laureata poznamy w poniedziałek 13 października. Ekonomiczny Nobel nie został wymieniony w testamencie fundatora, dlatego przyznawane od 1969 r. wyróżnienie formalnie nazywa się Nagrodą Banku Szwecji im. Alfreda Nobla i jako jedyne finansowane jest z funduszy szwedzkiego banku centralnego.
Nagrody w pozostałych kategoriach fundowane są z odsetek i zwrotu z inwestycji Fundacji Noblowskiej, która pomnaża majątek Nobla.
Nagroda Nobla to złoty medal z wizerunkiem fundatora nagrody, Szweda Alfreda Nobla, oraz kaligrafowany dyplom. Od 2023 roku to także najwyższa w historii kwota pieniężna, 11 mln koron szwedzkich (ok. 4,2 mln zł).
O przyznaniu nagród decydują komitety złożone z naukowców i autorytetów na podstawie nadesłanych nominacji. Wskazane przez Nobla kryterium wyboru to odkrycia i osiągnięcia przynoszące ludzkości największe korzyści.
# # #
Parlament Europejski w Strasburgu zagłosuje nad uchyleniem immunitetów europosłów PiS Michała Dworczyka i Daniela Obajtka. Immunitet jest odbierany w danej sprawie na wniosek organów krajowych i jest to w PE proces formalny. Wniosek o uchylenie immunitetu Danielowi Obajtkowi dotyczy niedopełnienia obowiązków i przekroczenia uprawnień w celu osiągnięcia korzyści osobistej. Jak informowała w grudniu Prokuratura Generalna, chodziło o zawarcie przez Orlen dwóch umów na usługi detektywistyczne z firmą wskazaną przez Obajtka. Z ustaleń prokuratora wynika, że wcześniej ta firma świadczyła usługi w zakresie osobistej ochrony Obajtka i jego majątku. Natomiast wniosek do PE o uchylenie immunitetu Dworczykowi skierowano pod koniec sierpnia 2024 r. w związku z zarzutami o udział polityka w tzw. aferze mailowej. Wybuchła ona w czerwcu 2021 r., gdy w internecie pojawiły się fragmenty korespondencji ze skrzynki mailowej Dworczyka.
# # #
Dziś przypada druga rocznica ataku Hamasu na Izrael. 7 października 2023 r. rządzący Strefą Gazy islamistyczny Hamas, uznawany przez UE i USA za organizację terrorystyczną, napadł na południe Izraela, zabijając około 1200 osób i porywając 251. Według kontrolowanych przez Hamas władz w izraelskim odwecie zginęło ponad 67,1 tys. Palestyńczyków.
# # #
Dziś w ramach obchodów 85. rocznicy masowych deportacji polskich obywateli do ZSRR podczas II wojny światowej delegacja z Polski, pod przewodnictwem szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych Lecha Parella, weźmie udział w uroczystościach na Polskim Cmentarzu Wojennym Olmazor I w Uzbekistanie.
Zaplanowano także ceremonię złożenia kwiatów połączoną z modlitwą wspólną na Polskiej Kwaterze na cmentarzu Olmazor II.
Wieczorem w Katedrze Najświętszego Serca Pana Jezusa w Taszkencie odprawiona zostanie Msza św., odbędzie się uroczyste spotkanie z przedstawicielami środowisk polskich i polonijnych, a także ceremonia złożenia kwiatów przed pomnikiem generała Władysława Andersa.
Cmentarz Olmazor I powstał w 1942 r. w miejscowości Olmazor (dawniej Wriewskij) i jest jednym z 17 cmentarzy rozproszonych po całym Uzbekistanie. Został odbudowany i uporządkowany w 2001 r. z inicjatywy Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Pochowano na nim co najmniej 25 Polaków: żołnierzy Armii Polskiej na Wschodzie formowanej pod dowództwem generała Władysława Andersa, junaków i polskich cywili, którzy po latach katorgi w sowieckich łagrach, dziesiątkowani przez choroby i zarazy, pozostali na zawsze na uzbeckiej ziemi.
Cmentarz Olmazor II (rok założenia 1942) to miejsce spoczynku co najmniej 46 polskich żołnierzy, oficerów, junaków, a także cywilów, byłych jeńców sowieckich łagrów. Dzięki staraniom Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa został odbudowany – renowację przeprowadzono w 2001 r., a kolejne prace remontowe miały miejsce w roku 2016.
Podczas II wojny światowej Związek Radziecki przeprowadził cztery wielkie akcje deportacyjne polskich obywateli. Nocą z 9 na 10 lutego 1940 r., na rozkaz Moskwy, z Polski wywieziono 140 tys. osób – głównie rodziny wojskowych, urzędników, pracowników służby leśnej i kolei ze wschodniej części kraju. Jedna trzecia deportowanych trafiła na północ europejskiej części Rosji, do obwodu archangielskiego i Komijskiej ASRS, wielu przesiedlono do Kraju Krasnojarskiego i obwodu omskiego na Syberii. Drugą wywózkę przeprowadzono z 12 na 13 kwietnia 1940 r., trzecią - z 28 na 29 czerwca 1940 r., a czwartą – w maju 1941 r.
ksi/ kpr/ azk/ mhr/wr/
Napisz komentarz
Komentarze