Duchowni niezłomni. Dlaczego 19 października pamiętamy ich imiona

Święto, które zobowiązuje

Ustawa wprost oddaje hołd „bohaterom, niezłomnym obrońcom wiary i niepodległej Polski”. To nie jest dzień wolny od pracy, ale dzień refleksji: o odwadze sprzeciwu, wierności sumieniu i o tym, że wolność nie jest dana raz na zawsze. 19 października to data symboliczna – tego dnia 1984 r. funkcjonariusze SB uprowadzili kapelana „Solidarności”, ks. Jerzego Popiełuszkę; wkrótce potem został bestialsko zamordowany. 

„Niezłomni” – czyli jacy?

„Niezłomność” nie oznacza braku lęku. Oznacza zgodę na konsekwencje dobra: od publicznej niezgody na kłamstwo po gotowość do męczeństwa. W polskiej historii takich postaw było wiele – szczególnie w czasach II wojny światowej i reżimu komunistycznego. Tylko podczas okupacji życie straciły tysiące księży, zakonników i zakonnic, w tym w obozach koncentracyjnych. Szacunki mówią o ponad 3 tysiącach zamordowanych duchownych.

Portrety, które uczą odwagi

Bł. ks. Jerzy Popiełuszko (1947–1984)
Kapelan ludzi pracy, kaznodzieja prawdy. Porywany 19 października 1984 r., później torturowany i zamordowany przez funkcjonariuszy MSW. Jego zawołanie „Zło dobrem zwyciężaj” stało się programem sumień. 

Św. Maksymilian Maria Kolbe (1894–1941)
Franciszkanin z Niepokalanowa. W Auschwitz oddał życie za współwięźnia – ojca rodziny. Do dziś pozostaje jednym z najsilniejszych symboli chrześcijańskiej miłości bliźniego w nieludzkich warunkach obozowych

Bł. bp Michał Kozal (1893–1943)
Biskup pomocniczy włocławski, więzień Dachau. Zmarł 26 stycznia 1943 r., według relacji współwięźniów – po śmiertelnym zastrzyku. Uczył, że najpewniejszą formą zwycięstwa jest wierność w rzeczach małych.

Bł. ks. Władysław Gurgacz SJ (1914–1949)
Kapelan Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowej. Skazany w pokazowym procesie i stracony 14 września 1949 r. na dziedzińcu więzienia przy ul. Montelupich w Krakowie. Symbol duchownego, który w PRL zapłacił życiem za sprzeciw wobec zniewolenia.

Bł. s. Alicja Kotowska CR (1899–1939)
Zmartwychwstanka, przełożona domu w Wejherowie. Aresztowana przez Gestapo, rozstrzelana 11 listopada 1939 r. w Piaśnicy wraz z Polakami i Żydami; świadkowie widzieli, jak pocieszała dzieci w drodze na śmierć. 

Bł. s. Julia Rodzińska OP (1899–1945)
Dominikanka, wychowawczyni i katechetka. Zmarła z wyczerpania i chorób w obozie Stutthof 20 lutego 1945 r., do końca dzieląc się ostatnim kawałkiem chleba z najsłabszymi.

Dlaczego ich pamięć wciąż nas kształtuje?

1. Uczą, że prawo do prawdy nie przedawnia się. Tam, gdzie kłamstwo staje się narzędziem władzy, duchowni niezłomni przypominają, że godność człowieka chroni sumienie.
2. Pokazują, jak budować wspólnotę. Męczennicy w obozach i więzieniach byli „spoiwem” dla współwięźniów niezależnie od pochodzenia i światopoglądu.
3. Przypominają, że wolność kosztuje. Ich biografie to ostrzeżenie przed obojętnością: brak sprzeciwu wobec zła ma swoją cenę – zwykle płaconą przez najsłabszych.

Jak dobrze przeżyć ten dzień?

• Zatrzymaj się przy konkretnym imieniu. Przeczytaj krótką biografię jednego z męczenników – od ks. Popiełuszki po siostrę Alicję Kotowską. To najprostsza lekcja odwagi.
• Odwiedź lokalne miejsca pamięci lub weź udział w nabożeństwie/spotkaniu edukacyjnym poświęconym duchownym niezłomnym. (Wiele instytucji – IPN, muzea, parafie – organizuje w tym dniu wykłady i modlitwy).
• Porozmawiaj z młodymi o znaczeniu słów „odpowiedzialność” i „odwaga” – na przykład zadając pytanie: co dziś znaczy „zło dobrem zwyciężaj”?

Pamięć, która buduje przyszłość

Narodowy Dzień Pamięci Duchownych Niezłomnych nie jest tylko lekcją historii. To test współczesności: czy potrafimy rozpoznać moment, w którym trzeba wstać od stołu, powiedzieć „nie” wygodzie i „tak” prawdzie? Dopóki pamiętamy o tych, którzy zrobili to przed nami, dopóty mamy szansę nie zmarnować ich ofiary.