Szymanówek: między zaniedbaniem a inwestycją

W tym kontekście pytanie o przyszłość Szymanówka nie powinno zaczynać się od hasła: „czy budować?”, ale raczej: „jak długo miasto może pozwalać sobie na utrzymywanie tak cennego obszaru w stanie półdzikiego chaosu?”. Zwłaszcza że teren nie leży na peryferiach bez znaczenia, ale w sąsiedztwie strefy rekreacyjnej oraz zabudowy mieszkaniowej.

Interpelacja radnego i polityczny cień sprawy

Radny Piotr Kucharski skierował interpelację dotyczącą rzekomych niespójności w planach inwestycyjnych dla Szymanówka. W piśmie wskazał m.in. na dokumentację, która – według niego – ma wykazywać zamiar usunięcia blisko 2000 drzew pod budowę osiedla mieszkaniowego dla około 4000 mieszkańców. W tym samym dokumencie radny pytał także, czy miasto planuje budowę osiedla ze środków gminy, czy też przygotowuje teren dla dewelopera.

Tyle że już sama konstrukcja tych pytań pokazuje pewien problem. Interpelacja nie tyle porządkuje temat, ile od początku ustawia go w atmosferze podejrzeń. Pojawia się sugestia kolizji między wcześniejszymi deklaracjami dotyczącymi kompleksu termalnego a dokumentami analizującymi możliwość zabudowy mieszkaniowej. Tymczasem analiza możliwości zagospodarowania terenu nie jest jeszcze decyzją inwestycyjną. Nie jest także automatycznie zapowiedzią wycinki, sprzedaży ani wejścia dewelopera z koparkami.

W samorządzie takie dokumenty są często punktem wyjścia do oceny wartości nieruchomości, możliwości jej uporządkowania, przygotowania do sprzedaży albo do dalszych decyzji planistycznych. Można oczywiście pytać o transparentność procesu, ale warto oddzielić pytania od insynuacji. W przeciwnym razie mieszkańcy zamiast rzetelnej debaty dostają polityczny dym, przez który coraz trudniej zobaczyć realny problem.

Odpowiedź miasta: działania wynikają z wcześniejszych planów

Z odpowiedzi prezydenta Tomaszowa Mazowieckiego wynika, że działania dotyczące terenu nie są nagłym zwrotem, lecz kontynuacją wcześniejszych założeń. Miasto wskazuje, że przedmiotowe działki już od 2004 roku były ujęte w prognozie dochodów majątkowych na lata 2026–2028. Oznacza to, że ich potencjalne zbycie lub przygotowanie do zagospodarowania nie pojawiło się wczoraj, pod wpływem chwilowej decyzji, lecz funkcjonowało w miejskich dokumentach od lat.

Władze miasta podkreślają również, że uzyskanie warunków zabudowy zwiększa wartość nieruchomości przeznaczonej do sprzedaży. To standardowa praktyka samorządowa. Zaniechanie takich działań mogłoby – jak wskazano w odpowiedzi – sztucznie obniżyć wartość terenu, a w konsekwencji doprowadzić do szkody finansowej po stronie gminy.

W tym miejscu trzeba powiedzieć jasno: miasto ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dbać o wartość swojego majątku. Zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym osoby uczestniczące w zarządzaniu mieniem komunalnym mają obowiązek zachowania szczególnej staranności przy wykonywaniu zarządu zgodnie z przeznaczeniem tego mienia i jego ochrony. 

Sąsiedztwo domów jednorodzinnych ma znaczenie

W dyskusji o Szymanówku umyka jeszcze jeden istotny element: bezpośrednie sąsiedztwo istniejącego osiedla domów jednorodzinnych. To nie jest detal urbanistyczny, lecz jedna z najważniejszych okoliczności przy ocenie możliwego przeznaczenia terenu.

Jeżeli w otoczeniu znajdują się już funkcje mieszkaniowe, to zabudowa mieszkaniowa na sąsiednim obszarze nie musi być traktowana jako ciało obce. Przeciwnie – może wynikać z logicznej kontynuacji istniejącej struktury miasta. W planowaniu przestrzennym znaczenie ma przecież nie tylko ochrona zieleni, ale również zasada ładu przestrzennego, dobrego sąsiedztwa i racjonalnego uzupełniania zabudowy.

W przypadku decyzji o warunkach zabudowy przepisy wymagają m.in., aby co najmniej jedna działka sąsiednia dostępna z tej samej drogi publicznej była zabudowana w sposób pozwalający określić wymagania dla nowej zabudowy. To właśnie potocznie nazywa się zasadą dobrego sąsiedztwa. 

Dlatego sam fakt rozważania funkcji mieszkaniowej w tym miejscu nie powinien być przedstawiany jako urbanistyczny skandal. Oczywiście, czym innym jest kameralna zabudowa dopasowana do otoczenia, a czym innym masowe osiedle bez poszanowania zieleni, komunikacji i charakteru miejsca. Ale to są pytania o skalę, standard i warunki zabudowy – nie o samą dopuszczalność rozmowy o mieszkaniach.

Zieleń nie może być zasłoną dla zaniedbania

Jeżeli miasto chce zachować rekreacyjny charakter Szymanówka, powinno jasno powiedzieć, ile będzie kosztowało jej uporządkowanie, utrzymanie, wyposażenie w infrastrukturę i stała ochrona przed dalszą degradacją. Jeżeli natomiast rozważa sprzedaż lub zabudowę części terenu, powinno uczciwie przedstawić mieszkańcom granice takiego procesu: co może zostać zabudowane, co ma pozostać zielone, jak zostanie rozwiązana komunikacja i czy inwestycja będzie spójna z sąsiedztwem domów jednorodzinnych.

Najgorszym rozwiązaniem jest trwanie w obecnym stanie – niby teren rekreacyjny, ale bez standardu rekreacji; niby zieleń, ale zaniedbana; niby majątek publiczny, ale niewykorzystany.

Sprzedaż? Tylko w procedurze

Jeśli miasto zdecyduje się na sprzedaż nieruchomości, nie może zrobić tego dowolnie. Ustawa o gospodarce nieruchomościami przewiduje zasadę, że nieruchomości publiczne są sprzedawane lub oddawane w użytkowanie wieczyste w drodze przetargu, z wyjątkami określonymi w ustawie. 

W odpowiedzi prezydenta wskazano, że ewentualna sprzedaż wymagałaby decyzji zgodnej z wolą rady, a tego typu nieruchomości zbywa się w drodze przetargu ustnego nieograniczonego.

To ważne, bo ton publicznej dyskusji bywa taki, jakby decyzje już zapadły za zamkniętymi drzwiami. Z dostępnych dokumentów wynika jednak raczej etap przygotowawczy: analiza możliwości, karta informacyjna przedsięwzięcia, rozpoznanie potencjału terenu i przygotowanie nieruchomości do ewentualnych dalszych decyzji.

Potrzebna debata, ale bez straszenia

Szymanówek zasługuje na poważną rozmowę. Nie na polityczne skróty, nie na emocjonalne hasła i nie na budowanie atmosfery, w której każda analiza staje się dowodem spisku. Radny ma prawo pytać, ale mieszkańcy mają prawo oczekiwać, że pytania będą prowadziły do wyjaśnienia sprawy, a nie do jej zaciemnienia.

Miasto z kolei powinno pokazać pełną mapę zamierzeń: które działki są objęte analizą, jaki wariant zagospodarowania jest realnie brany pod uwagę, jak zostanie potraktowana zieleń, co z obecnym problemem śmieci i czy ewentualna zabudowa będzie dopasowana do sąsiedztwa istniejących domów jednorodzinnych.

Bo prawdziwy spór nie dotyczy tego, czy Szymanówek ma zostać „zielony” albo „sprzedany”. Prawdziwe pytanie brzmi: czy Tomaszów potrafi zarządzać takimi miejscami mądrze – tak, by nie tracić ani przestrzeni, ani pieniędzy, ani zaufania mieszkańców.