Internet miał uczynić zakupy prostszymi, szybszymi i tańszymi. I rzeczywiście tak się stało. Problem polega na tym, że wraz z rozwojem elektronicznego handlu rozkwitł także przemysł oszustw. Coraz bardziej profesjonalny, wykorzystujący ludzkie emocje, pośpiech i przekonanie, że przecież każdy potrafi odróżnić prawdziwy sklep od internetowej pułapki.
Jak wynika z badania „Polaków portfel własny: bezpieczny koszyk Polaka”, przeprowadzonego przez IBRiS na zlecenie Santander Consumer Banku, 28 procent ankietowanych doświadczyło oszustwa podczas zakupów online jeden raz, a kolejne 4 procent więcej niż jeden raz. Najczęściej takie doświadczenia deklarowali trzydziestolatkowie (36 proc.) i czterdziestolatkowie (33 proc.).
Młodzi bardziej ostrożni? Wyniki mogą zaskakiwać
Ciekawych wniosków dostarczają odpowiedzi dotyczące rezygnacji z podejrzanych transakcji. Aż połowa osób w wieku 18–29 lat przyznała, że w ciągu ostatniego roku przerwała zakupy, ponieważ proces finalizacji zamówienia wydał się jej niewiarygodny. Wśród trzydziestolatków było to 49 procent. Tymczasem w grupie 50–59 lat podobną ostrożność zadeklarowało 26 procent respondentów, a wśród najstarszych badanych 27 procent.
Nie oznacza to automatycznie, że młodsi są bezpieczniejsi, a starsi bardziej naiwni. Wyniki mogą również odzwierciedlać różną częstotliwość zakupów internetowych i odmienne sposoby korzystania z sieci. Pokazują jednak, że umiejętność rozpoznania sygnałów ostrzegawczych staje się równie ważna jak znajomość samej technologii.
Warto też podkreślić, że przerwanie podejrzanej transakcji nie oznacza, iż sklep rzeczywiście był fałszywy. Świadczy natomiast o rosnącej ostrożności konsumentów.
Nasze dane są równie cenne jak pieniądze
Oszustwo internetowe nie zawsze kończy się jedynie utratą kwoty zapłaconej za nieistniejący produkt. Niekiedy jego prawdziwym celem jest zdobycie informacji, które pozwolą przestępcom sięgnąć znacznie głębiej do naszych portfeli.
Aż 75 procent ankietowanych obawia się podawania numeru PESEL, dowodu osobistego czy paszportu. Z kolei 63 procent wyraża niepokój związany z udostępnianiem danych kart płatniczych. To uzasadnione obawy, szczególnie w czasach, gdy fałszywe strony płatności potrafią niemal idealnie naśladować witryny banków i popularnych operatorów.
Polacy coraz częściej próbują ograniczać ilość przekazywanych informacji. Dwie trzecie respondentów przyznało, że przynajmniej raz świadomie zrezygnowało z wypełniania niektórych pól formularza zakupowego. Co istotne, 59 procent robiło to wielokrotnie.
To dobry kierunek. Sprzedawca powinien otrzymywać dane niezbędne do realizacji zamówienia, a nie cały zestaw informacji o naszej tożsamości. Żądanie przesłania skanu dowodu osobistego przy zwykłych zakupach powinno natychmiast wzbudzić czujność.
Oszustwo coraz częściej wygląda jak profesjonalny biznes
Fałszywe sklepy nie muszą już przypominać amatorskich stron internetowych, pełnych błędów językowych i podejrzanych reklam. Często wyglądają profesjonalnie, dysponują atrakcyjnymi zdjęciami produktów, przekonującymi opiniami klientów i reklamami publikowanymi w mediach społecznościowych.
W lipcu 2025 roku prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Tomasz Chróstny ostrzegał:
Widzimy coraz większą skalę takich zjawisk jak fałszywe sklepy internetowe, podszywanie się pod rodzime marki i ukryty dropshipping.
Mechanizm działania przestępców bywa zaskakująco prosty. Najpierw pojawia się wyjątkowa okazja. Następnie komunikat o ograniczonej liczbie produktów albo promocji kończącej się za kilka minut. Wszystko po to, aby klient nie zdążył sprawdzić sprzedawcy.
CERT Polska ostrzega również przed stronami podszywającymi się pod znane marki oraz wiadomościami sugerującymi konieczność dopłaty do przesyłki. Kliknięcie takiego odnośnika może prowadzić do fałszywej bramki płatniczej.
Dlatego przed zakupem warto sprawdzić pełne dane przedsiębiorcy, jego adres i numer NIP, regulamin oraz opinie pochodzące z niezależnych źródeł. Szczególną ostrożność powinny wzbudzać rażąco niskie ceny i sklepy, które mimo deklarowania kilku sposobów płatności ostatecznie wymagają zwykłego przelewu.
Problem dotyczy również mieszkańców Tomaszowa
Przestępcy nie rozróżniają mieszkańców wielkich aglomeracji i niewielkich miejscowości. Wystarczy dostęp do internetu, konto bankowe i chwila nieuwagi. Mieszkaniec Tomaszowa Mazowieckiego, Inowłodza czy Żelechlinka jest narażony na te same mechanizmy oszustwa co klient z Warszawy.
Warto jednak pamiętać, że przytoczone dane dotyczą całej Polski. Badanie nie pozwala określić, ilu mieszkańców powiatu tomaszowskiego padło ofiarą podobnych przestępstw.
Przed nami okres wzmożonych zakupów przedświątecznych. Wraz z nim pojawią się kolejne promocje, wyjątkowe oferty i reklamy kuszące cenami, w które czasami trudno uwierzyć. Właśnie wtedy szczególnie ważny staje się zdrowy rozsądek.
Co zrobić, kiedy pieniądze już zniknęły?
Najgorszą reakcją jest milczenie. Oszustwo może przydarzyć się nawet osobie dobrze znającej zasady bezpieczeństwa w internecie.
Jeżeli zapłaciliśmy w fałszywym sklepie, powinniśmy jak najszybciej skontaktować się z bankiem. W przypadku płatności kartą warto zapytać o procedurę chargeback, czyli możliwość zakwestionowania transakcji i odzyskania pieniędzy. Jeżeli udostępniliśmy przestępcom dane karty lub dane logowania, należy niezwłocznie zabezpieczyć dostęp do rachunku.
Oszustwo trzeba również zgłosić Policji oraz zespołowi CERT Polska poprzez stronę incydent.cert.pl. Zachowanie potwierdzeń przelewów, korespondencji ze sprzedawcą i adresu podejrzanej witryny może pomóc w wyjaśnieniu sprawy.
Mieszkańcy powiatu tomaszowskiego, którzy potrzebują pomocy w sporze konsumenckim, mogą skorzystać z bezpłatnego poradnictwa Powiatowego Rzecznika Konsumentów. Funkcję tę pełni Agnieszka Drzewoska-Kovač. Biuro znajduje się przy ul. Farbiarskiej 20/24 w Tomaszowie Mazowieckim, budynek C, pokój 10. Numer telefonu: 44 725 30 90. Rzecznik pomaga w sprawach konsumenckich, natomiast ustalanie sprawców przestępstw należy do organów ścigania.
Zakupy w internecie nie muszą być niebezpieczne. Wymagają jednak czegoś, czego w świecie błyskawicznych płatności coraz częściej nam brakuje — chwili namysłu.
Bo czasem najważniejszym przyciskiem na stronie sklepu nie jest ten z napisem „Kup teraz”, lecz ten, który pozwala zamknąć podejrzaną witrynę.



Napisz komentarz
Komentarze