Przejdź do głównych treściPrzejdź do wyszukiwarkiPrzejdź do głównego menu
czwartek, 19 listopada 2026 12:19
Z OSTATNIEJ CHWILI:
Reklama
Reklama

19 listopada w historii. Bruno Schulz, Stalingrad, narodziny polskiego teatru i drugi spacer po Księżycu

Jednego dnia na warszawskiej scenie zabrzmiała polszczyzna, która miała stać się głosem narodowej kultury. Kilkadziesiąt lat później powstał uniwersytet, który przetrwał carskie represje, wojny i polityczne przełomy. Ale 19 listopada ma również swoje tragiczne oblicze. W 1942 roku, gdy Armia Czerwona rozpoczynała wielką kontrofensywę pod Stalingradem, niemiecki okupant zamordował w Drohobyczu Brunona Schulza. W 1969 roku człowiek po raz drugi wylądował na Księżycu, a muzyka kolejnych pokoleń przynosiła nowe opowieści o miłości, samotności i przemijaniu. Co wydarzyło się 19 listopada? Nasze kalendarium historyczne prowadzi przez polską i światową historię, kino, muzykę i sport. Zaglądamy również do Tomaszowa Mazowieckiego, gdzie dzisiejszy dzień łączy pokolenia i przypomina o sprawach, wobec których nie wolno pozostawać obojętnym.

Czwartek, 19 listopada 2026 roku. Kartka z kalendarza

Mamy czwartek, 19 listopada 2026 roku, czyli 323. dzień roku. Do końca roku pozostały 42 dni.

W Tomaszowie Mazowieckim słońce wschodzi około godziny 7.04, a zachodzi około 15.45. Dzień trwa zaledwie 8 godzin i 41 minut. Listopadowe popołudnia stają się coraz krótsze, a do zimowego przesilenia pozostaje niewiele ponad miesiąc.

Imieniny obchodzą między innymi Elżbieta, Seweryn, Seweryna, Paweł i Salomea.

Dzisiejszy dzień przynosi kilka ważnych okazji do społecznej refleksji. 19 listopada przypada Światowy Dzień Toalet, oficjalnie obchodzony przez Organizację Narodów Zjednoczonych. Choć sama nazwa może budzić uśmiech, problem jest wyjątkowo poważny. Według danych ONZ około 3,4 miliarda ludzi nadal nie ma dostępu do bezpiecznych warunków sanitarnych. Tegoroczna kampania przebiega pod hasłem „Safe toilets. Equal futures”, zwracając uwagę na wpływ braku odpowiedniej infrastruktury na zdrowie, bezpieczeństwo i możliwości edukacyjne kobiet oraz dziewcząt.

Obchodzimy również Międzynarodowy Dzień Mężczyzn, poświęcony między innymi zdrowiu fizycznemu i psychicznemu, odpowiedzialności społecznej oraz roli mężczyzn w rodzinach i lokalnych wspólnotach.

Szczególne znaczenie ma także Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Przemocy wobec Dzieci. W Polsce kończy się dzisiaj ogólnopolska kampania „Dzieciństwo bez Przemocy”, organizowana przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę i Krajową Koalicję na rzecz Ochrony Dzieci. Jej tegoroczne hasło brzmi: „Przemoc odbiera dzieciom moc”. O godzinie 17.00 wiele budynków w całym kraju ma zostać symbolicznie podświetlonych na czerwono.

Te trzy inicjatywy, choć pozornie odległe, łączy wspólny mianownik: godność człowieka. Historia uczy bowiem, że największe cywilizacyjne osiągnięcia niewiele znaczą, jeśli nie idą za nimi troska o słabszych i szacunek dla podstawowych praw.

Kalendarium historyczne

1417 – Elżbieta Granowska zostaje królową Polski. Małżeństwo Jagiełły wywołuje polityczne spory

609 lat temu, 19 listopada 1417 roku, w katedrze wawelskiej koronowano Elżbietę Granowską, trzecią żonę króla Władysława Jagiełły. Było to wydarzenie, które wzbudzało niemałe emocje wśród ówczesnych elit. Król poślubił bowiem kobietę wywodzącą się z polskiego możnowładztwa, wdowę, która nie wnosiła do małżeństwa nowych sojuszy dynastycznych ani praw do zagranicznych tronów. Dla części doradców monarchy było to małżeństwo niezrozumiałe, zwłaszcza że przyszłość dynastii pozostawała niepewna.

Koronacja na Wawelu nie zakończyła sporów. Elżbieta musiała mierzyć się z niechęcią części dworu, a kronikarze nie zawsze przedstawiali ją życzliwie. Zmarła już w 1420 roku, po niespełna trzech latach małżeństwa.

Władysław Jagiełło ożenił się później z Zofią Holszańską, która urodziła mu synów i zapewniła dalsze trwanie dynastii. Historia Elżbiety Granowskiej przypomina, że średniowieczne małżeństwa królewskie były sprawą państwową, a osobiste wybory monarchy mogły uruchamiać polityczne konflikty.

1765 – Narodziny Teatru Narodowego. Polska zaczyna mówić własnym głosem ze sceny

261 lat temu, 19 listopada 1765 roku, w warszawskiej Operalni wystawiono komedię „Natręci” Józefa Bielawskiego. To właśnie tę datę uznaje się za początek działalności polskiego Teatru Narodowego. Inicjatorem przedsięwzięcia był król Stanisław August Poniatowski, który dostrzegał w teatrze coś więcej niż dworską rozrywkę. Chciał stworzyć instytucję służącą edukacji społeczeństwa, kształtowaniu obyczajów i rozwijaniu rodzimej kultury.

W XVIII wieku przedstawienia teatralne w Rzeczypospolitej często odbywały się w językach obcych. Powołanie stałego zespołu zawodowych aktorów grających po polsku było więc decyzją o dużym znaczeniu społecznym. Scena miała stać się przestrzenią rozmowy o wadach i zaletach współczesnych, o obyczajach, polityce i odpowiedzialności obywatelskiej.

„Natręci” byli komedią inspirowaną twórczością Moliera. Sam utwór nie wszedł do ścisłego kanonu najważniejszych dramatów, ale jego premiera rozpoczęła proces, którego konsekwencje okazały się znacznie trwalsze niż popularność pojedynczego przedstawienia.

Teatr Narodowy przechodził później przez okresy kryzysu, zmiany siedzib i polityczne zawirowania. W kolejnych dziesięcioleciach wielką rolę w jego rozwoju odegrał Wojciech Bogusławski. Polski teatr stał się miejscem kształtowania języka, świadomości narodowej i obywatelskiej debaty. W czasach zaborów właśnie kultura pomagała zachować wspólnotę, której zabrakło własnego państwa.

19 listopada 2026 roku Teatr Narodowy obchodzi 261. rocznicę narodzin. To jedna z tych dat, które pokazują, że historia Polski rozgrywała się nie tylko na polach bitew i w salach sejmowych, lecz także na scenie, wśród dekoracji, kostiumów i wypowiadanych po polsku słów.

1816 – Powstaje Uniwersytet Warszawski. Uczelnia, która miała przetrwać polityczne katastrofy

210 lat temu, 19 listopada 1816 roku, car Aleksander I, będący jednocześnie królem Polski, wydał akt erekcyjny Uniwersytetu Warszawskiego. Uczelnia powstawała w rzeczywistości politycznej Królestwa Polskiego, którego autonomia miała okazać się znacznie mniej trwała, niż początkowo zakładano. Ważnymi orędownikami utworzenia uniwersytetu byli Stanisław Staszic oraz Stanisław Kostka Potocki.

Początkowo powołano pięć wydziałów: prawa, lekarski, filozoficzny, teologiczny oraz nauk i sztuk pięknych. Pierwszym rektorem został ksiądz Wojciech Anzelm Szweykowski. Warszawa zyskiwała instytucję, która miała kształcić lekarzy, prawników, nauczycieli i przedstawicieli przyszłej inteligencji.

Historia uczelni nie była spokojna. Po powstaniu listopadowym władze rosyjskie zamknęły uniwersytet, a jego późniejsze funkcjonowanie wielokrotnie podporządkowywano polityce zaborcy. Równie dramatyczne doświadczenia przyniósł wiek XX, okupacja niemiecka i zniszczenie Warszawy.

Mimo tych wszystkich katastrof Uniwersytet Warszawski pozostawał jednym z najważniejszych symboli polskiej nauki. Dziś jest wielką instytucją akademicką, prowadzącą badania w niemal wszystkich dziedzinach wiedzy.

Jubileusz 210-lecia przypomina, że potęga państwa zależy również od jego szkół, bibliotek i laboratoriów. Armie mogą wygrywać bitwy, ale to wiedza pozwala społeczeństwom budować przyszłość.

1863 – Abraham Lincoln przemawia pod Gettysburgiem. Kilka minut, które zmieniły znaczenie amerykańskiej demokracji

163 lata temu, 19 listopada 1863 roku, prezydent Stanów Zjednoczonych Abraham Lincoln wygłosił słynne przemówienie na cmentarzu wojennym w Gettysburgu. Cztery miesiące wcześniej w tym miejscu rozegrała się jedna z najważniejszych bitew amerykańskiej wojny secesyjnej. Tysiące żołnierzy zginęło lub zostało rannych, a zwycięstwo wojsk Unii zatrzymało wielką ofensywę Konfederacji na północ.

Lincoln nie wygłosił długiej mowy. Jego wystąpienie trwało zaledwie kilka minut, ale przeszło do historii jako Gettysburg Address. Prezydent przedstawił wojnę nie tylko jako walkę o utrzymanie jedności państwa, lecz także jako próbę dla zasad wolności i równości, na których miała opierać się amerykańska republika.

Znaczenie tych słów wykraczało daleko poza wydarzenia wojskowe. W kraju podzielonym przez niewolnictwo i spór o zakres władzy federalnej Lincoln przypominał, że demokracja wymaga odpowiedzialności kolejnych pokoleń.

Wojna zakończyła się w 1865 roku, ale konflikty społeczne nie zniknęły wraz z kapitulacją Konfederacji. Przemówienie gettysburskie pozostaje do dzisiaj jednym z najważniejszych tekstów amerykańskiej kultury politycznej i punktem odniesienia w dyskusjach o prawach obywatelskich.

1919 – Amerykański Senat odrzuca traktat wersalski. Zwycięstwo w wojnie nie gwarantuje zgody na pokój

107 lat temu, 19 listopada 1919 roku, Senat Stanów Zjednoczonych nie wyraził zgody na ratyfikację traktatu wersalskiego. Był to poważny cios dla prezydenta Woodrowa Wilsona, który należał do głównych architektów powojennego porządku międzynarodowego i gorąco popierał utworzenie Ligi Narodów.

Ameryka odegrała istotną rolę w zwycięstwie ententy podczas I wojny światowej. Nie oznaczało to jednak, że tamtejsza opinia publiczna i politycy byli gotowi do trwałego zaangażowania w europejskie konflikty. Przeciwnicy traktatu obawiali się, że członkostwo w Lidze Narodów ograniczy samodzielność Stanów Zjednoczonych w podejmowaniu decyzji o wojnie i pokoju.

Spór pomiędzy Wilsonem a wpływowymi senatorami, wśród których znajdował się Henry Cabot Lodge, doprowadził do politycznego impasu. Stany Zjednoczone ostatecznie nie przystąpiły do Ligi Narodów.

Decyzja miała konsekwencje dla całego systemu bezpieczeństwa międzynarodowego. Liga, która miała zapobiegać kolejnym wojnom, od początku działała bez jednego z najpotężniejszych państw świata. Historia pokazała później boleśnie, jak ograniczona była jej zdolność do powstrzymywania agresji.

1942 – Operacja „Uran”. Pod Stalingradem wojna zaczyna zmieniać kierunek

84 lata temu, 19 listopada 1942 roku, Armia Czerwona rozpoczęła operację „Uran” – wielką kontrofensywę przeciwko wojskom niemieckim i ich sojusznikom w rejonie Stalingradu. Miasto nad Wołgą od miesięcy było miejscem wyjątkowo brutalnych walk. Ruiny fabryk, domów i ulic zamieniły się w pole bitwy, w którym o powodzeniu natarcia mogło decydować opanowanie jednego budynku.

Niemieckie dowództwo skoncentrowało ogromne siły na zdobyciu Stalingradu, pozostawiając rozciągnięte skrzydła frontu pod osłoną wojsk sojuszniczych, przede wszystkim rumuńskich. Radzieccy dowódcy wykorzystali tę słabość, przygotowując uderzenia mające doprowadzić do okrążenia niemieckiej 6. Armii generała Friedricha Paulusa.

19 listopada rozpoczęło się natarcie z północy, a następnego dnia także z południa. 23 listopada radzieckie zgrupowania zamknęły pierścień okrążenia. W kotle znalazły się ogromne siły niemieckie, których zaopatrzenie drogą powietrzną okazało się niewystarczające.

Kapitulacja pozostałości 6. Armii nastąpiła na przełomie stycznia i lutego 1943 roku. Bitwa pod Stalingradem stała się jednym z najważniejszych punktów zwrotnych II wojny światowej.

Nie oznaczała natychmiastowego końca niemieckiej potęgi militarnej, ale zburzyła mit niezwyciężonego Wehrmachtu i odebrała III Rzeszy inicjatywę strategiczną na ważnym odcinku frontu wschodniego.

1942 – Niemcy mordują Brunona Schulza. Śmierć pisarza w Drohobyczu

Tego samego dnia, 19 listopada 1942 roku, w Drohobyczu niemiecki funkcjonariusz zastrzelił Brunona Schulza, jednego z najwybitniejszych polskich pisarzy XX wieku. W czasie akcji okupacyjnych władz niemieckich zamordowano również wielu innych żydowskich mieszkańców miasta. Według ustaleń historyków liczba ofiar tego dnia mogła wynosić od około 100 do 230 osób.

Bruno Schulz był pisarzem, rysownikiem i nauczycielem. Jego „Sklepy cynamonowe” oraz „Sanatorium pod Klepsydrą” należą do najbardziej niezwykłych osiągnięć polskiej prozy. Drohobycz w jego opowiadaniach nie był zwyczajnym galicyjskim miastem. Stawał się przestrzenią pamięci, dziecięcej wyobraźni, snu i przemiany, gdzie codzienne przedmioty nabierały niemal mitycznego znaczenia.

Schulz nie potrzebował dalekich podróży, by tworzyć wielką literaturę. Z ulic, sklepów, domów i podwórek rodzinnego miasta budował świat, w którym zwyczajna rzeczywistość nieustannie przekraczała własne granice. Wojna brutalnie przerwała tę twórczość.

Jego śmierć jest jednym z najbardziej poruszających przykładów zniszczenia polsko-żydowskiego świata przez niemiecką okupację. Wraz z zamordowanymi ludźmi ginęły nie tylko pojedyncze biografie. Znikały języki, tradycje, biblioteki, środowiska artystyczne i niepowtarzalne doświadczenia kulturowe.

W historii 19 listopada kryje się więc szczególnie bolesny kontrast. Pod Stalingradem rozpoczynała się operacja, która miała przyspieszyć klęskę III Rzeszy. W Drohobyczu niemiecki terror wciąż odbierał życie bezbronnym ludziom. Zwycięstwo nad nazizmem miało nadejść dopiero po kolejnych latach cierpienia.

1969 – Apollo 12 na Księżycu. Druga wyprawa udowadnia, że człowiek potrafi wrócić

57 lat temu, 19 listopada 1969 roku, astronauci misji Apollo 12 rozpoczęli badania powierzchni Księżyca. Zaledwie cztery miesiące wcześniej świat śledził historyczne lądowanie Neila Armstronga i Buzza Aldrina. Teraz NASA chciała udowodnić, że podróże na Księżyc nie muszą być jednorazowym, niezwykle ryzykownym eksperymentem.

Na powierzchnię Srebrnego Globu zeszli Charles „Pete” Conrad oraz Alan Bean. Trzeci członek załogi, Richard Gordon, pozostawał na orbicie w statku dowodzenia. Moduł księżycowy „Intrepid” wylądował na obszarze Oceanu Burz, niedaleko bezzałogowej sondy Surveyor 3, która dotarła tam w 1967 roku.

Misja miała znaczenie naukowe i techniczne. Astronauci pobierali próbki gruntu, instalowali aparaturę badawczą i dotarli do sondy Surveyor 3, z której zdemontowali wybrane elementy do późniejszej analizy na Ziemi.

Apollo 12 potwierdził możliwość precyzyjnego lądowania w wyznaczonym miejscu. Było to kluczowe dla kolejnych misji, podczas których zamierzano badać coraz trudniej dostępne obszary Księżyca.

Dzisiaj, gdy ponownie mówi się o długotrwałej obecności ludzi poza Ziemią, warto pamiętać o tych pionierskich wyprawach. Ich sukces zależał od współpracy tysięcy naukowców, inżynierów i techników.

1977 – Anwar Sadat przybywa do Izraela. Gest, który zmienił politykę Bliskiego Wschodu

49 lat temu, 19 listopada 1977 roku, prezydent Egiptu Anwar Sadat przybył do Izraela z historyczną wizytą. Był pierwszym przywódcą państwa arabskiego, który zdecydował się na tak otwarty gest wobec izraelskich władz. Zaledwie cztery lata wcześniej Egipt i Izrael walczyły ze sobą podczas wojny Jom Kipur.

Sadat zdawał sobie sprawę z politycznego ryzyka. W świecie arabskim jego decyzja budziła ogromne kontrowersje, a przeciwnicy porozumienia uznawali wizytę za ustępstwo wobec dotychczasowego wroga. Egipski prezydent przyjął jednak założenie, że dalsza konfrontacja wojskowa nie przyniesie trwałego rozwiązania.

Następnego dnia, 20 listopada, Sadat przemawiał w izraelskim Knesecie. Rozmowy z premierem Menachemem Beginem otworzyły drogę do porozumień z Camp David w 1978 roku, a następnie do izraelsko-egipskiego traktatu pokojowego podpisanego w 1979 roku.

Obaj przywódcy otrzymali Pokojową Nagrodę Nobla. Nie oznaczało to jednak rozwiązania całego konfliktu bliskowschodniego, zwłaszcza kwestii palestyńskiej.

Wizyta Sadata pozostaje przykładem decyzji, która wymagała przeciwstawienia się własnemu politycznemu otoczeniu. Pokazuje również, że podpisanie pokoju między państwami nie musi oznaczać zakończenia wszystkich sporów i cierpień w regionie.

1984 – Katastrofa San Juanico. Gdy przemysłowe zaniedbania zamieniają się w tragedię

42 lata temu, 19 listopada 1984 roku, w San Juan Ixhuatepec niedaleko miasta Meksyk doszło do serii eksplozji w instalacji magazynowania gazu płynnego. Katastrofa, znana jako tragedia San Juanico, była jedną z najpoważniejszych awarii przemysłowych XX wieku.

Wybuchy objęły zbiorniki i instalacje zakładu, powodując rozległe pożary. W pobliżu znajdowały się gęsto zaludnione osiedla, co dramatycznie zwiększyło liczbę ofiar. Zginęły setki ludzi, a tysiące odniosły obrażenia. W opracowaniach występują różnice dotyczące ostatecznej liczby zabitych, dlatego najbezpieczniej mówić o ponad czterystu ofiarach śmiertelnych.

Katastrofa uświadomiła opinii publicznej, jak niebezpieczne może być lokalizowanie wielkich instalacji przemysłowych bez odpowiednich zabezpieczeń i stref ochronnych. Stała się również ważnym punktem odniesienia w pracach nad analizą ryzyka awarii technologicznych.

Historia San Juanico pozostaje aktualna wszędzie tam, gdzie zakłady przemysłowe funkcjonują w sąsiedztwie domów, szkół i osiedli. Bezpieczeństwo mieszkańców powinno być uwzględniane już na etapie planowania inwestycji, a nie dopiero po wydarzeniu, które ujawni wcześniejsze zaniedbania.

1985 – Reagan spotyka Gorbaczowa. W Genewie rozpoczyna się nowy etap zimnej wojny

41 lat temu, 19 listopada 1985 roku, w Genewie rozpoczęło się pierwsze spotkanie prezydenta Stanów Zjednoczonych Ronalda Reagana z przywódcą Związku Radzieckiego Michaiłem Gorbaczowem. Europa wciąż pozostawała podzielona żelazną kurtyną, a oba supermocarstwa dysponowały arsenałami nuklearnymi zdolnymi do wielokrotnego zniszczenia współczesnej cywilizacji.

Początek lat osiemdziesiątych przyniósł poważne zaostrzenie stosunków amerykańsko-radzieckich. Wyścig zbrojeń, konflikt w Afganistanie i spory o rozmieszczenie rakiet w Europie pogłębiały wzajemną nieufność.

Gorbaczow, który objął władzę w 1985 roku, reprezentował nowe podejście do polityki zagranicznej ZSRR. Reagan początkowo odnosił się do jego deklaracji ostrożnie, ale obaj przywódcy uznali potrzebę bezpośredniego dialogu.

Spotkanie w Genewie nie zakończyło zimnej wojny ani nie przyniosło natychmiastowego rozbrojenia. Pozwoliło jednak nawiązać osobiste kontakty i stworzyć warunki do kolejnych negocjacji. Dwa lata później podpisano traktat INF dotyczący likwidacji określonej kategorii rakiet nuklearnych.

19 listopada 1985 roku rozpoczął się jeden z najważniejszych procesów dyplomatycznych schyłku XX wieku. Jego konsekwencje miały wpłynąć również na przyszłość Polski i innych państw Europy Środkowo-Wschodniej.

1990 – Europa podpisuje traktat o ograniczeniu zbrojeń. Koniec epoki wielkich armii okupacyjnych

36 lat temu, 19 listopada 1990 roku, w Paryżu podpisano traktat o konwencjonalnych siłach zbrojnych w Europie, znany jako CFE. Dokument został zawarty pomiędzy państwami NATO i Układu Warszawskiego w czasie, gdy powojenny podział kontynentu gwałtownie tracił znaczenie.

Traktat ustanawiał ograniczenia dotyczące liczby czołgów, bojowych wozów opancerzonych, systemów artyleryjskich, samolotów bojowych i śmigłowców uderzeniowych. Chodziło o zmniejszenie ryzyka niespodziewanego ataku oraz ograniczenie ogromnej koncentracji uzbrojenia, która przez dziesięciolecia charakteryzowała Europę.

Dla Polski i jej sąsiadów porozumienie było elementem przemian prowadzących od porządku zimnowojennego do nowego systemu bezpieczeństwa. Wkrótce rozwiązano Układ Warszawski, rozpadł się Związek Radziecki, a państwa naszego regionu zaczęły samodzielnie określać kierunki swojej polityki zagranicznej.

Traktat CFE pozostaje ważnym dokumentem historii europejskiego rozbrojenia. Późniejsze kryzysy pokazały jednak, że nawet szczegółowo wynegocjowane systemy kontroli zbrojeń wymagają politycznej woli ich przestrzegania.

Urodzili się tego dnia

1917 – Indira Gandhi. Kobieta, która przez lata decydowała o losach Indii

19 listopada 1917 roku urodziła się Indira Gandhi, jedna z najważniejszych postaci indyjskiej polityki XX wieku. Była premierem Indii w latach 1966–1977 i ponownie od 1980 roku do śmierci w 1984 roku. Jej rządy przyniosły zarówno wzmacnianie pozycji międzynarodowej kraju, jak i głębokie konflikty społeczne oraz polityczne. Szczególne kontrowersje wzbudził okres stanu wyjątkowego w latach 1975–1977, podczas którego ograniczano prawa obywatelskie.

1933 – Larry King. Człowiek, który potrafił słuchać rozmówców

19 listopada 1933 roku urodził się Larry King, legendarny amerykański dziennikarz radiowy i telewizyjny. Przez dziesięciolecia rozmawiał z politykami, artystami, sportowcami i ludźmi, których historie przyciągały uwagę opinii publicznej. Jego styl opierał się na prostych pytaniach i umiejętności prowadzenia rozmowy bez nieustannego dominowania nad gościem. Zmarł w 2021 roku.

1961 – Meg Ryan. Gwiazda filmów, do których chętnie wracamy

19 listopada 1961 roku urodziła się Meg Ryan, amerykańska aktorka kojarzona przede wszystkim z komediami romantycznymi. Filmy „Kiedy Harry poznał Sally” i „Bezsenność w Seattle” należą do najbardziej rozpoznawalnych przedstawicieli tego gatunku. Ryan potrafiła budować bohaterki pełne niepewności, humoru i autentycznego uroku. Dzisiaj obchodzi 65. urodziny.

1962 – Jodie Foster. Aktorka, która nie bała się trudnych ról

19 listopada 1962 roku urodziła się Jodie Foster, dwukrotna laureatka Oscara i jedna z najwybitniejszych amerykańskich aktorek swojego pokolenia. Już jako nastolatka wystąpiła w „Taksówkarzu” Martina Scorsesego, a później stworzyła pamiętne kreacje w „Oskarżonych” i „Milczeniu owiec”. Jej kariera obejmuje również reżyserię filmową. Dzisiaj obchodzi 64. urodziny.

1983 – Adam Driver. Od niezależnego kina do wielkich hollywoodzkich produkcji

19 listopada 1983 roku urodził się Adam Driver, aktor, który zdobył popularność dzięki występom w produkcjach telewizyjnych, kinie autorskim i nowej trylogii „Gwiezdnych wojen”. Zagrał między innymi w „Patersonie” Jima Jarmuscha oraz „Historii małżeńskiej” Noaha Baumbacha. Jego bohaterowie często są wewnętrznie sprzeczni, nieporadni i trudni do jednoznacznej oceny. Dzisiaj kończy 43 lata.

Odeszli tego dnia

1557 – Bona Sforza. Królowa, która chciała zmieniać Polskę

19 listopada 1557 roku w Bari zmarła Bona Sforza, żona Zygmunta Starego i matka Zygmunta Augusta. Była jedną z najbardziej wpływowych kobiet w historii polskiej monarchii, angażującą się w politykę gospodarczą, sprawy dynastyczne i zarządzanie królewskimi dobrami. Jej działalność nie ograniczała się do dworskich ceremonii. Po śmierci królowej wybuchły poważne spory o jej majątek, których konsekwencje długo zajmowały polską dyplomację.

1828 – Franz Schubert. Kompozytor, który pozostawił muzykę pełną tęsknoty

19 listopada 1828 roku zmarł Franz Schubert, austriacki kompozytor, jeden z najważniejszych twórców wczesnego romantyzmu. Miał zaledwie 31 lat, ale pozostawił ogromny dorobek obejmujący pieśni, symfonie, muzykę fortepianową i kameralną. Szczególne znaczenie mają jego cykle pieśni, w tym „Podróż zimowa”, w których muzyka staje się opowieścią o samotności, utracie i poszukiwaniu sensu.

2018 – Witold Sobociński. Operator, który malował światłem

19 listopada 2018 roku zmarł Witold Sobociński, jeden z najwybitniejszych polskich operatorów filmowych, związany ze Szkołą Filmową w Łodzi. Pracował przy takich filmach jak „Wesele”, „Ziemia obiecana” i „Sanatorium pod Klepsydrą”. Ten ostatni tytuł tworzy niezwykły związek z dzisiejszą rocznicą śmierci Brunona Schulza: film Wojciecha Jerzego Hasa był bowiem inspirowany właśnie twórczością pisarza zamordowanego 19 listopada 1942 roku.

Sobociński był również muzykiem jazzowym, związanym z legendarnym zespołem Melomani. Wrażliwość na rytm przenosił później do swojej pracy operatorskiej, nadając filmowym obrazom wyjątkową dynamikę.

Tego dnia w muzyce

1990 – Skandal Milli Vanilli. Grammy odebrane po ujawnieniu oszustwa

19 listopada 1990 roku amerykańska Akademia Fonograficzna ogłosiła cofnięcie nagrody Grammy dla duetu Milli Vanilli, przyznanej wcześniej w kategorii najlepszego nowego artysty. Był to bezprecedensowy skandal w historii muzyki popularnej.

Rob Pilatus i Fab Morvan zdobyli ogromną popularność dzięki przebojom takim jak „Girl You Know It's True”, „Blame It on the Rain” i „Girl I'm Gonna Miss You”. Ich nagrania odnosiły sukcesy na listach przebojów, a teledyski należały do najbardziej rozpoznawalnych produkcji końca lat osiemdziesiątych.

Problem polegał na tym, że artyści prezentowani publiczności jako wykonawcy nie śpiewali na nagraniach, z którymi ich utożsamiano. Za projektem stał producent Frank Farian, a faktyczne partie wokalne wykonywali inni muzycy.

Po ujawnieniu oszustwa kariera duetu gwałtownie się załamała. Historia Milli Vanilli stała się jedną z najgłośniejszych debat o autentyczności w show-biznesie.

Warto jednak zauważyć, że skandal dotyczył nie tylko samych wykonawców. Ujawnił również mechanizmy przemysłu muzycznego, w którym wizerunek, marketing i możliwość sprzedaży produktu potrafią stać się ważniejsze od artystycznej prawdy.

2021 – Adele wydaje „30”. Album o rozwodzie, macierzyństwie i odnajdywaniu siebie

19 listopada 2021 roku ukazał się album „30” brytyjskiej wokalistki Adele, pierwsze od sześciu lat nowe studyjne wydawnictwo artystki. Po sukcesach „21” i „25” oczekiwania były ogromne, ale Adele nie zdecydowała się nagrać kolejnego zbioru prostych przebojów o nieszczęśliwej miłości.

„30” był osobistą opowieścią o rozpadzie związku, macierzyństwie, samotności i próbie odbudowania własnego życia. Wokalistka podejmowała tematy trudne, czasem niewygodne, unikając łatwego podziału na winnych i skrzywdzonych.

Najbardziej znanym singlem został „Easy on Me”, oparty na fortepianowej melodii i charakterystycznym, emocjonalnym wokalu. Na albumie znalazły się również „I Drink Wine”, „Hold On”, „To Be Loved” i „Love Is a Game”.

Muzycznie płyta rozwijała dotychczasową stylistykę Adele, łącząc pop, soul, gospelowe inspiracje i bardziej rozbudowane aranżacje. Produkcją zajmowali się między innymi Greg Kurstin, Max Martin, Inflo i Ludwig Göransson.

Album spotkał się z bardzo dobrym przyjęciem i osiągnął wielki sukces komercyjny. Nie chodziło jednak wyłącznie o sprzedaż. „30” przypomniał, że muzyka popularna może być przestrzenią dojrzałej rozmowy o życiowych kryzysach.

Pięć lat po premierze utwory Adele nadal trafiają do słuchaczy, którzy niekoniecznie przeżyli podobną historię, ale znają emocje towarzyszące utracie, rozczarowaniu i próbom zaczynania wszystkiego od nowa.

2021 – Robert Plant i Alison Krauss powracają z „Raise the Roof”. Rock spotyka amerykańskie korzenie

Tego samego dnia, 19 listopada 2021 roku, ukazał się album „Raise the Roof” Roberta Planta i Alison Krauss. Dla wielu miłośników rocka było to jedno z najciekawszych wydarzeń muzycznych tamtego roku.

Robert Plant, przez dziesięciolecia kojarzony z potężnym głosem Led Zeppelin, od dawna udowadniał, że nie zamierza być więźniem jednej stylistyki. Alison Krauss, znakomita wokalistka i skrzypaczka, wywodzi się ze świata bluegrassu i amerykańskiej muzyki korzeni.

Ich pierwszy wspólny album, „Raising Sand” z 2007 roku, był artystycznym i komercyjnym sukcesem. Po czternastu latach muzycy ponownie spotkali się w studiu, współpracując z producentem T Bone Burnettem.

Na „Raise the Roof” znalazły się reinterpretacje utworów różnych autorów, reprezentujących folk, blues, country i muzykę alternatywną. Wśród najważniejszych nagrań były „Can't Let Go”, „Quattro (World Drifts In)”, „High and Lonesome” i „Going Where the Lonely Go”.

Album wyróżniał się kameralnością, subtelnymi aranżacjami i niezwykłą chemią pomiędzy głosami obojga artystów. Plant nie próbował odtwarzać rockowej ekspresji znanej z „Whole Lotta Love”. Śpiewał oszczędniej, świadomie wykorzystując dojrzałą barwę głosu.

„Raise the Roof” przypomniał, że muzyka nie musi być głośna, aby poruszać. Czasami największa siła tkwi w niedopowiedzeniu, uważnym słuchaniu drugiego muzyka i melodii, która nie narzuca emocji, lecz pozwala im powoli wybrzmieć.

2021 – Sting buduje „The Bridge”. Płyta o potrzebie porozumienia

19 listopada 2021 roku premierę miał również album „The Bridge” Stinga. Były lider The Police od początku solowej kariery chętnie przekraczał granice stylistyczne, łącząc rock z jazzem, popem, muzyką świata i elementami klasyki.

Nowy materiał powstawał w czasie pandemii, gdy izolacja i niepewność wpływały na codzienne życie milionów ludzi. Tytułowy most stał się metaforą łączenia tego, co podzielone: ludzi, doświadczeń, kultur i różnych etapów życia.

Album otwierał dynamiczny „Rushing Water”, przypominający o rockowym temperamencie artysty. Z kolei „If It's Love” prezentował bardziej pogodną, melodyjną stronę twórczości Stinga. W innych utworach pojawiały się nastroje refleksyjne i aranżacje charakterystyczne dla jego wcześniejszych solowych płyt.

„The Bridge” nie był próbą rewolucyjnego zerwania z przeszłością. Raczej świadectwem artysty, który od lat konsekwentnie rozwija własny język muzyczny, nie rezygnując przy tym z potrzeby poszukiwania nowych rozwiązań.

Rzadko zdarza się, aby jednego dnia ukazały się tak różne stylistycznie albumy trzech znaczących wykonawców. Adele opowiadała o osobistym kryzysie, Plant i Krauss wracali do muzycznych korzeni, a Sting szukał mostów pomiędzy ludźmi.

19 listopada 2021 roku muzyka zabrzmiała trzema odmiennymi głosami, ale wszystkie podejmowały temat bliski każdemu człowiekowi: jak odnaleźć porozumienie ze sobą i światem.

Tego dnia w sporcie

1969 – Pelé zdobywa tysięcznego gola. Maracanã świętuje wielką legendę

19 listopada 1969 roku Pelé zdobył bramkę uznawaną w tradycyjnym zestawieniu jego dorobku za tysięczne trafienie w karierze. Wydarzyło się to podczas spotkania Santosu z Vasco da Gama na stadionie Maracanã w Rio de Janeiro. Brazylijski napastnik wykorzystał rzut karny, a publiczność świętowała moment, który natychmiast trafił do historii futbolu.

Trzeba jednak pamiętać, że liczba tysiąca goli obejmowała również spotkania towarzyskie i pokazowe. Nie jest to tożsame z tysiącem bramek zdobytych wyłącznie w oficjalnych rozgrywkach.

Nie zmienia to znaczenia Pelégo, trzykrotnego mistrza świata i jednego z najwybitniejszych piłkarzy wszech czasów. Jego popularność wykraczała daleko poza futbol, a brazylijski zawodnik stał się globalnym symbolem sportowego talentu.

2004 – „Malice at the Palace”. Mecz NBA zamienia się w wielką bijatykę

19 listopada 2004 roku podczas spotkania Detroit Pistons z Indiana Pacers doszło do jednej z największych awantur w historii NBA. Konflikt pomiędzy zawodnikami przeniósł się na trybuny, a udział kibiców doprowadził do całkowitej utraty kontroli nad sytuacją.

W centrum wydarzeń znaleźli się między innymi Ron Artest i Ben Wallace. Po incydencie liga nałożyła surowe kary dyscyplinarne, a organizatorzy musieli ponownie przeanalizować standardy bezpieczeństwa podczas meczów.

Awantura, zapamiętana jako „Malice at the Palace”, pokazała, że granica pomiędzy sportową rywalizacją a przemocą może zostać przekroczona w kilka sekund. Jej konsekwencje były odczuwalne dla zawodników, klubów i całej ligi.

2005 – Ronaldinho ucisza Bernabéu. Nawet kibice Realu biją mu brawo

19 listopada 2005 roku FC Barcelona pokonała Real Madryt 3:0 na stadionie Santiago Bernabéu, a bohaterem meczu został Ronaldinho, zdobywca dwóch bramek. Pierwszego gola strzelił Samuel Eto'o, jednak to brazylijski pomocnik zdominował wspomnienia kibiców.

Ronaldinho prezentował wówczas futbol pełen swobody, niezwykłej techniki i nieprzewidywalności. Jego akcje były tak efektowne, że część kibiców Realu nagrodziła go brawami na własnym stadionie.

Mecz stał się jednym z symboli świetności Barcelony prowadzonej przez Franka Rijkaarda. W spotkaniu wystąpił również młody Lionel Messi, dla którego był to pierwszy występ w słynnym El Clásico.

Sport rzadko oferuje chwile, w których sympatycy jednej drużyny potrafią docenić wyjątkowość zawodnika największego rywala. 19 listopada 2005 roku Ronaldinho dokonał właśnie tego.

2013 – Cristiano Ronaldo wygrywa pojedynek z Ibrahimoviciem. Hat-trick na wagę mundialu

19 listopada 2013 roku reprezentacja Portugalii pokonała Szwecję 3:2 w rewanżowym meczu barażowym eliminacji mistrzostw świata. Wszystkie trzy gole Portugalczyków zdobył Cristiano Ronaldo, a dwa trafienia dla Szwedów zaliczył Zlatan Ibrahimović.

Rywalizacja dwóch wielkich indywidualności była jednym z najgłośniejszych wydarzeń tamtych eliminacji. Szwecja próbowała odrobić stratę z pierwszego spotkania, ale portugalski napastnik rozstrzygnął losy dwumeczu.

Portugalia awansowała na mundial w Brazylii, a występ Ronaldo stał się kolejnym dowodem jego niezwykłej skuteczności w najważniejszych momentach kariery.

Sport dziś – 19 listopada 2026 roku. Wielkie mecze Ligi Mistrzyń

Dzisiejszy wieczór przyniesie kolejne spotkania piątej kolejki fazy ligowej Ligi Mistrzyń UEFA. Kibice kobiecej piłki nożnej będą mogli śledzić między innymi pojedynki Arsenalu z OL Lyonnes oraz Barcelony z Servette.

W programie znajdują się również mecze Austrii Wiedeń z Bayernem Monachium, Paris FC z HB Køge i Benfiki z Romą. Dwa pierwsze spotkania rozpoczną się o godzinie 18.45, a pozostałe o 21.00 czasu polskiego.

Dla polskich kibiców jest to także okazja do obserwowania rozwoju kobiecego futbolu na najwyższym europejskim poziomie. Tegoroczna edycja rozgrywek ma dodatkowy krajowy akcent – finał zaplanowano na 29 maja 2027 roku na Stadionie Narodowym w Warszawie.

Tomaszów Mazowiecki – lokalny ślad historii

2026 – Powiatowy Dzień Seniora. Krzysztof Antkowiak wystąpi przy Farbiarskiej

Dzisiaj, 19 listopada 2026 roku, o godzinie 17.00 w Powiatowym Centrum Animacji Społecznej przy ul. Farbiarskiej 20/24 w Tomaszowie Mazowieckim odbędzie się Powiatowy Dzień Seniora. Gwiazdą muzycznego spotkania będzie Krzysztof Antkowiak, wokalista znany polskiej publiczności między innymi z przeboju „Zakazany owoc”.

Wydarzenie ma charakter integracyjny. Organizatorzy chcą zwrócić uwagę na rolę osób starszych w życiu rodzin, stowarzyszeń i lokalnych wspólnot. Wstęp jest bezpłatny, ale wymagane są wejściówki udostępniane przez PCAS.

Dorota Ignasiak, dyrektor Powiatowego Centrum Animacji Społecznej, podkreśla znaczenie spotkań, które pozwalają seniorom wyjść z domu i uczestniczyć w życiu kulturalnym. Mówi o potrzebie integracji oraz zwyczajnej obecności drugiego człowieka.

To przesłanie szczególnie ważne w społeczeństwie, które się starzeje. Seniorzy często pozostają kustoszami rodzinnej i lokalnej pamięci. Pamiętają nieistniejące już zakłady pracy, dawne ulice, zmiany ustrojowe i ludzi, których nazwisk próżno szukać w oficjalnych kronikach.

Historia Tomaszowa Mazowieckiego to przecież w znacznej mierze historia kolejnych pokoleń robotników, rzemieślników, nauczycieli, kolejarzy i pracowników przemysłu włókienniczego. Wspomnienia najstarszych mieszkańców mogą stanowić bezcenne uzupełnienie archiwalnych dokumentów.

Powiatowy Dzień Seniora jest więc czymś więcej niż okazją do wysłuchania koncertu. Może być także przypomnieniem, że pamięć o mieście istnieje przede wszystkim w ludziach, którzy przez dziesięciolecia współtworzyli jego codzienność.

2026 – „Dzieciństwo bez Przemocy”. Tomaszowscy policjanci rozmawiają z uczniami

Dzisiejsza data ma również poważny wymiar społeczny. 19 listopada kończy się ogólnopolska kampania „Dzieciństwo bez Przemocy”, do której włączyli się także policjanci z Komendy Powiatowej Policji w Tomaszowie Mazowieckim.

Funkcjonariusze prowadzili spotkania z uczniami szkół na terenie powiatu, poświęcone przemocy fizycznej i psychicznej, agresji rówieśniczej oraz cyberprzemocy. Uczyli młodych ludzi rozpoznawania niepokojących sytuacji i szukania pomocy. O działaniach poinformowano 18 listopada 2026 roku w materiale przygotowanym przez aspirant sztabową Aleksandrę Cieślak z tomaszowskiej policji.

Tegoroczne hasło kampanii – „Przemoc odbiera dzieciom moc” – przypomina, że krzywdzenie najmłodszych nie zawsze pozostawia widoczne ślady. Upokarzanie, wyśmiewanie, zastraszanie czy izolowanie mogą prowadzić do długotrwałych konsekwencji psychicznych.

To zagadnienie szczególnie ważne także w wymiarze samorządowym. Za bezpieczeństwo dzieci odpowiadają nie tylko rodziny, ale również szkoły, placówki opiekuńcze, instytucje pomocy społecznej oraz właściwe służby publiczne. Istotne jest nie tylko reagowanie na ujawnioną przemoc, lecz także tworzenie warunków, w których dziecko może bezpiecznie powiedzieć o tym, czego doświadcza.

Nie trzeba sięgać do odległej historii, by dostrzec znaczenie takich działań. Przemoc wobec dzieci jest problemem współczesnym, a jej skutki mogą wpływać na całe dorosłe życie.

Lokalna pamięć. Nie każda data musi mieć własny pomnik

W przypadku 19 listopada nie udało się potwierdzić w dostępnych wiarygodnych materiałach równie ważnego, dokładnie datowanego wydarzenia historycznego dotyczącego Tomaszowa Mazowieckiego, Spały czy pozostałych miejscowości powiatu. Nie byłoby uczciwe dopisywać do kalendarium przypadkowej rocznicy tylko po to, by uzyskać lokalny akcent.

Nie oznacza to jednak, że historia regionu pozostaje odległa od dzisiejszych wydarzeń. Dziedzictwo przemysłowego Tomaszowa, życie społeczne kolejnych pokoleń i rozwój lokalnych instytucji kultury tworzą ciągłość pomiędzy przeszłością a teraźniejszością.

Z jednej strony mamy dzisiaj koncert integrujący starszych mieszkańców powiatu, z drugiej działania na rzecz ochrony dzieci. Dwa różne światy, które w istocie powinny się uzupełniać.

Młodzi potrzebują doświadczenia i opowieści starszych pokoleń. Seniorzy potrzebują z kolei poczucia, że nadal są ważną częścią wspólnoty. Właśnie takie więzi współtworzą lokalną tożsamość, której nie da się zapisać wyłącznie na tablicach pamiątkowych.


Podziel się
Oceń

Napisz komentarz

Komentarze

Opinie

Mariusz Strzępek Mariusz Strzępek

Najbardziej przeraża mnie nie tylko to, co ludzie opowiadają o swoich krzywdach. Przeraża mnie również cisza tych, którzy powinni reagować. Cisza polityków, urzędników i instytucji, które zbyt często wykazują niezwykłą sprawność w chronieniu własnego wizerunku, a znacznie mniejszą determinację w wyjaśnianiu niewygodnych spraw.W tomaszowskim wątku nie opieram się wyłącznie na zasłyszanych historiach. Dysponuję nagraniem posiedzenia komisji, złożyłem zawiadomienie do prokuratury i domagam się wyjaśnienia, dlaczego istotna wypowiedź dotycząca małoletnich nie znalazła odzwierciedlenia w protokole. Nie przesądzam, że doszło do przestępstwa. Uważam jednak, że sprawa wymaga rzetelnego sprawdzenia.Nie interesuje mnie, kto jest z Platformy, PiS-u czy jakiejkolwiek innej partii. Krzywda nie ma barw politycznych. A milczenie wobec niej nie staje się mniej naganne tylko dlatego, że dotyczy naszych znajomych.Zostawiam więc czytelników z jednym pytaniem: jeżeli instytucje powołane do ochrony najsłabszych nie potrafią przekonująco wyjaśnić takich wątpliwości, to komu właściwie mają zaufać ludzie, którzy zdecydowali się mówić?Bo czasami największym skandalem nie jest samo nagranie. Jest nim to, jak wielu ludzi wolałoby, żeby nikt go nigdy nie odsłuchał.

Władza deprawuje, a władza absolutna deprawuje absolutnie – brzmi stare powiedzenie. Jest ono wciąż aktualne, jak pokazuje przykład byłego ministra, Michała Kołodziejczaka. Seksualnie – narkotyczna afera, którą nagłaśnia obecnie Kanał Zero, budzi obrzydzenie ale i rodzi pytania. Kto takich ludzi wystawia na listy wyborcze, kto daje im funkcję ministrów? Prezentowane przez ofiary nagrania pokazują osobę poważnie zaburzoną i zepsutą do szpiku kości. Kołodziejczak odwiedzał także Tomaszów, gdzie był fetowany przez działaczy Platformy Obywatelskiej, którzy chętnie i masowo się z nim fotografowali. W sieci nadal dostępne są wspólne nagrania z posłem Witczakiem. Z kolei politycy KO twierdzą w prywatnych rozmowach, że to właśnie Kołodziejczak stoi za powołaniem Michała Jodłowskiego na stanowisko dyrektora KRUS w Łodzi.

19 listopada w historii. Bruno Schulz, Stalingrad, narodziny polskiego teatru i drugi spacer po Księżycu

Jednego dnia na warszawskiej scenie zabrzmiała polszczyzna, która miała stać się głosem narodowej kultury. Kilkadziesiąt lat później powstał uniwersytet, który przetrwał carskie represje, wojny i polityczne przełomy. Ale 19 listopada ma również swoje tragiczne oblicze. W 1942 roku, gdy Armia Czerwona rozpoczynała wielką kontrofensywę pod Stalingradem, niemiecki okupant zamordował w Drohobyczu Brunona Schulza. W 1969 roku człowiek po raz drugi wylądował na Księżycu, a muzyka kolejnych pokoleń przynosiła nowe opowieści o miłości, samotności i przemijaniu. Co wydarzyło się 19 listopada? Nasze kalendarium historyczne prowadzi przez polską i światową historię, kino, muzykę i sport. Zaglądamy również do Tomaszowa Mazowieckiego, gdzie dzisiejszy dzień łączy pokolenia i przypomina o sprawach, wobec których nie wolno pozostawać obojętnym. Data dodania artykułu: 19.11.2026 10:26
19 listopada w historii. Bruno Schulz, Stalingrad, narodziny polskiego teatru i drugi spacer po Księżycu

Marta Nawrocka: Bezpieczeństwo dzieci nie zna granic i wszyscy jesteśmy za nie odpowiedzialni (wywiad)

Bezpieczeństwo dzieci nie zna granic i wszyscy jesteśmy za nie odpowiedzialni - podkreśliła w wywiadzie dla PAP pierwsza dama Marta Nawrocka. Jej zdaniem prezydenckie weto do ustawy wdrażającej DSA nie pozbawiło policji ani innych służb możliwości działania i nie jest tak, że bez tej ustawy państwo jest bezradne. Data dodania artykułu: 18.11.2026 13:56
Marta Nawrocka: Bezpieczeństwo dzieci nie zna granic i wszyscy jesteśmy za nie odpowiedzialni (wywiad)

18 listopada w historii. Obrona Jasnej Góry, gest przebaczenia i muzyka, która zmieniała świat

Historia potrafi pisać scenariusze, których nie wymyśliłby nawet najbardziej przewrotny dramaturg. 18 listopada 1655 roku szwedzkie wojska rozpoczęły oblężenie Jasnej Góry. Trzysta dziesięć lat później polscy biskupi wyciągnęli rękę do Niemców, wypowiadając słowa, które wywołały polityczną burzę. W 1918 roku powstawał rząd niepodległej Polski, w 1928 na ekranach kin pojawiła się Myszka Miki, a w 1993 roku Nirvana nagrała jeden z najbardziej przejmujących koncertów w historii rocka. Dla Tomaszowa Mazowieckiego ta data również ma znaczenie. To właśnie 18 listopada wybrano projekt pomnika, który miał stać się jednym z symboli miasta. Co wydarzyło się 18 listopada? Nasze kalendarium historyczne 18 listopada prowadzi przez politykę, wojnę, literaturę, muzykę i sport, przypominając, że wielka historia ma również swoje lokalne oblicze. Data dodania artykułu: 18.11.2026 08:47
18 listopada w historii. Obrona Jasnej Góry, gest przebaczenia i muzyka, która zmieniała świat

17 listopada w historii. Misja Moraczewskiego, aksamitna rewolucja i tomaszowski ślad niepodległości

Historia nie zna spokojnych dat. Jednego dnia na Wawelu koronowano nowego króla, innym razem otwierano kanał, który zmienił światowy handel, a studenci wychodzili na ulice, by przeciwstawić się dyktaturze. 17 listopada 1918 roku Józef Piłsudski powierzył Jędrzejowi Moraczewskiemu tworzenie rządu odrodzonej Polski. Siedemdziesiąt jeden lat później w Pradze brutalna interwencja milicji uruchomiła aksamitną rewolucję. Tego dnia otwarto również słynną radiostację w Babicach, a na Księżycu rozpoczął pracę radziecki Łunochod. Co wydarzyło się 17 listopada? Nasze kalendarium historyczne prowadzi także przez muzykę Johna Lennona, wielkie kino Martina Scorsesego, historyczny awans polskich piłkarzy i mało znane wydarzenia związane z Tomaszowem Mazowieckim. Data dodania artykułu: 17.11.2026 08:59
17 listopada w historii. Misja Moraczewskiego, aksamitna rewolucja i tomaszowski ślad niepodległości

16 listopada w historii. Depesza Piłsudskiego, zamknięcie getta i wiadomość do gwiazd

Historia nie ma jednego oblicza. Potrafi przynieść wolność i odebrać ją tego samego dnia, choć w zupełnie innych częściach świata. 16 listopada 1918 roku Józef Piłsudski wysłał depeszę ogłaszającą odrodzenie niepodległej Polski. Dwadzieścia dwa lata później Niemcy zamknęli getto warszawskie, skazując setki tysięcy ludzi na życie za murami. W 1945 roku tworzono podstawy UNESCO, a w 1974 roku astronomowie skierowali ku gwiazdom wiadomość o istnieniu ludzkości. Co wydarzyło się 16 listopada? Nasze kalendarium historyczne prowadzi również przez wielką literaturę, muzykę Johna Lennona i Dr. Dre, początki kariery Lionela Messiego oraz tomaszowskie ślady niepodległości. To opowieść o ambicjach, tragediach i nadziejach. O ludziach, którzy budowali świat, i tych, którzy próbowali go zniszczyć. Data dodania artykułu: 16.11.2026 09:45
16 listopada w historii. Depesza Piłsudskiego, zamknięcie getta i wiadomość do gwiazd

13 listopada w historii. Nobel dla Reymonta, tragedia Paryża i tomaszowskie ślady niepodległości

Piątek trzynastego. Dzień, który wbrew przesądom nie zawsze przynosił nieszczęście, choć historia zapisała na jego kartach również wydarzenia tragiczne. W 1924 roku Władysław Reymont otrzymał literacką Nagrodę Nobla, a polska literatura po raz kolejny znalazła się w centrum światowej uwagi. W 1956 roku amerykański Sąd Najwyższy potwierdził, że segregacja rasowa w autobusach narusza konstytucję. W 2015 roku Paryż przeżył jedną z najtragiczniejszych nocy w swojej powojennej historii. Co wydarzyło się 13 listopada? Nasze kalendarium historyczne prowadzi również przez niebo rozświetlone tysiącami meteorów, eksperymenty Walta Disneya, muzykę Beatlesów i AC/DC oraz archiwalne dokumenty pokazujące, jak wyglądały narodziny niepodległego Tomaszowa Mazowieckiego. Bo wielka historia zawsze pozostawiała ślady także na naszych ulicach. Data dodania artykułu: 13.11.2026 09:37
13 listopada w historii. Nobel dla Reymonta, tragedia Paryża i tomaszowskie ślady niepodległości

KO wyraźnie przed PiS, ale bez większości w Sejmie. Nowy sondaż OGB pokazuje polityczny paradoks

Koalicja Obywatelska z poparciem przekraczającym 37 procent, Prawo i Sprawiedliwość niemal 14 punktów procentowych za nią, a w Sejmie zaledwie cztery ugrupowania. Najnowszy sondaż Ogólnopolskiej Grupy Badawczej (OGB) pokazuje, jak bardzo może zmienić się polska scena polityczna. Paradoks polega jednak na tym, że zdecydowana przewaga w sondażu nie oznacza samodzielnej większości parlamentarnej. Tymczasem aż pięć ugrupowań, na które łącznie wskazuje blisko 18 procent badanych, znalazłoby się poza Sejmem. Data dodania artykułu: 12.11.2026 16:38
KO wyraźnie przed PiS, ale bez większości w Sejmie. Nowy sondaż OGB pokazuje polityczny paradoks

Problemy z pamięcią i koncentracją u starszych pracowników. Jak je wykryć i czy można dalej pracować?

Zaburzenia neuropoznawcze u starszych pracowników - jak zobiektywizować ich podejrzenie podczas badań profilaktycznych i jakie konsekwencje niesienie ich rozpoznanie w aspekcie wykonywania pracy? Data dodania artykułu: 12.11.2026 10:48
Problemy z pamięcią i koncentracją u starszych pracowników. Jak je wykryć i czy można dalej pracować?
Kabaret Skeczów Męczących – „Wielcy wracają”

Kabaret Skeczów Męczących – „Wielcy wracają”

Znane postacie, nowe historie i codzienność, która sama dostarcza tematów do żartów. Kabaret Skeczów Męczących przyjedzie do Tomaszowa Mazowieckiego z programem „Wielcy wracają”. Występ odbędzie się 20 listopada 2026 roku o godzinie 18.00 w popularnej „Samochodówce”.Znani bohaterowie w nowych odsłonachPo trasie „Jeszcze nigdy nie było tak dobrze” artyści sięgają do własnej historii. Zapowiadają powrót charakterystycznych bohaterów, ale nie zwykłą powtórkę dawnych numerów: postacie otrzymają nowe historie, osadzone we współczesnych realiach. W programie znajdą się premierowe skecze, aktualne tematy oraz satyryczne spojrzenie na społeczne i polityczne absurdy.Kabaret powstał w Kielcach w 2003 roku. Tworzą go Karol Golonka, Marcin Szczurkiewicz, Michał Tercz i Jarosław Sadza. Ich znakiem rozpoznawczym są wyraziste postacie, dynamiczne dialogi i obserwacje polskiej codzienności.Kiedy i gdzie?Występ rozpocznie się w piątek, 20 listopada 2026 roku, o godzinie 18.00 w Hali Sportowej Zespołu Szkół Ponadpodstawowych nr 3 przy ul. Legionów 47 w Tomaszowie Mazowieckim. Według informacji serwisu KupBilecik widowisko potrwa około 90 minut, bez zaplanowanej przerwy. Przewidywane zakończenie to godzina 19.30. Producentem wydarzenia jest Eskander.BiletyBilety są dostępne w sprzedaży internetowej. Ceny zaczynają się od 120 zł, do których mogą zostać doliczone opłaty serwisowe. W podanej ofercie eBilet najtańszy bilet kosztuje 128,90 zł z obowiązkowymi opłatami. Ostateczna cena zależy od sprzedawcy i wybranego miejsca. Data rozpoczęcia wydarzenia: 20.11.2026

Polecane

19 listopada w historii. Bruno Schulz, Stalingrad, narodziny polskiego teatru i drugi spacer po Księżycu

19 listopada w historii. Bruno Schulz, Stalingrad, narodziny polskiego teatru i drugi spacer po Księżycu

Jednego dnia na warszawskiej scenie zabrzmiała polszczyzna, która miała stać się głosem narodowej kultury. Kilkadziesiąt lat później powstał uniwersytet, który przetrwał carskie represje, wojny i polityczne przełomy. Ale 19 listopada ma również swoje tragiczne oblicze. W 1942 roku, gdy Armia Czerwona rozpoczynała wielką kontrofensywę pod Stalingradem, niemiecki okupant zamordował w Drohobyczu Brunona Schulza. W 1969 roku człowiek po raz drugi wylądował na Księżycu, a muzyka kolejnych pokoleń przynosiła nowe opowieści o miłości, samotności i przemijaniu. Co wydarzyło się 19 listopada? Nasze kalendarium historyczne prowadzi przez polską i światową historię, kino, muzykę i sport. Zaglądamy również do Tomaszowa Mazowieckiego, gdzie dzisiejszy dzień łączy pokolenia i przypomina o sprawach, wobec których nie wolno pozostawać obojętnym. Data dodania artykułu: Dzisiaj, 10:26
Od piwnicy do ratowania ludzkiego życia. Monika Malczewska od 20 lat dowodzi tomaszowskim Strzelcem

Od piwnicy do ratowania ludzkiego życia. Monika Malczewska od 20 lat dowodzi tomaszowskim Strzelcem

Dwadzieścia lat temu mieli niewielką piwnicę, plastikowe karabiny, menażki i marzenia większe niż możliwości. Dzisiaj dysponują pojazdami terenowymi, dronami, kamerami termowizyjnymi i sprzętem ratowniczym. Wspierają policję w poszukiwaniach osób zaginionych, szkolą młodzież i uczestniczą w działaniach na rzecz bezpieczeństwa mieszkańców. Jednostka Strzelecka 1002 im. mjr. Rudolfa Majewskiego ps. „Leśniak” w Tomaszowie Mazowieckim przeszła długą drogę. Przez ostatnie dwie dekady na jej czele stoi kobieta, dla której mundur stał się czymś znacznie więcej niż elementem organizacyjnej tradycji. 10 listopada 2026 roku minęło dokładnie 20 lat, odkąd dowodzenie jednostką objęła Monika Malczewska. Data dodania artykułu: Wczoraj, 14:34 Liczba pozytywnych reakcji czytelników: 2
Trzy nowe inwestycje wodociągowe w Smardzewicach. Gmina wydała decyzje lokalizacyjne 19 listopada w historii. Bruno Schulz, Stalingrad, narodziny polskiego teatru i drugi spacer po Księżycu Dwór, w którym wciąż mieszka historia. Harcerze ratują Małecz, ale potrzeba nawet 10 milionów złotych Kiedy liczą się sekundy, sąsiad może uratować życie. W Wąwale ćwiczyli na wypadek kryzysu Kiedyś darły pierze na posag, dziś walczą o zwycięstwo. Jubileuszowa Pierzawka w Rzeczycy! Od zielonej rewolucji do likwidacji. Wodorowe marzenia Żelechlinka zderzyły się z ekonomią Od piwnicy do ratowania ludzkiego życia. Monika Malczewska od 20 lat dowodzi tomaszowskim Strzelcem Marta Nawrocka: Bezpieczeństwo dzieci nie zna granic i wszyscy jesteśmy za nie odpowiedzialni (wywiad) Trzy złota dla Smardzewic. Alicja Roswag mistrzynią Polski w ratownictwie wodnym Spała znów w centrum olimpijskiej Polski. Trenerzy będą rozmawiać o drodze do Los Angeles 2028 Od krwawych igrzysk po magię Disneya. Filmowy tydzień pełen emocji w tomaszowskim Heliosie Ile będzie kosztowała gminę zima? Dzisiaj otwarcie ofert na odśnieżanie dróg
Wózek inwalidzki elektryczny z amortyzowaną ramą

Wózek inwalidzki elektryczny z amortyzowaną ramą

W naszej ofercie dostępny jest wózek inwalidzki o napędzie elektrycznym, zaprojektowany z myślą o wygodzie, bezpieczeństwie i większej samodzielności użytkownika. To sprzęt, który może realnie poprawić komfort codziennego funkcjonowania – w domu, podczas spaceru, wizyty u lekarza czy załatwiania codziennych spraw.Model posiada amortyzowaną ramę z dwoma amortyzatorami kół tylnych, co zwiększa komfort jazdy na nierównym podłożu. Wózek wyposażono w szarą, oddychającą i demontowalną tapicerkę oraz poduszkę siedziska. Dostępne szerokości siedziska to 16” i 18”.Dla wygody użytkownika zastosowano regulowany kąt nachylenia oparcia, regulowane i demontowalne podłokietniki, możliwość odchylenia joysticka oraz uchylne, demontowalne podnóżki z regulacją długości. Bezpieczeństwo podczas jazdy zapewniają hamulce elektromagnetyczne, regulowane tylne kółka przeciwwywrotne oraz pełne oświetlenie drogowe LED.Wózek posiada kontroler VS/PG50A, koła przednie 9”, koła tylne 14”, prześwit 8 cm, a jego waga bez akumulatorów wynosi 49 kg.To urządzenie przeznaczone jest dla osób, które potrzebują wsparcia w mobilności i chcą zachować możliwie największą niezależność. Przeciwwskazaniem do użytkowania są przeciwwskazania do pozycji siedzącej.Z pełną ofertą można zapoznać się w naszym punkcie zaopatrzenia medycznego:Twój Sklep MedycznyTomaszów Mazowiecki, ul. Słowackiego 4Oferujemy atrakcyjne rabaty dla stałych klientów. Honorujemy Tomaszowską Kartę Seniora. Na terenie miasta zapewniamy transport gratis.
Reklama
Reklama badanie bezdechu sennego
Samorządowy folwark ma się znakomicie. „Każdy musi gdzieś pracować?”

Samorządowy folwark ma się znakomicie. „Każdy musi gdzieś pracować?”

Stanisław Bareja, gdyby żył, nie musiałby dzisiaj wymyślać scenariuszy swoich komedii. Wystarczyłoby, żeby przejrzał listy płac samorządowych spółek, zakładów i instytucji. Znalazłby tam materiał na kolejne „Alternatywy 4”. Tyle że tym razem widzom nie byłoby do śmiechu. Sieć Obywatelska Watchdog Polska ujawniła właśnie skalę zatrudniania radnych w instytucjach zależnych od samorządów, które powinni kontrolować. I chociaż samo zatrudnienie nie jest jeszcze dowodem patologii, trudno nie dostrzec, że polski samorząd stworzył znakomite warunki do rozkwitu politycznych synekur. Tomaszów Mazowiecki i powiat tomaszowski nie są od tej choroby wolne.
Od piwnicy do ratowania ludzkiego życia. Monika Malczewska od 20 lat dowodzi tomaszowskim Strzelcem

Od piwnicy do ratowania ludzkiego życia. Monika Malczewska od 20 lat dowodzi tomaszowskim Strzelcem

Dwadzieścia lat temu mieli niewielką piwnicę, plastikowe karabiny, menażki i marzenia większe niż możliwości. Dzisiaj dysponują pojazdami terenowymi, dronami, kamerami termowizyjnymi i sprzętem ratowniczym. Wspierają policję w poszukiwaniach osób zaginionych, szkolą młodzież i uczestniczą w działaniach na rzecz bezpieczeństwa mieszkańców. Jednostka Strzelecka 1002 im. mjr. Rudolfa Majewskiego ps. „Leśniak” w Tomaszowie Mazowieckim przeszła długą drogę. Przez ostatnie dwie dekady na jej czele stoi kobieta, dla której mundur stał się czymś znacznie więcej niż elementem organizacyjnej tradycji. 10 listopada 2026 roku minęło dokładnie 20 lat, odkąd dowodzenie jednostką objęła Monika Malczewska.
Reklama
Reklama Twój Sklep Medyczny

Wasze komentarze

Autor komentarza: rwd Treść komentarza: A może przypomnicie stare artykuły w których pisano kto dokonał tych zniszczeń. Źródło komentarza: Dwór, w którym wciąż mieszka historia. Harcerze ratują Małecz, ale potrzeba nawet 10 milionów złotych Autor komentarza: Aniołek Treść komentarza: Z przykrością stwierdzam że w PRL-u Państwo Polskie bardziej dbało o zabytki ! Źródło komentarza: Dwór, w którym wciąż mieszka historia. Harcerze ratują Małecz, ale potrzeba nawet 10 milionów złotych Autor komentarza: marian Treść komentarza: Chodzi też o te latarnie,których nie ma przy Grotach Nagórzyckich ? Źródło komentarza: Kto zadba o 6661 tomaszowskich latarni? Miasto ogłasza przetarg na dwa lata Autor komentarza: Figo-fago Treść komentarza: Jeżeli organizatorem tego spędu jest Instytut Sportu – Państwowy Instytut Badawczy, to z góry wiadomo, że ci, z państwowego (czyli: z mafii tuska i domańskiego) nie będą specjalnie jęczeć na temat kasy dla przyszłych olimpijczyków. Tym bardziej, że jednym z obecnych szefów COS-u w Spale jest jeden z ulubieńców komunisty czarzastego (właściciela hotelu Prezydent w Spale), niejaki Robercik. Umieram z ciekawości, co wykombinują ci herosi polskiego sportu, mając na myśli szefów polskiej mafii: szefa tej mafii i jego księgowego. Źródło komentarza: Spała znów w centrum olimpijskiej Polski. Trenerzy będą rozmawiać o drodze do Los Angeles 2028 Autor komentarza: Ujazd Treść komentarza: Juz mieli ponad 10 lat temu prostować S8 już jeden się chwalił że będzie węzeł Ujazd okazało się to wszystko kłamstwem!teraz mimo upływu czasu też kłamią !wtedy ko dzisiaj ko z psl! Źródło komentarza: Północna obwodnica Tomaszowa wraca do gry. Miasto zamawia koncepcję trasy przez rzekę i tory Autor komentarza: mieszkaniec Treść komentarza: Jest tylko jeden na to sposób - nie głosujmy na żadną opcję polityczną startującą do samorządów. Tylko stowarzyszenia, fundacje i inne zorganizowane grupy mieszkańców. I pamiętajmy też o tych wszystkich co już "działąli" w partiach na nich też nie głosujmy !!!!!! Źródło komentarza: Samorządowy folwark ma się znakomicie. „Każdy musi gdzieś pracować?”
Reklama
Reklama
Wózek inwalidzki Meyra Nano X WERSJA STAB

Wózek inwalidzki Meyra Nano X WERSJA STAB

Aktywny wózek inwalidzki na stałej ramie otwartejW naszej ofercie dostępny jest wózek inwalidzki na stałej ramie otwartej, przeznaczony dla osób, które oczekują lekkości, wytrzymałości i bardzo dobrego dopasowania do indywidualnych potrzeb użytkownika.Rama wózka wykonana jest z wytrzymałego aluminium, stosowanego również w przemyśle wojskowym. Dzięki temu konstrukcja łączy trwałość z niską wagą i sprawdza się w codziennym, aktywnym użytkowaniu.Wózek można dopasować do sylwetki oraz sposobu poruszania się użytkownika. Dostępna jest szerokość siedziska od 30 do 50 cm, głębokość od 38 do 50 cm oraz wysokość oparcia pleców od 25 do 45 cm. Istnieje również możliwość regulacji wysokości siedziska – z przodu od 45 do 53 cm, a z tyłu od 36 do 51 cm. Różnica między przednią i tylną wysokością siedziska może wynosić do 10 cm, a kąt siedziska do 13 stopni, w zależności od długości ramy.Dużym atutem modelu jest płynna regulacja środka ciężkości, która pozwala lepiej dostosować wózek do poziomu aktywności i techniki jazdy. Wózek może być wyposażony w boczek aktywny, aluminiowy – stały lub wyjmowany. Jednoczęściowy stopień podnóżka wykonano z lekkiej i wytrzymałej płyty aluminiowej, a jego wysokość, głębokość i kąt można regulować.Model posiada wytrzymałą tapicerkę, przednie kółka w rozmiarach 4”, 5” lub 5,5”, a w wersji standardowej dostępne jest oparcie z rączkami do pchania lub bez nich.W ramach dodatkowych opcji można dobrać elementy stabilizacji, takie jak peloty, pasy piersiowe, kamizelki oraz zagłówki. Dostępne są także regulowane na wysokość rączki do pchania, szeroka gama modeli i kolorów kółek przednich oraz tylnych, bogata paleta kolorów ram i tapicerek, stopień podnóżka z oświetleniem drogowym LED, kółka podporowe oraz tylne wąsy.Z pełną ofertą wózków inwalidzkich można zapoznać się w naszym punkcie zaopatrzenia medycznego:Twój Sklep MedycznyTomaszów Mazowiecki, ul. Słowackiego 4Oferujemy atrakcyjne rabaty dla stałych klientów oraz montaż i dostawy bezpośrednio do domów pacjentów.

Napisz do nas

Zachęcamy do kontaktu z nami za pomocą formularza. Możecie dołączyć zdjęcia i inne załączniki. Podajcie swojego maila ułatwi to nam kontakt z Wami
Reklama