Są rany, które można opatrzyć. Są też takie, które nie krwawią, nie pozostawiają siniaków, lecz przez lata kształtują sposób, w jaki człowiek postrzega siebie i świat. Dziecko wychowujące się w strachu nie uczy się szacunku, lecz podporządkowania. Nie poznaje bezpieczeństwa, lecz mechanizmy unikania zagrożenia. Zamiast odkrywać świat, uczy się rozpoznawać nastrój dorosłego po odgłosie jego kroków. Najbardziej przerażające jest to, że przemoc potrafi przybrać postać codzienności, a jej sprawcy niekiedy nazywają ją wychowaniem.
Tomaszów. Liczby, za którymi kryją się ludzkie dramaty
W opublikowanym w 2026 roku Raporcie o stanie miasta Tomaszowa Mazowieckiego za rok 2025 znajdują się dane, obok których trudno przejść obojętnie. W ciągu roku wszczęto 190 procedur „Niebieskie Karty”, podczas gdy w 2024 roku było ich 116. Jeszcze bardziej niepokojące jest zestawienie dotyczące małoletnich. Wśród osób wskazanych jako dotknięte przemocą domową w procedurach wszczętych w 2025 roku odnotowano 114 małoletnich. Rok wcześniej w tej kategorii znalazło się 16 osób.
To ogromna różnica, wymagająca pogłębionej analizy. Nie oznacza automatycznie, że rzeczywista skala przemocy wzrosła w takim samym stopniu. Na statystyki wpływają również sposób ujawniania, zgłaszania i kwalifikowania przypadków. Nie zmienia to jednak faktu, że za każdą z tych liczb kryje się konkretne dziecko i sytuacja, w której służby uznały interwencję za konieczną. Warto przy tym zaznaczyć, że według raportu za 2024 rok wsparciem w ramach wszczętych wówczas procedur objęto 108 dzieci, wliczając także dzieci żyjące w rodzinach dotkniętych przemocą. Jest to szersza kategoria, której nie należy utożsamiać wyłącznie z liczbą bezpośrednio wskazanych pokrzywdzonych.
Równie wymowne są dane dotyczące instytucji reagujących na przemoc. Spośród 190 procedur wszczętych w 2025 roku aż 177 zainicjowała policja, dziewięć pomoc społeczna, dwie placówki oświatowe, a jedną ochrona zdrowia. Nie oznacza to, że nauczyciele czy lekarze nie reagowali w innych sytuacjach — mogli przecież przekazywać informacje odpowiednim służbom. Rodzi się jednak pytanie, czy system dostatecznie wcześnie dostrzega zagrożenia i czy wszyscy, którzy na co dzień mają kontakt z dziećmi, potrafią rozpoznawać symptomy krzywdzenia.
Dane pochodzą z Raportu o stanie miasta za 2025 rok oraz raportu za rok 2024.
Dziewięciomiesięczne niemowlę i sześcioletnia dziewczynka. Dramaty z naszego podwórka
W maju 2023 roku Tomaszowem Mazowieckim wstrząsnęła informacja o dziewięciomiesięcznym chłopcu, który ze śladami pobicia trafił do szpitala. Policyjną interwencję przeprowadzono po otrzymaniu zgłoszenia o możliwości znęcania się nad dzieckiem w jednym z mieszkań w centrum miasta. Funkcjonariusze zauważyli na twarzy i szyi niemowlęcia obrażenia. Ojciec chłopca usłyszał zarzut znęcania się i nieudzielenia pomocy, natomiast matce przedstawiono zarzut narażenia dziecka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.
Policja poinformowała wówczas o zastosowanych środkach zapobiegawczych i dalszym wyjaśnianiu sprawy. Nie należy utożsamiać przedstawienia zarzutów z prawomocnym stwierdzeniem winy. Jednak sam fakt, że kilkumiesięczne dziecko wymagało pilnej pomocy medycznej, pozostaje dramatycznym świadectwem zagrożenia, jakie może pojawić się w miejscu, które powinno być najbezpieczniejsze.
Kolejne wstrząsające wydarzenie rozegrało się w październiku 2024 roku w Inowłodzu. Według komunikatu Komendy Powiatowej Policji w Tomaszowie Mazowieckim podczas nocnej awantury 29-letni mężczyzna ranił ostrym narzędziem swoją sześcioletnią córkę oraz 55-letnią matkę. Dziewczynka została przewieziona do szpitala w ciężkim stanie. Mężczyzna został zatrzymany, a sąd zastosował wobec niego tymczasowe aresztowanie. Postępowanie dotyczyło podejrzenia usiłowania zabójstwa.
Obie sprawy zostały opisane przez tomaszowską policję w 2023 roku oraz w październiku 2024 roku. Ich przywołanie nie służy poszukiwaniu sensacji. Przypomina, że przemoc wobec dzieci nie jest abstrakcyjnym problemem społecznym. Ma konkretne konsekwencje, także w naszym powiecie.
Przemoc, której nie widać. Najtrudniejsza do rozpoznania
Najbardziej dramatyczne przypadki przemocy fizycznej trafiają na pierwsze strony gazet. Tymczasem znacznie częściej krzywdzenie może przybierać formy mniej widoczne: nieustannego poniżania, wyśmiewania, zastraszania, upokarzania czy emocjonalnego odrzucenia. Dziecko nie musi zostać uderzone, by stracić poczucie własnej wartości.
Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę przedstawiła 17 listopada 2026 roku wyniki najnowszego badania rodziców. Aż 73 procent badanych przyznało, że stosuje wobec swoich dzieci przynajmniej jedną z analizowanych form przemocy psychicznej. Jednocześnie 27 procent zadeklarowało stosowanie kar fizycznych. Wśród najczęściej wskazywanych zachowań znalazły się karanie milczeniem, straszenie, wyzywanie i ośmieszanie. Pełny raport z tego badania ma zostać opublikowany w grudniu.
– Krzyk, straszenie czy karanie milczeniem są przemocowymi sposobami reagowania na zachowanie dziecka – podkreśla dr Szymon Wójcik, kierownik Działu Badawczego Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę.
Ekspert wskazuje, że takie zachowania mogą naruszać poczucie bezpieczeństwa dziecka i negatywnie wpływać na jego rozwój emocjonalny. To szczególnie ważne w społeczeństwie, w którym przez pokolenia funkcjonowało przekonanie, że surowość wychowawcza jest dowodem troski, a bezwzględne posłuszeństwo — oznaką dobrego wychowania.
Dr Monika Sajkowska, liderka ogólnopolskiej kampanii „Dzieciństwo bez Przemocy”, zwraca uwagę, że „przemoc odbiera dzieciom moc, nawet wtedy, gdy nie pozostawia widocznych śladów”.
W tych słowach zawiera się istota problemu. Krzywdzone dziecko nie zawsze poprosi o pomoc. Może uważać, że zasłużyło na karę, że samo sprowokowało gniew dorosłego albo że ujawnienie przemocy przyniesie jeszcze większe cierpienie. Lęk, wycofanie, trudności w nauce, zaburzenia snu czy nagłe zmiany zachowania mogą być sygnałami ostrzegawczymi, choć same w sobie nie przesądzają o występowaniu przemocy.
Dziecko nie jest własnością rodziców. Co mówi prawo?
Janusz Korczak, lekarz, pedagog i jeden z najwybitniejszych obrońców praw najmłodszych, pozostawił nam zdanie, którego sens nie stracił nic ze swojej aktualności:
„Nie ma dzieci – są ludzie”.
To nie tylko piękna myśl pedagogiczna. To fundament właściwego rozumienia praw dziecka. Rodzicielstwo nie oznacza nieograniczonej władzy nad drugim człowiekiem. Dziecko ma prawo do godności, bezpieczeństwa i ochrony przed krzywdzeniem — niezależnie od tego, kto jest sprawcą przemocy.
Polskie prawo nie pozostawia w tej kwestii wątpliwości. Artykuł 96¹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zakazuje stosowania kar cielesnych wobec małoletnich osobom wykonującym władzę rodzicielską oraz sprawującym opiekę lub pieczę. Zakaz obowiązuje od 2010 roku. Nie istnieje zatem prawne usprawiedliwienie dla tak zwanego klapsa wychowawczego.
Z kolei art. 207 Kodeksu karnego przewiduje odpowiedzialność za fizyczne lub psychiczne znęcanie się nad osobą najbliższą albo pozostającą w określonym stosunku zależności od sprawcy. W zależności od okoliczności zastosowanie mogą mieć także inne przepisy karne.
Istotne obowiązki nałożono również na instytucje pracujące z dziećmi. Wprowadzone na podstawie tzw. ustawy Kamilka standardy ochrony małoletnich, określone między innymi w art. 22b i 22c ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, wymagają od objętych nimi placówek i organizatorów działalności posiadania procedur zapobiegania krzywdzeniu oraz reagowania na podejrzenie przemocy.
Nie wystarczy jednak umieścić regulaminu na szkolnej stronie internetowej. Najważniejsze jest to, czy nauczyciel, trener, wychowawca lub opiekun potrafi go zastosować, kiedy dziecko rzeczywiście potrzebuje pomocy.
Tomaszowscy policjanci prowadzą edukację. Czy to wystarczy?
W tegoroczną kampanię „Dzieciństwo bez Przemocy” zaangażowała się również Komenda Powiatowa Policji w Tomaszowie Mazowieckim. Funkcjonariusze odwiedzają szkoły na terenie powiatu, rozmawiając z uczniami o przemocy fizycznej i psychicznej, agresji rówieśniczej oraz cyberprzemocy. Zwracają uwagę, że wykluczanie z grupy, zastraszanie i poniżanie także mogą być formami krzywdzenia.
To ważne działania, szczególnie w czasach, kiedy przemoc nie kończy się wraz z opuszczeniem szkolnego korytarza. Potrafi przenosić się do internetowych komunikatorów, zamkniętych grup i mediów społecznościowych, pozostając z dzieckiem również po powrocie do domu.
Jednak profilaktyka, choć niezbędna, nie zastąpi skutecznej interwencji. Dlatego w kontekście przytoczonych danych warto postawić pytanie o funkcjonowanie całego lokalnego systemu ochrony dzieci. Czy szkoły mają rzeczywiste możliwości szybkiego uzyskania specjalistycznej pomocy? Czy instytucje wymieniają informacje o zagrożeniach? Czy dziecko, które zdecyduje się powiedzieć prawdę, otrzymuje nie tylko zapewnienie wsparcia, lecz także konkretną ochronę?
Są to pytania, które powinny interesować nie tylko policję, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej czy Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie, ale również samorządowców odpowiedzialnych za edukację i politykę społeczną.
Nie odwracajmy wzroku. Jeden telefon może uratować dzieciństwo
Największym sprzymierzeńcem przemocy pozostaje obojętność. Czasem wynika ona ze strachu, czasem z niewiedzy, a niekiedy z głęboko zakorzenionego przekonania, że nie należy ingerować w cudze sprawy rodzinne. Tymczasem bezpieczeństwo dziecka nie jest prywatną własnością jego rodziców.
Nie trzeba prowadzić własnego dochodzenia ani dysponować niepodważalnymi dowodami. Jeżeli istnieje uzasadnione podejrzenie przemocy, można powiadomić policję lub właściwy ośrodek pomocy społecznej. Procedura „Niebieskie Karty” może zostać wszczęta bez zgody osoby doznającej przemocy. Gdy zagrożone jest życie lub zdrowie dziecka, należy niezwłocznie zadzwonić pod numer 112.
W Tomaszowie Mazowieckim pomoc oferuje między innymi Ośrodek Interwencji Kryzysowej przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie, ul. św. Antoniego 41, tel. 44 724 69 49. Można również skontaktować się z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej przy ul. Cekanowskiej 5, tel. 44 723 34 89. Dzieci i młodzież mogą korzystać z całodobowego telefonu zaufania 116 111, a rodzice i nauczyciele szukający wsparcia — z telefonu 800 100 100, działającego według harmonogramu dyżurów.
Czerwone światło nie może zgasnąć w naszej świadomości
19 listopada o godzinie 17.00 tysiące budynków w Polsce rozświetlą się na czerwono w symbolicznym geście sprzeciwu wobec krzywdzenia dzieci. To finał ogólnopolskiej kampanii „Dzieciństwo bez Przemocy”, organizowanej przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę i Krajową Koalicję na rzecz Ochrony Dzieci.
Dzień później będziemy obchodzić Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka. Dwa sąsiadujące ze sobą dni, które powinny skłaniać do tej samej refleksji: prawa dziecka nie mogą kończyć się na uroczystych deklaracjach, kolorowych plakatach i oficjalnych przemówieniach.
Czerwone iluminacje zgasną. Powróci codzienność, ze swoimi problemami, pośpiechem i obojętnością. Dla dzieci żyjących w strachu może ona jednak wyglądać dokładnie tak samo jak wczoraj.
Dlatego prawdziwym sprawdzianem naszej wrażliwości nie będzie to, ile budynków rozświetlimy na czerwono, ale ilu dzieciom potrafimy przywrócić poczucie bezpieczeństwa.
Bo dzieciństwo powinno pozostawiać wspomnienia, a nie blizny. I żadne dziecko nie powinno czekać na specjalny dzień w kalendarzu, żeby ktoś wreszcie usłyszał jego wołanie o pomoc.
Weryfikacja redakcyjna: Dane o „Niebieskich Kartach” pochodzą z oficjalnych raportów miasta za lata 2024–2025. Lokalne zdarzenia opisano na podstawie komunikatów policji, bez przypisywania podejrzanym prawomocnie stwierdzonej winy. Cytaty ekspertów pochodzą z publicznych wypowiedzi Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę. Informacje o lokalnej pomocy potwierdza dokument PCPR ze stycznia 2026 roku.



Napisz komentarz
Komentarze