Przejdź do głównych treściPrzejdź do wyszukiwarkiPrzejdź do głównego menu
środa, 18 listopada 2026 12:17
Z OSTATNIEJ CHWILI:
Reklama Twój Sklep Medyczny
Reklama

18 listopada w historii. Obrona Jasnej Góry, gest przebaczenia i muzyka, która zmieniała świat

Historia potrafi pisać scenariusze, których nie wymyśliłby nawet najbardziej przewrotny dramaturg. 18 listopada 1655 roku szwedzkie wojska rozpoczęły oblężenie Jasnej Góry. Trzysta dziesięć lat później polscy biskupi wyciągnęli rękę do Niemców, wypowiadając słowa, które wywołały polityczną burzę. W 1918 roku powstawał rząd niepodległej Polski, w 1928 na ekranach kin pojawiła się Myszka Miki, a w 1993 roku Nirvana nagrała jeden z najbardziej przejmujących koncertów w historii rocka. Dla Tomaszowa Mazowieckiego ta data również ma znaczenie. To właśnie 18 listopada wybrano projekt pomnika, który miał stać się jednym z symboli miasta. Co wydarzyło się 18 listopada? Nasze kalendarium historyczne 18 listopada prowadzi przez politykę, wojnę, literaturę, muzykę i sport, przypominając, że wielka historia ma również swoje lokalne oblicze.
ŚRODA · 18 LISTOPADA 2026

Nasz artykuł w skrócie

Od murów Jasnej Góry po scenę Nirvany. Jeden listopadowy dzień, wiele historii. O wojnie, przebaczeniu, wielkiej muzyce i pamięci zapisanej w samym sercu Tomaszowa.

1655 · 371 LAT TEMU

Obrona Jasnej Góry. Rozpoczyna się oblężenie klasztoru przez wojska szwedzkie. Czterdzieści dni oporu stanie się jednym z symboli polskiej historii, utrwalonym później przez Henryka Sienkiewicza w „Potopie”.

1918 · NIEPODLEGŁOŚĆ

Rząd Jędrzeja Moraczewskiego. Odrodzona Polska buduje instytucje, wprowadza reformy społeczne i przygotowuje demokratyczne wybory.

1928 · KULTURA

Debiut Myszki Miki. Premiera animacji „Steamboat Willie” zapoczątkowuje nową epokę filmowej animacji dźwiękowej.

1965 · POJEDNANIE

Orędzie polskich biskupów do biskupów niemieckich. Historyczne słowa o przebaczeniu otwierają drogę do trudnego dialogu pomiędzy narodami.

1989 · MEDIA

„Wiadomości” zastępują „Dziennik Telewizyjny”. Symboliczny krok w przemianach polskiego dziennikarstwa po upadku systemu komunistycznego.

♫ MUZYKA · ROCZNICE PŁYT I KONCERTÓW

1991 – U2, „Achtung Baby”. Album, na którym zespół radykalnie zmienia własne brzmienie.

1993 – Nirvana, MTV Unplugged. Akustyczny koncert Kurta Cobaina staje się jednym z najważniejszych nagrań rocka lat dziewięćdziesiątych.

2016 – Metallica, „Hardwired... to Self-Destruct”. Powrót do ciężkich riffów i wielkiej rockowej energii.

⚽ SPORT · EMOCJE DO OSTATNIEGO GWIZDKA

2009 – ręka Thierry'ego Henry'ego w meczu Francji z Irlandią wywołuje międzynarodową burzę. 2024 – Polska przegrywa ze Szkocją 1:2 po golu straconym w doliczonym czasie gry.

TOMASZÓW MAZOWIECKI · LOKALNY ŚLAD HISTORII

18 listopada 1917 roku – decyzja, która pozostała na placu Kościuszki

Wybrano ostateczny projekt pomnika Tadeusza Kościuszki autorstwa Józefa Urbanowskiego. Monument odsłonięto w 1918 roku, a po zniszczeniu przez niemieckich okupantów odbudowano w 1947 roku. Dzisiaj jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Tomaszowa.

Historia zapisuje się w kronikach, muzyce i pamięci pokoleń. Czasami także w kamiennym pomniku stojącym na placu naszego miasta.

NaszTomaszow.pl · Codziennie blisko Ciebie

Środa, 18 listopada 2026 roku. Kartka z kalendarza

Mamy środę, 18 listopada 2026 roku, czyli 322. dzień roku. Do jego zakończenia pozostały 43 dni.

W Tomaszowie Mazowieckim słońce wschodzi około godziny 7.03, a zachodzi o 15.47. Dzień trwa 8 godzin i 44 minuty. Jesień coraz szybciej oddaje miejsce zimie, a listopadowe popołudnia właściwie niepostrzeżenie zamieniają się w wieczory.

Imieniny obchodzą między innymi Roman, Tomasz, Karolina, Gabriela, Aniela, Klaudyna i Leonard.

Dzisiaj przypada Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach, ustanowiony z inicjatywy Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób. Tegoroczna kampania przebiega pod hasłem „Care for your kids – use antibiotics wisely”, czyli „Dbaj o swoje dzieci – stosuj antybiotyki rozważnie”.

To temat znacznie ważniejszy, niż mogłoby się wydawać. Rosnąca oporność bakterii na antybiotyki staje się jednym z najpoważniejszych zagrożeń współczesnej medycyny. Nadużywanie tych leków i stosowanie ich w infekcjach wirusowych, na które nie działają, przyspiesza rozwój oporności. Eksperci przypominają, że antybiotyk nie jest uniwersalnym lekarstwem na kaszel, katar czy gorączkę. O jego zastosowaniu powinny decydować wskazania medyczne.

18 listopada obchodzony jest również Międzynarodowy Dzień Sztuki Islamu, ustanowiony przez UNESCO w 2019 roku. Ma przypominać o znaczeniu sztuki, architektury, kaligrafii i rzemiosła artystycznego w rozwoju światowej cywilizacji oraz o potrzebie dialogu między kulturami.

Na Łotwie przypada natomiast Święto Proklamowania Republiki Łotewskiej, upamiętniające odzyskanie państwowości w 1918 roku.

Kalendarium historyczne

1655 – Początek oblężenia Jasnej Góry. Garstka obrońców przeciwko szwedzkiej potędze

18 listopada 1655 roku wojska szwedzkie pod dowództwem generała Burcharda Müllera rozpoczęły regularne oblężenie klasztoru paulinów na Jasnej Górze. Polska znajdowała się wówczas w jednym z najtragiczniejszych momentów swojej historii. Szwedzka inwazja doprowadziła do załamania obrony państwa, a część magnaterii i dowódców wojskowych uznała władzę Karola X Gustawa.

Na czele obrońców Jasnej Góry stał przeor Augustyn Kordecki. Klasztor dysponował umocnieniami bastionowymi i artylerią, ale jego załoga była znacznie mniej liczna niż wojska oblegające. Szwedzi liczyli, że zdobycie ważnego ośrodka religijnego i strategicznego będzie kolejnym etapem podporządkowywania sobie Rzeczypospolitej.

Obrona trwała czterdzieści dni. Szwedzi prowadzili ostrzał i ponawiali żądania kapitulacji, jednak 27 grudnia odstąpili od oblężenia. Wydarzenie szybko nabrało znaczenia symbolicznego, stając się jednym z impulsów do narastającego oporu przeciwko najeźdźcom.

Oblężenie Jasnej Góry zajmuje szczególne miejsce w polskiej pamięci historycznej również dzięki literaturze. Henryk Sienkiewicz uczynił je jednym z najważniejszych epizodów „Potopu”, tworząc opowieść o patriotyzmie, zdradzie, odkupieniu win i odzyskiwaniu narodowej godności.

Literacka wizja Sienkiewicza nie jest jednak tożsama z całym przebiegiem wydarzeń. Powieściowy Andrzej Kmicic to postać fikcyjna, a historyczne decyzje Kordeckiego i sytuacja polityczna były bardziej skomplikowane, niż sugeruje romantyczny obraz obrony klasztoru. Nie zmienia to faktu, że Jasna Góra stała się symbolem oporu, który przetrwał kolejne stulecia.

1883 – Koleje wprowadzają strefy czasowe. Koniec podróżowania według zegarów każdego miasta

18 listopada 1883 roku koleje amerykańskie i kanadyjskie wprowadziły jednolity system czasu kolejowego. Wcześniej poszczególne miasta posługiwały się własnym czasem słonecznym, wyznaczanym na podstawie położenia geograficznego. Dopóki podróżowanie odbywało się głównie konno lub dyliżansem, różnice kilku czy kilkunastu minut nie stanowiły większego problemu.

Rozwój kolei wszystko zmienił. Pociągi pokonywały ogromne odległości, a rozkłady jazdy musiały uwzględniać dziesiątki lokalnych systemów pomiaru czasu. Powodowało to zamieszanie organizacyjne i zwiększało ryzyko niebezpiecznych pomyłek.

Nowy system podzielił Amerykę Północną na cztery główne strefy czasowe. Rozwiązanie szybko zostało przyjęte przez miasta i instytucje, stając się jednym z fundamentów nowoczesnej organizacji transportu.

Była to rewolucja, której znaczenia dzisiaj niemal nie dostrzegamy. Rozkłady kolejowe, lotnicze, połączenia międzynarodowe, a później komunikacja elektroniczna wymagają przecież precyzyjnego i wspólnego określania czasu.

18 listopada 1883 roku przypomina, że nowoczesność tworzyły nie tylko wielkie wynalazki, ale również pozornie proste decyzje organizacyjne.

1903 – Traktat o Kanale Panamskim. Ameryka zdobywa klucz do dwóch oceanów

18 listopada 1903 roku Stany Zjednoczone podpisały z Panamą traktat Hay–Bunau-Varilla, który otwierał drogę do budowy Kanału Panamskiego i przekazania Amerykanom szerokich uprawnień na obszarze przyszłej inwestycji.

Panama zaledwie kilkanaście dni wcześniej ogłosiła niepodległość od Kolumbii, przy politycznym i wojskowym wsparciu Stanów Zjednoczonych. Waszyngton od dawna dążył do stworzenia połączenia pomiędzy Atlantykiem a Pacyfikiem, pozwalającego uniknąć długiej podróży wokół Ameryki Południowej.

Traktat podpisali amerykański sekretarz stanu John Hay i reprezentujący Panamę Philippe Bunau-Varilla. Dokument dawał Stanom Zjednoczonym daleko idącą kontrolę nad strefą kanału, co przez następne dziesięciolecia stanowiło źródło sporów z Panamczykami.

Kanał Panamski otwarto w 1914 roku. Stał się jednym z najważniejszych szlaków żeglugowych świata, a jego kontrola miała znaczenie gospodarcze i militarne.

Historia tej inwestycji pokazuje, jak często wielkie projekty infrastrukturalne splatają się z polityką mocarstw. To nie tylko opowieść o inżynierach i budowniczych, lecz także o suwerenności państw, zależnościach gospodarczych i sporze o to, kto powinien czerpać korzyści z położenia geograficznego.

1914 – Kończy się bitwa pod Krzywopłotami. Legionowe Termopile i dramat polskich żołnierzy

18 listopada 1914 roku zakończyła się bitwa pod Krzywopłotami, rozegrana w rejonie Olkusza pomiędzy oddziałami austro-węgierskimi, w których służyli polscy legioniści, a wojskami rosyjskimi.

W walkach uczestniczyli żołnierze związani z Józefem Piłsudskim. Polskie oddziały poniosły dotkliwe straty, ale zdołały powstrzymać rosyjskie natarcie na swoim odcinku frontu. Piłsudski określił później to starcie mianem legionowych Termopil, nawiązując do heroicznej obrony Spartan opisanej przez starożytnych historyków.

Wśród poległych znalazł się Stanisław Paderewski, przyrodni brat słynnego pianisty i przyszłego premiera Ignacego Jana Paderewskiego. To szczególny zbieg historycznych okoliczności, ponieważ Ignacy Jan Paderewski urodził się właśnie 18 listopada, 54 lata wcześniej.

Bitwa była jednym z epizodów wielkiej wojny, w której Polacy walczyli często po przeciwnych stronach frontu. Nie mieli jeszcze własnego państwa, a ich los zależał od decyzji mocarstw zaborczych.

Krzywopłoty przypominają o ogromnej cenie, jaką zapłaciło pokolenie legionistów. Za wielkimi hasłami o niepodległości kryły się konkretne ludzkie dramaty, śmierć młodych żołnierzy i rodziny czekające na wiadomości z frontu.

1916 – Koniec bitwy nad Sommą. Jedna z najkrwawszych operacji Wielkiej Wojny

18 listopada 1916 roku zakończyła się bitwa nad Sommą, jedna z największych i najbardziej krwawych operacji I wojny światowej. Od 1 lipca wojska brytyjskie i francuskie próbowały przełamać niemieckie linie obronne, lecz kolejne ataki przynosiły ogromne straty przy stosunkowo niewielkich zdobyczach terytorialnych.

Pierwszy dzień bitwy stał się najtragiczniejszym dniem w dziejach armii brytyjskiej. Poniosła ona wówczas około 57 tysięcy strat osobowych, obejmujących zabitych, rannych i zaginionych.

Przez następne miesiące żołnierze walczyli w błocie, pod ostrzałem artylerii i karabinów maszynowych. Nowoczesna technika wojskowa pokazała swoje najbardziej niszczycielskie oblicze. Podczas bitwy Brytyjczycy po raz pierwszy użyli czołgów, ale nowa broń nie zdołała przełamać impasu.

Bitwa nad Sommą pochłonęła setki tysięcy ofiar po obu stronach. Alianci posunęli się zaledwie o kilkanaście kilometrów, nie osiągając decydującego przełomu.

Wojna pozycyjna stała się symbolem konfliktu, w którym przemysłowa zdolność niszczenia wyprzedziła umiejętność prowadzenia skutecznych działań ofensywnych. Wielka Wojna zmieniła nie tylko mapę Europy, ale również sposób myślenia o wojsku, państwie i ludzkim życiu.

W literaturze pamięć o tych wydarzeniach przetrwała między innymi dzięki twórczości Ericha Marii Remarque'a, autora „Na Zachodzie bez zmian”, choć jego powieść nie stanowi relacji z samej Sommy.

1918 – Powstaje rząd Moraczewskiego. Niepodległość trzeba zamienić w działające państwo

18 listopada 1918 roku rozpoczął działalność rząd Jędrzeja Moraczewskiego, powołany w pierwszych dniach odrodzonej Rzeczypospolitej. Polska odzyskała niepodległość, ale jej państwowość dopiero nabierała rzeczywistych kształtów.

Kraj był wyniszczony wojną, administracja pozostawała rozbita pomiędzy dawne systemy zaborcze, a przemysł i transport wymagały odbudowy. W wielu miejscowościach brakowało żywności, opału i pracy. Do tego dochodziły spory polityczne oraz zagrożenia na granicach.

Jędrzej Moraczewski, polityk socjalistyczny, stanął na czele gabinetu, który miał łączyć odbudowę państwa z reformami społecznymi. Wkrótce wprowadzono ośmiogodzinny dzień pracy, rozwijano ustawodawstwo ochronne i przygotowywano demokratyczne wybory parlamentarne.

28 listopada 1918 roku wydano dekret o ordynacji wyborczej do Sejmu Ustawodawczego, przyznający prawa wyborcze kobietom. Był to jeden z fundamentów nowoczesnego polskiego parlamentaryzmu.

Rząd Moraczewskiego utrzymał się do stycznia 1919 roku, kiedy zastąpił go gabinet Ignacego Jana Paderewskiego. Mimo krótkiego okresu urzędowania rozpoczął prace, których skutki miały wpływać na polskie życie społeczne przez kolejne dziesięciolecia.

Warto pamiętać, że wolność nie kończy się na uroczystym ogłoszeniu niepodległości. Niepodległe państwo trzeba jeszcze zorganizować, stworzyć jego prawo, zapewnić bezpieczeństwo obywatelom i znaleźć sposób finansowania podstawowych usług publicznych.

1918 – Łotwa ogłasza niepodległość. Narodziny państwa nad Bałtykiem

18 listopada 1918 roku w Rydze ogłoszono powstanie niepodległej Republiki Łotewskiej. Uroczystość odbyła się w budynku dzisiejszego Teatru Narodowego, a kierowanie rządem powierzono Kārlisowi Ulmanisowi.

Podobnie jak Polska, Łotwa próbowała wykorzystać rozpad dawnego europejskiego porządku po zakończeniu I wojny światowej. Kraj musiał jednak zmagać się z rosyjskimi bolszewikami, wojskami niemieckimi i walkami o własne granice.

Ogłoszenie niepodległości nie oznaczało więc zakończenia konfliktów. Przed Łotyszami pozostawała jeszcze długa walka o utrzymanie państwa, trwająca do 1920 roku.

Łotewska niepodległość została brutalnie przerwana w 1940 roku przez Związek Radziecki. Państwo odzyskało suwerenność dopiero w 1991 roku, w okresie rozpadu sowieckiego imperium.

Dzisiaj 18 listopada jest jednym z najważniejszych łotewskich świąt narodowych. To również przypomnienie, jak bliskie były sobie doświadczenia narodów Europy Środkowo-Wschodniej, dla których XX wiek oznaczał wielokrotne zmagania o własną państwowość.

1928 – Narodziny ekranowej Myszki Miki. Disney rozpoczyna budowę medialnego imperium

18 listopada 1928 roku w nowojorskim Colony Theatre odbyła się premiera filmu animowanego „Steamboat Willie”, w którym publiczność poznała Myszkę Miki. Nie była to pierwsza wyprodukowana animacja z tą postacią, ale pierwsza szeroko rozpowszechniona i przełomowa dzięki synchronizacji obrazu z dźwiękiem.

Za powstaniem filmu stali przede wszystkim Walt Disney i Ub Iwerks. Ich bohater, początkowo nieco zadziorny i znacznie mniej ugrzeczniony niż w późniejszych produkcjach, błyskawicznie zdobył popularność.

Film był ważnym krokiem w rozwoju animacji dźwiękowej. Precyzyjne połączenie muzyki, efektów dźwiękowych i ruchu postaci otworzyło przed twórcami nowe możliwości opowiadania historii.

Myszka Miki stała się później jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli popkultury. Pojawiała się w filmach, komiksach, telewizji, parkach rozrywki i na niezliczonych produktach.

Z dzisiejszej perspektywy trudno uwierzyć, że medialne imperium Disneya budowało swoją popularność również dzięki kilkuminutowemu czarno-białemu filmowi. A jednak właśnie takie niewielkie przedsięwzięcia potrafią rozpoczynać największe kulturowe przemiany.

1939 – Polska Marynarka Wojenna w Wielkiej Brytanii. Wojna trwa mimo klęski wrześniowej

18 listopada 1939 roku w Londynie podpisano porozumienie dotyczące współpracy Polskiej Marynarki Wojennej z brytyjską Royal Navy. Był to jeden z pierwszych ważnych aktów międzynarodowych polskiego rządu działającego na uchodźstwie po klęsce kampanii wrześniowej.

Polska utraciła swoje terytorium, ale nie zamierzała rezygnować z udziału w wojnie. Część okrętów zdołała przed niemieckim atakiem opuścić Bałtyk i przedostać się do Wielkiej Brytanii. Wśród nich znalazły się niszczyciele „Błyskawica”, „Grom” i „Burza”.

Porozumienie umożliwiało rozwijanie współpracy operacyjnej, szkoleniowej i organizacyjnej z brytyjską flotą. Polskie okręty uczestniczyły później w działaniach na Atlantyku, Morzu Północnym i Morzu Śródziemnym.

Polska Marynarka Wojenna odegrała istotną rolę w alianckim wysiłku wojennym. Jej historia przypomina, że po wrześniu 1939 roku polska walka nie została przerwana. Zmieniło się miejsce prowadzenia działań, ale nie cel, którym pozostawało odzyskanie wolności.

1965 – „Udzielamy wybaczenia i prosimy o nie”. List, który wyprzedził swoją epokę

18 listopada 1965 roku polscy biskupi wystosowali orędzie do biskupów niemieckich, zapraszając ich na obchody tysiąclecia chrztu Polski. Dokument przeszedł do historii przede wszystkim dzięki niezwykłemu gestowi pojednania zawartemu w słowach: „udzielamy wybaczenia i prosimy o nie”.

Autorem zasadniczej części listu był biskup Bolesław Kominek, późniejszy kardynał i metropolita wrocławski. Pod dokumentem podpisali się również między innymi kardynał Stefan Wyszyński i arcybiskup Karol Wojtyła.

Dwadzieścia lat po zakończeniu II wojny światowej była to inicjatywa niezwykle odważna. W Polsce nadal żywa pozostawała pamięć niemieckiej okupacji, masowych mordów, wysiedleń, obozów koncentracyjnych i zniszczonych miast. Miliony ludzi utraciły bliskich, domy i dorobek całego życia.

Słowa biskupów nie oznaczały zapomnienia o zbrodniach ani zrównywania odpowiedzialności sprawców i ofiar. Miały otworzyć drogę do pojednania między narodami, które przez stulecia żyły obok siebie, a w XX wieku znalazły się po przeciwnych stronach najbardziej tragicznego konfliktu w dziejach Europy.

Władze PRL zareagowały gwałtowną kampanią propagandową. Zarzucano hierarchom przekroczenie kompetencji i występowanie przeciwko polskim interesom państwowym. Organizowano protesty i próbowano przedstawiać autorów listu jako przeciwników obowiązującej polityki zagranicznej.

Z perspektywy sześciu dekad widać jednak, że dokument z 18 listopada 1965 roku stał się jednym z fundamentów późniejszego pojednania polsko-niemieckiego.

Historia uczy, że przebaczenie nie jest tym samym co zapomnienie. Nie musi również oznaczać rezygnacji z prawdy o przeszłości. Bywa natomiast warunkiem rozpoczęcia rozmowy o przyszłości.

Jest w tym przesłaniu coś z literackiej refleksji Czesława Miłosza nad odpowiedzialnością człowieka za własne czyny i pamięć zbiorową. Historia nie pozwala nam cofnąć wyrządzonego zła, ale stawia pytanie, co z tą wiedzą zrobimy.

Orędzie biskupów było próbą odpowiedzi, która w 1965 roku wymagała większej odwagi, niż dzisiaj potrafimy sobie wyobrazić.

1978 – Tragedia w Jonestown. Ponad 900 ofiar religijnego fanatyzmu i manipulacji

18 listopada 1978 roku w gujańskiej osadzie Jonestown doszło do jednej z największych tragedii związanych z działalnością sekty religijnej. Ponad 900 osób straciło życie w wyniku działań przywódcy wspólnoty Peoples Temple, Jima Jonesa.

Jones przez lata budował organizację opartą na absolutnym posłuszeństwie wobec lidera. Początkowo posługiwał się hasłami równości społecznej, wspólnotowości i walki z dyskryminacją. Z czasem działalność organizacji coraz silniej opierała się jednak na kontroli, izolacji i zastraszaniu członków.

Do Jonestown przybył amerykański kongresmen Leo Ryan, badający doniesienia o naruszaniu praw człowieka. Podczas próby opuszczenia osady został zamordowany wraz z czterema innymi osobami na pobliskim lądowisku.

Niedługo później Jones doprowadził do masowej śmierci mieszkańców osady. Wielu zostało zmuszonych do wypicia trucizny. Wśród ofiar były setki dzieci, dlatego określanie całego wydarzenia wyłącznie jako zbiorowego samobójstwa nie oddaje jego rzeczywistego charakteru.

Jonestown pozostaje dramatycznym przykładem tego, do czego mogą doprowadzić manipulacja, izolowanie ludzi od informacji oraz bezgraniczne podporządkowanie charyzmatycznemu przywódcy.

To również ostrzeżenie przed organizacjami, w których zanika możliwość krytycznego myślenia, a lojalność wobec lidera staje się ważniejsza od bezpieczeństwa i życia człowieka.

1987 – Pożar londyńskiego metra. Tragedia, która zmieniła przepisy bezpieczeństwa

18 listopada 1987 roku na stacji King's Cross w Londynie wybuchł pożar, w którym zginęło 31 osób. Ogień rozpoczął się pod drewnianymi schodami ruchomymi, prawdopodobnie od wyrzuconej zapałki. Początkowo zagrożenie wydawało się niewielkie.

Sytuacja zmieniła się dramatycznie, kiedy płomienie rozprzestrzeniły się wzdłuż drewnianej konstrukcji schodów. W pewnym momencie gwałtowny wyrzut ognia i gorących gazów objął halę biletową. Ludzie zostali odcięci od dróg ewakuacji.

Pożar King's Cross ujawnił poważne niedoskonałości systemu bezpieczeństwa londyńskiego metra. Śledztwo wykazało problemy z procedurami, szkoleniem personelu, wyposażeniem i komunikacją pomiędzy służbami ratowniczymi.

Po tragedii wprowadzono liczne zmiany. Zaczęto zastępować drewniane schody ruchome nowoczesnymi konstrukcjami, rozszerzono zakaz palenia i zmodyfikowano procedury przeciwpożarowe.

Wypadek pokazał, że zaniedbania techniczne i organizacyjne potrafią przez lata pozostawać niewidoczne, aż do chwili, kiedy dochodzi do katastrofy. Bezpieczeństwo nie może być dodatkiem do funkcjonowania infrastruktury publicznej. Musi być jej podstawowym warunkiem.

1989 – „Wiadomości” zastępują „Dziennik Telewizyjny”. Symboliczny koniec epoki propagandy

18 listopada 1989 roku Telewizja Polska wyemitowała pierwsze wydanie „Wiadomości”, które zastąpiły funkcjonujący przez dziesięciolecia „Dziennik Telewizyjny”.

Premierowe wydanie poprowadził Wojciech Reszczyński. Zmiana nazwy i formuły programu następowała w okresie gwałtownej transformacji politycznej, kiedy Polska odchodziła od monopolu informacyjnego komunistycznych władz.

„Dziennik Telewizyjny” przez lata pozostawał jednym z najważniejszych narzędzi oficjalnej propagandy PRL. Informacje prezentowano w sposób podporządkowany interesom partii rządzącej, a wydarzenia niewygodne dla władz pomijano lub przedstawiano zgodnie z obowiązującą linią polityczną.

Nowy program miał symbolizować odejście od tej tradycji. Nie oznaczało to oczywiście, że wszystkie problemy mediów publicznych zniknęły wraz ze zmianą planszy tytułowej.

18 listopada 1989 roku przypomina o znaczeniu niezależnego dziennikarstwa. Media nie powinny być narzędziem służącym do potwierdzania racji aktualnej władzy. Ich zadaniem jest dostarczanie sprawdzonych informacji, kontrolowanie instytucji publicznych i umożliwianie obywatelom samodzielnej oceny rzeczywistości.

To zasada równie ważna dla ogólnopolskich redakcji, jak i dla lokalnego portalu informacyjnego.

1991 – Upadek Vukovaru. Chorwacja zapamiętuje jeden z najtragiczniejszych dni wojny

18 listopada 1991 roku załamała się obrona chorwackiego Vukovaru, miasta obleganego przez Jugosłowiańską Armię Ludową i serbskie formacje zbrojne.

Walki trwały niemal trzy miesiące. Miasto zostało w znacznej części zniszczone, a jego mieszkańcy doświadczyli bombardowań, ostrzału artyleryjskiego i dramatycznych braków podstawowych środków do życia.

Po zajęciu Vukovaru doszło do kolejnych zbrodni na jeńcach i cywilach. Jedną z najbardziej znanych była masakra na farmie Ovčara, gdzie zamordowano około dwustu osób wyprowadzonych wcześniej ze szpitala.

Vukovar stał się dla Chorwatów symbolem oporu i cierpienia podczas wojny o niepodległość. Dzisiaj 18 listopada jest w Chorwacji państwowym dniem pamięci ofiar wojny oraz tragedii Vukovaru i Škabrnji.

W 2026 roku przypada 35. rocznica upadku miasta. Chorwackie Ministerstwo Obrony zapowiedziało oficjalne obchody upamiętniające ofiary tych wydarzeń.

Historia Vukovaru pozostaje jednym z najbardziej przejmujących świadectw wojny na Bałkanach. Przypomina, jak szybko sąsiedzi, przez lata mieszkający w tym samym państwie, mogą zostać podzieleni przez politykę nacjonalizmu, przemoc i wzajemne uprzedzenia.

2003 – Przełomowy wyrok w Massachusetts. Spór o małżeństwo trafia do centrum debaty prawnej

18 listopada 2003 roku Sąd Najwyższy stanu Massachusetts wydał wyrok w sprawie Goodridge przeciwko Departamentowi Zdrowia Publicznego, uznając, że odmowa dostępu do małżeństwa parom tej samej płci narusza konstytucję stanową.

Orzeczenie było przełomowe dla amerykańskiego prawa rodzinnego. Sędziowie uznali, że państwo nie przedstawiło wystarczającego konstytucyjnego uzasadnienia dla wyłączenia określonej grupy obywateli z praw i obowiązków wynikających z małżeństwa.

Wyrok wywołał szeroką debatę społeczną, prawną i polityczną. Jego przeciwnicy wskazywali na tradycyjne rozumienie małżeństwa oraz rolę demokratycznego ustawodawcy, natomiast zwolennicy podkreślali zasadę równej ochrony prawnej.

W 2004 roku Massachusetts stało się pierwszym stanem USA umożliwiającym zawieranie małżeństw parom tej samej płci. W kolejnych latach podobne rozstrzygnięcia zapadły w innych stanach, a w 2015 roku amerykański Sąd Najwyższy uznał takie małżeństwa za chronione konstytucyjnie w całym kraju.

Wyrok z 18 listopada 2003 roku pokazuje, że decyzje sądów mogą rozpoczynać przemiany daleko wykraczające poza indywidualny spór prawny.

2013 – MAVEN leci na Marsa. NASA próbuje rozwiązać zagadkę zaginionej atmosfery

18 listopada 2013 roku NASA wystrzeliła sondę MAVEN, przeznaczoną do badania górnych warstw atmosfery Marsa. Start nastąpił z przylądka Canaveral na Florydzie, a misja miała pomóc odpowiedzieć na jedno z najważniejszych pytań planetologii: dlaczego Mars utracił znaczną część swojej dawnej atmosfery i wody?

Badania prowadzone przez sondy oraz łaziki wskazują, że miliardy lat temu na powierzchni Czerwonej Planety mogły istnieć rzeki i jeziora. Dzisiejszy Mars jest jednak zimnym i suchym światem, którego atmosfera jest znacznie rzadsza od ziemskiej.

MAVEN bada procesy zachodzące na styku marsjańskiej atmosfery i przestrzeni kosmicznej, w tym oddziaływanie wiatru słonecznego. Dzięki tym pomiarom naukowcy próbują odtworzyć historię zmian klimatycznych planety.

Wyniki takich misji mają znaczenie również dla przyszłych wypraw załogowych. Pozwalają lepiej rozumieć warunki, z jakimi człowiek musiałby zmierzyć się podczas długotrwałego pobytu na Marsie.

To kolejny przykład ludzkiej ciekawości, której nie ogranicza najbliższe otoczenie. Od czasów pierwszych obserwatorów nieba próbujemy zrozumieć, czy nasza planeta jest wyjątkowa i czy życie mogło powstać również gdzieś poza Ziemią.

Urodzili się tego dnia

1860 – Ignacy Jan Paderewski. Pianista, który potrafił przekonać świat do sprawy polskiej

18 listopada 1860 roku w Kuryłówce na Podolu urodził się Ignacy Jan Paderewski, jeden z najwybitniejszych polskich pianistów, kompozytor, działacz niepodległościowy i przyszły premier Rzeczypospolitej. W niektórych opracowaniach pojawia się data 6 listopada, wynikająca z różnicy pomiędzy kalendarzem juliańskim i gregoriańskim.

Paderewski zdobył międzynarodową sławę jako wirtuoz fortepianu, występując na największych estradach Europy i Ameryki. Swoją popularność wykorzystał do wspierania polskiej sprawy niepodległościowej, pozyskując przychylność wpływowych środowisk politycznych i opiniotwórczych.

W 1919 roku stanął na czele rządu i objął stanowisko ministra spraw zagranicznych, a następnie wraz z Romanem Dmowskim reprezentował Polskę podczas konferencji pokojowej w Paryżu.

Ignacy Jan Paderewski pozostaje jednym z najbardziej niezwykłych przykładów połączenia kariery artystycznej z działalnością państwową.

1939 – Margaret Atwood. Pisarka, która opisała koszmar pozornie uporządkowanego świata

18 listopada 1939 roku urodziła się Margaret Atwood, kanadyjska pisarka, poetka i eseistka. Największą rozpoznawalność przyniosła jej powieść „Opowieść podręcznej”, przedstawiająca dystopijną wizję społeczeństwa, w którym kobiety pozbawiono podstawowych praw i podporządkowano opresyjnemu systemowi polityczno-religijnemu.

Twórczość Atwood wielokrotnie podejmuje temat władzy, wolności, społecznych podziałów oraz zagrożeń wynikających z autorytarnych ideologii. Pisarka obchodzi dzisiaj 87. urodziny.

1953 – Alan Moore. Autor, który zmienił literaturę komiksową

18 listopada 1953 roku urodził się Alan Moore, brytyjski scenarzysta komiksowy i pisarz, autor między innymi „Strażników”, „V jak Vendetta” i „Prosto z piekła”.

Moore udowodnił, że komiks może podejmować równie złożone tematy społeczne, filozoficzne i polityczne jak klasyczna literatura. Jego twórczość wielokrotnie podważała tradycyjne wyobrażenia o superbohaterach, pokazując moralną niejednoznaczność ich działań.

1962 – Kirk Hammett. Gitarzysta Metalliki i współtwórca brzmienia thrash metalu

18 listopada 1962 roku urodził się Kirk Hammett, amerykański gitarzysta zespołu Metallica. Do grupy dołączył w 1983 roku, zastępując Dave'a Mustaine'a, późniejszego lidera Megadeth.

Jego charakterystyczne solówki i melodyjne partie gitarowe stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów muzyki Metalliki. Dzisiaj obchodzi 64. urodziny, a rocznica zbiega się z dziesięcioleciem albumu „Hardwired... to Self-Destruct”.

1985 – Allyson Felix. Jedna z największych gwiazd olimpijskiej lekkoatletyki

18 listopada 1985 roku urodziła się Allyson Felix, amerykańska sprinterka, siedmiokrotna mistrzyni olimpijska i jedna z najbardziej utytułowanych lekkoatletek w historii igrzysk.

Specjalizowała się przede wszystkim w biegach na 200 i 400 metrów oraz w sztafetach. Poza sportowymi osiągnięciami stała się również ważnym głosem w debacie dotyczącej praw zawodniczek, ochrony macierzyństwa i warunków współpracy sportowców ze sponsorami.

Odeszli tego dnia

1922 – Marcel Proust. Autor, który zamienił pamięć w wielką literaturę

18 listopada 1922 roku w Paryżu zmarł Marcel Proust, francuski pisarz, autor monumentalnego cyklu „W poszukiwaniu straconego czasu”.

Jego dzieło należy do najważniejszych osiągnięć literatury XX wieku. Proust badał mechanizmy pamięci, przemijania i ludzkich emocji, pokazując, jak przypadkowy zapach, smak czy obraz potrafią przywołać pozornie zapomniany fragment życia.

W 2026 roku przypada 104. rocznica śmierci pisarza.

1962 – Niels Bohr. Człowiek, który pomógł zrozumieć budowę atomu

18 listopada 1962 roku zmarł Niels Bohr, duński fizyk, laureat Nagrody Nobla z 1922 roku, jeden z twórców nowoczesnej fizyki atomowej.

Opracowany przez niego model atomu był ważnym etapem rozwoju teorii kwantowej. Bohr stworzył również w Kopenhadze jeden z najważniejszych ośrodków badań fizycznych pierwszej połowy XX wieku.

Jego dorobek wpłynął na rozwój technologii, energetyki i współczesnego rozumienia materii.

2017 – Malcolm Young. Gitara, bez której AC/DC nie brzmiałoby tak samo

18 listopada 2017 roku zmarł Malcolm Young, współzałożyciel i gitarzysta rytmiczny australijskiego zespołu AC/DC.

Nie był tak widowiskowy jak jego młodszy brat Angus, ale to właśnie jego precyzyjna, oszczędna i niezwykle dynamiczna gra stanowiła fundament brzmienia grupy. Malcolm należał również do głównych autorów jej repertuaru.

Utwory „Back in Black”, „Highway to Hell” czy „You Shook Me All Night Long” trudno wyobrazić sobie bez jego charakterystycznej sekcji rytmicznej.

W historii rocka nie zawsze najbardziej widoczny muzyk jest tym, bez którego zespół nie mógłby istnieć. Malcolm Young pozostaje jednym z najlepszych przykładów tej prawdy.

Tego dnia w muzyce

1991 – U2 wydają „Achtung Baby”. Zespół, który postanowił zburzyć własny pomnik

18 listopada 1991 roku ukazał się album „Achtung Baby” irlandzkiej grupy U2, jedna z najważniejszych płyt rockowych początku lat dziewięćdziesiątych.

Po ogromnym sukcesie „The Joshua Tree” i „Rattle and Hum” muzycy znaleźli się w trudnej sytuacji artystycznej. U2 stali się zespołem stadionowym, kojarzonym z podniosłymi hymnami, politycznym zaangażowaniem i charakterystycznym gitarowym brzmieniem. Dalsze powielanie tej formuły mogło przynieść sukces komercyjny, ale groziło twórczym zastojem.

Zespół zdecydował się na radykalną zmianę.

„Achtung Baby” powstawał między innymi w berlińskich Hansa Studios, w atmosferze przemian politycznych po upadku Muru Berlińskiego. Producentami byli Daniel Lanois i Brian Eno, a ważną rolę w kształtowaniu dźwięku odegrał realizator Flood.

Muzyka stała się bardziej surowa, elektroniczna i eksperymentalna. Gitary The Edge'a zaczęły brzmieć inaczej, pojawiły się elementy industrialu, muzyki tanecznej i alternatywnego rocka. Bono porzucił rolę niemal mesjanistycznego wokalisty na rzecz bardziej ironicznej, świadomie teatralnej kreacji.

Album otwierał „Zoo Station”, utwór, który od pierwszych sekund zapowiadał zmianę estetyki. Dalej pojawiały się „Even Better Than the Real Thing”, „One”, „Until the End of the World”, „The Fly” i „Mysterious Ways”.

Szczególnie ważne miejsce zajmuje „One”, jeden z najbardziej rozpoznawalnych utworów U2. Piosenka łączy osobiste napięcia z uniwersalnym pytaniem o możliwość porozumienia pomiędzy ludźmi.

„Achtung Baby” odniósł ogromny sukces artystyczny i komercyjny, a późniejsza trasa Zoo TV stała się jednym z najbardziej ambitnych widowisk koncertowych swojej epoki.

Z perspektywy 35 lat album pozostaje dowodem, że największym zagrożeniem dla uznanego artysty nie zawsze jest brak sukcesu. Czasem jest nim właśnie sukces, który zamienia twórcę w niewolnika własnej przeszłości.

U2 potrafili się z tej pułapki wydostać.

1993 – Nirvana nagrywa MTV Unplugged. Koncert, który stał się muzycznym testamentem

18 listopada 1993 roku w nowojorskich Sony Music Studios zespół Nirvana nagrał koncert dla programu MTV Unplugged.

W tamtym czasie Nirvana była jednym z najważniejszych zespołów świata. „Nevermind” zmienił muzyczny krajobraz początku lat dziewięćdziesiątych, a Kurt Cobain stał się symbolem pokolenia, które nie chciało podporządkowywać się estetyce poprzedniej dekady.

Koncert MTV Unplugged miał pokazać inne oblicze zespołu. Zamiast elektrycznego hałasu, przesterowanych gitar i scenicznej agresji pojawiły się akustyczne instrumenty, kameralna atmosfera i niezwykle starannie dobrany repertuar.

Nirvana nie zdecydowała się na wykonanie prostego zestawu największych przebojów. Obok własnych kompozycji znalazły się interpretacje utworów Davida Bowiego, The Vaselines oraz Meat Puppets, których członkowie uczestniczyli w występie.

Publiczność usłyszała między innymi „About a Girl”, „Come as You Are”, „The Man Who Sold the World”, „All Apologies” i „Where Did You Sleep Last Night”.

Ten ostatni utwór, związany z amerykańską tradycją folkową i repertuarem Lead Belly'ego, stał się jednym z najbardziej przejmujących momentów koncertu. Cobain wykonywał go z narastającą ekspresją, a końcowe sekundy nagrania do dzisiaj należą do najbardziej rozpoznawalnych obrazów rocka lat dziewięćdziesiątych.

Program wyemitowano w grudniu 1993 roku. Kilka miesięcy później, w kwietniu 1994 roku, Kurt Cobain zmarł w wieku 27 lat.

Wydany po jego śmierci album „MTV Unplugged in New York” zyskał status dzieła kultowego.

Z perspektywy lat koncert bywa odbierany jako pożegnanie, chociaż w listopadzie 1993 roku nie był tak planowany. To właśnie późniejsze wydarzenia nadały mu dodatkowy, tragiczny wymiar.

Nirvana pokazała wówczas, że pod warstwą gitarowego hałasu kryła się muzyka oparta na wyjątkowej wrażliwości, melodii i osobistych emocjach.

Nie potrzebowała ogromnej sceny ani efektów specjalnych. Wystarczyły głos Cobaina, kilka instrumentów i cisza pomiędzy dźwiękami.

2016 – Metallica wydaje „Hardwired... to Self-Destruct”. Wielki powrót do ciężkiego grania

18 listopada 2016 roku ukazał się album „Hardwired... to Self-Destruct” zespołu Metallica, pierwsza od ośmiu lat studyjna płyta grupy zawierająca całkowicie nowy materiał.

Po albumie „Death Magnetic” z 2008 roku muzycy skoncentrowali się na koncertach i innych przedsięwzięciach. Oczekiwania fanów rosły, a każda informacja o nowym wydawnictwie wywoływała ogromne zainteresowanie.

James Hetfield, Lars Ulrich, Kirk Hammett i Robert Trujillo przygotowali materiał, który nawiązywał do bardziej agresywnej i dynamicznej strony twórczości zespołu.

Album zawierał dwanaście podstawowych kompozycji, wydanych na dwóch płytach. Wśród najważniejszych znalazły się „Hardwired”, „Moth Into Flame”, „Atlas, Rise!”, „Halo on Fire” i „Spit Out the Bone”.

Producentem był Greg Fidelman, współpracujący przy realizacji materiału z Hetfieldem i Ulrichem.

Brzmienie płyty było ciężkie, dynamiczne i bardziej bezpośrednie niż na części wcześniejszych wydawnictw. Zespół nie próbował jednak bezrefleksyjnie odtworzyć estetyki „Master of Puppets” czy „...And Justice for All”.

„Hardwired... to Self-Destruct” pokazał Metallikę jako grupę świadomą własnego dorobku, ale nadal zainteresowaną tworzeniem nowych kompozycji.

Album zadebiutował na pierwszym miejscu amerykańskiej listy Billboard 200 i zapoczątkował kolejną wielką trasę koncertową.

Dziesięć lat po premierze pozostaje ważnym rozdziałem historii zespołu, który już dawno przestał być wyłącznie przedstawicielem thrash metalu, stając się jedną z największych instytucji światowej muzyki rockowej.

Rocznica wydania albumu zbiega się dzisiaj z 64. urodzinami Kirka Hammetta, co nadaje jej dodatkowy, symboliczny charakter.

Tego dnia w sporcie

2009 – Ręka Thierry'ego Henry'ego. Francja jedzie na mundial, Irlandia pozostaje z poczuciem krzywdy

18 listopada 2009 roku Francja zremisowała z Irlandią 1:1 w rewanżowym meczu barażowym eliminacji mistrzostw świata 2010, zapewniając sobie awans dzięki zwycięstwu 2:1 w dwumeczu.

Spotkanie przeszło do historii z powodu jednej z najbardziej kontrowersyjnych sytuacji w nowoczesnej piłce nożnej.

Irlandczycy prowadzili po golu Robbiego Keane'a, doprowadzając do dogrywki. W jej trakcie Thierry Henry pomógł sobie ręką przy opanowaniu piłki, a następnie podał do Williama Gallasa, który zdobył bramkę dającą Francuzom awans.

Sędziowie nie zauważyli przewinienia. Bramka została uznana, a Irlandia odpadła z eliminacji.

Wydarzenie wywołało ogromną burzę. Irlandzka federacja domagała się powtórzenia spotkania, ale wynik pozostał w mocy.

Ręka Henry'ego stała się jednym z symboli dyskusji o konieczności wykorzystywania technologii w piłce nożnej. Kilka lat później system VAR zaczął stopniowo zmieniać sposób podejmowania decyzji sędziowskich.

Sport po raz kolejny pokazał, że jeden gest potrafi przesądzić o losach wielomiesięcznych przygotowań, a czasem również o reputacji jednego z najwybitniejszych zawodników swojej epoki.

2024 – Polska przegrywa ze Szkocją. Gol w ostatnich sekundach i spadek z Dywizji A

18 listopada 2024 roku reprezentacja Polski przegrała ze Szkocją 1:2 na PGE Narodowym w Warszawie, kończąc rywalizację w Lidze Narodów UEFA spadkiem z najwyższej dywizji.

Szkoci objęli prowadzenie już w trzeciej minucie po trafieniu Johna McGinna. Polacy zdołali wyrównać po przerwie dzięki Kamilowi Piątkowskiemu, jednak w doliczonym czasie gry Andy Robertson zdobył zwycięską bramkę.

Drużyna prowadzona wówczas przez Michała Probierza straciła gola w jednej z ostatnich akcji spotkania. Porażka przekreśliła możliwość utrzymania się w Dywizji A.

Mecz stał się symbolem problemów defensywnych reprezentacji i trudności z utrzymywaniem koncentracji w kluczowych momentach rywalizacji.

Polska – Szkocja 1:2 przypomina, że nawet dobrze rozegrane fragmenty spotkania nie gwarantują sukcesu, jeśli drużyna nie potrafi skutecznie bronić własnej bramki do ostatniego gwizdka.

2026 – Sport dziś. Polska po remisie ze Szwecją, Europa gra w Lidze Mistrzyń

Reprezentacja Polski zakończyła wczoraj rywalizację w fazie grupowej Ligi Narodów UEFA remisem 1:1 ze Szwecją. Na stadionie we Wrocławiu biało-czerwoni objęli prowadzenie po golu Adriana Benedyczaka w 16. minucie. Osiem minut później wyrównał Hugo Larsson.

Remis oznacza, że Polska zakończyła rozgrywki na trzecim miejscu w grupie Dywizji B i pozostanie na tym poziomie w kolejnej edycji. Bezpośredni awans do Dywizji A wywalczyli Szwedzi.

Dzisiaj na europejskich boiskach rozpoczyna się piąta kolejka fazy ligowej Ligi Mistrzyń UEFA. Wśród najciekawszych spotkań znajdują się pojedynki Chelsea z Paris Saint-Germain, Realu Madryt z Interem oraz Häcken z Manchesterem City.

Pierwsze mecze zaplanowano na godzinę 18.45, a kolejne na 21.00 czasu polskiego.

Dla tomaszowskich kibiców łyżwiarstwa szybkiego ważnym wydarzeniem będą również zawody kontrolne zaplanowane na 21 listopada w Arenie Lodowej. W programie znalazły się dystanse 500, 1000, 1500 i 3000 metrów. To kolejny etap sportowego sezonu, w którym Tomaszów Mazowiecki pozostaje jednym z najważniejszych ośrodków polskiego panczenizmu.

Tomaszów Mazowiecki – lokalny ślad historii

1917 – Wybrano projekt pomnika Tadeusza Kościuszki. Tomaszów przygotowuje własny symbol niepodległości

18 listopada 1917 roku w Tomaszowie Mazowieckim wybrano ostateczny projekt pomnika Tadeusza Kościuszki, który miał stanąć na placu będącym jednym z najważniejszych punktów miejskiej przestrzeni publicznej.

Dzisiaj trudno wyobrazić sobie Tomaszów bez tego monumentu. Plac Kościuszki od pokoleń pozostaje miejscem patriotycznych uroczystości, spotkań mieszkańców i wydarzeń o szczególnym znaczeniu dla lokalnej społeczności.

Historia pomnika rozpoczęła się jednak w czasie, gdy Polska nadal pozostawała pod zaborami.

W 1917 roku obchodzono setną rocznicę śmierci Tadeusza Kościuszki. W Tomaszowie powołano komitet organizacyjny, którego zadaniem było przygotowanie uroczystości i zebranie środków na budowę pomnika.

Na jego czele stanął początkowo ksiądz Józef Zalewski, a później ksiądz Jan Trzepałko. W działalność komitetu zaangażowali się przedstawiciele różnych środowisk społecznych i wyznaniowych miasta.

Nie wszyscy byli jednak przekonani, że budowa pomnika jest najlepszym sposobem wykorzystania społecznych pieniędzy.

W Tomaszowie, wyniszczonym wojną i gospodarczymi trudnościami, nie brakowało biedy. Podczas dyskusji pojawiały się głosy, że zamiast pomnika należałoby przede wszystkim zapewnić mieszkańcom chleb.

Jeden z robotników przekonywał jednak, że człowiek potrzebuje nie tylko materialnego wsparcia, lecz również symboli podtrzymujących nadzieję i poczucie narodowej godności.

To interesujący fragment lokalnej historii, pokazujący, jak bardzo patriotyzm splatał się z problemami społecznymi. Tomaszów był przecież miastem przemysłowym, w którym codzienne życie robotniczych rodzin często podporządkowane było walce o utrzymanie.

1917 – Józef Urbanowski i osiem projektów. Decyzja zapadła 18 listopada

Wykonanie pomnika powierzono Józefowi Urbanowskiemu, łódzkiemu rzeźbiarzowi.

Artysta przygotował łącznie osiem projektów. Pierwsze cztery okazały się zbyt kosztowne, dlatego poszukiwano rozwiązania możliwego do zrealizowania ze środków społecznych.

18 listopada 1917 roku wybrano ostateczną wersję monumentu. Decyzja oznaczała przejście od patriotycznej idei do konkretnych prac organizacyjnych i artystycznych.

Początkowo pomnik planowano odsłonić 3 maja 1918 roku, jednak trudności finansowe i organizacyjne uniemożliwiły dotrzymanie tego terminu.

Ostatecznie uroczystość odbyła się 3 listopada 1918 roku, zaledwie dziewięć dni przed rozbrojeniem niemieckiego garnizonu w Tomaszowie.

Była wielką patriotyczną manifestacją. Uczestniczyli w niej mieszkańcy miasta oraz przedstawiciele okolicznych miejscowości, między innymi Białobrzegów i Smardzewic.

Pomnik, którego budowę rozpoczęto jeszcze pod okupacją, stał się symbolem nadchodzącej niepodległości.

1939–1947 – Pomnik, który przetrwał okupację. Tomaszowska historia odwagi i pamięci

Losy monumentu nie zakończyły się wraz z odzyskaniem przez Polskę wolności.

Po wybuchu II wojny światowej niemieccy okupanci przystąpili do niszczenia polskich symboli narodowych. W październiku 1939 roku pomnik Tadeusza Kościuszki został rozebrany.

Nie udało się jednak całkowicie zatrzeć śladów jego istnienia. Posąg Naczelnika został uratowany przez pracowników miejskiej betoniarni, którzy ukrywali go przez lata okupacji, narażając własne bezpieczeństwo.

Po wojnie pomnik odbudowano. Ponowne odsłonięcie nastąpiło 12 października 1947 roku.

Historia ta ma wymiar znacznie szerszy niż losy jednego monumentu. Pokazuje, jak ważne były dla mieszkańców Tomaszowa symbole narodowej tożsamości, ale także jak wiele odwagi wymagała ich ochrona w czasie niemieckiej okupacji.

Szczegółowe dzieje pomnika opisał dr Daniel Warzocha, historyk związany z Muzeum im. Antoniego hr. Ostrowskiego w Tomaszowie Mazowieckim.

Dzięki zachowanym dokumentom możemy dzisiaj dokładnie wskazać datę wyboru projektu, przebieg prac i okoliczności powstania jednego z najbardziej rozpoznawalnych miejsc miasta.

18 listopada 1917 roku nie rozegrała się w Tomaszowie wielka bitwa ani polityczna rewolucja. Podjęto jednak decyzję, która pozostawiła trwały ślad w miejskiej przestrzeni i społecznej pamięci.

A przecież właśnie z takich wydarzeń składa się lokalna historia. Z decyzji podejmowanych przez mieszkańców, którzy chcieli pozostawić przyszłym pokoleniom coś więcej niż tylko materialny ślad własnej obecności.

2026 – „O czym sobie nie mówimy” w MCK Tkacz. Film o sprawach, które wolimy przemilczeć

Dzisiaj, 18 listopada 2026 roku, o godzinie 18.00 w sali kinowej KiTKA w Miejskim Centrum Kultury „Tkacz” odbędzie się pokaz filmu „O czym sobie nie mówimy” w reżyserii Gabriele Muccino.

Seans przygotowano w ramach cyklu „Ale Kino”, prezentującego kino wykraczające poza typowo rozrywkowy repertuar.

Film opowiada historię dwóch zaprzyjaźnionych par, które wyjeżdżają wspólnie do Maroka. Podróż, mająca być okazją do odpoczynku i spędzenia czasu razem, stopniowo przeradza się w konfrontację z problemami, skrywanymi emocjami i trudnościami w relacjach.

Gabriele Muccino znany jest z filmów koncentrujących się na psychologii bohaterów i skomplikowanych relacjach międzyludzkich. W jego twórczości nawet pozornie zwyczajne rozmowy potrafią ujawniać napięcia, których bohaterowie przez lata nie chcieli dostrzegać.

Seans odbędzie się w MCK „Tkacz” przy ul. Niebrowskiej 50. Bilety dostępne są online oraz w sekretariacie Miejskiego Centrum Kultury przy placu Kościuszki 18.

To wydarzenie dobrze wpisuje się w dzisiejsze historyczne kalendarium. Opowieść o przemilczeniach i trudnych relacjach przypomina bowiem, że najważniejsze konflikty nie zawsze rozgrywają się pomiędzy państwami i wielkimi armiami.

Czasami zaczynają się znacznie bliżej. Przy rodzinnym stole, w wieloletniej przyjaźni albo w związku, w którym zabrakło odwagi do szczerej rozmowy.


Podziel się
Oceń

Napisz komentarz

Komentarze

Opinie

Mariusz Strzępek Mariusz Strzępek

Najbardziej przeraża mnie nie tylko to, co ludzie opowiadają o swoich krzywdach. Przeraża mnie również cisza tych, którzy powinni reagować. Cisza polityków, urzędników i instytucji, które zbyt często wykazują niezwykłą sprawność w chronieniu własnego wizerunku, a znacznie mniejszą determinację w wyjaśnianiu niewygodnych spraw.W tomaszowskim wątku nie opieram się wyłącznie na zasłyszanych historiach. Dysponuję nagraniem posiedzenia komisji, złożyłem zawiadomienie do prokuratury i domagam się wyjaśnienia, dlaczego istotna wypowiedź dotycząca małoletnich nie znalazła odzwierciedlenia w protokole. Nie przesądzam, że doszło do przestępstwa. Uważam jednak, że sprawa wymaga rzetelnego sprawdzenia.Nie interesuje mnie, kto jest z Platformy, PiS-u czy jakiejkolwiek innej partii. Krzywda nie ma barw politycznych. A milczenie wobec niej nie staje się mniej naganne tylko dlatego, że dotyczy naszych znajomych.Zostawiam więc czytelników z jednym pytaniem: jeżeli instytucje powołane do ochrony najsłabszych nie potrafią przekonująco wyjaśnić takich wątpliwości, to komu właściwie mają zaufać ludzie, którzy zdecydowali się mówić?Bo czasami największym skandalem nie jest samo nagranie. Jest nim to, jak wielu ludzi wolałoby, żeby nikt go nigdy nie odsłuchał.

Władza deprawuje, a władza absolutna deprawuje absolutnie – brzmi stare powiedzenie. Jest ono wciąż aktualne, jak pokazuje przykład byłego ministra, Michała Kołodziejczaka. Seksualnie – narkotyczna afera, którą nagłaśnia obecnie Kanał Zero, budzi obrzydzenie ale i rodzi pytania. Kto takich ludzi wystawia na listy wyborcze, kto daje im funkcję ministrów? Prezentowane przez ofiary nagrania pokazują osobę poważnie zaburzoną i zepsutą do szpiku kości. Kołodziejczak odwiedzał także Tomaszów, gdzie był fetowany przez działaczy Platformy Obywatelskiej, którzy chętnie i masowo się z nim fotografowali. W sieci nadal dostępne są wspólne nagrania z posłem Witczakiem. Z kolei politycy KO twierdzą w prywatnych rozmowach, że to właśnie Kołodziejczak stoi za powołaniem Michała Jodłowskiego na stanowisko dyrektora KRUS w Łodzi.

18 listopada w historii. Obrona Jasnej Góry, gest przebaczenia i muzyka, która zmieniała świat

Historia potrafi pisać scenariusze, których nie wymyśliłby nawet najbardziej przewrotny dramaturg. 18 listopada 1655 roku szwedzkie wojska rozpoczęły oblężenie Jasnej Góry. Trzysta dziesięć lat później polscy biskupi wyciągnęli rękę do Niemców, wypowiadając słowa, które wywołały polityczną burzę. W 1918 roku powstawał rząd niepodległej Polski, w 1928 na ekranach kin pojawiła się Myszka Miki, a w 1993 roku Nirvana nagrała jeden z najbardziej przejmujących koncertów w historii rocka. Dla Tomaszowa Mazowieckiego ta data również ma znaczenie. To właśnie 18 listopada wybrano projekt pomnika, który miał stać się jednym z symboli miasta. Co wydarzyło się 18 listopada? Nasze kalendarium historyczne 18 listopada prowadzi przez politykę, wojnę, literaturę, muzykę i sport, przypominając, że wielka historia ma również swoje lokalne oblicze. Data dodania artykułu: 18.11.2026 08:47
18 listopada w historii. Obrona Jasnej Góry, gest przebaczenia i muzyka, która zmieniała świat

17 listopada w historii. Misja Moraczewskiego, aksamitna rewolucja i tomaszowski ślad niepodległości

Historia nie zna spokojnych dat. Jednego dnia na Wawelu koronowano nowego króla, innym razem otwierano kanał, który zmienił światowy handel, a studenci wychodzili na ulice, by przeciwstawić się dyktaturze. 17 listopada 1918 roku Józef Piłsudski powierzył Jędrzejowi Moraczewskiemu tworzenie rządu odrodzonej Polski. Siedemdziesiąt jeden lat później w Pradze brutalna interwencja milicji uruchomiła aksamitną rewolucję. Tego dnia otwarto również słynną radiostację w Babicach, a na Księżycu rozpoczął pracę radziecki Łunochod. Co wydarzyło się 17 listopada? Nasze kalendarium historyczne prowadzi także przez muzykę Johna Lennona, wielkie kino Martina Scorsesego, historyczny awans polskich piłkarzy i mało znane wydarzenia związane z Tomaszowem Mazowieckim. Data dodania artykułu: 17.11.2026 08:59
17 listopada w historii. Misja Moraczewskiego, aksamitna rewolucja i tomaszowski ślad niepodległości

16 listopada w historii. Depesza Piłsudskiego, zamknięcie getta i wiadomość do gwiazd

Historia nie ma jednego oblicza. Potrafi przynieść wolność i odebrać ją tego samego dnia, choć w zupełnie innych częściach świata. 16 listopada 1918 roku Józef Piłsudski wysłał depeszę ogłaszającą odrodzenie niepodległej Polski. Dwadzieścia dwa lata później Niemcy zamknęli getto warszawskie, skazując setki tysięcy ludzi na życie za murami. W 1945 roku tworzono podstawy UNESCO, a w 1974 roku astronomowie skierowali ku gwiazdom wiadomość o istnieniu ludzkości. Co wydarzyło się 16 listopada? Nasze kalendarium historyczne prowadzi również przez wielką literaturę, muzykę Johna Lennona i Dr. Dre, początki kariery Lionela Messiego oraz tomaszowskie ślady niepodległości. To opowieść o ambicjach, tragediach i nadziejach. O ludziach, którzy budowali świat, i tych, którzy próbowali go zniszczyć. Data dodania artykułu: 16.11.2026 09:45
16 listopada w historii. Depesza Piłsudskiego, zamknięcie getta i wiadomość do gwiazd

13 listopada w historii. Nobel dla Reymonta, tragedia Paryża i tomaszowskie ślady niepodległości

Piątek trzynastego. Dzień, który wbrew przesądom nie zawsze przynosił nieszczęście, choć historia zapisała na jego kartach również wydarzenia tragiczne. W 1924 roku Władysław Reymont otrzymał literacką Nagrodę Nobla, a polska literatura po raz kolejny znalazła się w centrum światowej uwagi. W 1956 roku amerykański Sąd Najwyższy potwierdził, że segregacja rasowa w autobusach narusza konstytucję. W 2015 roku Paryż przeżył jedną z najtragiczniejszych nocy w swojej powojennej historii. Co wydarzyło się 13 listopada? Nasze kalendarium historyczne prowadzi również przez niebo rozświetlone tysiącami meteorów, eksperymenty Walta Disneya, muzykę Beatlesów i AC/DC oraz archiwalne dokumenty pokazujące, jak wyglądały narodziny niepodległego Tomaszowa Mazowieckiego. Bo wielka historia zawsze pozostawiała ślady także na naszych ulicach. Data dodania artykułu: 13.11.2026 09:37
13 listopada w historii. Nobel dla Reymonta, tragedia Paryża i tomaszowskie ślady niepodległości

KO wyraźnie przed PiS, ale bez większości w Sejmie. Nowy sondaż OGB pokazuje polityczny paradoks

Koalicja Obywatelska z poparciem przekraczającym 37 procent, Prawo i Sprawiedliwość niemal 14 punktów procentowych za nią, a w Sejmie zaledwie cztery ugrupowania. Najnowszy sondaż Ogólnopolskiej Grupy Badawczej (OGB) pokazuje, jak bardzo może zmienić się polska scena polityczna. Paradoks polega jednak na tym, że zdecydowana przewaga w sondażu nie oznacza samodzielnej większości parlamentarnej. Tymczasem aż pięć ugrupowań, na które łącznie wskazuje blisko 18 procent badanych, znalazłoby się poza Sejmem. Data dodania artykułu: 12.11.2026 16:38
KO wyraźnie przed PiS, ale bez większości w Sejmie. Nowy sondaż OGB pokazuje polityczny paradoks

Problemy z pamięcią i koncentracją u starszych pracowników. Jak je wykryć i czy można dalej pracować?

Zaburzenia neuropoznawcze u starszych pracowników - jak zobiektywizować ich podejrzenie podczas badań profilaktycznych i jakie konsekwencje niesienie ich rozpoznanie w aspekcie wykonywania pracy? Data dodania artykułu: 12.11.2026 10:48
Problemy z pamięcią i koncentracją u starszych pracowników. Jak je wykryć i czy można dalej pracować?

12 listopada w historii. Blef pomógł uwolnić Tomaszów, a lądownik dotarł do komety

Niepodległość nie wszędzie przyszła 11 listopada. W Tomaszowie Mazowieckim niemieccy żołnierze nadal trzymali broń, a w oknach koszar ustawiono karabiny maszynowe. Dopiero następnego dnia, dzięki determinacji konspiratorów, negocjacjom i fortelowi godnemu wojennego filmu, miasto odzyskało wolność. W tym samym czasie Józef Piłsudski organizował polskie wojsko, a Europa żegnała świat wielkich cesarstw. Co wydarzyło się 12 listopada? Historia tej daty prowadzi przez narodziny polskiego parlamentaryzmu, prześladowania Żydów w nazistowskich Niemczech, dramat wojny w Wietnamie i kosmiczne odkrycia. Są również Genesis, Madonna, Neil Young, wielkie kino i sportowe legendy. Ale dzisiaj szczególne miejsce zajmuje nasza, tomaszowska opowieść o wolności. Data dodania artykułu: 12.11.2026 10:22
12 listopada w historii. Blef pomógł uwolnić Tomaszów, a lądownik dotarł do komety

Polska odzyskała wolność w 1918 roku, a Tomaszów dzień później. Na oficjalne święto czekano 19 lat

Nie było jednego wielkiego wybuchu radości, jednej zwycięskiej defilady ani jednego podpisu, który po 123 latach niewoli przywróciłby Polskę do życia. Był chaos, strzały na ulicach, rozbrajanie niemieckich żołnierzy i gorączkowe przejmowanie władzy. Była nadzieja, ale również niepewność. 11 listopada 1918 roku Polska zaczęła pisać nowy rozdział swojej historii. W Tomaszowie Mazowieckim okupacja zakończyła się dzień później. Co ciekawe, na ustanowienie oficjalnego Święta Niepodległości trzeba było czekać aż do 1937 roku. Data dodania artykułu: 11.11.2026 10:37
Polska odzyskała wolność w 1918 roku, a Tomaszów dzień później. Na oficjalne święto czekano 19 lat
Kabaret Skeczów Męczących – „Wielcy wracają”

Kabaret Skeczów Męczących – „Wielcy wracają”

Znane postacie, nowe historie i codzienność, która sama dostarcza tematów do żartów. Kabaret Skeczów Męczących przyjedzie do Tomaszowa Mazowieckiego z programem „Wielcy wracają”. Występ odbędzie się 20 listopada 2026 roku o godzinie 18.00 w popularnej „Samochodówce”.Znani bohaterowie w nowych odsłonachPo trasie „Jeszcze nigdy nie było tak dobrze” artyści sięgają do własnej historii. Zapowiadają powrót charakterystycznych bohaterów, ale nie zwykłą powtórkę dawnych numerów: postacie otrzymają nowe historie, osadzone we współczesnych realiach. W programie znajdą się premierowe skecze, aktualne tematy oraz satyryczne spojrzenie na społeczne i polityczne absurdy.Kabaret powstał w Kielcach w 2003 roku. Tworzą go Karol Golonka, Marcin Szczurkiewicz, Michał Tercz i Jarosław Sadza. Ich znakiem rozpoznawczym są wyraziste postacie, dynamiczne dialogi i obserwacje polskiej codzienności.Kiedy i gdzie?Występ rozpocznie się w piątek, 20 listopada 2026 roku, o godzinie 18.00 w Hali Sportowej Zespołu Szkół Ponadpodstawowych nr 3 przy ul. Legionów 47 w Tomaszowie Mazowieckim. Według informacji serwisu KupBilecik widowisko potrwa około 90 minut, bez zaplanowanej przerwy. Przewidywane zakończenie to godzina 19.30. Producentem wydarzenia jest Eskander.BiletyBilety są dostępne w sprzedaży internetowej. Ceny zaczynają się od 120 zł, do których mogą zostać doliczone opłaty serwisowe. W podanej ofercie eBilet najtańszy bilet kosztuje 128,90 zł z obowiązkowymi opłatami. Ostateczna cena zależy od sprzedawcy i wybranego miejsca. Data rozpoczęcia wydarzenia: 20.11.2026

Polecane

18 listopada w historii. Obrona Jasnej Góry, gest przebaczenia i muzyka, która zmieniała świat

18 listopada w historii. Obrona Jasnej Góry, gest przebaczenia i muzyka, która zmieniała świat

Historia potrafi pisać scenariusze, których nie wymyśliłby nawet najbardziej przewrotny dramaturg. 18 listopada 1655 roku szwedzkie wojska rozpoczęły oblężenie Jasnej Góry. Trzysta dziesięć lat później polscy biskupi wyciągnęli rękę do Niemców, wypowiadając słowa, które wywołały polityczną burzę. W 1918 roku powstawał rząd niepodległej Polski, w 1928 na ekranach kin pojawiła się Myszka Miki, a w 1993 roku Nirvana nagrała jeden z najbardziej przejmujących koncertów w historii rocka. Dla Tomaszowa Mazowieckiego ta data również ma znaczenie. To właśnie 18 listopada wybrano projekt pomnika, który miał stać się jednym z symboli miasta. Co wydarzyło się 18 listopada? Nasze kalendarium historyczne 18 listopada prowadzi przez politykę, wojnę, literaturę, muzykę i sport, przypominając, że wielka historia ma również swoje lokalne oblicze. Data dodania artykułu: Dzisiaj, 08:47
Ile będzie kosztowała gminę zima? Dzisiaj otwarcie ofert na odśnieżanie dróg Nowe wodociągi w dwóch miejscowościach pod Tomaszowem. Gmina wydała decyzje lokalizacyjne Co dalej z odpadami wielkogabarytowymi w Tomaszowie? ZGW-K szuka wykonawcy na 2027 rok Kto zadba o 6661 tomaszowskich latarni? Miasto ogłasza przetarg na dwa lata 18 listopada w historii. Obrona Jasnej Góry, gest przebaczenia i muzyka, która zmieniała świat Haft jak obraz. Prace Stowarzyszenia Kanwa w tomaszowskim muzeum Jak wspierać młodych, zanim zaczną uciekać w ryzyko? Konferencja w Tomaszowie Tomaszów, którego nie dostrzegamy w codziennym pośpiechu. Seniorzy i młodzi radni odkrywali historię miasta Wyprawka dla najmłodszych tomaszowian. Zapowiedź programu w szpitalu Inowłódz szykuje świąteczny jarmark. Poszukiwani rękodzielnicy, twórcy i wystawcy na „Gwiazdkę w Ino” Alarmowanie, ograniczenia dostaw prądu i zaopatrzenie w wodę. Powiat tomaszowski przećwiczy sytuacje kryzysowe Drony, okopy i ratowanie życia pod ostrzałem. Tomaszowscy kawalerzyści na poligonie w Nowej Dębie
Wózek inwalidzki elektryczny z amortyzowaną ramą

Wózek inwalidzki elektryczny z amortyzowaną ramą

W naszej ofercie dostępny jest wózek inwalidzki o napędzie elektrycznym, zaprojektowany z myślą o wygodzie, bezpieczeństwie i większej samodzielności użytkownika. To sprzęt, który może realnie poprawić komfort codziennego funkcjonowania – w domu, podczas spaceru, wizyty u lekarza czy załatwiania codziennych spraw.Model posiada amortyzowaną ramę z dwoma amortyzatorami kół tylnych, co zwiększa komfort jazdy na nierównym podłożu. Wózek wyposażono w szarą, oddychającą i demontowalną tapicerkę oraz poduszkę siedziska. Dostępne szerokości siedziska to 16” i 18”.Dla wygody użytkownika zastosowano regulowany kąt nachylenia oparcia, regulowane i demontowalne podłokietniki, możliwość odchylenia joysticka oraz uchylne, demontowalne podnóżki z regulacją długości. Bezpieczeństwo podczas jazdy zapewniają hamulce elektromagnetyczne, regulowane tylne kółka przeciwwywrotne oraz pełne oświetlenie drogowe LED.Wózek posiada kontroler VS/PG50A, koła przednie 9”, koła tylne 14”, prześwit 8 cm, a jego waga bez akumulatorów wynosi 49 kg.To urządzenie przeznaczone jest dla osób, które potrzebują wsparcia w mobilności i chcą zachować możliwie największą niezależność. Przeciwwskazaniem do użytkowania są przeciwwskazania do pozycji siedzącej.Z pełną ofertą można zapoznać się w naszym punkcie zaopatrzenia medycznego:Twój Sklep MedycznyTomaszów Mazowiecki, ul. Słowackiego 4Oferujemy atrakcyjne rabaty dla stałych klientów. Honorujemy Tomaszowską Kartę Seniora. Na terenie miasta zapewniamy transport gratis.
Reklama badanie bezdechu sennego
Reklama badanie bezdechu sennego
Reklama
Reklama

Wasze komentarze

Autor komentarza: Ujazd Treść komentarza: Juz mieli ponad 10 lat temu prostować S8 już jeden się chwalił że będzie węzeł Ujazd okazało się to wszystko kłamstwem!teraz mimo upływu czasu też kłamią !wtedy ko dzisiaj ko z psl! Źródło komentarza: Północna obwodnica Tomaszowa wraca do gry. Miasto zamawia koncepcję trasy przez rzekę i tory Autor komentarza: mieszkaniec Treść komentarza: Jest tylko jeden na to sposób - nie głosujmy na żadną opcję polityczną startującą do samorządów. Tylko stowarzyszenia, fundacje i inne zorganizowane grupy mieszkańców. I pamiętajmy też o tych wszystkich co już "działąli" w partiach na nich też nie głosujmy !!!!!! Źródło komentarza: Samorządowy folwark ma się znakomicie. „Każdy musi gdzieś pracować?” Autor komentarza: Ajdejano Treść komentarza: Te wszystkie polskie "samorządy", to parodia albo raczej tragedia prawdziwego samorządu. Szkoda dalej strzępić język i szkoda czasu zajmowania się na tym tematem. Źródło komentarza: Samorządowy folwark ma się znakomicie. „Każdy musi gdzieś pracować?” Autor komentarza: Ajdejano Treść komentarza: Te!!! Schlomo !!! Wy - pejsole jesteście znani z tych różnych seksualnych zboczeń (pedofilia, animals, homoseksualizm, sodomia). Więc odpie5dol się od naszych, katolickich księży i nie zapominaj, że syn mojego Boga też był pejsolem, a ty- frajerze, jesteś zwykłym, marnym prochem na tej Ziemi i wyżej tego swojego obrzezanego nie podskoczysz - żydowski palancie. Źródło komentarza: Kompletne zezwierzęcenie bezmyślnej gawiedzi. Pedofil zatrzymany Autor komentarza: Ajdejano Treść komentarza: Niemiecka rodzina tego "polskiego" premiera, to mieszana rodzina niemiecko-polska (kaszubska). Babka "polskiego" premiera była czystą niemką i m. innymi dlatego w rodzinie Tusków mówiło się głownie po niemiecku. I tusk też był wychowany po niemiecku i dlatego od zawsze działał w Polsce jako typowy szwab. I dlatego ja nazywam tego człowieka w cudzysłowie "polski" premier. PS. Po czym poznaję, że ten facet jest ryży? Po jego włosach. Przecież nie jest pięknym i przystojnym brunetem lub blondasem - co?! Źródło komentarza: S12 przez Tomaszów jednak bez odwrotu. Ministerstwo ujawnia liczbę rozbiórek i nowy harmonogram Autor komentarza: Ajdejano Treść komentarza: Autorze- mistrzu pingpongowej piłeczki: jeżeli jest mowa o Wiadernie, Małych Grotach, Białej Górze i Wąwale, to chyba należałoby napisać, że planowane warianty przechodzą nie na południowy wschód, a na południowy zachód od Tomaszowa. No, taki upierdliwy już jestem. Źródło komentarza: S12 przez Tomaszów jednak bez odwrotu. Ministerstwo ujawnia liczbę rozbiórek i nowy harmonogram
Reklama
Reklama

Napisz do nas

Zachęcamy do kontaktu z nami za pomocą formularza. Możecie dołączyć zdjęcia i inne załączniki. Podajcie swojego maila ułatwi to nam kontakt z Wami
Reklama