Nasze kalendarium w telegraficznym skrócie
Niepodległość, tragedia, nauka i muzyka. Jedna listopadowa data, a wydarzenia, których skutki odczuwamy do dzisiaj.
1918 – Depesza Piłsudskiego. Naczelnik odradzającego się państwa informuje świat o istnieniu niepodległej Polski. Rozpoczyna się walka o międzynarodowe uznanie i zabezpieczenie granic Rzeczypospolitej.
1940 | Zamknięcie getta warszawskiego. Niemcy izolują setki tysięcy Żydów, skazując ich na głód, prześladowania i narastający terror.
1945 | Powstają fundamenty UNESCO. Państwa przyjmują konstytucję organizacji, która ma chronić pokój poprzez edukację, naukę i kulturę.
1974 | Wiadomość z Arecibo. Radioteleskop wysyła w kosmos zakodowany obraz Ziemi, człowieka i Układu Słonecznego.
1988 | Estonia ogłasza suwerenność. Jeden z pierwszych wyraźnych sygnałów nadchodzącego rozpadu Związku Radzieckiego.
2018 | Nowa definicja kilograma. Naukowcy zastępują materialny wzorzec definicją opartą na stałej Plancka.
Depesza Piłsudskiego jest obecna także w Tomaszowie. Jej nagrania można posłuchać dzięki Ławce Niepodległości przed Urzędem Miasta. Przypominamy również odzyskanie wolności przez miasto 12 listopada 1918 roku oraz tragiczną historię tomaszowskiej społeczności żydowskiej.
MUZYKA | John Lennon zdobywa pierwszy solowy numer jeden w USA, Dr. Dre wydaje album „2001”, a Mumford & Sons prezentują „Delta”.
SPORT | Lionel Messi debiutuje w pierwszym zespole Barcelony, Polska pokonuje Włochów 1:0, a Lechia Tomaszów wygrywa z Pelikanem Łowicz 3:0.
KULTURA | José Saramago i Chinua Achebe – rocznice urodzin wielkich pisarzy. W tomaszowskim Heliosie seans „Rozważnej i romantycznej”.
Wolność, tolerancja i pamięć historyczna nie są tylko słowami. Ich znaczenie najlepiej rozumiemy wtedy, gdy przypominamy sobie czasy, w których ludziom je odbierano.
Poniedziałek, 16 listopada 2026 roku. Kartka z kalendarza
Mamy poniedziałek, 16 listopada 2026 roku, czyli 320. dzień roku. Do jego zakończenia pozostało 45 dni. W Tomaszowie Mazowieckim słońce wschodzi około godziny 7.00, a zachodzi około 15.49. Dzień trwa niespełna osiem godzin i pięćdziesiąt minut. Listopadowe popołudnia coraz szybciej zamieniają się w wieczory, a jesień zaczyna przypominać o zbliżającej się zimie.
Imieniny obchodzą między innymi Edmund, Gertruda, Małgorzata, Maria i Marek.
Dzisiaj przypada Międzynarodowy Dzień Tolerancji, ustanowiony przez UNESCO. Data nawiązuje do przyjęcia 16 listopada 1995 roku Deklaracji Zasad Tolerancji. Dokument przypomina, że tolerancja nie oznacza rezygnacji z własnych przekonań ani obowiązku akceptowania każdej opinii. Jest przede wszystkim uznaniem godności drugiego człowieka, jego praw i wolności.
W świecie, w którym coraz łatwiej dzielimy ludzi na swoich i obcych, brzmi to szczególnie aktualnie. Granica między sporem a nienawiścią potrafi być przecież niebezpiecznie cienka. Można nie zgadzać się z cudzymi poglądami, ale nie wolno z tego powodu odbierać komukolwiek prawa do życia, bezpieczeństwa i poszanowania godności.
16 listopada obchodzony jest również Dzień Służby Zagranicznej. Ustanowiono go w 2009 roku, nawiązując do pierwszej oficjalnej depeszy dyplomatycznej odrodzonej Polski, wysłanej przez Józefa Piłsudskiego w 1918 roku. To święto pracowników polskiej dyplomacji, którzy reprezentują państwo poza jego granicami, uczestniczą w negocjacjach i pomagają rodakom przebywającym za granicą.
Kalendarium historyczne
1532 – Cajamarca. Garstka Hiszpanów przeciwko imperium Inków
16 listopada 1532 roku w peruwiańskiej Cajamarce rozegrały się wydarzenia, które przesądziły o losach jednego z największych państw przedkolumbijskiej Ameryki. Hiszpański konkwistador Francisco Pizarro, dysponujący stosunkowo niewielkim oddziałem żołnierzy, przygotował zasadzkę na inkaskiego władcę Atahualpę. Hiszpanie mieli przewagę technologiczną, posługiwali się końmi i bronią palną, ale jeszcze większe znaczenie miały zaskoczenie oraz polityczne podziały w państwie Inków. Atahualpa, który niedawno zwyciężył w wojnie domowej ze swoim bratem Huáscarem, nie przypuszczał, że spotkanie z Europejczykami zakończy się jego pojmaniem.
Na placu w Cajamarce hiszpańscy żołnierze zaatakowali orszak władcy. Doszło do masakry jego ludzi, a sam Atahualpa dostał się do niewoli. Za uwolnienie zaoferował ogromne ilości złota i srebra, jednak mimo zapłacenia okupu został w 1533 roku stracony. Pizarro wykorzystał chaos polityczny do dalszego podboju, który doprowadził do rozpadu inkaskiego systemu władzy.
Bitwa pod Cajamarcą stała się symbolem europejskiego kolonializmu w Ameryce Południowej. Podbój nie był jedynie rezultatem przewagi hiszpańskiej broni. Ogromne znaczenie miały również choroby przywleczone z Europy, wewnętrzne konflikty i sojusze zawierane z ludami podporządkowanymi Inkom. Wydarzenia z listopada 1532 roku na stulecia zmieniły historię mieszkańców Andów.
1907 – Oklahoma zostaje stanem USA. Amerykański sen i jego ciemniejsza strona
16 listopada 1907 roku prezydent Theodore Roosevelt podpisał proklamację przyjmującą Oklahomę jako 46. stan Stanów Zjednoczonych. Powstanie nowej jednostki administracyjnej było wynikiem połączenia Terytorium Oklahomy oraz Terytorium Indiańskiego. Dla władz federalnych stanowiło kolejny etap organizacji państwa, ale za oficjalnymi dokumentami kryła się znacznie bardziej skomplikowana historia.
Na terenach przyszłej Oklahomy przez dziesięciolecia osiedlano społeczności rdzennych Amerykanów, przymusowo wysiedlane z innych części kraju. Szczególnie tragiczny był proces przesiedleń z lat trzydziestych XIX wieku, znany jako Szlak Łez, podczas którego tysiące ludzi zmarły wskutek chorób, głodu i wyczerpania. Późniejsze otwieranie kolejnych obszarów dla białego osadnictwa prowadziło do ograniczania ziem pozostających pod kontrolą ludności rdzennej.
Powstanie stanu Oklahoma pokazuje, jak różnie można opisywać to samo wydarzenie. Dla jednych było symbolem rozwoju amerykańskiej państwowości i gospodarki. Dla innych – kolejnym etapem utraty ziemi, autonomii i dawnego sposobu życia. Takie rocznice przypominają, że historia narodowego sukcesu bardzo często ma również swoją znacznie mniej triumfalną stronę.
1918 – Piłsudski ogłasza światu odrodzenie Polski. Depesza, która miała znaczenie większe niż tysiąc przemówień
16 listopada 1918 roku Józef Piłsudski skierował do rządów państw wojujących i neutralnych depeszę zawiadamiającą o odrodzeniu niepodległego państwa polskiego. Był to jeden z najważniejszych momentów w historii polskiej dyplomacji. Pięć dni wcześniej Rada Regencyjna powierzyła Piłsudskiemu naczelne dowództwo nad wojskiem, a 14 listopada przekazała również władzę cywilną. Polska odzyskiwała suwerenność, ale musiała jeszcze sprawić, aby świat oficjalnie uznał jej istnienie.
Depesza, kontrasygnowana przez kierującego Ministerstwem Spraw Zagranicznych Tytusa Filipowicza, została skierowana między innymi do władz Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Francji, Włoch, Japonii i Niemiec. Wiadomość wysłano drogą radiową z wojskowej radiostacji znajdującej się w Cytadeli Warszawskiej. Piłsudski informował w niej o istnieniu niepodległego państwa polskiego i zabiegał o jego międzynarodowe uznanie.
Nie była to jedynie formalność. Rzeczpospolita po 123 latach zaborów musiała stworzyć administrację, armię i służbę zagraniczną, a także wywalczyć sobie miejsce w nowym europejskim porządku. Polscy dyplomaci rozpoczynali starania o uznanie rządu, reprezentację na konferencji pokojowej i ustalenie przyszłych granic. W styczniu 1919 roku polską delegację zaproszono do udziału w konferencji pokojowej w Paryżu.
Depesza Piłsudskiego z 16 listopada 1918 roku nie oznaczała natychmiastowego uznania Polski przez wszystkie państwa, ale stanowiła początek oficjalnej działalności dyplomatycznej odrodzonej Rzeczypospolitej. Warto o tym pamiętać, kiedy rocznicowe opowieści sprowadzają odzyskanie niepodległości do jednego dnia i kilku wielkich nazwisk.
Wolność można ogłosić w jednym zdaniu. Zbudowanie państwa wymaga lat pracy, politycznych kompromisów i umiejętności prowadzenia rozmów nawet z tymi, którzy jeszcze niedawno byli przeciwnikami.
1920 – Powstaje Qantas. Samoloty zaczynają zmieniać Australię
16 listopada 1920 roku zarejestrowano przedsiębiorstwo lotnicze Queensland and Northern Territory Aerial Services, znane dzisiaj jako Qantas. Za jego powstaniem stali między innymi byli piloci wojskowi Paul McGinness i Hudson Fysh oraz przedsiębiorca Fergus McMaster. Australia była krajem ogromnych odległości, w którym podróż pomiędzy odległymi miejscowościami mogła trwać wiele dni. Lotnictwo dawało szansę na przełamanie geograficznej izolacji mieszkańców rozległych obszarów kontynentu.
Początki przedsiębiorstwa były skromne. Zamiast wielkich samolotów pasażerskich pojawiły się niewielkie maszyny wykonujące loty pokazowe, przewozy pocztowe i pierwsze usługi transportowe. Regularne połączenia pasażerskie rozpoczęto w 1922 roku, a rozwój sieci lotniczej stopniowo umożliwiał sprawniejszą komunikację pomiędzy australijskimi ośrodkami.
Qantas wyrósł z lokalnego przedsiębiorstwa na jedną z najbardziej rozpoznawalnych marek światowego lotnictwa. Historia firmy pokazuje, że transport lotniczy od początku miał znaczenie znacznie większe niż wygoda podróżowania. Dla mieszkańców odległych regionów oznaczał dostęp do informacji, usług medycznych, handlu i kontaktów ze światem.
1933 – Waszyngton uznaje Moskwę. Dyplomacja ponad ideologicznymi podziałami
16 listopada 1933 roku Stany Zjednoczone nawiązały formalne stosunki dyplomatyczne ze Związkiem Radzieckim. Prezydent Franklin Delano Roosevelt podjął decyzję po rozmowach z radzieckim komisarzem spraw zagranicznych Maksimem Litwinowem. Od rewolucji bolszewickiej w 1917 roku Waszyngton nie uznawał władz radzieckich, a wzajemne relacje pozostawały obciążone sporami politycznymi, gospodarczymi i ideologicznymi.
Na początku lat trzydziestych sytuacja międzynarodowa stawała się coraz bardziej niebezpieczna. W Niemczech do władzy doszedł Adolf Hitler, Japonia prowadziła ekspansję w Azji, a światowa gospodarka nadal zmagała się ze skutkami wielkiego kryzysu. Roosevelt uznał, że utrzymywanie całkowitej izolacji dyplomatycznej ZSRR nie odpowiada już interesom Stanów Zjednoczonych.
Uznanie Związku Radzieckiego nie oznaczało politycznej przyjaźni ani akceptacji komunistycznego ustroju. Było przede wszystkim decyzją pragmatyczną. Kilka lat później oba kraje znalazły się po tej samej stronie wojny przeciwko hitlerowskim Niemcom, aby po jej zakończeniu stać się głównymi rywalami zimnowojennego podziału świata.
Historia dyplomacji pełna jest podobnych paradoksów. Państwa potrafią współpracować mimo fundamentalnych różnic, jeśli wymaga tego ich interes. Potrafią też stać się przeciwnikami niemal natychmiast po zakończeniu wspólnej walki.
1940 – Niemcy zamykają getto warszawskie. Miasto podzielone murem
W nocy z 15 na 16 listopada 1940 roku niemieckie władze okupacyjne zamknęły granice getta warszawskiego, odcinając jego mieszkańców od pozostałej części miasta. Za murami znalazło się około 400 tysięcy Żydów, zmuszonych do życia na niewielkim, skrajnie przeludnionym obszarze. Niemiecka administracja przedstawiała utworzenie zamkniętej dzielnicy jako działanie sanitarne, ale w rzeczywistości stanowiło ono część polityki prześladowania i izolowania ludności żydowskiej.
Warunki życia w getcie były dramatyczne. Brakowało żywności, opału i lekarstw, a przeludnienie sprzyjało rozprzestrzenianiu się chorób. Ludzie tracili nie tylko możliwość swobodnego poruszania się, lecz również pracę, majątek, bezpieczeństwo i kontakt z bliskimi. Głód oraz epidemie prowadziły do masowej śmiertelności jeszcze przed rozpoczęciem wielkich deportacji.
22 lipca 1942 roku Niemcy rozpoczęli wielką akcję likwidacyjną getta warszawskiego. W kolejnych tygodniach setki tysięcy jego mieszkańców deportowano przede wszystkim do obozu zagłady w Treblince. W kwietniu 1943 roku, podczas kolejnej próby likwidacji getta, wybuchło powstanie, które stało się jednym z najważniejszych symboli żydowskiego oporu podczas II wojny światowej.
Zamknięcie getta warszawskiego przypomina, że Zagłada nie rozpoczęła się od komór gazowych. Poprzedzały ją kolejne decyzje administracyjne, ograniczanie praw, propagandowe odczłowieczanie, izolacja i systematyczne pozbawianie ludzi możliwości normalnego życia.
Warto o tym pamiętać szczególnie dzisiaj, kiedy w debacie publicznej tak łatwo pojawiają się słowa dzielące ludzi ze względu na pochodzenie, religię czy narodowość. Historia pokazuje, do czego może doprowadzić polityka, która przestaje dostrzegać w drugim człowieku człowieka.
1945 – Narodziny UNESCO. Pokój ma zaczynać się w ludzkich umysłach
16 listopada 1945 roku w Londynie przyjęto konstytucję UNESCO, organizacji powołanej do rozwijania międzynarodowej współpracy w dziedzinie edukacji, nauki i kultury. Świat dopiero wychodził z największej wojennej katastrofy w dziejach, a przywódcy państw zdawali sobie sprawę, że same traktaty polityczne i porozumienia gospodarcze nie wystarczą do zapewnienia trwałego pokoju.
Twórcy UNESCO wychodzili z założenia, że wojny rodzą się również z uprzedzeń, propagandy, ignorancji i wzajemnej nienawiści. Dlatego potrzebna jest współpraca naukowców, nauczycieli, artystów i instytucji kultury. Organizacja miała wspierać edukację, ochronę dziedzictwa oraz dialog pomiędzy narodami. Jej konstytucja weszła w życie 4 listopada 1946 roku, po zakończeniu wymaganego procesu ratyfikacji.
UNESCO jest dzisiaj kojarzone przede wszystkim z Listą Światowego Dziedzictwa, na której znajdują się również polskie zabytki i miejsca o szczególnym znaczeniu kulturowym. Zakres działalności organizacji jest jednak znacznie szerszy. Obejmuje między innymi edukację, ochronę dziedzictwa niematerialnego, rozwój nauki i wspieranie wolności informacji.
Idea przyświecająca jej założycielom pozostaje niezwykle aktualna. Nie wystarczy zakończyć wojnę, jeśli społeczeństwa nadal wychowywane są w przekonaniu, że drugi naród, religia czy kultura stanowią zagrożenie. Pokój wymaga czegoś więcej niż milczenia dział.
1973 – Skylab 4. Trzy miesiące życia poza Ziemią
16 listopada 1973 roku z Centrum Kosmicznego Kennedy’ego wystartowała misja Skylab 4, trzecia i ostatnia załogowa wyprawa do pierwszej amerykańskiej stacji orbitalnej. W skład załogi weszli Gerald Carr, William Pogue i Edward Gibson. Wszyscy trzej odbywali swój pierwszy lot kosmiczny, a przed nimi stanęło zadanie spędzenia na orbicie znacznie dłuższego czasu niż podczas wcześniejszych amerykańskich misji.
Astronauci prowadzili badania medyczne, obserwowali Słońce, fotografowali Ziemię i analizowali skutki długotrwałego przebywania w stanie nieważkości. Szczególne znaczenie miały doświadczenia dotyczące wpływu pobytu w kosmosie na układ mięśniowy, krążenie i ogólną sprawność człowieka.
Misja zakończyła się 8 lutego 1974 roku, po niemal 84 dniach spędzonych w przestrzeni kosmicznej. Był to ówczesny rekord długości amerykańskiego załogowego lotu kosmicznego.
Skylab 4 dostarczył danych, które pomogły przygotować późniejsze programy stacji orbitalnych i rozwijać wiedzę niezbędną do planowania długotrwałych wypraw poza Ziemię. Człowiek coraz wyraźniej rozumiał, że eksploracja kosmosu nie może opierać się wyłącznie na krótkich, spektakularnych misjach. Trzeba nauczyć się tam żyć i pracować.
1974 – Wiadomość z Arecibo. Czy ktoś usłyszy głos Ziemi?
16 listopada 1974 roku z radioteleskopu Arecibo w Portoryko wysłano w przestrzeń kosmiczną zakodowaną wiadomość skierowaną w stronę gromady gwiazd M13. Była to jedna z najbardziej znanych prób symbolicznego nawiązania kontaktu z ewentualnymi cywilizacjami pozaziemskimi. Przy opracowywaniu komunikatu uczestniczyli między innymi astronomowie Frank Drake i Carl Sagan.
Wiadomość składała się z 1679 bitów informacji. Zawierała zapis podstawowych liczb, informacje o pierwiastkach chemicznych istotnych dla życia, schemat ludzkiego DNA, uproszczony obraz człowieka i Układu Słonecznego oraz przedstawienie samego radioteleskopu. Jej celem było pokazanie, że na niewielkiej planecie krążącej wokół przeciętnej gwiazdy istnieje cywilizacja zdolna do posługiwania się matematyką i techniką radiową.
Nie była to jednak realna próba rozpoczęcia szybkiej korespondencji z kosmosem. M13 znajduje się w odległości około 25 tysięcy lat świetlnych od Ziemi. Nawet gdyby wiadomość została odebrana i natychmiast otrzymano odpowiedź, upłynęłyby dziesiątki tysięcy lat, zanim dotarłaby ona do naszej planety.
Wiadomość z Arecibo pozostaje jednym z najbardziej niezwykłych symboli ludzkiej ciekawości. W stuleciu dwóch wojen światowych, ludobójstwa i totalitarnych dyktatur człowiek próbował również powiedzieć kosmosowi, że istnieje.
Było w tym coś z naukowego eksperymentu, ale także z odwiecznego pragnienia, by nie być samotnym we Wszechświecie. Zupełnie jak u Stanisława Lema, który w swoich powieściach wielokrotnie pytał, czy jesteśmy przygotowani na spotkanie z czymś, czego nie potrafimy zrozumieć.
1988 – Estonia ogłasza suwerenność. Pierwsze pęknięcia radzieckiego imperium
16 listopada 1988 roku Rada Najwyższa Estońskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej przyjęła deklarację suwerenności. Dokument głosił nadrzędność prawa estońskiego nad prawem Związku Radzieckiego, stanowiąc jedno z najważniejszych wyzwań politycznych rzuconych władzom w Moskwie. Decyzja zapadła w okresie pierestrojki Michaiła Gorbaczowa, kiedy w republikach radzieckich coraz silniej odradzały się ruchy niepodległościowe.
Estonia, podobnie jak Litwa i Łotwa, została włączona do Związku Radzieckiego podczas II wojny światowej. Przez dziesięciolecia mieszkańcy państw bałtyckich musieli funkcjonować w systemie ograniczającym polityczną niezależność i narodową tożsamość.
Estońska deklaracja suwerenności nie oznaczała jeszcze odzyskania niepodległości. Była jednak przełomowym krokiem prawnym i politycznym, pokazującym, że republiki zaczynają otwarcie kwestionować nadrzędność władzy radzieckiej. Estonia odzyskała niepodległość w sierpniu 1991 roku.
Z perspektywy czasu wydarzenia z listopada 1988 roku można uznać za jeden z sygnałów nadchodzącego rozpadu imperium, które przez niemal pół wieku decydowało również o politycznych losach Polski.
1989 – Masakra w Salwadorze. Kiedy wojsko morduje ludzi nawołujących do pokoju
W nocy z 15 na 16 listopada 1989 roku żołnierze salwadorskiej armii zamordowali sześciu jezuitów pracujących na Uniwersytecie Ameryki Środkowej w San Salvadorze. Wśród ofiar znaleźli się rektor uczelni Ignacio Ellacuría, jego zastępca Ignacio Martín-Baró oraz inni duchowni zaangażowani w działalność akademicką i społeczną. Zamordowano również pracownicę uczelni Elbę Ramos oraz jej nastoletnią córkę Celinę.
Salwador pogrążony był wówczas w wojnie domowej pomiędzy siłami rządowymi a lewicową partyzantką. Jezuici należeli do środowisk nawołujących do dialogu i politycznego zakończenia konfliktu. Ich działalność sprawiała, że część wojskowych postrzegała ich jako przeciwników reżimu.
Masakra na uniwersytecie w San Salvadorze wywołała międzynarodowe oburzenie. Stała się jednym z symboli przemocy wymierzonej w osoby próbujące prowadzić działalność pokojową i bronić praw człowieka. Ustalenia komisji prawdy ONZ wskazały na odpowiedzialność przedstawicieli salwadorskich sił zbrojnych.
Zbrodnia przyczyniła się do zwiększenia presji na zakończenie wojny, którą ostatecznie zamknięto porozumieniem pokojowym w 1992 roku. Pokazała również, jak niebezpieczna staje się sytuacja, w której władza zaczyna traktować wezwanie do pokoju jako działalność wrogą państwu.
1995 – Deklaracja Tolerancji. UNESCO przypomina o prawach człowieka
16 listopada 1995 roku państwa członkowskie UNESCO przyjęły w Paryżu Deklarację Zasad Tolerancji. Dokument powstał w okresie, gdy świat mierzył się ze skutkami konfliktów na Bałkanach, przemocą na tle etnicznym i religijnym oraz wzrostem postaw nacjonalistycznych. Organizacja uznała, że przeciwdziałanie nietolerancji musi być jednym z fundamentów edukacji i życia publicznego.
Deklaracja podkreślała, że tolerancja oznacza szacunek wobec różnorodności kultur, przekonań i sposobów życia. Jednocześnie wyraźnie zaznaczała, że nie może być usprawiedliwieniem dla naruszania praw człowieka. Była więc próbą odróżnienia rzeczywistej otwartości od obojętności wobec przemocy i dyskryminacji.
Międzynarodowy Dzień Tolerancji, obchodzony corocznie 16 listopada, przypomina o odpowiedzialności państwa, szkoły, mediów i obywateli za tworzenie społeczeństwa, w którym różnice nie prowadzą do wykluczenia.
Po trzydziestu jeden latach dokument wcale nie stracił aktualności. Przeciwnie. W czasach, gdy media społecznościowe potrafią w kilka godzin zamienić spór w zbiorową nagonkę, przypomnienie podstawowych zasad szacunku wobec drugiego człowieka nabiera szczególnego znaczenia.
2018 – Koniec starego kilograma. Naukowcy zmieniają definicję, świat nawet tego nie zauważa
16 listopada 2018 roku uczestnicy Generalnej Konferencji Miar w Wersalu przyjęli historyczną zmianę definicji kilograma oraz kilku innych podstawowych jednostek układu SI. Przez ponad sto lat wzorcem kilograma był specjalny walec wykonany ze stopu platyny i irydu, przechowywany we Francji. Problem polegał na tym, że nawet najstaranniej chroniony przedmiot może podlegać drobnym zmianom masy.
Naukowcy zdecydowali się zastąpić tradycyjny materialny wzorzec definicją opartą na stałej Plancka, jednej z fundamentalnych stałych fizycznych. Nowe zasady weszły w życie 20 maja 2019 roku. Zmianie uległy również definicje ampera, kelwina i mola.
Dla człowieka kupującego kilogram cukru czy mąki nie oznaczało to żadnej zauważalnej różnicy. Nowa definicja kilograma miała jednak ogromne znaczenie dla metrologii, zaawansowanego przemysłu, laboratoriów i nowoczesnych technologii.
Był to przykład rewolucji, która nie zmienia naszych codziennych przyzwyczajeń, ale wpływa na precyzję pomiarów wykorzystywanych w niemal każdej dziedzinie współczesnej nauki. Nie wszystkie wielkie odkrycia mają bowiem widowiskowy charakter. Niektóre dokonują się w laboratoriach, a ich konsekwencje odczuwamy dopiero po latach.
2022 – Artemis I. NASA rozpoczyna nową podróż ku Księżycowi
16 listopada 2022 roku NASA wystrzeliła rakietę Space Launch System z bezzałogowym statkiem Orion, rozpoczynając misję Artemis I. Start nastąpił z Centrum Kosmicznego Kennedy’ego na Florydzie. Celem wyprawy było sprawdzenie systemów rakiety i statku kosmicznego przed kolejnymi misjami, w których na pokładzie znajdą się astronauci.
Orion udał się w daleką podróż wokół Księżyca, a następnie powrócił na Ziemię. Szczególnie ważne było przetestowanie osłony termicznej statku podczas wejścia w atmosferę z prędkością charakterystyczną dla powrotu z przestrzeni okołoksiężycowej. Misja zakończyła się 11 grudnia 2022 roku wodowaniem na Oceanie Spokojnym.
Program Artemis stanowi próbę powrotu człowieka na Księżyc i stworzenia podstaw do znacznie ambitniejszych wypraw kosmicznych. Cztery lata po starcie Artemis I wydarzenie przypomina, że historia eksploracji kosmosu nie zakończyła się wraz z programem Apollo.
W pewnym sensie dopiero zaczyna pisać kolejny rozdział. Pytanie nie brzmi już wyłącznie, czy człowiek potrafi dotrzeć na Księżyc. Coraz częściej zastanawiamy się, czy będzie umiał przebywać tam dłużej i wykorzystać zdobyte doświadczenia do wypraw w jeszcze dalsze rejony Układu Słonecznego.
Urodzili się tego dnia
1922 – José Saramago. Noblista, który nie bał się niewygodnych pytań
16 listopada 1922 roku urodził się José Saramago, portugalski pisarz i laureat literackiej Nagrody Nobla z 1998 roku. Autor „Miasta ślepców”, „Ewangelii według Jezusa Chrystusa” i „Baltazara i Blimundy” należał do twórców, którzy potrafili łączyć literacką wyobraźnię z głęboką refleksją nad moralnością, polityką i ludzką naturą. Jego powieści często przypominały filozoficzne eksperymenty, w których bohaterowie zostawali postawieni wobec sytuacji obnażających słabości społeczeństwa. Ciekawostką biograficzną jest rozbieżność pomiędzy rzeczywistą datą urodzenia, 16 listopada, a urzędowo zapisaną datą 18 listopada, wynikającą z opóźnionej rejestracji narodzin.
1930 – Chinua Achebe. Pisarz, który oddał Afryce własny głos
16 listopada 1930 roku urodził się Chinua Achebe, nigeryjski pisarz, autor powieści „Wszystko rozpada się”. Jego twórczość stała się jednym z najważniejszych głosów w debacie o kolonializmie i jego konsekwencjach dla społeczeństw afrykańskich. Achebe pokazywał rzeczywistość własnego kontynentu z perspektywy jego mieszkańców, sprzeciwiając się stereotypowym obrazom Afryki tworzonym przez europejskich autorów. Pozostaje jedną z najważniejszych postaci nowoczesnej literatury afrykańskiej.
1964 – Diana Krall. Jazz, który potrafił zdobyć milionową publiczność
16 listopada 1964 roku w kanadyjskim Nanaimo urodziła się Diana Krall, pianistka i wokalistka jazzowa, jedna z najważniejszych artystek współczesnej sceny muzycznej. W swojej twórczości łączy jazzowe standardy z kameralnymi aranżacjami, elegancją brzmienia i charakterystycznym niskim głosem. Albumy takie jak „When I Look in Your Eyes”, „The Look of Love” czy „Live in Paris” zdobyły ogromne uznanie. Artystka udowodniła, że jazz nie musi zamykać się w klubach dla wąskiego grona znawców, aby zachować własną artystyczną tożsamość.
Odeszli tego dnia
1960 – Clark Gable. Hollywood żegna Rhetta Butlera
16 listopada 1960 roku zmarł Clark Gable, jedna z największych gwiazd złotej ery Hollywood. Najbardziej znany pozostał dzięki roli Rhetta Butlera w „Przeminęło z wiatrem”, ekranizacji powieści Margaret Mitchell. Zagrał również w takich filmach jak „Ich noce”, za który otrzymał Oscara, oraz „Skłóceni z życiem”. Ten ostatni, napisany przez Arthura Millera, okazał się jego ostatnią produkcją. Gable pozostaje symbolem epoki, w której kino tworzyło nie tylko filmy, ale również legendy otaczające aktorów.
2006 – Milton Friedman. Ekonomista, którego poglądy stały się częścią wielkiej polityki
16 listopada 2006 roku zmarł Milton Friedman, amerykański ekonomista, jeden z najważniejszych przedstawicieli szkoły chicagowskiej i laureat Nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych z 1976 roku. Był zwolennikiem gospodarki rynkowej, ograniczania interwencji państwa i teorii monetarystycznych. Jego poglądy wywarły ogromny wpływ na politykę gospodarczą wielu państw, ale do dzisiaj pozostają przedmiotem intensywnych sporów. Friedman należał do ekonomistów, których idee przekroczyły granice akademickich dyskusji i stały się częścią rzeczywistych decyzji politycznych.
Tego dnia w muzyce
1974 – John Lennon zdobywa pierwszy solowy numer jeden w USA. Zakład z Eltonem Johnem i koncert, który przeszedł do historii
16 listopada 1974 roku utwór „Whatever Gets You Thru the Night” Johna Lennona dotarł na pierwsze miejsce amerykańskiej listy Billboard Hot 100. Był to pierwszy solowy numer jeden byłego Beatlesa w Stanach Zjednoczonych. Sukces przyszedł w szczególnym okresie życia artysty, podczas jego czasowego rozstania z Yoko Ono i serii osobistych problemów.
Piosenka pochodziła z albumu „Walls and Bridges”, wydanego we wrześniu 1974 roku. Lennon połączył w niej rockową energię z soulowym rytmem i rozbudowaną sekcją instrumentów dętych. Ważną rolę odegrał Elton John, który uczestniczył w nagraniu, grając na instrumentach klawiszowych i śpiewając partie wokalne.
Z historią utworu wiąże się niezwykła anegdota. Elton John był przekonany, że piosenka stanie się przebojem, natomiast Lennon nie podzielał jego optymizmu. Muzycy zawarli więc zakład: jeśli singiel dotrze na szczyt listy, Lennon wystąpi wspólnie z Eltonem na scenie.
Zakład został rozstrzygnięty właśnie w listopadzie 1974 roku. 28 listopada Lennon pojawił się podczas koncertu Eltona Johna w Madison Square Garden, wykonując z nim trzy utwory. Był to ostatni duży publiczny występ koncertowy byłego Beatlesa.
W tej historii jest coś niezwykle charakterystycznego dla Lennona. Artysta, który z Beatlesami zdobył niemal wszystko, co można było osiągnąć w muzyce popularnej, nadal potrafił podchodzić do własnych przebojów z dystansem. Czasami sukces przychodził wtedy, kiedy sam twórca najmniej się go spodziewał.
1999 – Dr. Dre wydaje „2001”. Hip-hop otrzymuje nową definicję brzmienia
16 listopada 1999 roku ukazał się album „2001” Dr. Dre, jedno z najważniejszych wydawnictw w historii amerykańskiego hip-hopu przełomu stuleci. Producent i raper, który wcześniej współtworzył potęgę N.W.A., a następnie odniósł ogromny sukces albumem „The Chronic”, powrócił z materiałem dopracowanym niemal do perfekcji pod względem brzmienia.
Na płycie pojawili się między innymi Snoop Dogg, Eminem, Xzibit, Nate Dogg i Kurupt. Wśród najbardziej znanych utworów znalazły się „Still D.R.E.”, „Forgot About Dre”, „The Next Episode” i „What's the Difference”. Album rozwijał estetykę zachodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych, opartą na charakterystycznym basie, syntetycznych melodiach, oszczędnych partiach instrumentalnych i niezwykle precyzyjnej produkcji.
Dr. Dre nie był wyłącznie wykonawcą kolejnych utworów. Był przede wszystkim architektem dźwięku, który wpływał na sposób pracy całej generacji producentów muzycznych. Jego realizacje stały się wzorem nie tylko dla hip-hopu, ale również dla współczesnego R&B i popu.
„2001” odniósł ogromny sukces komercyjny, a zawarte na nim nagrania pozostały popularne przez kolejne dekady. Wiele z nich stało się trwałą częścią kultury muzycznej, rozpoznawalną również przez odbiorców niezwiązanych bezpośrednio ze środowiskiem rapowym.
Album wyznaczył kolejny etap kariery artysty, który wcześniej pomógł zaistnieć na światowej scenie Eminemowi, a później uczestniczył w rozwijaniu kariery kolejnych gwiazd hip-hopu.
2004 – Destiny's Child prezentują „Destiny Fulfilled”. Powrót po solowych sukcesach
16 listopada 2004 roku ukazał się album „Destiny Fulfilled” zespołu Destiny's Child, jednego z najpopularniejszych żeńskich zespołów wokalnych przełomu XX i XXI wieku. Beyoncé Knowles, Kelly Rowland i Michelle Williams powróciły do wspólnego nagrywania po okresie indywidualnych projektów, które przyniosły im ogromną popularność.
Album zawierał między innymi „Lose My Breath”, „Soldier”, „Girl” i „Cater 2 U”. W porównaniu z wcześniejszymi wydawnictwami był bardziej dojrzały tematycznie, skupiając się na relacjach, miłości, rozczarowaniach i emocjonalnej niezależności. W produkcji uczestniczyli między innymi Rodney Jerkins, Rich Harrison i Bryan-Michael Cox.
Ważną rolę odegrała Beyoncé, współtworząca koncepcję produkcyjną materiału. Każda z wokalistek miała jednak możliwość zaprezentowania własnej osobowości artystycznej, a charakterystyczne harmonie zespołu nadal pozostawały jednym z najmocniejszych elementów nagrań.
„Destiny Fulfilled” pokazał, że Destiny's Child potrafią wrócić jako zespół mimo indywidualnych sukcesów jego członkiń. W kolejnych latach Beyoncé rozwinęła jedną z największych solowych karier w historii współczesnego popu, natomiast grupa pozostawiła po sobie repertuar, który wywarł ogromny wpływ na żeńskie zespoły R&B.
2018 – Mumford & Sons wydają „Delta”. Folk rock szuka nowych przestrzeni
16 listopada 2018 roku brytyjski zespół Mumford & Sons zaprezentował czwarty album studyjny „Delta”. Grupa, która zdobyła popularność dzięki połączeniu folku, akustycznych instrumentów i monumentalnych refrenów, postanowiła poszerzyć swój muzyczny język. Po bardziej elektrycznym „Wilder Mind” muzycy nie chcieli już ograniczać się do jednej stylistycznej formuły.
Producentem albumu został Paul Epworth, współpracujący wcześniej między innymi z Adele i Florence and the Machine. Na płycie znalazły się utwory „Guiding Light”, „Beloved”, „Woman”, „If I Say” i „Delta”. Obok charakterystycznych akustycznych harmonii pojawiły się elementy elektroniki, rocka alternatywnego i rozbudowanych aranżacji orkiestrowych.
„Delta” był albumem bardziej refleksyjnym od wcześniejszych wydawnictw grupy. Muzycy opowiadali o dorastaniu, odpowiedzialności, utracie i przemianach, które przychodzą wraz z kolejnymi etapami życia. Monumentalne kompozycje sąsiadowały z bardziej kameralnymi utworami, tworząc materiał zróżnicowany, ale zachowujący rozpoznawalną emocjonalność zespołu.
Płyta pokazała, że Mumford & Sons nie chcą na zawsze pozostać grupą utożsamianą z banjo i folkowymi refrenami. Ich ambicją było tworzenie muzyki swobodnie poruszającej się pomiędzy tradycją a współczesnością.
Tego dnia w sporcie
1985 – Polska pokonuje mistrzów świata. Dziekanowski trafia, Włosi przegrywają w Chorzowie
16 listopada 1985 roku reprezentacja Polski pokonała Włochy 1:0 w meczu towarzyskim rozegranym na Stadionie Śląskim w Chorzowie. Było to zwycięstwo o szczególnym znaczeniu prestiżowym, ponieważ rywalem biało-czerwonych byli aktualni mistrzowie świata z mundialu w Hiszpanii w 1982 roku.
Jedyną bramkę zdobył już w szóstej minucie Dariusz Dziekanowski. W polskim zespole występowali również Zbigniew Boniek, Władysław Żmuda i Józef Młynarczyk, czyli zawodnicy należący do najbardziej rozpoznawalnych postaci polskiego futbolu lat osiemdziesiątych.
Mecz odbywał się w okresie przygotowań do mistrzostw świata w Meksyku. Polska reprezentacja pod wodzą Antoniego Piechniczka chciała udowodnić, że nadal potrafi rywalizować z europejską czołówką. Zwycięstwo nad Italią wywołało spore nadzieje, choć sam przebieg spotkania pokazał również słabsze strony biało-czerwonych.
Polska – Włochy 1:0 pozostaje jednym z bardziej pamiętnych listopadowych meczów reprezentacji. Był dowodem, że nawet w trudnym okresie polskiej piłki możliwe były zwycięstwa nad rywalami dysponującymi znacznie większym potencjałem.
2003 – Lionel Messi debiutuje w Barcelonie. Początek futbolowej legendy
16 listopada 2003 roku szesnastoletni Lionel Messi po raz pierwszy wystąpił w pierwszym zespole FC Barcelona. Debiut nastąpił podczas towarzyskiego spotkania z FC Porto, rozegranego z okazji otwarcia nowego stadionu Estádio do Dragão. Trener Barcelony Frank Rijkaard dał młodemu Argentyńczykowi szansę gry w końcowej części spotkania.
Barcelona przegrała mecz 0:2, ale z perspektywy historii futbolu wynik okazał się sprawą drugorzędną. Na boisku pojawił się zawodnik, który w kolejnych latach zdominował światową piłkę. Messi zdobył z Barceloną liczne trofea, wielokrotnie sięgał po Złotą Piłkę, a w 2022 roku doprowadził reprezentację Argentyny do mistrzostwa świata.
Warto podkreślić, że 16 listopada 2003 roku był debiutem Messiego w pierwszym zespole Barcelony w meczu towarzyskim, a nie jego pierwszym oficjalnym występem ligowym. Ten nastąpił dopiero 16 października 2004 roku przeciwko Espanyolowi.
Historia Messiego pokazuje, jak trudno przewidzieć przyszłość młodego zawodnika. Tego listopadowego wieczoru niewielu widzów mogło przypuszczać, że ogląda początek jednej z największych karier w dziejach futbolu.
2022 – Polska pokonuje Chile. Ostatni sprawdzian przed mundialem
16 listopada 2022 roku reprezentacja Polski wygrała z Chile 1:0 w meczu towarzyskim rozegranym w Warszawie. Spotkanie było ostatnim sprawdzianem biało-czerwonych przed mistrzostwami świata w Katarze. Trener Czesław Michniewicz chciał przetestować ustawienie zespołu i sprawdzić zawodników przed zbliżającą się rywalizacją mundialową.
Przez większą część spotkania Polacy mieli problemy z konstruowaniem akcji ofensywnych. Reprezentacja Chile dłużej utrzymywała się przy piłce i próbowała przejmować inicjatywę. O zwycięstwie przesądziła jednak akcja z końcówki meczu. W 85. minucie Krzysztof Piątek wykorzystał sytuację po rzucie rożnym, zdobywając jedyną bramkę.
Mecz nie był wielkim widowiskiem, ale zapewnił polskiej drużynie zwycięskie zakończenie przygotowań. Kilka dni później biało-czerwoni rozpoczęli występy na mistrzostwach świata, z których ostatecznie odpadli w 1/8 finału po porażce z Francją.
Sport dziś – 16 listopada 2026 roku. Polska przed Szwecją, panczeniści po Pekinie
Reprezentacja Polski przygotowuje się do ostatniego listopadowego meczu Ligi Narodów UEFA. We wtorek, 17 listopada o godzinie 20.45, biało-czerwoni zmierzą się ze Szwecją na Tarczyński Arenie we Wrocławiu. Spotkanie będzie zakończeniem rywalizacji grupowej w bieżącej edycji rozgrywek.
Zakończył się natomiast inauguracyjny weekend Pucharu Świata w łyżwiarstwie szybkim w Pekinie. Jedną z największych polskich niespodzianek sprawiła Wiktoria Dąbrowska, która w piątek 13 listopada zdobyła brązowy medal na 1000 metrów. Był to jej pierwszy seniorski medal Pucharu Świata. Dzień później zajęła czwarte miejsce na 500 metrów, ustanawiając rekord życiowy.
W niedzielę polska drużyna kobiet, w składzie z Karoliną Bosiek, zakończyła bieg drużynowy na szóstej pozycji.
Dla Tomaszowa Mazowieckiego sezon panczenistów ma szczególne znaczenie. Arena Lodowa jest jednym z najważniejszych krajowych ośrodków tej dyscypliny, a sukcesy polskich zawodników pozwalają oceniać poziom przygotowania całego środowiska łyżwiarskiego.
Tomaszów Mazowiecki – lokalny ślad historii
1918 – Depesza Piłsudskiego. Wielka historia zapisana również przed tomaszowskim magistratem
16 listopada 1918 roku Józef Piłsudski skierował do świata wiadomość o odrodzeniu Polski. Ponad sto lat później pamięć o tym wydarzeniu została utrwalona również w Tomaszowie Mazowieckim. Na Skwerze Niepodległości, przed budynkiem Urzędu Miasta, znajduje się Ławka Niepodległości, udostępniona mieszkańcom 14 grudnia 2018 roku.
Nie jest to zwyczajny element małej architektury. Ławka pełni funkcję edukacyjną, umożliwiając odsłuchanie nagrań historycznych, w tym depeszy Józefa Piłsudskiego z 16 listopada 1918 roku. Można tam również zapoznać się z materiałami dotyczącymi lokalnych tradycji wojskowych oraz walk o niepodległość.
Projekt zrealizowano przy wsparciu Ministerstwa Obrony Narodowej. Koszt inwestycji wyniósł 34 690 zł, z czego 25 275 zł stanowiło dofinansowanie. Ławka została wyposażona między innymi w system nagłośnienia, podświetlenie, możliwość ładowania urządzeń mobilnych oraz dostęp do materiałów za pomocą kodu QR.
Jest w tym upamiętnieniu interesujący symbol. Depesza, którą przed 108 laty wysłano drogą radiową z warszawskiej Cytadeli, dzisiaj może być odtworzona przez mieszkańca Tomaszowa siedzącego na ławce w centrum miasta. Zmieniła się technologia, zmieniło się państwo, zmieniła się również rzeczywistość społeczna.
Historia pozostaje jednak ta sama. Opowiada o ludziach, którzy po 123 latach zaborów musieli przekonać świat, że Polska ponownie istnieje.
1918 – Tomaszów odzyskuje wolność. Patriotyczny entuzjazm zderza się z gospodarczą rzeczywistością
W listopadzie 1918 roku Tomaszów Mazowiecki znajdował się w szczególnie trudnej sytuacji. Miasto przez lata wojny pozostawało pod okupacją niemiecką, a jego gospodarka, oparta przede wszystkim na przemyśle włókienniczym, poniosła poważne straty. Przestoje w fabrykach, bezrobocie i problemy z zaopatrzeniem dotykały tysiące mieszkańców.
12 listopada 1918 roku członkowie tomaszowskiej kompanii Polskiej Organizacji Wojskowej oraz miejscowych formacji porządkowych rozbroili niemiecki garnizon. Istotną rolę odegrali Michał Marsfeld-Maćkowiak oraz Roman Tuchowski, związany z miejscową konspiracją i Legionami Polskimi.
Odzyskanie wolności nie zakończyło jednak wszystkich sporów. W mieście aktywnie działała Rada Delegatów Robotniczych, która próbowała wpływać na organizację nowego porządku politycznego i gospodarczego. Tomaszów był przecież miastem robotniczym, w którym kwestie zatrudnienia, wynagrodzeń i zaopatrzenia stanowiły podstawę życia społecznego.
Dopiero kolejne miesiące przyniosły stabilizowanie struktur samorządowych. W marcu 1919 roku odbyły się wybory do Rady Miejskiej.
Niepodległość oznaczała więc nie tylko usunięcie okupanta, ale również konieczność zorganizowania codziennego życia miasta. Trzeba było uruchamiać fabryki, zapewnić mieszkańcom bezpieczeństwo, odbudować lokalne instytucje i znaleźć odpowiedź na pytanie, jak pogodzić interesy robotników, przedsiębiorców oraz różnych środowisk politycznych.
To ważny fragment lokalnej historii, który znacznie rzadziej pojawia się w oficjalnych przemówieniach niż opowieści o wojskowych i patriotycznych uroczystościach.
A przecież wolność nie kończy się na opuszczeniu miasta przez obce wojsko. Dopiero wtedy zaczyna się odpowiedzialność za własną przyszłość.
1940 – Getto warszawskie i tomaszowskie. Dwie historie tej samej niemieckiej polityki prześladowań
Dzisiejsza rocznica zamknięcia getta warszawskiego przypomina również o tragedii żydowskich mieszkańców Tomaszowa Mazowieckiego. Przed II wojną światową w mieście żyło około 13 tysięcy Żydów, którzy przez pokolenia współtworzyli lokalny handel, przemysł, kulturę i życie społeczne.
Po zajęciu Tomaszowa przez niemieckie wojska rozpoczęły się prześladowania. Jesienią 1939 roku okupanci spalili trzy miejscowe synagogi. W grudniu 1940 roku utworzyli getto tomaszowskie, w którym zgromadzono około 16,5 tysiąca Żydów, w tym ludzi przesiedlonych z innych miejscowości. Początkowo składało się ono z kilku części miasta, a jego pełniejsza izolacja nastąpiła w grudniu 1941 roku.
Warunki życia były tragiczne. Brakowało żywności i lekarstw, szerzyły się choroby, a próby zdobywania pożywienia poza gettem mogły kończyć się śmiercią.
Na początku grudnia 1942 roku Niemcy przeprowadzili masowe deportacje Żydów z Tomaszowa do obozu zagłady w Treblince. Kolejne działania okupantów doprowadziły do niemal całkowitego zniszczenia miejscowej społeczności żydowskiej.
Zestawiając wydarzenia warszawskie i tomaszowskie, trzeba wyraźnie podkreślić, że nie rozgrywały się one dokładnie w tych samych dniach. Były jednak elementami tej samej polityki okupacyjnej, prowadzącej od wykluczenia i izolacji do masowej Zagłady.
Historia żydowskiego Tomaszowa jest częścią historii całego miasta. Bez niej trudno zrozumieć jego dawną wielokulturowość, gospodarczy rozwój i ogromną stratę, którą przyniosła II wojna światowa.
Warto o tym pamiętać nie tylko przy okazji rocznic. Pamięć historyczna nie powinna być przecież wybiórcza. Miasto ma obowiązek pamiętać również o tych mieszkańcach, których niemieccy okupanci próbowali wymazać z jego historii.
2026 – Lechia kończy jesień zwycięstwem. Trzy gole, obroniony karny i komplet punktów
Wczorajsza niedziela przyniosła tomaszowskim kibicom bardzo dobre wiadomości. RKS Lechia Tomaszów Mazowiecki pokonała Pelikana Łowicz 3:0 (0:0) w meczu 17. kolejki Betclic III ligi. Zwycięstwo przyszło po znacznie ciekawszej drugiej połowie, podczas której zielono-czerwoni zdobyli wszystkie trzy bramki.
Bohaterami spotkania zostali Piotr Komar i Kacper Popławski. Bramkarz Lechii obronił rzut karny wykonywany przez Pawła Gieracha, a chwilę później Popławski rozpoczął strzelanie. Trafił do siatki w 59. i 73. minucie, natomiast wynik ustalił Bartosz Bogus w 75. minucie.
Dla tomaszowskiego zespołu były to niezwykle ważne punkty. Lechia zakończyła siedemnaście kolejek z dorobkiem 20 punktów, a przed drużyną pozostają jeszcze listopadowe spotkania rozgrywane awansem z rundy wiosennej.
Mecz z Pelikanem oglądało 432 kibiców. Był to dobry przykład spotkania, w którym pierwsza połowa nie zapowiada wielkich emocji, ale po przerwie wszystko może zmienić się w kilkanaście minut.
Lechia pokazała, że potrafi wykorzystać moment słabości rywala i zamienić przewagę w konkretne bramki. W piłce nożnej właśnie takie spotkania często decydują o ostatecznym kształcie tabeli.
2026 – „Rozważna i romantyczna” w Heliosie. Jane Austen wraca na wielki ekran
Dzisiaj, 16 listopada 2026 roku, o godzinie 18.00 w kinie Helios w Tomaszowie Mazowieckim odbędzie się seans filmu „Rozważna i romantyczna” w ramach cyklu Kino Konesera. To nowa ekranizacja powieści Jane Austen, wyreżyserowana przez Georgię Oakley, z udziałem między innymi Caitríony Balfe, Daisy Edgar-Jones i George’a MacKaya.
Akcja rozgrywa się w Anglii epoki georgiańskiej. Po śmierci pana Dashwooda jego żona i córki zostają zmuszone do opuszczenia dotychczasowego domu i rozpoczęcia życia w znacznie skromniejszych warunkach. Na pierwszy plan wysuwają się relacje rodzinne, społeczne konwenanse, poszukiwanie miłości oraz różnice pomiędzy rozsądkiem a uczuciem.
Powieść Austen należy do klasyki literatury brytyjskiej, a jej wcześniejsza ekranizacja z 1995 roku, wyreżyserowana przez Anga Lee, zdobyła ogromne uznanie. Nowa wersja jest kolejną próbą opowiedzenia historii, która mimo upływu ponad dwóch stuleci nadal trafnie opisuje relacje międzyludzkie.
Jane Austen miała wyjątkowy talent do przedstawiania świata, w którym pozornie niewinne rozmowy o małżeństwie, majątku i dobrych manierach kryły znacznie poważniejsze problemy społeczne. Jej bohaterki musiały podejmować decyzje w rzeczywistości, gdzie niezależność ekonomiczna kobiety była często niemal niemożliwa.
Dlatego „Rozważna i romantyczna” nie jest wyłącznie kostiumowym romansem. To również opowieść o pozycji kobiet, rodzinnych zależnościach i cenie, jaką płaci się za próby życia według własnych zasad.
Seans zaplanowano na poniedziałek, 16 listopada, godzinę 18.00, w kinie Helios przy ulicy Warszawskiej 1. Film trwa 142 minuty, a bilety dostępne są zgodnie z cennikiem Kina Konesera.



Napisz komentarz
Komentarze