Dwie oferty i ponad 16 milionów różnicy. Rynek powiedział: sprawdzam
W wielkich samorządowych inwestycjach przychodzi taki moment, kiedy kończy się czas zapowiedzi, konferencji prasowych i efektownych wizualizacji. Zaczynają przemawiać liczby. Bez emocji, bez politycznych dekoracji, za to z dokładnością do ostatniego grosza.
Dla Tomaszowa Mazowieckiego takim momentem był 9 listopada 2026 roku. Po przesunięciu pierwotnego terminu otwarto oferty w przetargu WRI.271.1.3.2026.ZP, dotyczącym zakupu 13 autobusów elektrycznych oraz siedmiu stacji ładowania.
Do rywalizacji stanęło dwóch producentów. Z informacji opublikowanych 10 listopada przez branżowy portal TransInfo wynika, że Irizar e-mobility z Hiszpanii zaproponował 38 231 352 zł, natomiast Solaris Bus & Coach – 54 685 800 zł.
Różnica wynosi dokładnie 16 454 448 zł.
To nie jest kwota, którą można zgubić gdzieś pomiędzy załącznikami do budżetu. Za takie pieniądze samorząd mógłby sfinansować kilka istotnych przedsięwzięć infrastrukturalnych. Nic dziwnego, że propozycja Hiszpanów natychmiast przyciąga uwagę.
Tym bardziej że zamawiający przeznaczył na realizację zamówienia 48 418 003,47 zł brutto. Oferta Solarisa przekracza tę kwotę o blisko 6,27 mln zł. Irizar, przynajmniej na pierwszy rzut oka, mieści się w finansowych ramach z dużym zapasem.
Ale właśnie tutaj zaczyna się najciekawsza część tej historii.
VAT, czyli prawie dziewięć milionów, które mogą zmienić rachunek
W opisywanym przez TransInfo zestawieniu ofert ceny podano w złotych, bez jednoznacznego rozróżnienia wartości netto i brutto. Tymczasem przy zagranicznym dostawcy sposób rozliczenia podatku VAT może mieć zasadnicze znaczenie dla porównania ofert.
Rozważmy dwa scenariusze.
W pierwszym 38,23 mln zł Irizara jest ostateczną kwotą brutto, niewymagającą dodatkowego doliczenia podatku przez zamawiającego. Wówczas przewaga Hiszpanów nad Solarisem wynosi wspomniane 16,45 mln zł, a różnica między ich ofertą a budżetem zamówienia przekracza 10,18 mln zł.
W drugim scenariuszu kwota przedstawiona przez Irizara nie obejmuje podatku, który na potrzeby porównania ofert powinien doliczyć zamawiający. Przy założeniu zastosowania stawki 23 procent do całej wartości otrzymujemy 47 024 562,96 zł.
A to oznacza zupełnie inny obraz finansowy.
Przewaga Irizara nad Solarisem maleje do 7 661 237,04 zł. Z kolei różnica między wyliczoną wartością propozycji hiszpańskiego producenta a kwotą przewidzianą przez miasto wynosi już tylko 1 393 440,51 zł.
Nie ponad dziesięć milionów. Niespełna półtora.
To wyłącznie symulacja, nie potwierdzona cena ostateczna. Nie wiadomo bowiem, czy w tomaszowskim postępowaniu występuje obowiązek doliczenia VAT przez zamawiającego, a jeżeli tak, to od jakiej części wartości dostawy i według jakich zasad. Sama zagraniczna siedziba producenta nie przesądza o sposobie opodatkowania.
Nie można więc dzisiaj ogłaszać, że Irizar zaoszczędzi Tomaszowowi ponad 16 milionów złotych. Nie ma jeszcze wystarczających podstaw do takiego wniosku.
Prawo nie pozostawia swobody w porównywaniu cen
Sprawa ma bardzo konkretny wymiar prawny.
Art. 225 ustawy z 11 września 2019 roku – Prawo zamówień publicznych stanowi, że jeżeli wybór oferty prowadziłby do powstania obowiązku podatkowego po stronie zamawiającego, do ceny przedstawionej przez wykonawcę dolicza się odpowiednią kwotę podatku VAT na potrzeby zastosowania kryterium ceny lub kosztu.
Wykonawca powinien ponadto poinformować o powstaniu takiego obowiązku, określić towary lub usługi, których on dotyczy, wskazać ich wartość bez podatku oraz właściwą, według swojej wiedzy, stawkę VAT.
Sens przepisu jest prosty: oferty mają być porównywane na równych zasadach, niezależnie od sposobu podatkowego rozliczenia dostawcy.
Nie chodzi więc o księgowy drobiazg, lecz o regułę, która może wpłynąć na punktację, a w konsekwencji na wybór wykonawcy.
Jeżeli dokumentacja Irizara przewiduje rozliczenie podatku po stronie zamawiającego, magistrat musi ten fakt prawidłowo uwzględnić. Jeżeli nie – nie wolno automatycznie powiększać ceny tylko dlatego, że producent ma siedzibę w Hiszpanii.
Odpowiedź znajduje się w dokumentach ofertowych. I właśnie dlatego ich treść ma dziś większą wartość informacyjną niż najbardziej efektowna wizualizacja nowego autobusu.
Punkty za cenę, gwarancję i... pochyloną szybę
Byłoby jednak zbyt proste, gdyby o wyniku tego postępowania decydowała wyłącznie cena.
W tomaszowskim przetargu kryterium finansowe stanowi 60 procent oceny, a pozostałe 40 procent przypada na gwarancje oraz parametry techniczne pojazdów.
Znaczenie mają między innymi pojemność akumulatorów, długość gwarancji, parametry napędu i efektywność energetyczna. Istotne są również wymagania konstrukcyjne, które już wcześniej wzbudzały zainteresowanie branżowych dziennikarzy.
TransInfo zwracało uwagę na kryteria premiujące boczne przeszklenia, osłony nadkoli poprawiające aerodynamikę oraz odpowiednie pochylenie przedniej szyby. Za każde z tych rozwiązań przewidziano dodatkowy punkt.
Dlaczego to interesujące?
Ponieważ podobne elementy konstrukcyjne występują w Irizarze ie tram, pojeździe stylistycznie nawiązującym do nowoczesnego tramwaju. Jego futurystyczna sylwetka przywodzi na myśl komunikację miejską przyszłości, choć technicznie pozostaje on autobusem.
Nie wiadomo jednak, czy właśnie ten model został zaoferowany Tomaszowowi.
Powstaje również pytanie, czy wszystkie punktowane rozwiązania mają porównywalne znaczenie dla kosztów użytkowania pojazdów. Aerodynamika niewątpliwie może wpływać na zużycie energii, ale samorząd powinien przede wszystkim kupować autobusy niezawodne, funkcjonalne i ekonomiczne w wieloletniej eksploatacji.
Sam fakt uwzględnienia nietypowych rozwiązań technicznych nie dowodzi faworyzowania producenta. Taką ocenę można byłoby formułować dopiero po szczegółowej analizie specyfikacji, jej uzasadnienia i rzeczywistych parametrów ofert.
Warto natomiast pytać, czy każdy punkt przyznawany za określoną konstrukcję przekłada się na wymierną korzyść dla pasażerów lub operatora.
Polski Solaris? Niezupełnie tak, jak mogłoby się wydawać
Jest w tej rywalizacji jeszcze jeden interesujący paradoks.
Solaris to marka powstała w Polsce, związana z Bolechowem pod Poznaniem. Od lat należy do najbardziej rozpoznawalnych producentów autobusów miejskich w Europie. Pojazdy tej marki projektowane i produkowane są w Polsce.
Jednak od 2018 roku Solaris należy do hiszpańskiej grupy CAF.
Formalnie nie mamy więc prostego pojedynku polskiego kapitału z hiszpańskim. Mamy konkurencję dwóch przedsiębiorstw o silnych hiszpańskich powiązaniach, z których jedno posiada w Polsce zaplecze produkcyjne i wieloletnią historię.
Dla Tomaszowa nie jest to zresztą marka obca. MZK realizował już zakup dwóch elektrycznych Solarisów Urbino 12 Electric wraz z infrastrukturą ładowania.
Obecne zamówienie to jednak przedsięwzięcie o zupełnie innej skali. Dwanaście autobusów ma obsługiwać Tomaszów Mazowiecki, a jeden Gminę Lubochnia.
Przed producentami stoi więc nie tylko zadanie dostarczenia nowoczesnych pojazdów. Chodzi również o zapewnienie zaplecza technicznego, dostępności części, sprawnego serwisu i odpowiedniego wsparcia w wieloletnim użytkowaniu.
Autobus nie jest przecież dekoracją miejskiej ulicy. Ma codziennie wyjeżdżać z zajezdni, przewozić pasażerów i wracać bez awarii. Także zimą, kiedy warunki eksploatacji elektrycznego taboru bywają szczególnie wymagające.
Ponad 28 milionów z Unii. A pozostałe koszty?
Skala całego przedsięwzięcia uzasadnia szczególne zainteresowanie jego finansami.
Z informacji opublikowanych przez Urząd Miasta wynika, że wartość projektu „Transport niskoemisyjny/bezemisyjny” wynosi 48 437 290,98 zł, natomiast wkład Funduszy Europejskich określono na 28 073 935,96 zł.
Projekt obejmuje nie tylko autobusy, ale również siedem mobilnych, podwójnych ładowarek oraz elementy systemu informacji pasażerskiej. Jest realizowany w partnerstwie Tomaszowa Mazowieckiego i Lubochni.
Warto przy tym odróżnić wartość całego projektu od kwoty przeznaczonej na konkretny przetarg. Nie są to pojęcia tożsame.
Dofinansowanie unijne nie oznacza również, że samorządy mogą przestać interesować się kosztami. Przeciwnie. Każda duża inwestycja powinna być analizowana nie tylko przez pryzmat ceny zakupu, lecz także przyszłych wydatków.
Bo autobus elektryczny kosztuje również po podpisaniu umowy. Trzeba go ładować, serwisować, ubezpieczać, utrzymywać odpowiednią infrastrukturę i planować przyszłą kondycję baterii.
Ostateczny rachunek wystawią więc nie tylko dostawcy, ale również kolejne lata eksploatacji.
Magistrat ma kilka pytań do wyjaśnienia
Po publikacji zestawienia ofert najważniejsze stają się kwestie, których same liczby nie rozstrzygają.
Przede wszystkim należy ustalić, czy cena Irizara została przedstawiona jako kwota obejmująca wszystkie obciążenia podatkowe, czy też zamawiający będzie zobowiązany doliczyć VAT dla celów porównania propozycji. Konieczne jest także poznanie parametrów zaoferowanych pojazdów, długości gwarancji oraz rzeczywistej punktacji obu producentów.
Istotne będzie również wyjaśnienie, jak miasto zamierza postąpić, jeżeli oferta najwyżej oceniona okaże się droższa od środków przeznaczonych na zamówienie.
Nie można pominąć pytania o ewentualne dodatkowe wyjaśnienia ofert i ostateczny harmonogram realizacji inwestycji, której termin otwarcia przesuwano już wcześniej.
Prawo zamówień publicznych wymaga przejrzystości, uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Przy kontrakcie tej wartości mieszkańcy mają pełne prawo poznać nie tylko nazwisko zwycięzcy, ale również zrozumiałe uzasadnienie jego wyboru.
Miliony na stole. Zwycięzcy jeszcze nie ma
Na razie jeden wniosek wydaje się oczywisty: Irizar przedstawił znacznie niższą kwotę niż Solaris. Nawet w symulowanym wariancie doliczenia 23-procentowego VAT do całej wartości hiszpańskiej oferty różnica pozostaje wielomilionowa.
Ale przetarg nie jest licytacją, w której wygrywa ten, kto pierwszy pokaże najniższą liczbę.
Jest procedurą, w której każda złotówka, każdy punkt i każdy zapis specyfikacji powinny mieć swoje uzasadnienie.
Tomaszów Mazowiecki stoi przed jedną z największych inwestycji taborowych ostatnich lat. Od jej wyniku zależeć będzie wygląd i funkcjonowanie miejskiej komunikacji przez długi czas.
Dla pasażerów najważniejsze pozostanie to, czy nowe autobusy będą wygodne, niezawodne i punktualne. Dla podatników – czy samorząd zapłaci za nie rozsądną cenę.
Dziś znamy dwóch pretendentów. Znamy kwoty z opublikowanego zestawienia. Nie znamy jeszcze rozstrzygnięcia.
A pomiędzy 38 a 54 milionami złotych wciąż stoi pytanie, na które trzeba odpowiedzieć, zanim będzie można mówić o rzeczywistych oszczędnościach.
Ile naprawdę kosztuje oferta Irizara – i jaką cenę ostatecznie przyjmie do oceny Tomaszów Mazowiecki?
Napisz komentarz
Komentarze