Bezrobocie w Tomaszowie. Statystyki idą w dół, ale ponad dwa tysiące osób wciąż tkwi w pułapce bez pracy

Piętnaście osób mniej. Powód do optymizmu czy statystyczna kosmetyka?

Według dokumentu przekazanego 4 listopada do Biura Rady Powiatu Tomaszowskiego, na koniec października 2026 roku w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tomaszowie Mazowieckim zarejestrowanych było 3677 bezrobotnych. To o 15 osób mniej niż miesiąc wcześniej. Różnica niewielka, ale jednak ze znakiem dodatnim dla rynku pracy.

Wystarczy jednak zmienić perspektywę, by obraz przestał wyglądać tak korzystnie. W porównaniu z październikiem ubiegłego roku liczba bezrobotnych wzrosła o 108 osób. Jeszcze w październiku 2025 roku w rejestrach figurowało 3569 mieszkańców powiatu.

Warto przyjrzeć się również dynamice ostatnich miesięcy. W lutym 2026 roku liczba bezrobotnych osiągnęła 4020 osób, następnie stopniowo malała, by w lipcu spaść do 3603. Później ponownie wzrosła. Październik przyniósł niewielką korektę, ale nie powrót do ubiegłorocznego poziomu.

Stopa bezrobocia w powiecie tomaszowskim wynosiła według części opisowej raportu 8,9 proc. na koniec września 2026 roku. W tym samym czasie wskaźnik dla województwa łódzkiego wynosił 6,4 proc., a dla całej Polski 5,8 proc.

Różnica jest znacząca. Tomaszowski rynek pracy wypada gorzej zarówno na tle regionu, jak i kraju. I choć sam wskaźnik nie tłumaczy wszystkich lokalnych uwarunkowań gospodarczych, trudno uznać go za powód do samozadowolenia.

Ponad dwa tysiące ludzi w pułapce bezrobocia

Najbardziej niepokojąca informacja znajduje się jednak nie na głównym wykresie, lecz w tabelach pokazujących strukturę bezrobocia.

Aż 2031 osób, czyli 55,2 proc. wszystkich zarejestrowanych bezrobotnych, stanowią osoby długotrwale bezrobotne.

To więcej niż połowa.

Jeszcze mocniej przemawia inna liczba. 918 mieszkańców powiatu pozostaje bez pracy od ponad dwóch lat. Kolejnych 740 osób szuka zatrudnienia od roku do dwóch lat. Łącznie daje to 1658 osób, które nie pracują przynajmniej od dwunastu miesięcy.

Trzeba zaznaczyć, że ustawowa kategoria osoby długotrwale bezrobotnej i podział według nieprzerwanego czasu pozostawania bez pracy nie są tożsame. Nie zmienia to jednak zasadniczej wymowy danych.

Miesiąc bez zatrudnienia bywa przejściowym problemem. Rok staje się poważnym życiowym wyzwaniem. Dwa lata potrafią zmienić wszystko: sytuację materialną rodziny, relacje społeczne, poczucie własnej wartości, a przede wszystkim wiarę, że jeszcze można wrócić do zawodowej normalności.

Długotrwałe bezrobocie jest szczególnie trudne do przezwyciężenia. Z czasem dezaktualizują się umiejętności, słabną kontakty zawodowe, a pracodawcy nie zawsze chcą dawać szansę osobom z wieloletnią przerwą w zatrudnieniu.

Powstaje mechanizm przypominający błędne koło. Brak pracy utrudnia zdobycie pracy. Im dłużej trwa bezczynność zawodowa, tym trudniejszy staje się powrót.

I właśnie tutaj powinien koncentrować się wysiłek instytucji odpowiedzialnych za lokalny rynek pracy.

Praca nie tylko dla młodych. Najliczniejsza grupa to osoby w średnim wieku

Wbrew obiegowym opiniom problem bezrobocia nie dotyczy przede wszystkim młodzieży wchodzącej na rynek pracy.

Z październikowych danych wynika, że najliczniejszą grupę bezrobotnych stanowią osoby w wieku od 45 do 54 lat – 954 mieszkańców powiatu. Niewiele mniej, bo 947 osób, znajduje się w przedziale 35–44 lata.

Łącznie to 1901 osób. Ponad połowa wszystkich zarejestrowanych.

Mówimy więc przede wszystkim o ludziach w wieku największej aktywności zawodowej. Często mających doświadczenie, obowiązki rodzinne, kredyty, dzieci na utrzymaniu i konkretne oczekiwania wobec stabilności zatrudnienia.

W rejestrach znajduje się także 1015 osób powyżej 50. roku życia oraz 816 osób, które nie ukończyły 30 lat.

Warto spojrzeć na poziom wykształcenia. 1327 bezrobotnych nie posiada kwalifikacji zawodowych, a 605 osób nie ma doświadczenia zawodowego. Ponadto 919 zarejestrowanych legitymuje się wykształceniem zasadniczym zawodowym, 905 – gimnazjalnym, podstawowym lub niższym, a 441 ukończyło studia wyższe.

Ten ostatni wynik przypomina, że dyplom uczelni nie jest automatyczną przepustką do zatrudnienia. Z drugiej strony brak formalnych kwalifikacji nie musi oznaczać braku umiejętności. Może jednak poważnie ograniczać możliwości znalezienia pracy odpowiadającej wymaganiom współczesnych pracodawców.

Tomaszowski rynek pracy potrzebuje nie tylko nowych ofert, ale także skutecznego dopasowania kompetencji mieszkańców do rzeczywistych potrzeb gospodarki.

Tomaszów na pierwszym miejscu. Ale problem dotyczy całego powiatu

Najwięcej osób bezrobotnych mieszka oczywiście w samym Tomaszowie Mazowieckim. Na koniec października było ich 2176, w tym 1044 kobiety.

To niemal 60 proc. wszystkich bezrobotnych w powiecie.

Niepokoi także struktura miejskiego bezrobocia. Spośród zarejestrowanych tomaszowian aż 1213 stanowią osoby długotrwale bezrobotne, a 795 nie posiada kwalifikacji zawodowych.

Poza miastem najwięcej zarejestrowanych bezrobotnych mieszka w gminie Tomaszów Mazowiecki – 332 osoby. W Ujeździe jest ich 256, w Lubochni 214, a w Czerniewicach 133.

Mniejsze liczby odnotowano w Inowłodzu – 123 osoby, Rokicinach – 115, Rzeczycy – 113, Będkowie – 73, Żelechlinku – 72 i Budziszewicach – 70.

Sama liczba bezrobotnych nie jest oczywiście miarą kondycji gospodarczej poszczególnych gmin. Aby dokonać takiej oceny, należałoby uwzględnić również liczbę mieszkańców aktywnych zawodowo, strukturę demograficzną czy dostępność miejsc pracy.

Dane pokazują jednak wyraźnie, że problem bezrobocia nie kończy się na administracyjnych granicach Tomaszowa Mazowieckiego. W mniejszych miejscowościach dochodzą do niego niekiedy dodatkowe bariery: konieczność dojazdów, ograniczenia komunikacyjne czy mniejsza liczba pracodawców w najbliższym otoczeniu.

Z urzędu wychodzą. Ale nie wszyscy do pracy

Szczególnie interesujące są dane pokazujące przepływ osób przez rejestry Powiatowego Urzędu Pracy.

W październiku zarejestrowało się 370 bezrobotnych, natomiast wyrejestrowano 385 osób. Bilans odpowiada wspomnianemu spadkowi bezrobocia o 15 osób.

Problem w tym, że wyrejestrowanie nie musi oznaczać znalezienia zatrudnienia.

Spośród 385 osób, które opuściły ewidencję, 261 podjęło pracę. Pozostałe 124 zostały wyrejestrowane z innych powodów, których październikowe zestawienie szczegółowo nie przedstawia.

To ważne rozróżnienie. Urzędowa statystyka maleje również wtedy, gdy ktoś przestaje spełniać warunki rejestracji lub zostaje wykreślony z ewidencji z przyczyn niezwiązanych z podjęciem zatrudnienia.

Jeszcze bardziej zastanawia inna informacja. Spośród 370 osób, które w październiku zgłosiły się do urzędu, tylko 83 zarejestrowały się po raz pierwszy. Pozostałe 287 osób rejestrowało się już wcześniej.

To blisko 78 proc. miesięcznego napływu bezrobotnych.

Tak wysoki udział ponownych rejestracji powinien skłaniać do pytania o trwałość zatrudnienia i powody powrotów do ewidencji. Sam raport nie pozwala ustalić, ilu z tych mieszkańców utraciło niedawno pracę, a ilu wróciło do urzędu po innej przerwie w rejestracji.

Nie można jednak przejść obojętnie obok faktu, że dla zdecydowanej większości nowo zarejestrowanych nie jest to pierwsze spotkanie z bezrobociem.

Tylko co siódmy bezrobotny ma prawo do zasiłku

Wśród wielu liczb zawartych w raporcie jedna zasługuje na szczególną uwagę.

Prawo do zasiłku dla bezrobotnych posiada zaledwie 500 osób, czyli 13,6 proc. wszystkich zarejestrowanych.

Pozostałe 3177 osób nie ma uprawnień do tego świadczenia.

Nie oznacza to oczywiście, że każdy z tych mieszkańców pozostaje bez jakichkolwiek środków do życia. Część może korzystać z innych form wsparcia lub pomocy rodziny. Raport nie przedstawia jednak ich sytuacji dochodowej.

Skala zjawiska pozostaje mimo wszystko wymowna.

Bezrobocie nie jest przecież wyłącznie kategorią ekonomiczną. Ma także wymiar społeczny. Ogranicza samodzielność, może pogłębiać wykluczenie i zwiększać zależność od pomocy najbliższych.

W tej perspektywie liczba osób uprawnionych do zasiłku mówi równie wiele jak stopa bezrobocia.

Ponad tysiąc ofert i 877 zaktywizowanych. Co z tego wynika?

Powiatowy Urząd Pracy nie pozostaje bezczynny. Przeciwnie – przedstawione w raporcie zestawienie działań aktywizacyjnych jest obszerne.

Od początku 2026 roku PUP pozyskał 1089 ofert pracy, w tym 356 miejsc aktywizacji zawodowej. W różnych formach subsydiowanego wsparcia zaktywizowano łącznie 877 osób.

Największą grupę stanowili uczestnicy staży – 344 osoby. Pracami interwencyjnymi objęto 209 osób, a pracami społecznie użytecznymi 106 mieszkańców. Kolejne 72 osoby uruchomiły własną działalność gospodarczą dzięki jednorazowym środkom na ten cel.

W ramach wyposażenia lub doposażenia stanowisk pracy wsparcie dotyczyło 60 osób. Na szkolenia i przekwalifikowania skierowano 33 mieszkańców, natomiast 19 osób podjęło pracę przy wykorzystaniu bonu na zasiedlenie.

Dodatkowo ze środków PFRON sześć osób z niepełnosprawnościami znalazło zatrudnienie na wyposażonych stanowiskach pracy, a pięć uruchomiło działalność gospodarczą.

To działania, których znaczenia nie sposób kwestionować. Dla człowieka pozostającego bez zatrudnienia staż, szkolenie albo dotacja na własną firmę mogą okazać się początkiem całkowicie nowego rozdziału życia.

Trzeba jednak pamiętać, że nie wszystkie wykazane formy aktywizacji rozpoczęły się w 2026 roku. Wśród 344 uczestników staży znajduje się 109 osób, które zaczęły je rok wcześniej. Podobnie w przypadku prac interwencyjnych – spośród 209 objętych nimi osób aż 138 podjęło pracę w 2025 roku.

Liczba zaktywizowanych nie jest więc równoznaczna z liczbą nowych, trwałych miejsc pracy utworzonych w bieżącym roku.

To ważne, bo o rzeczywistej skuteczności programów nie powinno decydować wyłącznie to, ile osób z nich skorzystało. Równie istotne jest to, ilu uczestników utrzymało zatrudnienie po zakończeniu finansowania.

Ponad 12 milionów złotych. Pieniądze są, pytanie o rezultaty

Tomaszowski urząd dysponuje znaczącymi środkami przeznaczonymi na różne instrumenty rynku pracy.

W raporcie wymieniono między innymi 6,48 mln zł z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, 2,27 mln zł z Funduszu Pracy, ponad 1,91 mln zł z dwóch naborów Rezerwy Ministra, 603,5 tys. zł z PFRON oraz 941,5 tys. zł z Krajowego Funduszu Szkoleniowego.

Łącznie wskazane pule wynoszą ponad 12,2 mln zł.

Trzeba jednak zachować precyzję. Kwoty te dotyczą różnych źródeł i celów finansowania. Wśród nich znajdują się środki zarezerwowane na zobowiązania z 2025 roku oraz pieniądze przeznaczone na kształcenie ustawiczne. Nie jest to więc kwota, którą można wprost utożsamiać z wydatkami na tworzenie nowych miejsc pracy w 2026 roku.

Sam raport nie przedstawia również pełnego rozliczenia wykorzystania tych funduszy ani trwałości efektów poszczególnych działań.

Właśnie dlatego obok pytania o wielkość pozyskanych środków powinno pojawić się drugie, być może ważniejsze: ile osób dzięki tym pieniądzom rzeczywiście wróciło na rynek pracy na dłużej?

Nie chodzi o podważanie sensu aktywizacji. Chodzi o ocenę jej skuteczności. Publiczne pieniądze powinny być rozliczane nie tylko na podstawie liczby podpisanych umów i przeprowadzonych szkoleń, ale również rzeczywistych rezultatów społecznych.

Cudzoziemcy na tomaszowskim rynku pracy

Osobnym, interesującym elementem raportu są dane dotyczące zatrudniania cudzoziemców.

Od początku roku zarejestrowano 375 oświadczeń o powierzeniu pracy cudzoziemcom. Najwięcej dotyczyło obywateli Białorusi – 162, następnie Ukrainy – 133 oraz Mołdawii – 80.

Pracodawcy dokonali również 1164 powiadomień o powierzeniu wykonywania pracy obywatelom Ukrainy. Rozpatrzono 95 wniosków o zezwolenie na pracę sezonową i wydano 69 zezwoleń.

Na koniec października w ewidencji bezrobotnych znajdowało się 61 cudzoziemców.

Należy pamiętać, że liczba oświadczeń i powiadomień nie jest tożsama z liczbą unikalnych pracowników ani liczbą aktualnie obsadzonych stanowisk.

Dane pokazują jednak, że lokalny rynek pracy funkcjonuje również dzięki zatrudnianiu osób spoza Polski. Tym bardziej interesujące byłoby zestawienie zapotrzebowania przedsiębiorców na pracowników z kwalifikacjami i oczekiwaniami mieszkańców figurujących w rejestrach bezrobotnych.

Rynek pracy potrzebuje czegoś więcej niż optymistycznych wykresów

Październikowy raport Powiatowego Urzędu Pracy jest dokumentem statystycznym, ale można czytać go także jako opowieść o kondycji lokalnej społeczności.

Z jednej strony mamy setki osób podejmujących zatrudnienie, uruchamiających działalność gospodarczą, korzystających ze szkoleń, staży i różnych form wsparcia. To realne działania i konkretne szanse.

Z drugiej – ponad dwa tysiące długotrwale bezrobotnych, znaczną grupę mieszkańców bez kwalifikacji zawodowych oraz tysiące osób, którym nie przysługuje zasiłek.

Nie są to dwa odrębne światy. To dwa oblicza tego samego powiatu.

Warto więc zapytać, jaką strategię przyjmują władze powiatu i kierownictwo urzędu, by ograniczyć przede wszystkim bezrobocie długotrwałe. Ilu uczestników staży otrzymuje później zatrudnienie? Jak wiele firm powstałych dzięki dotacjom nadal funkcjonuje po roku lub dwóch latach? Czy organizowane szkolenia odpowiadają rzeczywistemu zapotrzebowaniu lokalnych przedsiębiorców? Jakie rezultaty przynosi pomoc skierowana do osób po pięćdziesiątce?

Na te pytania przedstawione zestawienie nie daje pełnej odpowiedzi.

Spadek liczby bezrobotnych o 15 osób jest informacją pozytywną. Nie powinien jednak przesłaniać faktu, że w porównaniu z ubiegłym rokiem bezrobocie wzrosło, a ponad połowa zarejestrowanych mieszkańców powiatu należy do kategorii długotrwale bezrobotnych.

Za każdym numerem w urzędowej ewidencji kryje się przecież człowiek. Jego doświadczenie, ambicje, rodzinne zobowiązania i często coraz trudniejsza walka o zawodową stabilizację.

I choć wykresy można wygładzić, tabelki uporządkować, a sprawozdania oprawić w elegancką szatę graficzną, rzeczywistości nie da się zamknąć w arkuszu kalkulacyjnym.

Bo prawdziwą miarą sukcesu lokalnej polityki zatrudnienia nie jest liczba osób wykreślonych z rejestru. Jest nią liczba mieszkańców, którzy znaleźli pracę, potrafią ją utrzymać i odzyskali ekonomiczną samodzielność.