Zatrudnienie pracownika zgodnie z prawem pracy

Kodeks Pracy charakteryzuje pojęcie stosunku pracy, powstałego w wyniku zawarcia umowy, i określa związane z tym podstawowe zasady prawa pracy. Wskazuje też sposoby nadzoru i kontroli w zakresie  przestrzegania przepisów ujętych w dokumencie. Zasadnicze zagadnienia wyjaśnione w Kodeksie Pracy, a odnoszące się do praw i obowiązków pracownika oraz pracodawcy dotyczą między innymi:

• zawarcia, rozwiązania i wygaśnięcia umowy o pracę,
• form zatrudnienia (w tym osób nieletnich),
• wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń,
• bezpieczeństwa i higieny pracy,
• czasu pracy,
• urlopów wypoczynkowych,
• odpowiedzialności materialnej pracowników,
• odpowiedzialności za wykroczenia,
• zawierania i funkcjonowania układów zbiorowych,
• rozpatrywania sporów i ich przedawnienia.

Przepisy Kodeksu Pracy obowiązują już od chwili nawiązania nowego stosunku pracy, kiedy to pracodawca jest zobligowany do wykonania działań jednorazowych związanych z zatrudnieniem pracownika na konkretnym stanowisku, warunkującym określony zakres czynności.

Pracownik przyjmowany na dane stanowisko nie może przystąpić do pracy bez uprzedniego potwierdzenia przez lekarza zdolności do wykonywania zawodu. Dlatego pracodawca w chwili nawiązania z pracownikiem stosunku pracy na podstawie umowy o pracę jest zobowiązany skierować go na wstępne badania lekarskie. W przypadku pracownika pozostającego w stosunku pracy, pracodawca ma obowiązek regularnie kierować go na badania okresowe. W obu przypadkach badania mają na celu zweryfikować zdolność pracownika do wykonywania zawodu i wypełniania zakresu czynności wynikających z zajmowanego stanowiska pracy.

Ponieważ badania lekarskie mają wykazać zdolność do wykonywania pracy, pisemny wniosek kierujący na nie powinien zawierać informacje o specyfice pracy, jaką pracownik będzie wykonywał. Należy więc wskazać:

• przewidziane dla pracownika stanowisko pracy,
• rodzaj wykonywanych czynności.

Jeśli w miejscu pracy przyszłego pracownika będą występować warunki szkodliwe dla zdrowia, obowiązkiem pracodawcy jest wykazać to we wniosku kierującym na badania. Pracownik zostanie poddany szczegółowym badaniom, na podstawie których lekarz specjalizujący się w zakresie medycyny pracy będzie mógł wydać orzeczenie o braku przeciwskazań do zajmowania stanowiska w określonych warunkach i wykonywania określonych czynności.

Zaświadczenie wydane przez lekarza medycyny pracy uprawnia pracownika do wykonywania obowiązków tylko na wskazanym we wniosku stanowisku. Ponadto wydawane jest ono tylko na pewien okres czasu, dlatego po jego zakończeniu pracodawca ma obowiązek skierować pracownika na wspomniane wcześniej badania okresowe. Ich celem jest weryfikacja stanu zdrowia pracownika i potwierdzenie, że nie wystąpiły przeciwskazania do wykonywania zawodu na danym stanowisku.

W dalszej kolejności obie strony nawiązywanego stosunku pracy zawierają umowę, której podpisany egzemplarz powinien posiadać zarówno pracodawca, jak i pracownik. Wraz ze sporządzeniem umowy o pracę, pracownik, zgodnie z przepisami Kodeksu Pracy, powinien otrzymać pisemne informacje o warunkach zatrudnienia i zakresie wykonywanych obowiązków. Określony zostaje więc tygodniowy czas pracy, wymiar przysługującego urlopu wypoczynkowego, forma wynagrodzenia, okres wypowiedzenia zawartej umowy o pracę, rodzaj czynności przypisanych pracownikowi, sposób wykonywania pracy na danym stanowisku, a także podstawowe prawa przysługujące pracownikowi.

Przed podjęciem pracy pracodawca musi zapoznać pracownika z regulaminem obowiązującym w zakładzie pracy. Ponadto Kodeks Pracy nakłada na pracodawcę obowiązek zapewniania bezpiecznych i higienicznych warunków pracy swoim pracownikom, a także szkolenia z zakresu BHP oraz udzielania pierwszej pomocy. Pracownik potwierdza swoje uczestnictwo w szkoleniu podpisem na stosownym dokumencie.

Pracodawca musi zgłosić do ZUS każdego pracownika zatrudnianego na podstawie umowy o pracę, w celu odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne (rentowe, emerytalne, chorobowe, wypadkowe) i ubezpieczenie zdrowotne. Z kolei pracownik jest zobowiązany przekazać PIT -2 pracodawcy, jako płatnikowi pobierającemu zaliczki na podatek dochodowy. W związku z obowiązkiem podatkowym, któremu podlega każda osoba uzyskująca dochód, pracodawca co roku musi przekazywać pracownikom PIT-11 umożliwiający im przedłożenie prawidłowo wypełnionej deklaracji podatkowej.

Obowiązki pracodawcy względem pracownika rozpoczynają się więc w momencie zatrudnienia i  trwają przez cały okres współpracy. W związku z tym pracodawca jest zobligowany do wypełniania względem pracowników pewnych stałych obowiązków związanych odprowadzaniem składek do ZUS, rozliczeniem podatkowym, zapewnieniem bezpiecznych warunków pracy, udzielaniem urlopu, wypłatą wynagrodzeń itd. Ich potwierdzeniem jest dokumentacja gromadzona przez pracodawcę w aktach osobowych pracowników.