Eksperci: system ochrony zdrowia w Polsce potrzebuje zmian.

Około 17 mld zł oszczędności może przynieść poprawa systemu ochrony zdrowia w Polsce. Działania długoterminowe to m.in. lepsza wycena świadczeń medycznych, zmniejszenie kosztochłonności placówek ochrony zdrowia oraz poprawa funkcjonowania programów zdrowotnych. W krótszej perspektywie eksperci wskazują na konieczność usprawnienia działania Internetowego Konta Pacjenta, większą koordynację opieki oraz działania profilaktyczne – np. walkę z alkoholizmem.

Takie wnioski płyną z debaty „Jak uratować finanse polskiej ochrony zdrowia?”, która odbyła się w ramach Okrągłego Stołu Zdrowia w Centrum Prasowym PAP. W spotkaniu wzięli udział lekarze, ekonomiści i menedżerowie ochrony zdrowia.

Eksperci podkreślali, że polski system ochrony zdrowia stoi przed poważnym kryzysem finansowym. Deficyt Narodowego Funduszu Zdrowia w 2026 r. szacowany jest na 23–50 mld zł, a w dłuższej perspektywie demografia może jeszcze pogłębić problem – liczba osób pracujących i odprowadzających składki może do 2060 roku spaść nawet o 25–40 procent.

Systemowy problem widoczny także lokalnie

Skala problemu widoczna jest nie tylko w statystykach ogólnopolskich, ale także w sytuacji wielu szpitali powiatowych. Jednym z przykładów jest Tomaszowskie Centrum Zdrowia w Tomaszowie Mazowieckim, które  zmaga się z poważnymi wyzwaniami finansowymi i organizacyjnymi. Po latach, kiedy spółka generowała spore zyski, w ostatnim roku, po nieudolnym zarządzaniu, nie mających doświadczenia w kierowaniu placówkami działaczy związanych z Prawem i Sprawiedliwościom w oczy zajrzało widmo niewypłacalności. 

Szpital, prowadzony przez Powiat Tomaszowski, w ostatnich latach borykał się m.in. z rosnącymi kosztami wynagrodzeń personelu medycznego oraz niedoszacowaniem świadczeń przez NFZ. Władze powiatu wielokrotnie wskazywały, że funkcjonowanie placówki wymaga systematycznego wsparcia finansowego. Przychody z kontraktów z Narodowym Funduszem Zdrowia nie pokrywają w pełni kosztów działalności wielu szpitalnych oddziałów. 

Problemem jest również niedobór personelu medycznego, który dotyka wiele szpitali powiatowych w Polsce. Podobnie jak w innych placówkach, w Tomaszowie Mazowieckim wyzwaniem jest pozyskanie i utrzymanie lekarzy oraz pielęgniarek, zwłaszcza w bardziej deficytowych specjalizacjach.

Dodatkowym obciążeniem dla budżetu szpitala są rosnące koszty energii, materiałów medycznych i wynagrodzeń, wynikające m.in. z ustawy o minimalnych wynagrodzeniach w ochronie zdrowia.

Polska wydaje na zdrowie mniej niż UE

Jak wskazał prowadzący debatę prof. Maciej Banach, przewodniczący think-tanku „Innowacje dla Zdrowia”, nakłady na ochronę zdrowia w Polsce w ubiegłym roku wyniosły 6,8 proc. PKB, podczas gdy średnia w krajach Unii Europejskiej to 8,9 proc. PKB. Oznacza to, że w systemie brakuje nawet 45 mld zł rocznie.

„Aby dojść do siedmiu procent PKB w roku 2030, nakłady musiałyby rosnąć realnie o sześć do siedmiu procent rocznie. Tymczasem plan budżetowy przewiduje mniej niż trzy procent” – wskazał prof. Banach.

Potrzebna strategia zmian

Zdaniem ekspertów jednym z głównych problemów jest brak spójnej strategii reform.

„Cały czas naprawiamy coś na szybko, a nawet nie dochodzimy do prawdziwego źródła problemów. Najpierw trzeba ustalić, jakie są realne potrzeby zdrowotne społeczeństwa i dla kogo system ma działać” – podkreśliła Anna Gołębicka z Centrum im. Adama Smitha.

Eksperci zwracali uwagę także na potrzebę lepszej koordynacji opieki zdrowotnej, szerszego wykorzystania technologii oraz większego nacisku na profilaktykę.

Zaufanie pacjentów i dostępność leczenia

Prof. Piotr Rutkowski z Polskiego Towarzystwa Onkologicznego zaznaczył, że pacjenci najbardziej doceniają system wtedy, gdy mają jasno określoną ścieżkę leczenia i koordynację opieki.

Jednocześnie eksperci podkreślali, że wiele narzędzi już istnieje – przykładem jest Internetowe Konto Pacjenta, które jednak wciąż jest zbyt rzadko wykorzystywane.

Szpitale powiatowe w najtrudniejszej sytuacji

Eksperci zgodzili się, że szczególnie trudna sytuacja dotyczy szpitali powiatowych, takich jak placówka w Tomaszowie Mazowieckim. To właśnie one często muszą zapewniać podstawową opiekę zdrowotną dla mieszkańców regionów, jednocześnie zmagając się z niedofinansowaniem i rosnącymi kosztami funkcjonowania.

Dlatego – jak podkreślali uczestnicy debaty – bez systemowych zmian w finansowaniu i organizacji ochrony zdrowia problemy lokalnych placówek będą się pogłębiać.

Na zakończenie debaty prof. Maciej Banach zapowiedział przygotowanie raportu z rekomendacjami dla rządu.

„Jestem pewien, że ta debata pomoże w przygotowaniu konkretnych wskazówek dla resortu zdrowia i innych instytucji państwowych, jak można poprawić funkcjonowanie systemu i uratować finanse polskiej ochrony zdrowia” – podsumował.