O godzinie 17 miasta w całej Polsce zatrzymają się choćby na minutę. Zawyją syreny, zamilkną rozmowy, przystaną przechodnie i kierowcy. W tej krótkiej chwili powróci Warszawa z sierpnia 1944 roku – miasto młodych ludzi z biało-czerwonymi opaskami, barykad, kanałów i nadziei, która musiała zmierzyć się z bezwzględnością niemieckiej machiny wojennej.
82 lata od wybuchu Powstania Warszawskiego
1 sierpnia 1944 roku o godzinie 17 rozpoczęło się Powstanie Warszawskie, największy zryw zbrojny podziemia w okupowanej przez Niemców Europie. Już pierwszego dnia walk zginęło około dwóch tysięcy powstańców, a także wielu mieszkańców stolicy.
Powstańcom nie udało się zdobyć mostów na Wiśle ani opanować najważniejszych strategicznych punktów miasta. Walki, planowane pierwotnie na kilka dni, trwały 63 dni. Warszawa zapłaciła za nie straszliwą cenę – śmiercią żołnierzy i ludności cywilnej oraz niemal całkowitym zniszczeniem miasta.
W sobotę główne uroczystości rocznicowe w Warszawie odbędą się przy pomniku Gloria Victis na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Punktualnie o godz. 17 rozlegną się syreny alarmowe. Wieczorem, o godz. 20.30, na placu Piłsudskiego po raz dwudziesty odbędzie się koncert „Warszawiacy śpiewają (nie)zakazane piosenki”.
O godz. 21 na Kopcu Powstania Warszawskiego zapłonie „Ogień pamięci”, przyniesiony przez Sztafetę Pokoleń z Grobu Nieznanego Żołnierza.
Tomaszów Mazowiecki również pamięta
O godzinie 17 syreny zabrzmią także w Tomaszowie Mazowieckim. Minutowy, ciągły sygnał będzie jednocześnie treningiem systemu ostrzegania oraz symbolicznym hołdem dla uczestników Powstania Warszawskiego.
Lokalne obchody będą miały również wymiar muzyczny. O godz. 19.30 w Powiatowym Centrum Animacji Społecznej przy ul. Farbiarskiej 20/24 rozpocznie się koncert „Śpiewamy (nie)zakazane piosenki”.
Na scenie wystąpią studenci Akademii Muzycznej w Łodzi oraz uczestnicy sekcji muzycznej PCAS. Pieśniom patriotycznym towarzyszyć będą poetyckie wprowadzenia oraz fragmenty filmu „Miasto 44”. Publiczność będzie mogła włączyć się do wspólnego śpiewania, ponieważ teksty utworów zostaną wyświetlone na dużym ekranie.
To ważne, bo pamięć nie może być jedynie szkolną datą zapisaną kredą na tablicy. Musi brzmieć – czasem głosem syreny, czasem pieśnią śpiewaną wspólnie przez kilka pokoleń.
Król, pamiętnikarz i poeta Tatr
Kalendarium 1 sierpnia prowadzi nas także przez wcześniejsze stulecia.
W 1520 roku w Krakowie urodził się Zygmunt II August, ostatni król Polski z dynastii Jagiellonów. To za jego panowania zawarto unię lubelską, która w 1569 roku połączyła Koronę Królestwa Polskiego oraz Wielkie Księstwo Litewskie w Rzeczpospolitą Obojga Narodów.
W 1701 roku zmarł Jan Chryzostom Pasek – żołnierz, szlachcic i autor słynnych „Pamiętników”. Jego dzieło jest jednym z najbardziej barwnych zapisów życia polskiej szlachty XVII wieku. Pasek opisywał wojny, sejmiki, uczty, podróże i awantury językiem pełnym humoru, przechwałek, łacińskich wtrętów i sarmackiego temperamentu.
Sto lat temu, 1 sierpnia 1926 roku, w Zakopanem zmarł Jan Kasprowicz, jeden z najważniejszych poetów Młodej Polski. Autor „Krzaku dzikiej róży”, „Hymnów” oraz „Księgi ubogich” ostatnie lata życia spędził na Harendzie. Tatry były dla niego nie tylko pejzażem, lecz również przestrzenią duchowego uspokojenia – miejscem, w którym poetycki bunt stopniowo ustępował pokorze i zachwytowi nad światem.
Zwycięstwo pod Słonimem i Virtuti Militari
W 1794 roku pod Słonimem rozpoczęła się dwudniowa bitwa wojsk insurekcji kościuszkowskiej dowodzonych przez generała Karola Sierakowskiego z oddziałami rosyjskimi. Starcie zakończyło się zwycięstwem sił polsko-litewskich.
W 1919 roku Sejm Rzeczypospolitej uchwalił ustawy dotyczące godła i barw państwowych oraz orderu Virtuti Militari. Najwyższe polskie odznaczenie wojskowe, ustanowione jeszcze przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, stało się symbolem odwagi i szczególnych zasług na polu walki.
Rok później, podczas wojny polsko-bolszewickiej, Armia Czerwona zdobyła Brześć nad Bugiem. Wojska bolszewickie zbliżały się wówczas do Warszawy, gdzie kilkanaście dni później rozstrzygnęła się jedna z najważniejszych bitew w historii Europy.
Od Helsinek do walki o prawa człowieka
W 1975 roku w Helsinkach podpisano Akt Końcowy Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie. Przywódcy 35 państw – 33 europejskich, a także Stanów Zjednoczonych i Kanady – zobowiązali się między innymi do pokojowego rozwiązywania sporów, poszanowania granic oraz przestrzegania praw człowieka.
Choć dokument powstawał w samym środku zimnej wojny, jego zapisy stały się później ważnym argumentem dla opozycji demokratycznej w państwach bloku wschodniego. Władze komunistyczne podpisywały deklaracje o wolności, których we własnych krajach nie zamierzały respektować. Słowa zapisane w Helsinkach zaczęły jednak żyć własnym życiem.
Polscy strażacy ruszają do Hiszpanii
Dziś rozpoczyna się również misja polskich strażaków w Hiszpanii. Łącznie 105 ratowników będzie przez sierpień wspierać tamtejsze służby w walce z pożarami lasów.
Strażacy będą pracować w trzech zmianach, po 35 osób każda, na terenie Kastylii-La Manchy. Moduł GFFF Poland specjalizuje się w gaszeniu pożarów na obszarach trudno dostępnych, gdzie użycie ciężkich samochodów gaśniczych jest utrudnione lub niemożliwe.
To kolejny przykład praktycznego działania Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności. W 2026 roku w zagrożonych pożarami częściach Europy rozmieszczonych ma zostać 777 strażaków z 14 krajów.
Biało-Czerwoni walczą o finał
Sportowych emocji dostarczą polscy siatkarze. O godz. 9 czasu polskiego reprezentacja prowadzona przez Nikolę Grbicia rozpoczęła półfinał Ligi Narodów ze Słowenią.
Turniej finałowy rozgrywany jest w chińskim Ningbo. Polacy bronią tytułu i walczą o trzeci triumf w historii rozgrywek. W drugim półfinale Stany Zjednoczone zmierzą się z Japonią.
Jerry Garcia, Deep Purple i „Gangsta’s Paradise”
Muzyczne kalendarium 1 sierpnia przypomina o narodzinach artystów należących do zupełnie różnych światów.
W 1942 roku urodził się Jerry Garcia, gitarzysta i wokalista Grateful Dead – zespołu, który połączył rock, folk, blues, country, jazz oraz psychodelię. Garcia stał się ikoną amerykańskiej kontrkultury, a koncerty Grateful Dead obrastały legendą i tworzyły wokół grupy wielką społeczność wiernych fanów.
W 1951 roku urodził się Tommy Bolin, znakomity gitarzysta związany z zespołami Zephyr i James Gang. W 1975 roku zastąpił Ritchiego Blackmore’a w Deep Purple i nagrał z grupą album „Come Taste the Band”. Bolin zmarł w grudniu 1976 roku – miał zaledwie 25 lat.
W 1963 roku urodził się Coolio, właściwie Artis Leon Ivey Jr. Jego największym przebojem było „Gangsta’s Paradise”, wykorzystane w filmie „Młodzi gniewni”. Utwór stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych nagrań hip-hopowych lat 90.
Pierwszy dzień MTV
1 sierpnia 1981 roku rozpoczęła nadawanie telewizja MTV. Pierwszym pokazanym teledyskiem był – zgodnie z ironiczną logiką historii – „Video Killed the Radio Star” grupy The Buggles.
Początkowo MTV emitowała niemal wyłącznie teledyski. Kanał zmienił sposób promowania muzyki i sprawił, że obraz stał się równie ważny jak dźwięk. Bez MTV trudno wyobrazić sobie globalną popularność wideoklipów Michaela Jacksona, Madonny, Prince’a czy zespołów rockowych lat 80.
Tego samego dnia w 1971 roku w Madison Square Garden odbył się Koncert dla Bangladeszu, zorganizowany przez George’a Harrisona. Wystąpili między innymi Bob Dylan, Ringo Starr, Eric Clapton, Billy Preston i Ravi Shankar. Było to jedno z pierwszych tak wielkich charytatywnych przedsięwzięć w historii muzyki popularnej.
Od Beatlesów do „La Bamby”
1 sierpnia zapisał się także w historii list przebojów.
W 1964 roku Beatlesi zdobyli pierwsze miejsce w Stanach Zjednoczonych piosenką „A Hard Day’s Night”. W 1981 roku Rick Springfield rozpoczął panowanie na amerykańskiej liście z utworem „Jessie’s Girl”, a Shakin’ Stevens triumfował w Wielkiej Brytanii piosenką „Green Door”.
W 1987 roku szczyty list po obu stronach Atlantyku zdobyła „La Bamba” w wykonaniu Los Lobos. Nagranie promowało film opowiadający historię Ritchiego Valensa, który zginął w katastrofie lotniczej razem z Buddym Hollym i J.P. Richardsonem.
W 1998 roku Spice Girls umieściły na pierwszym miejscu brytyjskiej listy „Viva Forever”, natomiast rok później swój pierwszy solowy numer jeden zdobył Ronan Keating dzięki balladzie „When You Say Nothing at All”.
Minuta, która mówi więcej niż długie przemówienia
Pierwszy dzień sierpnia łączy historię państwa, literaturę, muzykę i współczesne wydarzenia. Nad wszystkim dominuje jednak godzina „W”.
O godz. 17 warto przystanąć. Nie po to, by zamienić historię w wygodny mit bez pytań i wątpliwości. Nie po to, by urządzać wyścig na patriotyczne deklaracje. Lecz po to, by pamiętać o konkretnych ludziach – często bardzo młodych – którzy znaleźli się w sytuacji, w której każda decyzja prowadziła ku tragedii.
Syrena będzie wyła tylko przez minutę. Czasem jednak jedna minuta ciszy mówi więcej niż najdłuższe oficjalne przemówienie
Napisz komentarz
Komentarze