Straż Miejska po audycie

Audytor wewnętrzny Urzędu Miasta w Tomaszowie Mazowieckim dokonał analizy w oparciu m.in. o obowiązujące przepisy prawne, opinie pracowników uzyskane w ramach anonimowych kwestionariuszy oceny kontroli zarządczej w jednostce, indywidualne rozmowy przeprowadzone z pracownikami i organizacją związkową, sprawozdania z realizowanych zadań. 

Straż Miejska w Tomaszowie Mazowieckim rozpoczęła swoją działalność z dniem 1 lutego 1992 roku na podstawie Zarządzenia Prezydenta Miasta Tomaszowa Mazowieckiego. Początkowo usytuowana została w strukturach organizacyjnych Urzędu Miasta w Tomaszowie Mazowieckim. W 1997 roku przekształcona została w samodzielną gminną jednostkę organizacyjną o nazwie „Straż Miejska w Tomaszowie Mazowieckim”. 

Na dzień przeprowadzenia czynności audytowych zatrudnienie w Straży Miejskiej to w sumie 20 osób, w tym: Komendant, Zastępca Komendanta, 3 strażników ds. wykroczeń, 2 strażników – zespół dyżurnych, 11 strażników – zespół patrolowy oraz 2 pracowników obsługi i administracji

Mobbingu nie było 

Jednym z powodów dla których zlecono audyt były skargi na rzekomy mobbing ze strony dowódców wobec poległych im strażników. Czynności audytowe nie wykazały jednak bezpośrednich znamion mobbingu. Nierównego traktowania, czy wręcz nękania pracowników nie potwierdziły również inne organy, w tym Państwowa Inspekcja Pracy oraz Sąd Pracy w prowadzonych kontrolach oraz postępowaniach sądowych na wniosek pracowników.

Mobbing w pracy definiuje się, jako długotrwałe i uporczywe nękanie pracownika, które ma na celu np. poniżenie, zastraszenie lub ośmieszenie danej osoby. Jest to, więc pewna forma przemocy psychicznej i/lub fizycznej, a do zachowań noszących jego znamiona należą m.in.: obrażanie i wyzywanie, upokarzanie, grożenie czy izolowanie pracownika. Lekceważenie i molestowanie seksualne – to również przejawy mobbingu, które należy zgłaszać przełożonym.

 
Uwagę należy zwrócić jednak na ustalenia audytu w zakresie organizacji pracy w jednostce i zasady współżycia społecznego, panujące w Straży Miejskiej w Tomaszowie Mazowieckim oraz zasady funkcjonowania w jednostce obszaru dotyczącego informacji i komunikacji. W większości spraw, ze względu na brak materiałów dowodowych i znaczny upływ czasu, trudno było się odnieść obiektywnie audytorowi do oceny przedstawianych sytuacji. Przeprowadzona w trakcie audytu analiza i ocena wykazała, iż wiele nieporozumień i zarzutów stawianych przez pracowników wobec kierownictwa, wynika z braku zrozumienia się obydwu stron i zamiaru przekazu informacji.
 
W trakcie audytu wśród pracowników przeprowadzono ankiety dotyczące oceny kontroli zarządczej oraz przeprowadzono rozmowy indywidulane. Wykazały one, że pracownicy Straży Miejskiej źle oceniają współpracę z kierownictwem. Pracownicy wskazują na panująca w Straży złą atmosferę oraz naruszenie zasad współżycia społecznego. 

Zdaniem Komendanta Straży Miejskiej w Tomaszowie Mazowiecki Pana Sławomira Wieruszewskiego, na takie wyniki oceny funkcjonowania kontroli zarządczej przez pracowników Straży Miejskiej w Tomaszowie Mazowieckim wpływ ma nałożenie na 9 pracowników w miesiącu wrześniu 2020 roku kar upomnienia. W opinii Komendanta od tego czasu relacje kierownictwa z pracownikami uległy znacznemu pogorszeniu.

Jak wykazała ankieta, znaczna większość pracowników wskazała na brak właściwej komunikacji pomiędzy kierownictwem jednostki a pracownikami. Negatywnie oceniony został również sposób przekazywania informacji przez kierownictwo jednostki w zakresie sposobu realizacji zadań, przekazywania poleceń przez przełożonych oraz braku jasnych i przejrzystych reguł działania.  

Trzy kontrole przeprowadzone w latach 2019-2021 przez Państwową Inspekcję Pracy nie potwierdziły występowania w jednostce mobbingu, czy naruszenia zasad równego traktowania. PIP stwierdził jednak naruszenie przez Komendanta Straży innych przepisów prawa pracy, w tym przepisów i zasad dotyczących: przestrzegania zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, w zakresie przeprowadzania badań okresowych i badań psychologicznych, czasu pracy, w tym zachowania 11 godzin przerwy pomiędzy pracą,  informowania pracowników o warunkach zatrudnienia, braku konsultacji ze związkami zawodowymi zamian Regulaminu wynagradzania, zapewnienie w przypadku, gdy wniosek pracownika o urlop wypoczynkowy został podzielony na części, aby co najmniej jedna część urlopu trwała nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych, przestrzegania terminów sporządzenia protokołu powypadkowego, umieszczanie w protokole ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy informacji. Według ustaleń audytu nakazy oraz zalecenia przekazane przez Państwową Inspekcję Pracy zostały zrealizowane przez Komendanta Straży Miejskiej w całości.  

Strażnicy chorują na potęgę 

Audytor zwraca uwagę na zwiększającą się w ostatnich latach ilość nieobecności z tytułu zwolnień chorobowych, co niestety w znacznym stopniu dezorganizuje pracę Straży Miejskiej, a zarazem w wyniku braku wystawienia odpowiedniej ilości patroli, następuje minimalizacja wykonywanych obowiązków. Ilość nieobecności z tytułu zwolnień chorobowych wzrasta systematycznie od roku 2017. Szczególny wpływ na ilość dni nieobecności w pracy miały długotrwałe zwolnienia chorobowe. na przykład  roku 2020 nieobecność w pracy z tytułu innego niż urlop wypoczynkowy wynosiła 1 317 dni kalendarzowych (1 036 dni nieobecności z tytułu zwolnień chorobowych). Jest to liczba dni ponad dwukrotnie wyższa niż liczba dni urlopu wypoczynkowego przysługującego wszystkim pracownikom.  Średnio na 1 pracownika w roku 2020 przypadało więc 59,86 dni nieobecności w pracy z innego tytułu niż urlop wypoczynkowy.

W opinii audytora niezbędne jest wprowadzenie w jednostce nowych narzędzi i mechanizmów, mających na celu w szczególności zwiększenie motywacji wśród pracowników (także w zakresie finansowym). Z informacji uzyskanych od Komendanta oraz Zastępcy Komendanta wynika, iż biorąc pod uwagę tak dużą ilość nieobecności, przeprowadzane były przez kierownictwo jednostki kontrole w miejscu zamieszkania pracownika. Ponadto kilkakrotnie kierowano pisemne wnioski do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przeprowadzenie kontroli, celem potwierdzenia słuszności wystawianych zwolnień chorobowych.

W ocenie audytora wewnętrznego strażników należy motywować nie straszyć. Mając na uwadze obecną strukturę zatrudnienia oraz wysoki stopień występowania zwolnień lekarskich w porównaniu do innych jednostek organizacyjnych podległych miastu – Komendant Straży winien rozważyć wprowadzenie między innymi dodatkowej premii motywacyjnej kwartalnej, która byłaby przyznawana za wysokie zaangażowanie pracownika przy realizacji zadań oraz brak absencji z tytułu choroby w okresie całego kwartału. Maksymalna wysokość premii kwartalnej wyniosłaby blisko 1 800,00 zł brutto, przy uzyskaniu przez pracownika 20% premii).

Straż Miejska straci samodzielność? 

- Mając na uwadze ustalenia przeprowadzone w trakcie przedmiotowych czynności audytowych, w zmniejszające się zatrudnienie w Straży w ostatnich latach - w ocenie audytora jednym z rozwiązań mogących mieć pozytywny wpływ na zwiększenie efektywności działalności Straży Miejskiej oraz zmniejszenie kosztów funkcjonowania Straży – jest umiejscowienie Straży Miejskiej w Tomaszowie Mazowieckim w strukturach Urzędu Miasta w Tomaszowie Mazowieckim. Przy takim rozwiązaniu niezbędna jest likwidacja jednostki budżetowej, jaką jest Straż Miejska, a następnie umiejscowienie jej w strukturach Urzędu Miasta. Zasady działania i organizacja wewnętrzna straży nie ulega zmianie. Straż w dalszym ciągu realizuje w ten sam sposób czynności wynikające z przepisów ustawy o strażach gminnych - znajdujemy wśród wniosków płynących z audytu.

Straż Miejska, jako samorządowa umundurowana formacja jest obecnie odrębną jednostką organizacyjną, gdzie pracodawcą jest Komendant Straży Miejskiej. W przypadku umiejscowienia jej w strukturach Urzędu Miasta, pracodawcą dla strażników byłby Prezydent.

Robert Urbański nie ma wątpliwości, że Straż Miejska stanowi dla mieszkańców miasta ważny element systemu zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. W jego opinii spełnia ona obecnie oczekiwania mieszkańców. Mając jednak na uwadze dalszy jej rozwój i zwiększenie efektywności realizacji zadań, rozważyć można zmianę zasad organizacyjnych.

Jasne zasady awansu

Tego między innymi domagają się strażnicy i ich związki zawodowe. Audyt wskazuje na konieczność wprowadzenie Regulaminie Straży Miejskiej zasad awansu strażników oraz uwzględnienia ich  w Regulaminie wynagradzania.
 
W ocenie audytora niezbędne jest też podjęcie działań mających na celu stałe pogłębianie wiedzy i podnoszenie kwalifikacji przez pracowników Straży Miejskiej. W ostatnich latach strażnicy z Tomaszowa uczestniczyli w kilku szkoleniach specjalistycznych. Wśród nich  dotyczące pobierania próbek odpadów paleniskowych w ramach prowadzenia czynności kontrolnych.  

Szkolenia powinny mieć na celu zwiększenia efektywności i skuteczności  poprzez podnoszenia wiedzy i kwalifikacji zawodowych. Audytor zachęca tez do wprowadzenia przepisów wewnętrznych, które powinny regulować zasady dokonywania okresowego sprawdzania stopnia posiadanej wiedzy i przygotowania do wykonywania nałożonych obowiązków.  

Jakie priorytety, jakie zadania 

Jak wynika z wcześniejszych ustaleń audytora wewnętrznego Straż Miejska w Tomaszowie Mazowieckim powinna zwiększyć swoje działania w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących gospodarki odpadami zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz zwiększenie kontroli/działań w zakresie przestrzegania Prawo ochrony środowiska. Ma to związek ze złą jakością powietrza na terenie miasta i powinno stanowić działanie priorytetowe. W tym zakresie wydaje się niezbędne zwiększenie ze strony kierownictwa Straży i samych strażników działań mających na celu zapewnienie funkcjonariuszom Straży przeszkolenia w zakresie prawidłowej realizacji zadań związanych z ochroną środowiska, w tym zadań ochroną powietrza przed emisją oraz gospodarką odpadami w zakresie obowiązków.

- Skuteczne i efektywne ciągłe szkolenie strażników pozwoli na zwiększenie prowadzonych już działań dotyczących zagadnień powiązanych z ochroną powietrza przed niską emisją (w tym sposobu pozbywania się gromadzonych odpadów przez właścicieli nieruchomości, w szczególności przestrzegania zakazu pozbywania się odpadów poprzez ich spalanie w domowych  -  czytamy 

W opinii audytora jednym z narzędzi wspomagających działania jednostki w realizacji postawionych celów, jest opracowanie przez Komendanta Straży Miejskiej analizy zagrożeń  na terenie miasta Tomaszowa Mazowieckiego oraz sporządzenie planu działań na okres, co najmniej 1 roku. Mając na celu przejrzystość wykonywanych działań oraz różnice występujące w poszczególnych dzielnicach, obszar miasta winien być podzielony na kilka rejonów, w których podejmowane będą działania uwzględniające występujące zagrożenia.

Analiza taka jest w szczególności podstawą do ustalenia przez kierownictwo jednostki zapotrzebowania na zasoby kadrowe niezbędne do wykonania celów postawionych przed Strażą Miejską oraz ustalenia priorytetów i kierunków działań Straży Miejskiej, rodzaju środków, jakie muszą być podjęte w celu wykonywania obowiązków w sposób, jak najbardziej adekwatny, efektywny i skuteczny, z uwzględnieniem uwag i oczekiwań mieszkańców.

 
Stwierdzić, więc należy, iż działania takiej jednostki, jaką jest Straż Miejska nie mogą polegać tylko na wykonywaniu zadań bieżących bez opracowania odpowiedniego planu działań i „pisemnej” analizy występujących zagrożeń.

W celu zwiększenia poczucia bezpieczeństwa mieszkańców oraz zaspokojenia rosnących potrzeb społecznych w zakresie utrzymania porządku i spokoju, celowe jest zwiększenie ilości patroli w dniach od poniedziałku do piątku w godzinach od 12:00 do 18:00.   Ważnym aspektem działania jest również współpraca z Policją, z którą Straż Miejska prowadzi dzisiaj wiele wspólnych działań w zakresie bezpieczeństwa i utrzymani porządku na terenie miasta.