2026: Rok Profilaktyki Zdrowotnej

Nowy rok, nowe nawyki – ale bez presji „wszystko naraz”

Na przełomie roku naturalnie podsumowujemy miniony czas i robimy plany na przyszłość. Chcemy żyć lepiej, mieć większy wpływ na swoje życie, czuć radość i sprawiać ją innym. Nic dziwnego, że najczęściej postanowienia noworoczne Polaków krążą wokół szeroko rozumianego zdrowia.

Z badań wynika, że na pierwszym miejscu stawiamy ogólną troskę o zdrowie fizyczne. Zaraz potem pojawia się aktywność fizyczna – planujemy, że zaczniemy się ruszać albo ruszać się więcej. Ważną pozycję wśród celów zajmuje też zdrowie psychiczne.

2026: Rok Profilaktyki Zdrowotnej

Sejm RP, ogłaszając rok 2026 Rokiem Profilaktyki Zdrowotnej, wyraził przekonanie, że wspólna odpowiedzialność za zdrowie – państwa, instytucji publicznych, samorządów, środowisk medycznych, organizacji społecznych i każdego obywatela – pozwoli budować zdrowsze, bardziej świadome społeczeństwo.

„Schudnę, rzucę palenie i chipsy…” – jak nie stracić zapału po trzech tygodniach?

Początek roku zawsze kusi wielkimi deklaracjami: zacznę biegać, ograniczę używki, w końcu zrobię badania. Tylko jak wyznaczyć cele, żeby były realne? I co zrobić, by zapał nie zgasł po kilku tygodniach?

Najlepiej zacząć od prostych zmian, które łatwo powtarzać. Bo nawyk nie powstaje „od ręki” – to proces. Warto zaplanować czas na jego wdrażanie, obserwować efekty i trzymać się konkretu: przygotować plan, odhaczać wykonane kroki i traktować to jak spokojną inwestycję w siebie, a nie wyścig.

Postanowienia, które naprawdę da się utrzymać

Zacznij od podstaw: sen, jedzenie, ruch, relacje i profilaktyka. Jeśli wybierzesz dwa–trzy obszary na start, łatwiej utrzymasz regularność.

Sen jest fundamentem regeneracji. Dobrym celem jest zasypianie i wstawanie o stałych porach oraz 7–9 godzin snu na dobę.

Zdrowe odżywianie zaczyna się na talerzu. Warto komponować posiłki tak, by dostarczać organizmowi wszystkich potrzebnych składników, bez rewolucji i bez „diety cud”. Pomocny może być bezpłatny portal Diety NFZ, gdzie znajdziesz tysiące przepisów na proste śniadania, obiady i desery, a także 19 planów żywieniowych – m.in. dla osób z nadwagą, otyłością, cukrzycą czy chorobą Hashimoto. Są też propozycje dla całej rodziny. Z portalu korzysta już 1,1 miliona Polek i Polaków – przede wszystkim kobiety. Najwięcej użytkowników jest w wieku 20–30 oraz około 40 lat, ale szybko rośnie także grupa aktywnych seniorów 60+.

Ruch działa nie tylko na ciało, ale i na stres. Łatwiej o regularność, kiedy wybierasz to, co po prostu lubisz: spacery, taniec, ćwiczenia w domu, rower. Jeśli „nie masz czasu”, możesz zwiększać codzienną spontaniczną aktywność fizyczną (NEAT) – czyli wszystko poza spaniem, jedzeniem i treningiem sportowym: schody zamiast windy, dłuższy spacer z psem, wysiadka przystanek wcześniej i dojście pieszo. Doniesienia naukowe wskazują, że taka aktywność pomaga zmniejszać nadmierną masę ciała lub utrzymać prawidłową, a także obniża ryzyko m.in. zespołu metabolicznego, chorób sercowo-naczyniowych czy cukrzycy typu 2.

Używki potrafią podcinać skrzydła najbardziej ambitnym planom. Warto rozważyć ograniczenie lub eliminację nikotyny, alkoholu, nadmiaru kofeiny i napojów energetycznych. W kontekście alkoholu podkreśla się, że nie ma dawki, którą można uznać za zdrową i bezpieczną.

Relacje to realna ochrona dla zdrowia psychicznego. Rodzina, przyjaciele, bliscy – im więcej dobrych więzi, tym lepiej. A jeśli pojawia się kryzys, warto szukać pomocy. W centrach zdrowia psychicznego i poradniach zdrowia psychicznego w województwie łódzkim pomoc jest dostępna bezpłatnie i bez skierowania. Działa też bezpłatna infolinia NFZ: 800 190 590.

Na koniec – profilaktyka. Dobry plan na rok to taki, który zawiera badania i konsultacje. Warto sprawdzić w „kalendarzu badań”, z jakich programów profilaktycznych i świadczeń powinieneś skorzystać.

Portale i aplikacje, które mogą ułatwić zmianę

W utrzymaniu zdrowych wyborów pomogą narzędzia NFZ.

Akademia NFZ to baza wiedzy o profilaktyce i prozdrowotnych nawykach. Na stronie akademia.nfz.gov.pl możesz zacząć od kalendarza badań profilaktycznych – po wpisaniu wieku i płci dowiesz się, jakie bezpłatne badania i wizyty warto zaplanować. Regularne kontrole zwiększają szansę na wczesne wykrycie wielu chorób i skuteczne leczenie.

MojeIKP to bezpłatna aplikacja dająca dostęp do kluczowych funkcjonalności Internetowego Konta Pacjenta. Możesz ustawić przypomnienia o codziennych lekach czy śledzić liczbę kroków – a regularność to przecież podstawa budowania nawyku.

Profilaktyka na dobry start: „Moje Zdrowie”

Nowy rok warto zacząć od kompleksowego przeglądu zdrowia. Narodowy Fundusz Zdrowia i Ministerstwo Zdrowia przygotowały program Moje Zdrowie. Jeśli masz 20 lat lub więcej, możesz wypełnić ankietę u lekarza POZ, na IKP albo w aplikacji mojeIKP. Lekarz wystawi skierowania na badania, a potem zaprosi na konsultację, by omówić wyniki. Dzięki kilkunastu bezpłatnym badaniom laboratoryjnym łatwiej upewnić się, że wszystko jest w porządku – albo zareagować, zanim problem się rozwinie.

Warto pamiętać także o badaniach przesiewowych, które mogą ratować życie: kolonoskopii dla osób w wieku 50–65 lat (także w znieczuleniu), czułym teście HPV HR dla kobiet w wieku 25–64 lata oraz mammografii dla kobiet w wieku 45–74 lata – badania te są dostępne bezpłatnie, bez skierowania i „od ręki”.

Kiosk profilaktyczny w Łodzi: szybkie pomiary i konsultacja

Z bezpłatnej analizy składu ciała można skorzystać codziennie w Łódzkim Oddziale Wojewódzkim NFZ w Łodzi przy ul. Targowej 35, w godzinach 8.00–15.30. W kiosku profilaktycznym można samodzielnie zmierzyć wzrost i wagę, skład ciała (m.in. poziom tkanki tłuszczowej i mięśniowej oraz zawartość wody w organizmie), ciśnienie tętnicze, saturację, temperaturę oraz siłę uścisku dłoni.

Po pomiarach otrzymasz informację o wskaźniku BMI (Body Mass Index), a wyniki można omówić z doradcą ds. profilaktyki. To okazja, by dostać dopasowaną do potrzeb „mapę” profilaktyki i dowiedzieć się, co robić, by poprawić wyniki i utrzymać je w dobrej formie przez cały rok.