Dziś w kraju i na świecie (poniedziałek, 16 lutego)

68 lat temu (1358 r.) w Sieradzu przywódca rycerskiej konfederacji wielkopolskiej Maciej Borkowic złożył przysięgę wierności królowi Kazimierzowi Wielkiemu. Dokument był pierwszym oficjalnym aktem prawnym, w którym pojawiło się słowo „Rzeczpospolita” na określenie Korony Królestwa Polskiego.

512 lat temu (1514 r.) urodził się Georg Joachim von Lauchen (zm. 1574), znany w Polsce jako Retyk – matematyk, astronom, lekarz. Był przyjacielem Mikołaja Kopernika i jednym z inicjatorów wydania jego dzieł.

361 lat temu (1665 r.) zmarł Stefan Czarniecki, jeden z najlepszych polskich wojskowych podczas potopu szwedzkiego, wsławił się, prowadząc wojnę podjazdową.

322 lata temu (1704 r.) pod egidą Szwecji zawiązana została konfederacja warszawska. Grupowała przeciwników króla Augusta II Mocnego i zwolenników Stanisława Leszczyńskiego.

295 lat temu (1731 r.) w Rzymie urodził się Marcello Bacciarelli (zm. 1818), włoski malarz, od 1766 r. na dworze króla Stanisława Augusta Poniatowskiego w Warszawie.

210 lat temu (1816 r.) w Kielcach z inicjatywy Stanisława Staszica założona została Szkoła Akademiczno-Górnicza.

129 lat temu (1897 r.) urodził się Jan Cybis – malarz, krytyk sztuki; nazywany „papieżem” kolorystów polskich, współtwórca Komitetu Paryskiego (tzw. kapiści), profesor ASP w Warszawie.

90 lat temu (1936 r.) w Morges w Szwajcarii w willi Ignacego Paderewskiego powołano Front Morges, którego celem było odsunięcie od władzy w Polsce sanacji; uczestniczyli m.in. Józef Haller, Władysław Sikorski i Wincenty Witos.

87 lat temu (1939 r.) w Starych Wasiliszkach koło Nowogródka urodził się Czesław Niemen (właśc. Czesław Wydrzycki) – jeden z najważniejszych polskich wokalistów i muzyków XX wieku; przeboje: „Sen o Warszawie”, „Pod papugami”, „Dziwny jest ten świat”. Zmarł w 2004 r.

39 lat temu (1987 r.) w Jerozolimie rozpoczął się proces Iwana Demjaniuka – strażnika w obozach zagłady w Treblince, nazywanego „Iwanem Groźnym”.

KALENDARIUM MUZYCZNE

1939, W Starych Wasiliszkach koło Nowogródka na świat przyszedł Czesław Niemen (właściwie Czesław Juliusz Wydrzycki), piosenkarz, kompozytor i multiinstrumentalista. Na początku kariery występował z zespołem Niebiesko-Czarni, później utworzył własną grupę Akwarele. W latach 70-tych pod szyldem Niemen Enigmatic podążył w kierunku awangardowej muzyki psychodelicznej. Jego piosenka “Dziwny jest ten świat” stała się hymnem młodzieży końca lat sześćdziesiątych. Niemen zmarł w styczniu 2004 roku.

1956, W Akron w stanie Ohio, urodził się James Ingram, amerykański wokalista, zdobywca dwóch nagród Grammy, znany głównie z przebojowych ballad takich jak “Somewhere Out There” z Lindą Ronstadt z 1987 roku czy “I Don’t Have The Heart” z roku 1990.

1958, W Krakowie urodził się Jerzy Styczyński, gitarzysta zespołu Dżem. Oprócz gry w macierzystej formacji współpracował także z Martyną Jakubowicz, grupą Chłopcy z Placu Broni. Cree oraz Harlem.

1961, Urodził się Andy Taylor, gitarzysta brytyjskiej grupy Duran Duran, która w połowie lat 80-tych umieściła na listach przebojów w całej Europie i USA ponad dwadzieścia utworów, między innymi “Is There Something I Should Know” i “The Reflex”. Współpracował także z Robertem Palmerem w formacji Power Station, która w 1985 roku zdobyła wysokie miejsca na listach piosenką “Some Like It Hot”.

1967, Petula Clark zdobyła pierwsze miejsce w Wielkiej Brytanii singlem z piosenką “This Is My Song”. Piosenkę skomponował Charlie Chaplin na potrzeby swojego filmu “Księżna z Hong Kongu”, lecz w obrazie została użyta jedynie w wersji instrumentalnej.

1970, W Bostonie urodził się Armand Van Helden, amerykański didżej i producent muzyki w stylu electro-house. Stworzył remiksy utworów takich wykonawców jak Katy Perry, Britney Spears, Daft Punk, Enrique Iglesias czy Sam Smith. Największy sukces odniósł w 1997 roku wydając remiks utworu Tori Amos “Professional Widow”.

1974, Bob Dylan rozpoczął pierwszy z czterech tygodni na szczycie amerykańskiej listy przebojów płytą “Planet Waves”. Album pierwotnie miał się nazywać “Ceremonies Of The Horsemen”, lecz Dylan postanowił zmienić tytuł dosłownie w ostatniej chwili, co opóźniło wydanie płyty o dwa tygodnie.

1982, Zespół The Jam zdobył pierwsze miejsce na liście w Wielkiej Brytanii piosenką “Town Called Malice”. Singiel pozostał tam przez trzy kolejne tygodnie. Paul Weller w jednym z wywiadów powiedział, że inspiracją do piosenki było jego rodzinne miasto Woking, gdzie spędził młodzieńcze lata.

1985, Piosenka “Careless Whisper” dotarła do pierwszego miejsca w USA. Na płycie jako wykonawca widniał zespół Wham! z udziałem George’a Michaela, co zwiastowało nadchodzącą solową karierę wokalisty. Ballada stała się hitem numer jeden w 25 krajach.

1985, Album “Born In The USA” Bruce’a Springsteena zdobył brytyjską listę przebojów. Siódma studyjna płyta muzyka stała się najbardziej kasowym albumem roku 1985 w USA i jednocześnie najbardziej udanym albumem Springsteena w całej jego karierze.

1991, Na pierwszym miejscu na Wyspach Brytyjskich znalazła się piosenka “Do The Bartman” w wykonaniu animowanej grupy The Simpsons. Piosenkę skomponowali Michael Jackson i Bryan Lorenand. Jackson, wielki fan serialu o Simpsonach, sam zaoferował producentom napisanie piosenki dla Barta i gościnny występ w programie.

KRAJ

Dziś formalnie ferie zimowe rozpoczynają uczniowie z województw: podkarpackiego, lubelskiego, wielkopolskiego, lubuskiego i śląskiego (do 1 marca).
Z kolei uczniowie z województw: dolnośląskiego, kujawsko-pomorskiego, łódzkiego, zachodniopomorskiego, małopolskiego i opolskiego wracają dziś z ferii do szkół.

#

W Teatrze Śląskim im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach odbędzie się dziś gala Nagrody im. Kazimierza Kutza. Wśród nominowanych: Monika Braun, Krzysztof Czyżewski, Ryszard Kaczmarek, Wojciech Smarzowski oraz duet Katarzyna Sobańska i Marcel Sławiński. Laureat otrzyma 50 tys. zł oraz statuetkę projektu Erwina Sówki; fundatorem jest Urząd Miasta Katowice. Kapituła przyzna też tytuł „Ambasadora Śląska”. Dotychczasowi laureaci: Anna Dymna (2021), Szczepan Twardoch (2022), Maja Kleczewska (2023), Agnieszka Holland (2024), Adam Michnik (2025).

ZAGRANICA

Sekretarz stanu USA Marco Rubio składa wizytę na Węgrzech; w programie rozmowy z premierem Viktorem Orbanem. W niedzielę Rubio był na Słowacji, gdzie z premierem Robertem Ficą rozmawiał m.in. o współpracy USA z Grupą Wyszehradzką.

SPORT

Na olimpijskich arenach uwaga kibiców m.in. na konkursie duetów w skokach narciarskich w Predazzo (skład: Kacper Tomasiak i Paweł Wąsek). Linda Weiszewski wystąpi w monobobie (trzeci ślizg) i będzie walczyć o awans do finału. W alpejskim slalomie – Michał Jasiczek, a w short tracku – Gabriela Topolska (ćwierćfinał na 1000 m).