Dziś w kraju i na świecie (czwartek, 19 lutego)

553 lata temu (1473 r.) w Toruniu urodził się Mikołaj Kopernik (zm. 1543 r.), astronom, autor traktatu „O obrotach sfer niebieskich”.

219 lat temu (1807 r.) liczący 1200 powstańców z Wielkopolski i Mazowsza oraz 500 żołnierzy regularnej armii oddział pod wodzą gen. Michała Sokolnickiego zaatakował w nocy z 18 na 19 lutego Słupsk, w celu zdławienia organizowanej tam pruskiej partyzantki. W walkach w mieście zginęło około 200 Polaków i 50 Prusaków.

214 lat temu (1812 r.) urodził się Zygmunt Krasiński, poeta, dramatopisarz, prozaik, filozof; autor „Nie-Boskiej komedii”, zaliczany w XIX wieku obok Juliusza Słowackiego i Adama Mickiewicza do trójki polskich wieszczów.

106 lat temu (1920 r.) powołany został Polski Komitet Plebiscytowy z siedzibą w Bytomiu, pod kierownictwem Wojciecha Korfantego.

105 lat temu (1921 r.) w Paryżu podpisano polsko-francuską umowę polityczną oraz ściśle tajną konwencję wojskową, która zobowiązywała oba kraje do współdziałania na wypadek napaści ze strony Niemiec.

82 lata temu (1944 r.) oddział UPA dokonał zbrodni na blisko 60 polskich mieszkańcach wsi Podkamień położonej w powiecie rohatyńskim województwa stanisławowskiego. Według meldunku UPA wielu Polaków nie zdołano zabić, gdyż znaleźli schronienie u miejscowych Ukraińców.

59 lat temu (1967 r.) w Warszawie zmarł Leonard Buczkowski (ur. 1900 r.), reżyser „Zakazanych piosenek” – pierwszego powojennego polskiego filmu fabularnego, „Skarbu” oraz „Przygody na Mariensztacie”, która była pierwszym polskim kolorowym filmem fabularnym.

16 lat temu (2010 r.) decyzją Międzynarodowej Unii Chemii Czystej i Stosowanej pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 112 otrzymał na cześć Mikołaja Kopernika nazwę copernicium.

9 lat temu (2017 r.) w Warszawie zmarła Danuta Szaflarska, aktorka znana z ról w filmach „Zakazane piosenki”, „Skarb”, „Pora umierać”, „Inny świat” oraz wielu ról teatralnych.

MUZYCZNE KALENDARIUM

1940, W Detroit na świat przyszedł Smokey Robinson, amerykański wokalista i kompozytor. Wraz z grupą The Miracles w 1970 roku zdobył pierwsze miejsce w USA i Wielkiej Brytanii piosenką “The Tears Of A Clown”. Jako solowy wykonawca odniósł sukces w 1981 roku singlem “Being With You”. W trakcie swojej ponad 50-letniej kariery skomponował ponad cztery tysiące piosenek.

1948, W Birmingham urodził się Tony Iommi, gitarzysta grupy Black Sabbath (założonej w 1968 roku), uważanej za jedną z najważniejszych w historii ciężkiego rocka. Mając 17 lat Iommi stracił w wypadku w stalowni opuszki dwóch palców prawej ręki i od tego czasu grał używając cieńszych strun i specjalnych naparstków.

1950, Urodził się Andy Powell, gitarzysta angielskiej progresywnej grupy Wishbone Ash, znanej najbardziej z płyty “Argus”, która w 1972 roku dotarła do trzeciego miejsca w Wielkiej Brytanii. Wishbone Ash była pierwszą grupą, która w instrumentarium wprowadziła dwie gitary prowadzące.

1950, W Hannoverze urodził się Francis Buchholz, gitarzysta basowy niemieckiej grupy Scorpions. W zespole grał przez osiemnaście lat – od płyty “Fly To The Rainbow” po album “Crazy World”. Współpracował również z Michaelem Schenkerem w jego zespole Michael Schenker Group.

1957, Urodził się Falco (właściwie Johann Holzel), austriacki wokalista i kompozytor, pierwszy wykonawca z Austrii, któremu udało się umieścić singiel na szczycie list po obu stronach Atlantyku – była to kompozycja “Rock Me Amadeus” z 1986 roku. Falco zginął w wypadku samochodowym na Dominikanie w lutym 1998 roku.

1963, W Londynie na świat przyszedł Seal (właściwie Seal Henry Samuel), brytyjski wokalista nigeryjsko-brazylijskiego pochodzenia. Trzykrotny zdobywca nagrody Grammy zasłynął utworami “Killer” (nagranym z Adamskim), “Crazy” z 1989 roku, “Kiss From A Rose” z 1994 roku. Jego debiutancka płyta spędziła 65 tygodni w brytyjskim zestawieniu najlepszych albumów.

1972, Harry Nilsson rozpoczął pierwszy z czterech tygodni na szczycie amerykańskiej listy własną wersją piosenki “Without You” z repertuaru grupy Badfinger, pierwotnie wydanej na płycie “No Dice”. Kompozycja była nagrywana przez całą rzeszę wykonawców – doliczono się 180 różnych wykonań – z których wersje Nilssona i Mariah Carey okazały się bestsellerami.

1975, W Żywcu urodzili się bracia Łukasz i Paweł Golcowie – absolwenci Akademii Muzycznej w Katowicach, liderzy grupy Golec uOrkiestra, grającej muzykę popową z wyraźnymi etnicznymi wpływami muzyki góralskiej, ale też jazzu i rock and rolla. Grupa wylansowała takie przeboje jak “Lornetka”, “Crazy Is My Life”, “Słodycze” czy “Ściernisko”.

1977, Leo Sayer jedyny raz zdobył pierwsze miejsce w Wielkiej Brytanii piosenką autorstwa Alberta Hammonda i Carole Bayer-Sager zatytułowaną “When I Need You”. Utwór był też szczęśliwym wyborem dla Celine Dion i Cliffa Richarda, których wersje okazały się równie przebojowe.

1977, Zespół Manfred Mann’s Earth Band zdobył pierwsze miejsce w USA swoją wersją piosenki Bruce’a Springsteena “Blinded By The Light”. Kompozycja pierwotnie była pierwszym singlem z debiutanckiej płyty Springsteena “Greetings from Asbury Park N.J.”.

1980, W Londynie w wieku 33 lat zmarł Bon Scott, wokalista australijskiej grupy AC/DC, znanej z takich płyt jak “High Voltage”, “Let There Be Rock” czy “Highway To Hell”. Koroner jako przyczynę śmierci podał zatrucie alkoholem i zadławienie się wymiocinami.

1983, Zespół Kajagoogoo z wokalistą Limahlem na czele umieścił na szczycie brytyjskiej listy swoją kompozycję “Too Shy”. Piosenka stała się przebojem w wielu krajach europejskich, m.in. w Niemczech, Szwecji, Austrii i Holandii. Później grupa jeszcze trzykrotnie wprowadzała swoje single do Top 40.

1994, Mariah Carey zdobyła szczyt listy w Wielkiej Brytanii swoją wersją piosenki “Without You” równo 22 lata po sukcesie Harry’ego Nilssona. Nilsson nie doczekał tego wydarzenia – zmarł na atak serca tydzień przed wydaniem singla przez Carey. Utwór stał się największym europejskim hitem wokalistki.

1995, Na plaży w meksykańskim Cancun perkusista rockowej formacji Motley Crue, Tommy Lee, poślubił modelkę i aktorkę Pamelę Anderson. Anderson i Lee pobrali się zaledwie cztery dni po opublikowaniu w sieci skradzionej sex taśmy z ich udziałem. Para pozwała firmę rozprowadzającą nagranie, po czym przystała na prawną ugodę. Kwoty nie ujawniono. Para rozeszła się trzy lata później.

1996, Podczas ceremonii wręczenia nagród Brit w Londynie wokalista grupy Pulp, Jarvis Cocker, zdegustowany zachowaniem Michaela Jacksona, przerwał występ króla popu. Cocker powiedział później w wywiadach, że zdenerwowało go pozowanie Jacksona na Mesjasza.

2000, Po ciężkiej chorobie spowodowanej nieżytem wątroby zmarł Robert Buck, gitarzysta amerykańskiej formacji 10.000 Maniacs. Ta alternatywna grupa zasłynęła takimi płytami jak “In My Tribe” (1987), “Blind Man’s Zoo” (1989) czy “Our Time In Eden”.

KRAJ

Dziś o godz. 10 Senat wznowi obrady. Senatorowie w bloku głosowań na zakończenie obrad zdecydują o rozpatrzonych ustawach, w tym m.in. o ustawie wdrażającej unijny program dozbrajania SAFE.

W ramach tego programu polski rząd będzie mógł skorzystać z ok. 43,7 mld euro w postaci korzystnie oprocentowanych pożyczek i wydać je na inwestycje w obronność. Według deklaracji rządu ponad 80 proc. pieniędzy ma zostać wydane w polskim przemyśle zbrojeniowym. Celem SAFE jest jak najszybsze wzmocnienie obronności państw UE, poprzez zakupy sprzętu przede wszystkim w europejskim przemyśle. Instrument zaprojektowany jest tak, by finansować stosunkowo krótkoterminowe projekty, trwające maksymalnie do 2030 roku.

Podczas środowej debaty nad ustawą senator Wojciech Skurkiewicz (PiS) zgłosił do niej 12 poprawek. Jak podkreślił w rozmowie z PAP, są one niemal w całości tożsame z tymi, które Prawo i Sprawiedliwość zgłosiło podczas debaty w Sejmie. Poprawkami dziś rano zajmą się połączone komisje obrony narodowej oraz budżetu i finansów publicznych.

Wcześniej Senat zajmie się nowelizacją niektórych ustaw w celu ochrony polskiego rolnictwa, która o kolejne 10 lat, czyli do 2036 roku, wydłuża czas, w którym wstrzymana będzie sprzedaż ziemi rolnej z państwowego zasobu. Odbędzie się też debata nad nowelą Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, zgodnie z którą podmioty, które prowadzą szkoły doktorskie, będą mogły z własnych środków przyznawać zapomogi doktorantom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej.

#

Dziś rano na terenie poligonu Wojskowego Instytutu Technicznego Uzbrojenia w Zielonce premier Donald Tusk, wicepremier, szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz oraz wiceszef MON Cezary Tomczyk będą obserwowali Otwarte Testy Bezzałogowych Systemów Uzbrojenia.

Podczas wydarzenia będzie można zobaczyć testy dronów, systemów antydronowych i rozwiązań autonomicznych, w tym testy systemu antydronowego SAN, który według planów ma być w 90 proc. finansowany ze środków europejskich w ramach programu SAFE.

Podczas testów w powietrzu pojawią się też m.in. drony Szerszeń, DragonFly i BSP Wizjer, a na ziemi zrobotyzowane platformy lądowe, takie jak bezzałogowy system „Bluszcz”, oraz bezzałogowe platformy lądowe Kuna i Hunter.

#

Dziś świętowany jest Dzień Nauki Polskiej. Data nie jest przypadkowa – 19 lutego przypada rocznica urodzin Mikołaja Kopernika. Słynny astronom, lekarz, prawnik, ekonomista i kartograf, autor dzieła „O obrotach sfer niebieskich”, urodził się dokładnie 553 lata temu, 19 lutego 1473 r. w Toruniu.

Ustanowione w 2020 r. święto ma upamiętniać historyczne dokonania polskich naukowców i stanowić wyraz uznania dla obecnie pracujących. Ma też inspirować do pójścia w ślady rodzimych badaczy i wzmacniać zainteresowanie nauką.

W uzasadnieniu ustawy o Dniu Nauki Polskiej wśród najwybitniejszych rodzimych naukowców wskazano również: Jana Heweliusza, Ignacego Łukasiewicza, Karola Olszewskiego, Zygmunta Wróblewskiego, Marię Skłodowską-Curie, Henryka Arctowskiego, Ludwika Hirszfelda, Jana Czochralskiego i Stefana Banacha.

Według najnowszych danych w Polsce działają obecnie 574 jednostki naukowe – uczelnie, instytucje i federacje. Wśród największych bolączek nauki w Polsce najczęściej wymieniane jest jej niedofinansowanie.

#

Sąd Okręgowy w Katowicach ma się dziś zająć sprawą zadośćuczynienia za aresztowanie Roberta J., prawomocnie uniewinnionego w głośnym procesie dotyczącym zabójstwa studentki Katarzyny Z., określanym jako tzw. sprawa Skóry. Fragmenty ciała ofiary pod koniec lat 90. wyłowiono z Wisły.

Pełnomocnik Roberta J. w złożonym wniosku domaga się ponad 22,5 mln zł rekompensaty za niesłuszne kilkuletnie aresztowanie. Sprawa została przekazana do Katowic, bo wyrok uniewinniający wydał Sąd Apelacyjny w Krakowie, a stroną postępowania jest Skarb Państwa reprezentowany przez prezesa tego sądu.

Sprawa „Skóry” jest uważana za jedną z największych zagadek polskiej kryminalistyki. Dotyczyła morderstwa 23-letniej Katarzyny Z., której fragmenty skóry i innych części ciała pod koniec lat 90. wyłowiono z Wisły. W 2022 r. Sąd Okręgowy w Krakowie uznał, że Robert J. zabił młodą kobietę i zbezcześcił jej zwłoki, a następnie wyrzucił jej szczątki do rzeki. Skazał go za to na dożywocie.

Sąd Apelacyjny w Krakowie w październiku 2024 r. uniewinnił mężczyznę, zastrzegając, że nie ma przekonania ani o winie, ani o niewinności Roberta J. Zastosował zasadę procesu karnego, wedle której nieusuwalne wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść oskarżonego.

ZAGRANICA

W Waszyngtonie odbędzie się dziś posiedzenie inauguracyjne Rady Pokoju, zaproponowanej przez prezydenta USA Donalda Trumpa w celu nadzorowania drugiej fazy jego planu pokojowego, obejmującej demilitaryzację i odbudowę Strefy Gazy. Dotychczas udział swoich przedstawicieli potwierdziło około 20 państw, a zaproszenia wystosowano do około 60 krajów. Na spotkaniu w Waszyngtonie zaplanowano dyskusję nad planem odbudowy Strefy Gazy oraz ujawnienie przez Trumpa szczegółów dotyczących programu pomocowego dla tego terytorium o wartości 5 mld dolarów. Inicjatywa powołania do życia Rady Pokoju budzi kontrowersje oraz obawy, że jest tworzona jako alternatywa wobec ONZ. Z Polski w spotkaniu udział weźmie reprezentujący prezydenta Karola Nawrockiego, szef Biura Polityki Międzynarodowej Marcin Przydacz.

#

Dziś w Seulu zapadnie wyrok w procesie byłego prezydenta Korei Południowej Jun Suk Jeola w sprawie próby wprowadzenia stanu wojennego 3 grudnia 2024 roku. Jun stanął przed sądem pod zarzutem m.in. kierowania zamachem stanu, za co grozi kara śmierci. Takiego wymiaru kary domaga się prokuratura. W połowie stycznia Jun został skazany na 5 lat pozbawienia wolności za wykorzystywanie funkcjonariuszy ochrony prezydenckiej do zablokowania swojego aresztowania oraz nadużycia przy wprowadzaniu stanu wojennego pod koniec 2024 roku.

SPORT

Dziś na olimpijskich arenach we Włoszech zaprezentuje się kilkoro reprezentantów Polski. W biegu panczenistów na 1500 m wystąpi Władimir Semirunnij, srebrny medalista tych igrzysk na dystansie 10 000 m. Do sprintu drużynowego w kombinacji norweskiej zgłoszeni są Kacper Jarząbek i Miłosz Krzempek. W debiutującym w programie igrzysk skialpinizmie zaprezentują się Iwona Januszyk i Jan Elantkowski. Wieczorem odbędzie się program dowolny solistek w łyżwiarstwie figurowym z udziałem Jekateriny Kurakowej.