Dziś w kraju i na świecie (poniedziałek, 2 marca)

KALENDARIUIM  HISTORYCZNE

693 lata temu (1333 r.) w Krakowie zmarł Władysław I Łokietek, król Polski od 1320 r.;

162 lata temu (1864 r.) car Aleksander II ogłosił uwłaszczenie chłopów w Królestwie Polskim;

127 lat temu (1899 r.) w Limie zmarł Ernest Malinowski (ur. 1818), inżynier, ekspert budownictwa kolejowego, projektant Transandyjskiej Linii Kolejowej w Peru, jednej z najwyżej położonych linii kolejowych świata;

105 lat temu (1921 r.) we Lwowie urodził się Kazimierz Górski, piłkarz, trener; w latach 1970–1976 selekcjoner reprezentacji Polski; prowadzona przez niego drużyna narodowa zajęła trzecie miejsce na mistrzostwach świata w RFN w 1974 r., zdobyła złoty medal olimpijski w Monachium (1972) oraz srebrny na igrzyskach w Montrealu (1976); w latach 1991–1995 prezes PZPN. Zmarł w 2006 r.;

87 lat temu (1939 r.) włoski kardynał Eugenio Pacelli wybrany został papieżem; przyjął imię Piusa XII;

86 lat temu (1940 r.) w Warszawie urodził się Andrzej Korzyński, kompozytor, aranżer, pianista, autor muzyki do filmów „Wszystko na sprzedaż”, „Człowiek z marmuru”, „Na srebrnym globie”, „Akademia pana Kleksa”, „Wielki Szu”, kompozytor wielu popularnych przebojów m.in. „Żółte kalendarze”, „Do łezki łezka”. Zmarł w 2022 r.

71 lat temu (1955 r.) Polska została członkiem Unii Europejskich Związków Piłkarskich (UEFA).

67 lat temu (1959 r.) w Warszawie zmarł Wilam Horzyca (ur. 1889), reżyser teatralny, tłumacz, krytyk, redaktor pisma „Droga”, członek grupy artystycznej „Skamander”, w latach 1930–35 poseł na Sejm RP z ramienia BBWR;

66 lat temu (1960 r.) w Malborku zmarł Stanisław Taczak (ur. 1874), pierwszy dowódca Powstania Wielkopolskiego, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, generał WP; podczas II wojny światowej w niemieckich obozach jenieckich;

46 lat temu (1980 r.) w Warszawie zmarł Jarosław Iwaszkiewicz (ur. 1894), poeta, prozaik, dramatopisarz, tłumacz i eseista; współtwórca poetyckiej grupy Skamander, autor m.in. powieści „Sława i chwała”, „Czerwone tarcze”, „Kochankowie z Marony”, opowiadań „Panny z Wilka”, „Brzezina” oraz licznych wierszy, listów, wspomnień i biografii muzyków. W PRL wieloletni prezes Związku Literatów Polskich;

37 lat temu (1989 r.) rozpoczęła się druga tura rozmów w Magdalence pomiędzy przedstawicielami władz PRL a NSZZ „Solidarność”;

33 lata temu (1993 r.) w Warszawie zarejestrowano Fundację „Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy”.

KALENDARIUM MUZYCZNE

1940, W Warszawie urodził się Andrzej Korzyński, kompozytor teatralny i filmowy. Oprócz muzyki do filmów takich jak “Wszystko na sprzedaż”, “Człowiek z marmuru” czy “Wielki Szu”, Korzyński pisał też piosenki – między innymi “Żółte kalendarze” dla Piotra Szczepanika, przebój Ireny Jarockiej “Motylem jestem”, “Do łezki łezka” Maryli Rodowicz czy “Domek bez adresu” z repertuaru Czesława Niemena. Jest też autorem słów hitu disco polo “Mydełko Fa”.

1943, W Nowym Jorku na świat przyszedł Lou Reed, wokalista rockowy i gitarzysta, lider awangardowej grupy Velvet Underground. Jako solowy wykonawca wprowadził na listy przebojów utwory “Walk On The Wildside” (1973) oraz “Perfect Day” (1997). Reed zmarł w październiku 2013 roku z powodu powikłań po przeszczepie wątroby.

1948, Urodził się Rory Gallagher, irlandzki gitarzysta bluesrockowy, przez wielu uznawany za prekursora hard rocka oraz grunge’u. Lider grupy Taste, współpracował z wieloma uznanymi artystami gatunku między innymi z Muddy Watersem, Van Morrisonem, Erikiem Claptonem, Jimmy Page’m i Jerry Lee Lewisem. Gallagher sprzedał ponad 30 milionów płyt. Zmarł w czerwcu 1995 roku.

1950, Urodziła się Karen Carpenter, wokalistka i perkusistka, połowa rodzinnego duetu The Carpenters. Posiadająca ciekawy, ciepły głos Karen zaśpiewała w takich przebojach The Carpenters jak “(They Long To Be) Close To You”, “Yesterday Once More” i “Please Mr. Postman”. Cierpiała na mało wówczas znaną i rozpoznaną anoreksję. Zmarła w lutym 1983 roku.

1955, Bo Diddley zakończył pierwszą sesję nagraniową w studiach wytwórni Universal w Chicago. W trakcie nagrań Diddley zarejestrował utwór “Bo Diddley”, który w czerwcu tego samego roku dotarł na szczyt listy z muzyką R&B.

1958, Urodził się Janusz Niekrasz, gitarzysta basowy, członek rockowego zespołu TSA oraz TSA-Evolution. Niekrasz udzielał się również w formacjach Blues Power i własnym projekcie Janusz Niekrasz Band.

1962, W New Jersey na świat przyszedł Jon Bon Jovi (właściwie John Francis Bongiovi), wokalista i lider grupy Bon Jovi znanej z takich hitów jak “Blaze Of Glory”, “Livin’ On A Prayer” czy “It’s My Life”. Ze swoją grupą John Bon Jovi sprzedał ponad 130 milionów płyt na całym świecie. Zagrał też w kilku filmach filmach między innymi “Księżyc i Valentino”, “Gwiazdor”, “Nie patrz wstecz” oraz serialach “Seks w wielkim mieście” i “Ally McBeal”.

1967, Engelbert Humperdinck umieścił na pierwszym miejscu brytyjskiej listy przebojów kompozycję “Release Me” spychając na miejsce drugie singiel Beatlesów z piosenkami “Strawberry Fields Forever” i “Penny Lane”. Był to pierwszy wielki hit Humperdincka – na liście spędził 56 tygodni, z czego sześć na szczycie zestawienia.

1974, Pochodzący z kanadyjskiego miasta Winnipeg Terry Jacks rozpoczął pierwszy z trzech tygodni przewodzenia na liście przebojów w USA piosenką “Seasons In The Sun”. Piosenka była przeróbką kompozycji “Le moribond” z 1965 roku, napisanej przez Jacquesa Brela, angielskie słowa napisał Rod McKuen. “Seasons In The Sun” stała się też przebojem numer jeden w Wielkiej Brytanii.

1977, Urodził się Chris Martin, wokalista i pianista, lider formacji Coldplay, która w roku 2000 zdobyła wielką popularność debiutanckim krążkiem “Parachutes” i singlem “Yellow”. Od tamtej pory grupa stała się jednym z najbardziej wpływowych brytyjskich zespołów, z takimi przebojowymi płytami w kolekcji jak “A Rush Of Blood To The Head”, “Viva la Vida Or Death And All His Friends” czy “Mylo Xyloto”. W 2003 roku Martin poślubił amerykańską aktorkę Gwyneth Paltrow. Po dziesięciu latach małżeństwa ogłosili separację.

1985, Grupa Wham! wprowadziła na pierwsze miejsce amerykańskiej listy przebojów płytę “Make It Big”. Płyta zawierała takie hity duetu jak “Wake Me Up Before You Go-Go”, “Everything She Wants”, “Freedom” i “Careless Whisper”. Łącznie w USA sprzedano ponad 5 milionów egzemplarzy krążka.

1991, Francuski wokalista Serge Gainsbourg zmarł na atak serca. Gainsbourg, głównie autor muzyki filmowej, wsławił się także kontrowersyjnym utworem “Je t’aime… Moi non plus” z 1969 roku nagranym w duecie z aktorką Jane Birkin.

1996, Singiel z piosenką “Don’t Look Back In Anger” grupy Oasis dotarł do pierwszego miejsca na brytyjskiej liście przebojów. Pochodzący z albumu “What’s The Story Morning Glory” był pierwszym singlem, na którym główne partie wokalne wykonywał nie Liam Gallagher, lecz jego brat Noel.

1999, Po długiej walce z rakiem piersi w wieku 59 lat zmarła Dusty Springfield, brytyjska wokalistka, która w trakcie swojej kariery wprowadziła kilkanaście utworów do ścisłej czołówki list przebojów po obu stronach Oceanu Atlantyckiego, między innymi “I Only Want To Be With You”, “You Don’t Have To Say You Love Me” czy “What Have I Done to Deserve This?” nagrany z zespołem Pet Shop Boys.

2003, Christina Aguilera rozpoczęła pierwszy z dwóch tygodni na pierwszym miejscu listy na Wyspach Brytyjskich piosenką “Beautiful” autorstwa Lindy Perry. Kompozycja ta dała wokalistce nagrodę Grammy w kategorii “najlepsze żeńskie wykonanie piosenki w stylu pop”.

2008, W Toronto na raka płuc zmarł Jeff Healey, gitarzysta blues-rockowy. Healey współpracował z wieloma artystami takimi jak Stevie Ray Vaughan, Buddy Guy, B.B. King, ZZ Top i Eric Clapton. Niewidomy od dziecka grał na gitarze trzymając ją na kolanach. Nagrał takie albumy jak “See The Light”, “Hell To Pay” i “Feel This”. W późniejszych latach kariery zajął się jazzem i prowadził radiowy program poświęcony właśnie temu gatunkowi.

KRAJ

Prezydent Karol Nawrocki weźmie dziś udział w XI Europejskim Kongresie Samorządów w Mikołajkach (woj. warmińsko-mazurskie). Spotkanie z prezydentem i rozmowę pt. „Cel: lepsza Polska” zapowiedziano na godz. 15.30.

Tegoroczny kongres odbywa się pod hasłem „Samorząd w czasach niepewności - lokalne odpowiedzi na globalne wyzwania”. W dwudniowym programie jest ok. 250 wydarzeń: sesji plenarnych, paneli dyskusyjnych, debat, warsztatów i spotkań autorskich. Ma uczestniczyć w nich ponad 3 tys. osób - samorządowców, przedstawicieli administracji centralnej i lokalnej, NGO, świata polityki, gospodarki, nauki i mediów.

Kongres, który jest - według organizatorów - największą międzynarodową konferencją samorządową w Polsce, potrwa do wtorku.(PAP)

# #

W poniedziałek Główny Urząd Statystyczny przedstawi dane dotyczące wzrostu gospodarczego Polski w IV kwartale 2025 r. We wstępnym szacunku, opublikowanym w połowie lutego, GUS podał, że PKB wzrósł o 4 proc. rok do roku i o 1 proc. w ujęciu kwartał do kwartału. Wzrost za III kwartał ub.r. wynosił 3,8 proc. rdr.

# #

Skończyły się ferie zimowe w tym roku. Dziś do szkół wracają uczniowie w województw: podkarpackiego, lubelskiego, wielkopolskiego, lubuskiego i śląskiego, którzy w tym roku mieli przerwę w nauce jako ostatni w kraju. W pozostałych województwach ferie zakończyły się dwa lub cztery tygodnie temu.

Terminy ferii zimowych w poszczególnych województwach ogłasza minister edukacji na podstawie rozporządzenia w sprawie organizacji roku szkolnego. W tym roku po raz pierwszy ferie były w trzech terminach - między 19 styczna a 1 marca - a nie w czterech, jak w latach poprzednich. (PAP)

ZAGRANICA

Trzeci dzień operacji wojskowej Izraela i USA przeciwko Iranowi. Prezydent USA Donald Trump poinformował w niedzielę, że dotychczas zginęło 48 przedstawicieli najwyższych władz Iranu, w tym ajatollah Ali Chamenei. Trump ocenił, że operacja "przebiega bardzo dobrze" i "szybciej niż planowano". W odpowiedzi na sobotni atak ze strony USA i Izraela, irańskie rakiety i drony zaatakowały amerykańskie bazy w Kuwejcie, Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Katarze i Bahrajnie, a także Izrael. W ostrzale ucierpiały również cztery lotniska cywilne w Kuwejcie, Dubaju, Abu Zabi i Katarze. Dowództwo Centralne USA (CENTCOM) przekazało w niedzielę, że podczas operacji „Epicka Furia” zginęło trzech amerykańskich żołnierzy, a pięciu zostało poważnie rannych.

#

W związku z sytuacją w Iranie, w Brukseli zbierze się kolegium komisarzy ds. bezpieczeństwa, specjalny format posiedzeń 27-osobowego kierownictwa Komisji Europejskiej poświęcony bezpieczeństwu.

#

Kanclerz Niemiec Friedrich Merz rozpoczyna wizytę w USA. Dziś zostanie przyjęty w Białym Domu przez prezydenta USA Donalda Trumpa. Zapowiedział już, że w rozmowie z Trumpem poruszy temat ataku na Iran. Z kolei rzecznik niemieckiego rządu Sebastian Hille przekazał, że przywódcy mają rozmawiać o kwestiach związanych m.in. z bezpieczeństwem i handlem. Wśród spodziewanych tematów rozmów Hille wymienił relacje dwustronne, bezpieczeństwo oraz sprawy handlowe. Merz ma także zdać Trumpowi relację ze swojej niedawnej wizyty w Chinach. Będzie to drugie spotkanie Merza jako kanclerza z Trumpem w Białym Domu w takim formacie. Do pierwszego doszło na początku czerwca ubiegłego roku, miesiąc po zaprzysiężeniu lidera chadeków na szefa niemieckiego rządu.

#

Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (MAEA) zwołała na poniedziałek na wniosek Rosji nadzwyczajne posiedzenie Rady Gubernatorów MAEA w Wiedniu. Będzie ono dotyczyć „kwestii związanych z atakami militarnymi Stanów Zjednoczonych i Izraela na terytorium Islamskiej Republiki Iranu” – podano w komunikacie. Izrael i USA od soboty atakują Iran, a ten odpowiada uderzeniami w Izrael i amerykańskie bazy w regionie.

#

W bazie wojskowej Ile Longue w Bretanii odbędzie się wystąpienie prezydenta Emmanuela Macrona dotyczące francuskiej strategii odstraszania nuklearnego. Będzie to drugie programowe przemówienie Macrona na ten temat; poprzednie wygłosił w 2020 roku, podczas pierwszej kadencji. W 2025 r. Macron zaproponował debatę strategiczną na temat ochrony, poprzez francuskie odstraszanie nuklearne, partnerów Paryża na kontynencie europejskim. Francuski prezydent zastrzega, że decyzje dotyczące tej broni pozostaną wyłączną domeną Paryża, ale powołuje się na szeroki zasięg pojęcia "żywotnych interesów" Francji, o których jest mowa w doktrynie nuklearnej tego kraju.

#

Wicepremier, minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz złoży wizytę w Waszyngtonie. Weźmie on udział w Białym Domu w ceremonii pośmiertnego odznaczenia sierżanta Michaela Ollisa Medalem Honoru przez prezydenta USA Donalda Trumpa. 24-letni Ollis zginął w 2013 r. w Afganistanie, kiedy zasłonił ciałem rannego żołnierza z Polski. W uroczystości weźmie też udział kapitan Karol Cierpica, któremu Ollis uratował życie.

#

Pierwsza dama Stanów Zjednoczonych Melania Trump będzie przewodniczyć obradom Rady Bezpieczeństwa ONZ w Nowym Jorku. Żona prezydenta Donalda Trumpa przejdzie w ten sposób do historii, ponieważ tej funkcji nie sprawowała nigdy wcześniej małżonka głowy państwa. Rzecznik sekretarza generalnego ONZ Stephane Dujarric potwierdził, że „będzie to pierwszy raz, kiedy pierwsza dama lub pierwszy dżentelmen” przejmie w tej instytucji taką funkcję. W trakcie drugiej kadencji prezydenckiej Donalda Trumpa Melania Trump zaangażowała się w wysiłki na rzecz powrotu do ojczyzny tysięcy ukraińskich dzieci, które Rosja przymusowo deportowała na swoje terytorium. 2 marca USA przejmą na miesiąc rotacyjne przewodnictwo w Radzie Bezpieczeństwa od Wielkiej Brytanii. Funkcję tę sprawuje kolejno każdy z 15 krajów reprezentowanych w Radzie Bezpieczeństwa.

#

Minister rolnictwa Stefan Krajewski weźmie udział w Globalnym Forum Żywności 2026 w Brukseli, które będzie odbywać się pod hasłem „Przywrócenie europejskich fundamentów”. Podczas spotkania, które zgromadzi decydentów UE, ministrów, posłów do Parlamentu Europejskiego, liderów branży i przedstawicieli rolnictwa, omówione zostanie m.in. to, jak mechanizmy UE mogą wzmacniać produkcję rolną w całej Europie.