Kalendarium historyczne. Od Mieszka II po wybory czasu pandemii
Upadek i powrót króla
992 lata temu, w 1034 roku, zmarł Mieszko II Lambert, drugi koronowany król Polski, syn Bolesława Chrobrego. Jego panowanie przypadło na jeden z najbardziej burzliwych okresów wczesnego państwa Piastów. Po utracie władzy w 1031 roku na rzecz Bezpryma wrócił na tron rok później, jednak musiał uznać zwierzchnictwo cesarza i zrzec się królewskiej korony. Historycy wskazują, że jego śmierć otworzyła drogę do kryzysu monarchii piastowskiej i tzw. reakcji pogańskiej, która zachwiała fundamentami młodego państwa.
Królowa dwóch Wazów
359 lat temu, w 1667 roku, w Warszawie zmarła Ludwika Maria Gonzaga, jedna z najbardziej wpływowych kobiet XVII-wiecznej Rzeczypospolitej. Francuska arystokratka najpierw poślubiła króla Władysława IV Wazę, a po jego śmierci – jego brata Jana Kazimierza. W epoce szlacheckiej demokracji próbowała wzmacniać władzę królewską, co budziło gwałtowne spory polityczne. Była również mecenasem kultury i promotorką francuskich wpływów nad Wisłą.
Pierwszy lot balonem nad Warszawą
237 lat temu mieszkańcy Warszawy przecierali oczy ze zdumienia. W 1789 roku przy Nowym Świecie wzbił się w powietrze pierwszy w Polsce balon z pasażerami. Pilotował go słynny francuski aeronauta Jean Pierre Blanchard. Lot trwał 45 minut, a balon wylądował na terenach dzisiejszej Białołęki. Był to czas, gdy Europa żyła fascynacją nauką i wynalazkami – kilka miesięcy przed wybuchem rewolucji francuskiej podobne pokazy gromadziły tłumy niczym współczesne starty rakiet kosmicznych.
Człowiek, który budował polskie finanse
180 lat temu w Petersburgu zmarł książę Franciszek Ksawery Drucki-Lubecki, minister skarbu Królestwa Polskiego. To on stworzył podwaliny nowoczesnych polskich finansów publicznych. Był inicjatorem powstania Banku Polskiego i Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego. Historycy gospodarki porównują jego działania do późniejszych reform Eugeniusza Kwiatkowskiego z okresu II Rzeczypospolitej.
Rząd Witosa i cień zamachu majowego
Dokładnie sto lat temu, w 1926 roku, po raz trzeci premierem został Wincenty Witos, przywódca ruchu ludowego. Utworzony przez niego rząd przetrwał jednak zaledwie kilka dni. Cztery dni później doszło do przewrotu majowego Józefa Piłsudskiego – jednego z najbardziej dramatycznych momentów w historii II RP. Walki uliczne w Warszawie pochłonęły kilkaset ofiar i na trwałe zmieniły polską scenę polityczną.
Churchill i czas wojny
86 lat temu, w 1940 roku, w Wielkiej Brytanii powołano rząd jedności narodowej z Winstonem Churchillem na czele. Europa płonęła już wojną, a słynne przemówienia Churchilla – „blood, toil, tears and sweat” – stały się symbolem oporu wobec III Rzeszy.
Głos Wrocławia i „Studia 202”
34 lata temu zmarł Andrzej Waligórski – poeta, satyryk i legenda Polskiego Radia Wrocław. Był współtwórcą kabaretu „Elita” i kultowego „Studia 202”, audycji, która dla wielu Polaków PRL-u była oddechem wolności i inteligentnego humoru.
„Pułkownik Kwiatkowski” i kino Kutza
30 lat temu odbyła się premiera filmu „Pułkownik Kwiatkowski” w reżyserii Kazimierza Kutza. Film z Markiem Kondratem w roli głównej opowiadał o powojennej Polsce pełnej absurdów, strachu i politycznych napięć, ale robił to z ironią przypominającą najlepsze tradycje polskiej szkoły filmowej.
Wybory, które zapisały się w historii
11 lat temu Polacy ruszyli do urn w pierwszej turze wyborów prezydenckich. Do drugiej tury przeszli Andrzej Duda i urzędujący prezydent Bronisław Komorowski. Był to początek jednej z największych politycznych zmian ostatnich dekad.
Sześć lat temu, w 2020 roku, z powodu epidemii koronawirusa nie odbyła się planowana pierwsza tura wyborów prezydenckich. Pandemia sparaliżowała wtedy niemal cały świat – puste ulice, zamknięte szkoły i granice stały się obrazem epoki, którą wielu porównywało do dystopijnych wizji z powieści Camusa czy Orwella.
Kalendarium muzyczne. Dźwięki, które zostały z nami
„Kung Fu Fighting” i fenomen jednego przeboju
W 1942 roku w Kingston na Jamajce urodził się Carl Douglas, autor światowego hitu „Kung Fu Fighting”. Utwór z 1974 roku stał się symbolem epoki fascynacji kulturą Dalekiego Wschodu i filmami kung-fu. Mimo późniejszych prób Douglas już nigdy nie powtórzył sukcesu tej piosenki, trafiając do grona artystów określanych mianem „one-hit wonders”.
Donovan – poeta folkowej psychodelii
W 1946 roku przyszedł na świat Donovan, szkocki wokalista i kompozytor, którego twórczość była pomostem między folkiem a psychodelicznym popem lat 60. „Sunshine Superman” czy „Mellow Yellow” stały się ścieżką dźwiękową epoki dzieci kwiatów.
Człowiek od „I’m Not In Love”
Także w 1946 roku urodził się Graham Gouldman, współtwórca grupy 10cc. To właśnie jego kompozycje – „I’m Not In Love” czy „Dreadlock Holiday” – należą dziś do klasyki brytyjskiego rocka.
Perfect i polski rock lat 80.
W 1953 roku urodził się Andrzej Nowicki, basista zespołu Perfect. Współtworzył utwory, które dla wielu Polaków stały się hymnem pokolenia: „Niepokonani”, „Kołysanka dla nieznajomej” czy „Adrenalina”. Muzyka Perfectu była w PRL czymś więcej niż rockiem – była emocjonalnym komentarzem do rzeczywistości.
Bono – głos U2 i sumienie rocka
W Dublinie w 1960 roku urodził się Bono, lider U2. Charyzmatyczny wokalista od dekad łączy muzykę z działalnością społeczną. Utwory takie jak „With Or Without You” czy „Beautiful Day” weszły do kanonu światowej muzyki, a sam Bono angażował się w akcje humanitarne dotyczące walki z ubóstwem i epidemiami w Afryce.
„Satisfaction” – riff, który zmienił rock
W 1965 roku The Rolling Stones nagrali „(I Can’t Get No) Satisfaction”. Charakterystyczny gitarowy riff Keitha Richardsa, uzyskany dzięki przystawce fuzzbox, stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych motywów w historii muzyki rockowej.
Frank Sinatra i „My Way”
W 1969 roku „My Way” Franka Sinatry trafiło do pierwszej dziesiątki brytyjskiej listy przebojów. Piosenka – opowieść o życiu przeżytym „po swojemu” – do dziś pozostaje jednym z najbardziej symbolicznych utworów XX wieku.
Led Zeppelin i narodziny rockowego mitu
Debiutancki album Led Zeppelin pojawił się na listach przebojów również w 1969 roku. Nagrany w zaledwie 36 godzin krążek uznawany jest za jeden z najważniejszych debiutów w historii rocka.
Falco i „Rock Me Amadeus”
W 1986 roku Austriak Falco podbił brytyjskie listy przebojów utworem „Rock Me Amadeus”. Był pierwszym Austriakiem, który zdobył numer jeden zarówno w Wielkiej Brytanii, jak i USA.
Kamil Bednarek i reggae znad Odry
W 1991 roku w Brzegu urodził się Kamil Bednarek, wokalista reggae i lider Star Guard Muffin. Popularność zdobył dzięki programowi „Mam talent!”, a jego album „Jestem…” osiągnął status diamentowej płyty.
Zagranica. Hantawirus na pokładzie wycieczkowca
Wycieczkowiec MV Hondius, na którym wykryto przypadki zakażenia hantawirusem, ma o świcie dotrzeć do Teneryfy na Wyspach Kanaryjskich. Hiszpańskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych poinformowało, że około 150 osób – pasażerów i członków załogi – zostanie repatriowanych do swoich krajów. Na pokładzie pozostanie około 30 członków załogi, którzy następnie udadzą się do Holandii. Kapitanem jednostki jest Polak, Jan Dobrogowski.
Według hiszpańskich służb najpierw statek opuszczą obywatele Hiszpanii, a kolejne grupy pasażerów będą ewakuowane dopiero po przygotowaniu specjalnych lotów. Potwierdzono już połączenia między innymi do Francji, Niemiec, Belgii, Holandii, Wielkiej Brytanii i Irlandii.
Operację nadzorują resorty zdrowia i spraw wewnętrznych Hiszpanii przy wsparciu Unii Europejskiej oraz Światowej Organizacji Zdrowia. W działania zaangażowany jest także szef WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus.
Czym jest hantawirus?
Hantawirus to groźny patogen przenoszony głównie przez gryzonie. Człowiek może zakazić się między innymi poprzez kontakt z odchodami lub wydzielinami zakażonych zwierząt. Choroba może prowadzić do ciężkich powikłań układu oddechowego i nerek. W Europie przypadki zakażeń pojawiają się stosunkowo rzadko, jednak służby sanitarne traktują każde ognisko z najwyższą ostrożnością.
WHO poinformowała wcześniej o śmierci trzech osób znajdujących się na pokładzie MV Hondius. Do tej pory potwierdzono sześć przypadków zakażenia. Statek wyruszył na początku kwietnia z południowej Argentyny w rejs po Atlantyku. Sytuacja przywołuje wspomnienia pandemicznych miesięcy 2020 roku, kiedy wycieczkowce stawały się symbolem izolacji i zagrożenia epidemiologicznego – niczym dryfujące miasta odcięte od świata.
Napisz komentarz
Komentarze