Nazwa Movember powstała z połączenia angielskich słów moustache – wąsy oraz November – listopad. Idea jest prosta: wąsy mają przyciągać uwagę, prowokować rozmowę i przypominać mężczyznom o czymś, co wielu z nich wciąż odkłada na później – profilaktyce.
W Polsce listopadowe kampanie koncentrują się przede wszystkim na profilaktyce raka prostaty i raka jądra. W 2026 roku problem zdrowia mężczyzn znalazł się również w działaniach Ministerstwa Zdrowia oraz Głównego Inspektoratu Sanitarnego. Jesienna kampania GIS „Pan i Pani – przebadani. A Ty?” łączy Różowy Październik z listopadowym Movemberem, zachęcając do badań dobranych do wieku, czynników ryzyka i indywidualnej sytuacji zdrowotnej.
Rak prostaty – najczęstszy nowotwór u mężczyzn
Skala problemu nie jest symboliczna. Według najnowszych danych Krajowego Rejestru Nowotworów dotyczących 2023 roku w Polsce stwierdzono 23 710 nowych przypadków raka gruczołu krokowego. Był to najczęściej diagnozowany nowotwór złośliwy wśród mężczyzn. Łącznie zarejestrowano w tym czasie 96 925 nowych zachorowań na nowotwory złośliwe u mężczyzn.
Rak prostaty najczęściej dotyczy mężczyzn starszych, a ryzyko zachorowania wzrasta wraz z wiekiem.
Problem polega również na tym, że jego objawy mogą przypominać znacznie częstszy i łagodny przerost gruczołu krokowego. Niepokój powinny wzbudzić m.in. trudności w oddawaniu moczu, osłabienie jego strumienia, częstomocz, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza czy obecność krwi w moczu. W bardziej zaawansowanej chorobie mogą pojawić się także bóle pleców czy kości.
Jednym z badań wykorzystywanych w diagnostyce jest oznaczenie PSA we krwi. Podwyższone PSA nie oznacza automatycznie raka – jego wartość może zmieniać się również w innych chorobach prostaty – dlatego wynik powinien zostać oceniony przez lekarza. W diagnostyce stosowane jest również badanie gruczołu krokowego przez odbytnicę, a w przypadku nieprawidłowości kolejne badania specjalistyczne. NFZ przypomina, że właśnie PSA oraz konsultacja lekarska należą do podstawowych elementów diagnostyki chorób prostaty.
Nie warto więc traktować pięćdziesiątych urodzin jak granicy, po której człowiek dostaje jedynie okulary do czytania i kartę stałego klienta apteki. To również dobry moment, żeby porozmawiać z lekarzem o prostacie i zasadności oznaczenia PSA. Przy obciążeniach rodzinnych taka rozmowa może być potrzebna wcześniej.
Rak jądra nie pyta o metrykę
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku raka jądra. To choroba dotycząca przede wszystkim młodych mężczyzn. NFZ wskazuje, że najczęściej występuje pomiędzy 20. a 39. rokiem życia.
Jednym z najważniejszych sygnałów ostrzegawczych jest bezbolesny guzek albo powiększenie jądra. Mogą pojawić się również zmiana jego twardości lub konsystencji, uczucie ciężaru w mosznie, obrzęk, ból podbrzusza albo dyskomfort.
Brak bólu nie oznacza więc braku problemu.
Rak jądra należy przy tym do nowotworów o bardzo dobrym rokowaniu, zwłaszcza jeżeli zostanie wykryty wcześnie. Dlatego Narodowy Fundusz Zdrowia zachęca mężczyzn, aby od okresu dojrzewania raz w miesiącu wykonywali samobadanie jąder, najlepiej podczas kąpieli lub pod prysznicem. Chodzi przede wszystkim o poznanie własnego ciała i zauważenie nowych zmian.
Jeżeli coś się zmieniło, pojawił się guzek, obrzęk lub powiększenie jądra – diagnozy nie należy stawiać sobie przy pomocy wyszukiwarki internetowej. Trzeba zgłosić się do lekarza.
Nie tylko wąsy
Movember ma jeszcze jeden cel – przełamanie męskiego sposobu myślenia o chorobie, według którego do lekarza idzie się dopiero wtedy, gdy naprawdę nie da się już wytrzymać.
Profilaktyka nie daje oczywiście gwarancji, że nigdy nie zachorujemy. Możemy jednak ograniczać część czynników ryzyka: nie palić, ograniczać alkohol, utrzymywać prawidłową masę ciała, być aktywnym fizycznie i nie ignorować objawów, które utrzymują się lub powracają.
Wąsy są więc tylko znakiem rozpoznawczym.
Najważniejsze jest to, co przypominają: mężczyzna również powinien się badać. I nie musi czekać, aż coś zacznie naprawdę boleć.
Gdzie szukać pomocy w Tomaszowie?
Mieszkańcy Tomaszowa Mazowieckiego i powiatu mogą korzystać m.in. z Poradni Urologicznej Tomaszowskiego Centrum Zdrowia. Placówka zajmuje się diagnostyką i leczeniem chorób prostaty, nerek, pęcherza moczowego oraz nowotworów układu moczowego i męskiego układu płciowego. Do poradni wymagane jest skierowanie od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego. Rejestracja prowadzona jest pod numerami 44 725 71 57 oraz 44 725 71 34.
W Tomaszowskim Centrum Zdrowia funkcjonuje również Oddział Urologiczny, wykonujący m.in. operacje stosowane w leczeniu nowotworów prostaty, nerek i pęcherza moczowego. Według informacji TCZ oddział hospitalizuje około 1200 pacjentów i wykonuje około 450 operacji rocznie.
Można zatem w listopadzie zapuścić wąsy. Można nawet zrobić sobie z nimi zdjęcie.
Ale jeszcze lepiej – zrobić coś dla siebie poza Facebookiem i Instagramem. Umówić wizytę, wykonać zalecone badania i poświęcić kilka minut własnemu zdrowiu.
Bo właśnie o to w Movember chodzi.
(PAP, oprac. red.; uzupełniono o dane KRN, NFZ, Ministerstwa Zdrowia, GIS i Tomaszowskiego Centrum Zdrowia)
Napisz komentarz
Komentarze