Dziś w kraju i na świecie (środa, 19 listopada)

608 lat temu (1417) Elżbieta Granowska z Pilczy, trzecia żona Władysława Jagiełły, została koronowana w Katedrze Wawelskiej na królową Polski.

260 lat temu (1765) w Warszawie rozpoczął działalność Teatr Narodowy; tego dnia w budynku Operalni aktorzy królewscy wystawili premierę „Natrętów” Józefa Bielawskiego.

209 lat temu (1816) cesarz Rosji i król Polski Aleksander I podpisał dyplom fundacyjny Królewskiego Uniwersytetu Warszawskiego.

140 lat temu (1885) w Warszawie urodził się Kazimierz Sosnkowski, w czasie wojny polsko-bolszewickiej dowódca Armii Rezerwowej; minister spraw wojskowych i członek Rady Obrony Państwa. Na wieść o zamachu majowym próbował popełnić samobójstwo. W rządzie RP na uchodźstwie był wicepremierem, a po śmierci gen. Władysława Sikorskiego Naczelnym Wodzem. Zmarł w 1969 r.

100 lat temu (1925) w Poznaniu urodził się Zygmunt Bauman, socjolog, filozof. Zmarł w 2017 r.

83 lata temu (1942) w Drohobyczu zastrzelony został przez gestapowca Bruno Schulz (ur. 1892), prozaik, malarz, rysownik, grafik; autor zbiorów opowiadań „Sklepy cynamonowe” oraz „Sanatorium pod Klepsydrą”.

77 lat temu (1948) w Warszawie sąd wojskowy ogłosił wyrok w sprawie przywódców PPS-WRN. Oskarżonym wymierzono kary do 10 lat więzienia; wśród skazanych był Kazimierz Pużak, jeden z przywódców PPS-WRN podczas II wojny światowej, przewodniczący Rady Jedności Narodowej (1944-1945); aresztowany w marcu 1945 r. przez NKWD i sądzony w Moskwie w tzw. procesie szesnastu.

60 lat temu (1965) w Warszawie otwarto odbudowany po zniszczeniach wojennych Teatr Wielki.

48 lat temu (1977) w Warszawie zmarł Władysław Hańcza (ur. 1905), aktor, reżyser teatralny, pedagog; niezapomniany odtwórca ról Kargula w komediach Sylwestra Chęcińskiego, Macieja Boryny w „Chłopach” Jana Rybkowskiego oraz księcia Janusza Radziwiłła w „Potopie” Jerzego Hoffmana.

38 lat temu (1987) Ewa Łętowska została pierwszym rzecznikiem praw obywatelskich.

30 lat temu (1995) odbyła się druga tura wyborów prezydenckich, które wygrał Aleksander Kwaśniewski (51,72 proc.), pokonując Lecha Wałęsę (48,28 proc.). Frekwencja wyniosła 68,23 proc.

7 lat temu (2018) w Konstancinie-Jeziornie zmarł Witold Sobociński (ur. 1929), autor zdjęć m.in. do filmów „Frantic” Romana Polańskiego, „Ziemia obiecana” Andrzeja Wajdy, „Sanatorium pod klepsydrą” Wojciecha Jerzego Hasa, „Szpital Przemienienia” Edwarda Żebrowskiego, „Był jazz” Feliksa Falka, „Piraci” Romana Polańskiego, „Wrota Europy” Jerzego Wójcika.

KRAJ

Rząd rozpatrzy dziś na posiedzeniu propozycję resortu zdrowia, by przekazać ok. 3,6 mld zł z Funduszu Medycznego do Narodowego Funduszu Zdrowia na sfinansowanie tzw. nadwykonań świadczeń dla dzieci i młodzieży do 18. roku życia.

Ministerstwo argumentuje, że z uwagi na obecną sytuację finansową NFZ konieczne jest zapewnienie mu środków na pokrycie kosztów nadwykonań. Wskazuje też, że jednym z zadań utworzonego w 2020 r. z inicjatywy prezydenta Andrzeja Dudy Funduszu Medycznego jest finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych osobom do ukończenia 18. roku życia.

Ministrowie zajmą się też projektem ustawy, który przyznaje Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych wyłączne prawo do wytwarzania blankietów niektórych dokumentów publicznych. W projekcie rozporządzenia do ustawy określono wykaz tych dokumentów. Są to m.in. dowód osobisty, dokumenty paszportowe, tymczasowe zaświadczenie tożsamości cudzoziemca wydawane przez szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, Karta Polaka czy prawo jazdy.

#

Dziś rano wicepremier, szef MSZ Radosław Sikorski udzieli w Sejmie informacji nt. realizacji zaleceń premiera w sprawie podjęcia natychmiastowych działań dyplomatycznych w celu oddania Polsce osób podejrzewanych o zamach terrorystyczny na kolei.

We wtorek Sikorski powiedział w Sejmie, że jedzie do Ministerstwa Spraw Zagranicznych, aby „wykonać to, co zapowiedział pan premier, czyli proces wzywania Rosji i Białorusi celem uzyskania kontroli nad sprawcami”. Dopytywany, czy to wezwanie będzie już na wtorek czy w inny termin, Sikorski odparł: „zobaczymy, to zależy nie tylko od nas”.

#

Dzisiaj w Sejmie odbędzie się konferencja prasowa nowego marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego. – Będę również, tak jak każdy marszałek po swoim wyborze, po posiedzeniu Sejmu miał orędzie. I tam przedstawię, w trakcie tego orędzia, swój punkt widzenia – zapowiedział we wtorek Czarzasty. Dodał, że podczas środowej konferencji wypowie się na temat tego, o co pytali go dziennikarze, tj. czy po objęciu przez niego funkcji marszałka Sejmu istnieje ryzyko powrotu tzw. sejmowej zamrażarki.

Rzecznik Nowej Lewicy Łukasz Michnik przekazał, że w środę o godz. 12 zostanie przedstawione nowe kierownictwo Kancelarii Sejmu.

#

Z udziałem ponad 2 tys. osób – naukowców, przedsiębiorców oraz liderów administracji i polityki – rozpocznie się dziś w Warszawie trzydniowy I Narodowy Kongres Nauka dla Biznesu. Uczestnicy będą dyskutować o przyszłości polskich innowacji oraz wspólnie pracować nad nowymi modelami współpracy w obszarze badań i rozwoju. Efektem wydarzenia mają być propozycje konkretnych rozwiązań, które wzmocnią konkurencyjność polskiej gospodarki.

Jak przekazali PAP organizatorzy, wydarzenie zainaugurują m.in. premier Donald Tusk, marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska, minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek oraz polski astronauta Sławosz Uznański-Wiśniewski.

Program wydarzenia składa się z dwóch równoległych bloków tematycznych – jeden wychodzi z perspektywy ośrodków naukowych, a drugi – biznesu. Zostaną podjęte m.in. tematy: jak przygotować firmę na innowacje i współpracę z nauką; jak zbudować synergię wojska, nauki i przemysłu w dobie rozbudowy potencjału obronnego czy jak skutecznie budować konsorcja naukowo-przemysłowe.

Organizatorami wydarzenia są Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego i Sieć Badawcza Łukasiewicz. Kongres odbywa się pod patronatem Prezesa Rady Ministrów.

Polska Agencja Prasowa i serwis Nauka w Polsce objęły wydarzenie patronatem medialnym.

#

Przed Sądem Okręgowym w Sosnowcu ma dziś ruszyć proces księdza Ryszarda G., oskarżonego o trzy przestępstwa na szkodę dzieci, w tym dwa o charakterze seksualnym. To kolejny duchowny z diecezji sosnowieckiej, któremu prokuratura zarzuca popełnienie tego typu czynów. Jak dowiedziała się PAP w sądzie, tuż przed rozpoczęciem procesu ma odbyć się posiedzenie organizacyjne. Z uwagi na charakter zarzutów sprawa powinna toczyć się z wyłączeniem jawności.

54-letni Ryszard G. został zatrzymany w kwietniu br. po zawiadomieniu złożonym przez Delegata Biskupa Sosnowieckiego do spraw Ochrony Dzieci i Młodzieży. Początkowo kapłanowi zarzucono dwa przestępstwa z użyciem przemocy, z których pierwsze zakwalifikowano jako czyn o charakterze seksualnym, drugie zaś jako usiłowanie zmuszenia pokrzywdzonej do określonego zachowania. Na dalszym etapie śledztwa duchowny usłyszał kolejny zarzut, na szkodę kolejnej małoletniej. W tym przypadku chodzi o przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności. Wszystkie zarzuty dotyczą zdarzeń z czerwca 2024 r.

Akt oskarżenia we wrześniu br. skierowała do sądu Prokuratura Okręgowa w Sosnowcu. Najsurowszy z czynów zarzucanych Ryszardowi G. zagrożony jest karą od 5 lat do dożywotniego pozbawienia wolności. Ryszard G. to kolejny duchowny objęty wielowątkowym postępowaniem w sprawie przestępstw seksualnych wśród księży z diecezji sosnowieckiej. W dużym śledztwie, obejmującym tego typu zachowania, sosnowiecka prokuratura przedstawiła zarzuty kilku duchownym.

ZAGRANICA

Włoski Sąd Najwyższy rozpatrzy dziś odwołania od wyroku sądu apelacyjnego w Bolonii, który zgodził się na przekazanie niemieckiemu wymiarowi sprawiedliwości obywatela Ukrainy Serhija K., podejrzanego o dokonanie ataku na gazociąg Nord Stream w 2022 roku.

#

Komisja Europejska przedstawi dziś projekt systemu transportu wojskowego między krajami UE w sytuacjach kryzysowych oraz tzw. omnibus cyfrowy, czyli propozycję uproszczenia istniejących przepisów w sektorze cyfrowym.