Dziś w kraju i na świecie (środa, 7 stycznia)

232 lata temu (1794 r.) Rada Nieustająca zniosła order Virtuti Militari i zakazała noszenia orderów przyznanych dotychczas.

231 lat temu (1795 r.) król Polski Stanisław August Poniatowski pod eskortą rosyjską został wywieziony z Warszawy do Grodna.

144 lata temu (1882 r.) w Chorkówce koło Krosna zmarł Ignacy Łukasiewicz (ur. w 1822 r.), farmaceuta, pionier przemysłu naftowego w Europie, wynalazca lampy naftowej.

116 lat temu (1910 r.) we Lwowie urodził się Marian Eile (zm. w 1984 r.) – dziennikarz, grafik, redaktor, współpracownik „Wiadomości Literackich”, twórca i wieloletni redaktor naczelny krakowskiego tygodnika „Przekrój”.

103 lata temu (1923 r.) w Krakowie urodził się Jerzy Nowosielski (zm. w 2011 r.) – jeden z najoryginalniejszych polskich malarzy, ikonopisarz. Malował akty kobiece, martwe natury, pejzaże i obrazy abstrakcyjne.

87 lat temu (1939 r.) na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie odbył się pogrzeb Romana Dmowskiego, przywódcy obozu narodowego, głównego ideologa polskiego nacjonalizmu, współtwórcy niepodległej Polski.

77 lat temu (1949 r.) podczas śledztwa w budynku Ministerstwa Publicznego w Warszawie w niejasnych okolicznościach zginął Jan Rodowicz „Anoda” (ur. w 1923 r.) – żołnierz Szarych Szeregów, oficer AK, bohater akcji pod Arsenałem, w czasie Powstania Warszawskiego walczył w batalionie „Zośka”.

15 lat temu (2011 r.) w Warszawie zmarł Krzysztof Kolberger (ur. w 1950 r.), aktor, reżyser teatralny, wybitny interpretator poezji; znany z wielu kreacji filmowych, m.in. w „Kontrakcie” Krzysztofa Zanussiego, „Epitafium dla Barbary Radziwiłłówny” Janusza Majewskiego, „Kuchni polskiej” Jacka Bromskiego czy „Panu Tadeuszu” Andrzeja Wajdy, gdzie zagrał Adama Mickiewicza.

11 lat temu (2015 r.) w Warszawie zmarł Tadeusz Konwicki (ur. w 1926 r.), pisarz i reżyser, autor m.in. powieści „Władza”, „Wniebowstąpienie”, „Mała Apokalipsa”, „Rojsty”, filmów: „Ostatni dzień lata”, „Salto”, „Dolina Issy” oraz scenariuszy do „Faraona” Jerzego Kawalerowicza, „Jowity” Janusza Morgensterna i „Kroniki wypadków miłosnych” Andrzeja Wajdy.

KRAJ

Dziś ministrowie zbiorą się na pierwszym po Nowym Roku posiedzeniu rządu. Pochylą się m.in. nad projektem stanowiska Rady Ministrów wobec poselskiego projektu ustawy o odpolitycznieniu spółek państwowych autorstwa klubu Polska 2050.

Proponowane w projekcie zmiany m.in. zakazują wpłat na partie polityczne i komitety wyborcze przez członków Rad Nadzorczych i zarządów spółek Skarbu Państwa. Projektowana ustawa ma też wprowadzić certyfikację dyplomów MBA oraz rozwiązania, dzięki którym wszystkie zarobki w zarządach spółek i Radach Nadzorczych spółek SP – zarówno zarobki miesięczne, jak również wynikające z rocznych czy półrocznych premii – mają być jawne i znajdować się w rejestrze prowadzonym przez Ministerstwo Aktywów Państwowych i w serwisie dane.gov.pl. Założono ponadto trzyletni wymóg doświadczenia kierowniczego albo prowadzenia własnej działalności gospodarczej dla każdej osoby, która chciałaby wejść do Rady Nadzorczej spółki SP.

Rząd zajmie się również projektami implementującymi przepisy unijne, w tym te dotyczące utworzenia europejskiego pojedynczego punktu dostępu (EASP). ESAP ma gromadzić i udostępniać informacje na temat podmiotów i ich produktów, gdy informacje te mają znaczenie dla usług finansowych, rynków kapitałowych i zrównoważonego rozwoju. Zgodnie z projektem organami zbierającymi dane będą Komisja Nadzoru Finansowego, Bankowy Fundusz Gwarancyjny, Polska Agencja Nadzoru Audytowego, Centralna Informacja Krajowego Rejestru Sądowego oraz Krajowa Rada Biegłych Rewidentów.

Natomiast nowelizacja ustawy Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw przewiduje wprowadzenie rozwiązań z europejskiej dyrektywy oraz rozporządzeń rynkowych. Projektowana ustawa ma zobowiązać operatorów systemów dystrybucyjnych (DSO) i przesyłowego (TSO) do tworzenia dostępnych publicznie platform z informacjami m.in. o dostępnych zdolnościach przyłączeniowych, złożonych wnioskach o określenie warunków przyłączenia, statusie rozpatrywania wniosku, wnioskach odrzuconych wraz z uzasadnieniem czy też kryteriach stosowanych do obliczania przepustowości sieci dostępnej dla nowych przyłączeń.

Rada Ministrów zajmie się też projektem nowelizacji ustawy o sporcie, dotyczącym m.in. ochrony kobiet po urodzeniu dziecka, zasad przyznawania stypendiów, ochrony sędziów sportowych, a także dotacji dla Centralnego Ośrodka Sportu oraz Instytutu Sportu.

#

Dziś w Warszawie ponad 140 pracowników nauki i sztuki odbierze z rąk prezydenta nominacje profesorskie. Będzie to pierwsza taka uroczystość za kadencji Karola Nawrockiego.

Prezydent RP nadaje tytuły profesorskie pracownikom nauki i sztuki oraz nauczycielom akademickim w oparciu o wniosek Rady Doskonałości Naukowej. Za prezydentury Andrzeja Dudy podczas dwóch kadencji odbyło się 69 uroczystości, na których nominacje odebrało łącznie 6169 profesorów.

W połowie grudnia wiceszefowa resortu nauki Karolina Zioło-Pużuk wyraziła zaniepokojenie, że Karol Nawrocki, który objął urząd prezydenta 6 sierpnia 2025 r., dotychczas nie podpisał żadnej nominacji profesorskiej. Podkreśliła, że na podpis czeka obecnie ponad 200 nominacji, a część z nich wpłynęła do prezydenckiej kancelarii pod koniec kadencji Andrzeja Dudy. – Średnio to jest 30 nominacji miesięcznie – wyliczyła.

#

Dziś przypada pierwszy dzień świąt Bożego Narodzenia według kalendarza juliańskiego, czyli według tzw. starego stylu. W tym terminie, trzynaście dni po katolikach, obchodzą je w naszym kraju prawosławni, zwłaszcza ci mieszkający we wschodniej części kraju oraz staroobrzędowcy.

Prawosławie jest drugim, co do liczby wiernych, wyznaniem w Polsce. Hierarchowie polskiej Cerkwi liczbę wiernych szacują na 450-500 tys. W Narodowym Spisie Powszechnym 2021 przynależność do Kościoła prawosławnego w Polsce zadeklarowało niecałe 151,7 tys. osób. Staroobrzędowcy to jedna z najmniejszych w kraju grup religijnych, której liczebność szacowana jest na 1-2 tys. osób. Największe ich skupiska są na Suwalszczyźnie.

Do niedawna Boże Narodzenie w tym terminie obchodzili też grekokatolicy, ale od 2023 roku używają oni w roku liturgicznym kalendarza gregoriańskiego, więc święta obchodzą w tym terminie, co katolicy.

#

Dziś w Warszawie odbędzie się pogrzeb Michała Urbaniaka. Uroczystości będą miały charakter państwowy. Rozpoczną się w Domu Pogrzebowym na Powązkach Wojskowych. Następnie nastąpi odprowadzenie i złożenie urny z prochami w Alei Zasłużonych.

Michał Urbaniak (ur. 1943 r.) był jazzmanem, kompozytorem i aranżerem. Zasłynął, nagrywając płytę „Tutu” z legendą jazzu Milesem Davisem. Znany był jako współtwórca i kreator muzyki Fusion. Nagrał kilkadziesiąt autorskich płyt, był twórcą muzyki do filmów.

W 1973 roku wyjechał z Polski do Nowego Jorku. Zapraszał i bywał zapraszany do współpracy przez takie sławy światowego jazzu, jak: Quincy Jones, Billy Cobham, Stephane Grappelli, Joe Zawinul czy Herbie Hancock. Był wielokrotnie nagradzany, m.in. jego nazwisko w 1992 roku znalazło się w prestiżowym „Down Beat” wśród największych sław jazzu na pierwszym miejscu aż w pięciu kategoriach.

Urbaniak był pierwszym na świecie skrzypkiem wynalazcą, który zagrał na pięciostrunowych skrzypcach zbudowanych według własnego pomysłu. Był też kompozytorem i aranżerem swoich projektów – „Jazz Legends”, „Fusion”, „Urbanator”, „Urbanizer”, „UrbSymphony”. Występował na najważniejszych jazzowych festiwalach na świecie. W 1971 r. zdobył Grand Prix Festiwalu w Montreux dla najlepszego solisty. W 2016 roku otrzymał Złotego Fryderyka za całokształt działalności muzycznej. Zmarł 20 grudnia w wieku 82 lat.

ZAGRANICA

Dziś wicepremier i minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski weźmie udział w spotkaniu szefów dyplomacji państw Trójkąta Weimarskiego (Polska, Niemcy, Francja). W rozmowach w Paryżu będzie uczestniczył także minister spraw zagranicznych Indii Subrahmanyam Jaishankar.

Podczas spotkania w Paryżu ministrowie spraw zagranicznych będą dyskutowali na temat możliwości zakończenia rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie oraz relacji Indii z Rosją. Rozmowy z szefem MSZ Indii będą dotyczyły również stosunków między Brukselą a Nowym Delhi, m.in. w kontekście szczytu UE-Indie zaplanowanego na 27 stycznia.

Sikorski w ramach rozmów dwustronnych spotka się także z ministrem ds. Europy i spraw zagranicznych Francji Jean-Noëlem Barrotem. Szefowie dyplomacji omówią wdrożenie ratyfikowanego w grudniu przez Polskę i Francję Traktatu z Nancy. Dokument zakłada wzajemne gwarancje bezpieczeństwa, współpracę w zakresie zwalczania zagrożeń hybrydowych, wspólne działania w zakresie przemysłu obronnego, gospodarki, rolnictwa i nauki.