To jedna z tych dat, przy których historia nie mówi szeptem. Mówi głosem sejmu w Lublinie, hukiem strzałów w Sarajewie, chłodem wersalskich sal, krzykiem poznańskich robotników i muzyką, która raz brzmi jak rockowy manifest, raz jak dyskotekowy refren, raz jak melancholijna ścieżka dźwiękowa do filmu o miłości.
Kalendarium historyczne
457 lat temu, 28 czerwca 1569 roku, sejm w Lublinie uchwalił akt realnej unii polsko-litewskiej. Tak powstała Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo wielkie, ambitne, wewnętrznie skomplikowane, ale przez długi czas będące jednym z najważniejszych organizmów politycznych Europy. Unia Lubelska nie była tylko dokumentem. Była wielką próbą pogodzenia interesów, tradycji i politycznych marzeń dwóch narodów.
366 lat temu, w 1660 roku, pod Połonką wojska dowodzone przez hetmana wielkiego litewskiego Pawła Jana Sapiehę oraz wojewodę ruskiego Stefana Czarnieckiego pokonały rosyjskie oddziały księcia Iwana Chowańskiego. Był to jeden z ważnych momentów wojny Rzeczypospolitej z Rosją, przypominający, że XVII wiek był dla państwa polsko-litewskiego epoką nieustannego napięcia – między wielkością a wyczerpaniem.
214 lat temu, w 1812 roku, sejm Księstwa Warszawskiego przekształcił się w Konfederację Generalną Królestwa Polskiego. Ogłoszono wskrzeszenie Polski i przyłączenie do niej prowincji zabranych. Był to czas napoleońskiej nadziei – tej wielkiej, romantycznej, która rozpalała wyobraźnię, ale miała też gorzki finał zapisany śniegiem rosyjskiej kampanii.
112 lat temu, 28 czerwca 1914 roku, w Sarajewie zginął austriacki następca tronu arcyksiążę Franciszek Ferdynand wraz z małżonką Zofią. Strzały oddane przez serbskiego zamachowca Gawriłę Principa stały się bezpośrednim pretekstem do wybuchu I wojny światowej. Europa, która jeszcze chwilę wcześniej wierzyła w koncert mocarstw, nagle usłyszała marsz ku katastrofie. Świat znany z belle époque runął, a XX wiek pokazał swoje najciemniejsze oblicze.
107 lat temu, w 1919 roku, w Pałacu Wersalskim podpisano traktat pokojowy z Niemcami – najważniejszy z układów kończących I wojnę światową. W imieniu Polski podpisy złożyli Roman Dmowski i Ignacy Jan Paderewski. Dla odrodzonego państwa polskiego był to moment o ogromnym znaczeniu symbolicznym i politycznym. Po latach zaborów Polska wracała na mapę Europy jako podmiot prawa międzynarodowego.
Tego samego dnia, 107 lat temu, powstała Międzynarodowa Organizacja Pracy. Po wojnie, która pochłonęła miliony istnień, świat próbował nie tylko rysować nowe granice, ale także na nowo zdefiniować prawa pracowników, społeczną odpowiedzialność państw i sens godnej pracy.
102 lata temu, w 1924 roku, prezydent RP wydał rozporządzenie o powołaniu przedsiębiorstwa Polskie Lasy Państwowe. To jedna z instytucji, które przetrwały wielkie polityczne przesilenia i do dziś pozostają ważnym elementem gospodarowania narodowym majątkiem przyrodniczym.
99 lat temu, w 1927 roku, na Wawelu złożono prochy Juliusza Słowackiego, przeniesione z cmentarza Montmartre w Paryżu. Był to akt nie tylko państwowy, ale niemal liturgiczny – powrót romantycznego wieszcza do narodowego panteonu. Słowacki, za życia często nierozumiany i samotny, po śmierci wracał jako jeden z tych, którzy współtworzyli polski język wolności.
81 lat temu, w 1945 roku, Krajowa Rada Narodowa powołała Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej. Premierem został Edward Osóbka-Morawski, wicepremierami Władysław Gomułka i Stanisław Mikołajczyk, który objął także funkcję ministra rolnictwa. Był to moment przejściowy tylko z nazwy. W rzeczywistości Polska wchodziła w nowy, dramatyczny rozdział zależności od Związku Sowieckiego.
76 lat temu, w 1950 roku, sejm uchwalił ustawę o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli. Dla wielu miejscowości był to początek cywilizacyjnej zmiany. Elektryczność oznaczała nie tylko światło w domu, ale też nowy rytm życia, pracy i edukacji.
70 lat temu, 28 czerwca 1956 roku, w Poznaniu doszło do robotniczych protestów, które przerodziły się w trzydniowe walki uliczne. Do ich stłumienia władze komunistyczne użyły wojska. Śmierć poniosło co najmniej 58 osób, a około 600 zostało rannych. Poznański Czerwiec był pierwszym tak wielkim buntem społecznym w Polsce Ludowej. Robotnicy wyszli po chleb, godność i sprawiedliwość, a naprzeciw nim stanęło państwo, które mówiło o ludzie, ale do ludu strzelało.
45 lat temu, w 1981 roku, w Poznaniu odsłonięto Pomnik Ofiar Czerwca 1956 – słynne Poznańskie Krzyże. Monument stał się jednym z najważniejszych znaków pamięci o ofiarach komunistycznej przemocy i o społecznej odwadze, która poprzedziła późniejsze wystąpienia wolnościowe.
26 lat temu, w 2000 roku, w Krakowie zmarł ks. Józef Tischner – katolicki duchowny, filozof, teolog i pisarz. Autor m.in. „Etyki Solidarności”, „Myślenia według wartości”, „Nieszczęsnego daru wolności” oraz „Historii filozofii po góralsku”. Tischner potrafił mówić o sprawach najtrudniejszych językiem zrozumiałym, ciepłym, ale nigdy banalnym. W jego pisaniu było coś z kazania, rozmowy przy stole i filozoficznego eseju.
6 lat temu, w 2020 roku, urzędujący prezydent Andrzej Duda wygrał pierwszą turę wyborów prezydenckich, uzyskując 43,50 proc. głosów. Do drugiej tury wszedł razem z Rafałem Trzaskowskim, który otrzymał 30,46 proc. głosów.
Kalendarium muzyczne
W 1946 roku w Bytomiu urodził się Bogdan Olewicz, dziennikarz i autor tekstów wielu polskich przebojów. Pisał przede wszystkim dla zespołu Perfect – to spod jego pióra wyszły słowa takich utworów jak „Autobiografia” czy „Nie płacz Ewka”. Współpracował także z Lady Pank i Budką Suflera. Jego teksty śpiewali m.in. Zdzisława Sośnicka, Seweryn Krajewski, Krystyna Prońko, Anna Jantar i Urszula. Olewicz należy do tych autorów, którzy potrafili zamienić zwykłe zdanie w refren pokoleniowy.
W 1959 roku na pierwszym miejscu listy przebojów w Wielkiej Brytanii znalazł się Bobby Darin z piosenką „Dream Lover”. Był to jego pierwszy brytyjski numer jeden. W nagraniu na fortepianie zagrał Neil Sedaka, a sam utwór doczekał się później wielu wersji, wykonywanych m.in. przez Bena E. Kinga, Dona McLeana, Jasona Donovana i grupę The Misfits.
W 1969 roku Henry Mancini wprowadził na pierwsze miejsce amerykańskich list kompozycję Nino Roty, będącą tematem miłosnym z filmu „Romeo i Julia”. Kiedy do melodii dopisano słowa, utwór otrzymał tytuł „A Time For Us” i trafił do repertuaru wielu wykonawców, m.in. Johnny’ego Mathisa, Andy’ego Williamsa i Josha Grobana. To muzyka, która pokazuje, że wielki temat filmowy potrafi żyć dłużej niż sam ekranowy kadr.
W 1971 roku w Amsterdamie urodził się Ray Slijngaard, wokalista belgijskiego duetu 2 Unlimited. Na początku lat 90. razem z Anitą Doth podbijał europejskie listy takimi utworami jak „No Limit”, „Maximum Overdrive” i „Tribal Dance”. Był to czas eurodance’u – muzyki prostej, energetycznej, stadionowej, która nie pytała o subtelność, tylko od razu włączała światła dyskoteki.
W 1975 roku zespół The Eagles umieścił na pierwszym miejscu amerykańskiej listy albumów płytę „One Of These Nights”. Był to przełomowy krążek w historii grupy. Single „Lyin’ Eyes”, „Take It To The Limit” i tytułowy „One Of These Nights” dotarły wysoko na listach przebojów, zapowiadając wielki rozdział w historii amerykańskiego rocka.
W 1985 roku grupa Sister Sledge zdobyła pierwsze miejsce listy w Wielkiej Brytanii piosenką „Frankie”. Producentem przeboju był Nile Rodgers z zespołu Chic. Utwór przez cztery tygodnie utrzymywał się na szczycie brytyjskiego zestawienia i stał się największym sukcesem zespołu na Wyspach.
W 1986 roku na pierwszym miejscu listy w Wielkiej Brytanii znalazła się piosenka „The Edge Of Heaven” duetu Wham!. Tego samego dnia George Michael i Andrew Ridgeley zagrali swój ostatni koncert na stadionie Wembley w Londynie, przed około 80 tysiącami fanów. Był to finał jednej z najjaśniejszych popowych historii lat 80.
W 1988 roku Krzysztof Krawczyk odniósł ciężkie obrażenia w wypadku samochodowym. Wokalista wracał z festiwalu w Kołobrzegu i zasnął za kierownicą. W samochodzie podróżowali także jego żona i syn. Dla artysty był to dramatyczny moment, po którym jego życie i kariera nabrały innego ciężaru.
W 1997 roku Radiohead wprowadził na szczyt brytyjskiej listy albumów płytę „OK Computer”. Album uznano później za jedno z najważniejszych wydawnictw lat 90. – zimne, niepokojące, prorocze. To była muzyka epoki komputerów, samotności, wielkich systemów i małego człowieka, który coraz trudniej odnajduje siebie w świecie technologicznego hałasu.
W 2007 roku wokalistki Spice Girls potwierdziły plany światowej trasy koncertowej w oryginalnym składzie. Trasa miała objąć m.in. Los Angeles, Pekin, Sydney i Kapsztad. Za przedsięwzięciem stał Simon Fuller, który dekadę wcześniej współtworzył globalny sukces zespołu.
W 2009 roku, trzy dni po śmierci Michaela Jacksona, album „Number Ones” z jego największymi przebojami trafił na pierwsze miejsce listy w Wielkiej Brytanii. W kolejnym tygodniu na szczyt weszła kompilacja „The Essential Michael Jackson”, która utrzymała się tam przez siedem tygodni. Śmierć króla popu stała się jednym z największych wydarzeń medialnych XXI wieku.
Kraj
W Poznaniu odbędą się dziś główne uroczystości 70. rocznicy Poznańskiego Czerwca 1956 roku. W obchodach weźmie udział prezydent Karol Nawrocki oraz głowy kilku państw europejskich.
28 czerwca 1956 roku robotnicy poznańskich Zakładów Cegielskiego, noszących wówczas imię Stalina, rozpoczęli strajk generalny i wyszli na ulice miasta. Demonstracja została krwawo stłumiona przez milicję i wojsko. Według ustaleń wciąż trwającego śledztwa zginęło 58 osób, a setki zostały ranne.
Szef Biura Polityki Międzynarodowej Marcin Przydacz przekazał, że uroczystości rocznicowe będą poprzedzone spotkaniem prezydenta Nawrockiego w nieformalnej grupie. W spotkaniu mają uczestniczyć m.in. prezydent Rumunii Nicușor Dan, prezydent Łotwy Edgars Rinkēvičs oraz prezydent Estonii Alar Karis. W uroczystościach w Poznaniu mają wziąć udział także prezydent Albanii Bajram Begaj i prezydent Węgier Tamás Sulyok.
Z powodu prognozowanych ekstremalnych upałów władze Poznania zdecydowały o przeniesieniu głównej części uroczystości do Auli Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Tradycyjnie kulminacyjne obchody odbywały się na Placu Mickiewicza, przy Poznańskich Krzyżach.
Obchody Czerwca zaczynają się co roku o godz. 6 rano złożeniem kwiatów przed bramą Fabryki Pojazdów Szynowych H. Cegielski. To właśnie stamtąd w 1956 roku wyruszali strajkujący robotnicy.
O godz. 13.00 w 1. Bazie Lotnictwa Transportowego w Warszawie wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz podsumuje dotychczasowe przygotowania MON do szczytu NATO w Ankarze.
W ostatnich dniach prezydent Karol Nawrocki przebywał z wizytą w Turcji, gdzie spotkał się z prezydentem Recepem Tayyipem Erdoğanem. Jednym z głównych tematów rozmów były konsultacje przed szczytem NATO oraz kwestie współpracy w dziedzinie przemysłu obronnego.
Szczyt NATO w Ankarze odbędzie się w dniach 7–8 lipca. Turcja będzie gospodarzem spotkania przywódców Sojuszu po raz drugi w historii.
Zagranica
Trwa akcja ratownicza w Wenezueli, gdzie w wyniku dwóch silnych trzęsień ziemi zginęły – według najnowszych oficjalnych danych – setki osób, a kilka tysięcy zostało rannych. Eksperci ostrzegają, że ostateczny bilans może być znacznie wyższy, ponieważ wiele osób nadal uznaje się za zaginione. To jeden z tych dramatów, w których statystyka nie nadąża za ludzkim cierpieniem.
W południe papież Leon XIV spotka się z wiernymi na modlitwie Anioł Pański.
W przeddzień uroczystości Świętych Piotra i Pawła oraz mszy w Watykanie, podczas której papież wręczy paliusze metropolitom mianowanym w ciągu ostatniego roku, w polskim kościele w Rzymie odbędzie się czuwanie modlitewne z udziałem trzech nowych polskich metropolitów: kardynała Grzegorza Rysia z Krakowa, kardynała Konrada Krajewskiego z Łodzi oraz arcybiskupa katowickiego Andrzeja Przybylskiego.
W Serbii planowana jest kolejna antyrządowa demonstracja studentów, domagających się rozpisania przedterminowych wyborów parlamentarnych. Protesty trwają od ponad roku i są reakcją na katastrofę budowlaną w Nowym Sadzie z 1 listopada 2024 roku, w której zginęło 16 osób. Studenci i popierający ich obywatele oskarżają władze o korupcję oraz zaniedbania, które miały doprowadzić do tragedii. Prezydent Aleksandar Vučić zapowiedział wcześniej, że głosowanie odbędzie się jesienią, choć planowo wybory powinny odbyć się dopiero pod koniec 2027 roku.
Sport
Meczem współgospodarzy – Kanady z Republiką Południowej Afryki – o godz. 21.00 czasu polskiego w Inglewood pod Los Angeles rozpocznie się faza pucharowa mistrzostw świata w piłce nożnej.
Na placu boju pozostały 32 z 48 reprezentacji, które przystąpiły do turnieju w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Meksyku. Od tej chwili nie ma już miejsca na kalkulację znaną z fazy grupowej. Przegrywający odpada. Jeśli po regulaminowym czasie gry nie będzie rozstrzygnięcia, kibiców czekają dogrywki i rzuty karne.
Do rozegrania pozostały 32 ze 104 meczów turnieju. Finał mistrzostw świata zaplanowano na 19 lipca.
Tak wygląda 28 czerwca: data, w której historia splata traktaty, powstania, robotniczy bunt, wielką muzykę i sportowe emocje. Dzień, w którym warto pamiętać, że kalendarz nie jest tylko tabelką z datami. To mapa ludzkich nadziei, klęsk, zwycięstw i powrotów.
Napisz komentarz
Komentarze