Dziś jest niedziela, 16 sierpnia 2026 roku, 228. dzień roku. Wschód słońca nastąpił o godz. 5.21, zachód będzie o godz. 19.58. Imieniny obchodzą między innymi Anioł, Emil, Roch i Tytus.
Krzyżackie zamki na sprzedaż. Wojna ma również swoją księgowość
W 1456 roku trwała wojna trzynastoletnia Polski z zakonem krzyżackim. I właśnie wtedy historia pokazała swoje mniej romantyczne oblicze. Armie średniowieczne potrzebowały nie tylko odwagi, chorągwi i mieczy. Potrzebowały przede wszystkim pieniędzy.
16 sierpnia w Toruniu dowódcy nieopłacanych wojsk zaciężnych Zakonu zawarli układ dotyczący sprzedaży Polsce sześciu zamków i miast krzyżackich. Rokowania trwały wcześniej na zamku dybowskim. Zakon nie miał środków na opłacenie żołnierzy, więc ci zaczęli traktować zajmowane twierdze jak zabezpieczenie własnych należności. Najbardziej spektakularnym finałem tej historii było przejęcie przez Kazimierza Jagiellończyka w 1457 roku Malborka wraz z innymi warowniami.
Nie pierwszy i nie ostatni raz w historii okazało się, że nawet wielkie wojny idei ostatecznie schodzą z pola bitew do ksiąg rachunkowych.
Maria Wittek. Zanim kobiety dostały generalskie gwiazdki
127 lat temu, 16 sierpnia 1899 roku, urodziła się Maria Wittek – jedna z najbardziej niezwykłych kobiet w historii polskiego wojska.
Już jako młoda dziewczyna działała w konspiracji i Polskiej Organizacji Wojskowej. Walczyła o Lwów, działała w strukturach wojskowych II Rzeczypospolitej, a po klęsce wrześniowej została szefową Wojskowej Służby Kobiet w Komendzie Głównej ZWZ-AK. Jej mieszkanie należało podczas okupacji do ważnych punktów polskiej konspiracji.
W czasach stalinowskich zapłaciła za swoją przeszłość więzieniem. Dopiero 3 maja 1991 roku została mianowana generałem brygady, stając się pierwszą kobietą-generałem w historii Wojska Polskiego. Była dwukrotnie odznaczona Virtuti Militari.
Jej biografia brzmi jak scenariusz filmu wojennego, którego głównej bohaterki przez dziesięciolecia nie chciano umieszczać na pierwszym planie.
Marian Rejewski. Wojna wygrana ołówkiem, kartką i matematyką
Sześć lat po Marii Wittek, 16 sierpnia 1905 roku w Bydgoszczy urodził się Marian Rejewski.
Nie dowodził armią. Nie prowadził szarży. Jego bronią była matematyka.
Pod koniec 1932 roku Rejewski odtworzył sposób działania niemieckiej wojskowej Enigmy i umożliwił odczytywanie szyfrowanej przez nią korespondencji. Później wraz z Jerzym Różyckim i Henrykiem Zygalskim rozwijał metody kryptologiczne, a przed wojną Polacy przekazali swoją wiedzę oraz urządzenia Brytyjczykom i Francuzom.
Historia Enigmy jest pięknym przypomnieniem, że jedno równanie może czasem znaczyć więcej niż cały pułk czołgów.
Carska twierdza miała zniknąć
W sierpniu 1911 roku zapadły decyzje prowadzące do likwidacji rosyjskiej Twierdzy Warszawa. Carskie władze uznały system dziewiętnastowiecznych fortyfikacji za nieodpowiadający zmieniającym się potrzebom wojskowym. Proces rozbrajania i częściowego niszczenia umocnień rozciągnął się jednak w czasie i nie został w pełni zakończony przed wybuchem I wojny światowej.
Historia lubi takie paradoksy. Forty buduje się przez dziesięciolecia, aby w pewnej chwili doktryna wojskowa uznała je za kosztowny pomnik poprzedniej epoki.
Śląsk chwyta za broń
107 lat temu rozpoczęło się I powstanie śląskie. Precyzyjniej: działania zbrojne rozpoczęły się w nocy z 16 na 17 sierpnia 1919 roku.
Bezpośrednim tłem była narastająca fala represji wobec polskiej ludności, konflikt narodowościowy oraz dramatyczna sytuacja robotników. Dzień wcześniej, 15 sierpnia, doszło do krwawej masakry robotników przy kopalni „Mysłowice”.
Powstanie nie przyniosło jeszcze rozstrzygnięcia. Było jednak pierwszym aktem trzyczęściowego śląskiego dramatu, którego kolejne odsłony nastąpiły w 1920 i 1921 roku.
Warszawa walczyła, Berlin ogłaszał jej klęskę
W sierpniu 1944 roku radio niemieckie przekonywało świat, że polskie powstanie w Warszawie zostało zdławione.
Tyle że 16 sierpnia stolica wciąż walczyła.
Na Starym Mieście trwały ciężkie starcia. Niemcy ostrzeliwali dzielnicę artylerią i moździerzami, atakowali Polską Wytwórnię Papierów Wartościowych, Rynek Starego Miasta i północne Śródmieście. Bataliony „Czata 49” i „Zośka” próbowały przebić się w kierunku oddziałów z Puszczy Kampinoskiej. Tego dnia pod gruzami domu przy ulicy Przejazd zginęli również poeci Tadeusz Gajcy i Zdzisław Stroiński.
Propaganda mówiła więc jedno. Warszawskie barykady – coś zupełnie innego.
16 sierpnia 1980. Strajk, który niemal się skończył
To jeden z najbardziej niezwykłych momentów polskiej historii najnowszej.
16 sierpnia 1980 roku dyrekcja Stoczni Gdańskiej zgodziła się na część postulatów protestujących. Lech Wałęsa ogłosił zakończenie strajku.
Robotnicy zaczęli wychodzić.
I wtedy wydarzyło się coś, bez czego być może nie byłoby późniejszej „Solidarności” w znanej nam postaci. Anna Walentynowicz, Alina Pienkowska, Henryka Krzywonos i Ewa Ossowska zaczęły zawracać ludzi spod bram. Przekonywały, że nie można zostawić samych pracowników innych zakładów, którzy podjęli protest w geście solidarności ze stocznią.
Strajk został uratowany.
W nocy z 16 na 17 sierpnia powstał Międzyzakładowy Komitet Strajkowy z Lechem Wałęsą na czele, a następnie sformułowano słynne 21 postulatów – dokument domagający się między innymi prawa do tworzenia niezależnych związków zawodowych, prawa do strajku, ograniczenia cenzury i uwolnienia więźniów politycznych.
Jedna z największych historii XX wieku mogła więc zakończyć się przy stoczniowej bramie kilka godzin wcześniej. Czasem historia naprawdę zależy od tego, czy ktoś zdąży zawrócić ludzi idących do domu.
Papieskie sierpnie
16 sierpnia 1991 roku kończyła się IV pielgrzymka Jana Pawła II do Polski. Była niezwykła również dlatego, że odbywała się już w kraju po upadku systemu komunistycznego i składała się z dwóch etapów – czerwcowego oraz sierpniowego.
Jedenaście lat później, 16 sierpnia 2002 roku, Jan Paweł II ponownie przyleciał do ojczyzny. Była to jego ostatnia podróż apostolska do Polski, odbywająca się pod hasłem „Bóg bogaty w miłosierdzie”. Głównym wydarzeniem stała się konsekracja sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie-Łagiewnikach.
Warszawa schodzi pod ziemię
W połowie 2010 roku ruszały prace związane z budową centralnego odcinka II linii warszawskiego metra. Ostatecznie pierwszy centralny fragment M2 połączył Wolę z Pragą, przechodząc tunelem pod Wisłą, i został otwarty dla pasażerów w marcu 2015 roku.
Dziś trudno wyobrazić sobie Warszawę bez M2. Wtedy był to jeden z największych i najbardziej skomplikowanych projektów infrastrukturalnych prowadzonych przez polski samorząd.
Muzyczny 16 sierpnia. Od psychodelii do królowej popu
Muzyczne kalendarium tego dnia wygląda jak lista utworów ustawiona przez wyjątkowo eklektycznego DJ-a.
Na początek korekta ważna dla kronikarskiej dokładności: Kevin Ayers urodził się 16 sierpnia 1944 roku, a nie – jak podano w materiale źródłowym – w 1945 roku. Był współzałożycielem Soft Machine i jedną z kluczowych postaci brytyjskiej psychodelii i sceny Canterbury. Współpracował później między innymi z Brianem Eno, Johnem Cale'em i Mikiem Oldfieldem.
Madonna kończy dziś 68 lat
16 sierpnia 1958 roku w Bay City w Michigan urodziła się Madonna Louise Ciccone. Z biegiem lat została po prostu Madonną – jedną z największych ikon światowego popu.
Jej kariera jest w gruncie rzeczy historią nieustannego wymyślania siebie od nowa. „Like a Virgin”, „Vogue”, „Like a Prayer”, „Frozen”, „Hung Up” – kolejne dekady przynosiły następne wcielenia tej samej artystki.
Madonna kończy dziś 68 lat.
Stevie Wonder zaczynał jako dwunastolatek
W 1962 roku dwunastoletni wówczas Little Stevie Wonder wypuścił jeden ze swoich pierwszych singli – „I Call It Pretty Music (But The Old People Call It The Blues)”. Sukces nie nadszedł natychmiast. Rok później „Fingertips” uczynił jednak z nastolatka gwiazdę.
To jedna z tych historii, które po latach brzmią niewiarygodnie: zanim większość dzieci zaczyna poważnie zastanawiać się, kim chce być, Stevie Wonder zdążył już rozpocząć karierę trwającą następne dekady.
Beatlesi i gitara, która miała zapłakać
16 sierpnia 1968 roku Beatlesi pracowali w Abbey Road nad „While My Guitar Gently Weeps” George'a Harrisona. Tego dnia nagrali 14 podejść do nowej wersji podkładu.
Tu również warto poprawić często powtarzaną wersję wydarzeń: słynna partia Erica Claptona nie została nagrana 16 sierpnia. Harrison zaprosił przyjaciela do studia dopiero we wrześniu, a solówkę Claptona zarejestrowano 6 września. Oficjalna strona The Beatles potwierdza, że to właśnie jego gitara znalazła się na ostatecznej wersji umieszczonej na „Białym Albumie”.
Genesis bez Petera Gabriela
16 sierpnia 1975 roku brytyjski „Melody Maker” wyszedł z sensacyjnym materiałem „Gabriel Out Of Genesis?”. Informacja o odejściu Petera Gabriela z grupy przedostała się do mediów, choć oficjalne potwierdzenie nastąpiło później.
Dla wielu fanów Genesis wydawało się to początkiem końca.
Stało się odwrotnie.
Po bezskutecznych poszukiwaniach następcy Gabriela za mikrofonem stanął dotychczasowy perkusista Phil Collins. Drugi rozdział Genesis okazał się komercyjnie większy od pierwszego.
Dzień śmierci króla
16 sierpnia 1977 roku zmarł Elvis Presley. Miał 42 lata.
Zmarł w swoim domu Graceland w Memphis. Pozostawił po sobie nie tylko setki nagrań i dziesiątki filmów, lecz coś znacznie większego – jeden z najpotężniejszych mitów XX-wiecznej kultury popularnej.
Elvis stał się figurą większą niż jego własna biografia. Do dziś Graceland jest miejscem pielgrzymek fanów, a popkultura wciąż żywi się legendą człowieka w białym kombinezonie.
Gitary, soul i pierwsze Monsters of Rock
16 sierpnia prowadzi nas również przez kolejne rozdziały historii muzyki: „Can’t Give You Anything (But My Love)” The Stylistics, fenomen „My Sharona” The Knack czy pierwszą edycję Monsters of Rock w Donington w 1980 roku, podczas której wystąpili między innymi Rainbow, Judas Priest, Scorpions i Saxon.
W 1986 roku „Papa Don’t Preach” Madonny panowało na amerykańskich listach przebojów, a jednocześnie album „True Blue” znajdował się na szczycie Billboardu.
Jedenaście lat później Will Smith zdobywał Europę utworem „Men in Black”, a w 2005 roku Sean Combs po kolejnym etapie zabawy własną marką artystyczną skracał swój pseudonim do Diddy.
Aretha. Głos większy niż epoka
I wreszcie rok 2018.
16 sierpnia zmarła Aretha Franklin. Miała 76 lat.
„Królowa soulu” zdobyła 18 nagród Grammy i była pierwszą kobietą przyjętą do Rock & Roll Hall of Fame. Jej „Respect” przestał być wyłącznie piosenką – stał się jednym z hymnów amerykańskiej kultury XX wieku, emancypacji kobiet i walki czarnej społeczności o należne miejsce w społeczeństwie.
Dziś: historia wraca na pole bitwy w Ossowie
W niedzielę 16 sierpnia 2026 roku o godz. 14.30 w Ossowie odbędzie się rekonstrukcja Bitwy Warszawskiej 1920 roku.
W widowisku na terenie Muzeum Bitwy Warszawskiej ma wziąć udział 120 rekonstruktorów, 40 koni, czołg Renault FT oraz pojazdy pancerne z epoki. Towarzyszyć mu będą piknik historyczny, koncert pieśni wojskowych oraz możliwość bezpłatnego zwiedzania muzeum.
I tutaj pojawia się wątek bliski Tomaszowowi Mazowieckiemu.
W zasobie tomaszowskiego oddziału Archiwum Państwowego zachowały się dokumenty dotyczące udziału mieszkańców naszego miasta w wojnie polsko-bolszewickiej. Tomaszów udostępniał kwatery wojsku, a wielu mieszkańców miasta walczyło w szeregach Wojska Polskiego. Tomaszowianki skupione w Kole Polek organizowały również pomoc dla żołnierzy.
Nieprzypadkowo sto lat później organizowano w mieście projekt „Śladami Tomaszowian w Bitwie Warszawskiej 1920”, przypominający lokalnych uczestników wojny.
Historia „Cudu nad Wisłą” nie kończy się więc na Ossowie, Radzyminie i Warszawie. Jej nitki prowadzą również do Tomaszowa Mazowieckiego.
Piekary Śląskie. Tysiące kobiet na pielgrzymce
Dziś odbywa się także doroczna Pielgrzymka Kobiet i Dziewcząt do sanktuarium Matki Bożej Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich.
O godz. 9.30 zaplanowano procesję i słowo społeczne metropolity katowickiego abp. Andrzeja Przybylskiego, natomiast o godz. 11 rozpocznie się msza pod przewodnictwem metropolity poznańskiego abp. Zbigniewa Zielińskiego.
Piekarskie pielgrzymki od dziesięcioleci są nie tylko wydarzeniami religijnymi. To również charakterystyczny dla Śląska fenomen społeczny, gdzie język Kościoła spotykał się z tematami pracy, rodziny, przemysłu, robotniczej godności i przemian społecznych.
Leon XIV w Castel Gandolfo
O godz. 12.00 papież Leon XIV odmówi z wiernymi modlitwę Anioł Pański w Castel Gandolfo. Oficjalny kalendarz Stolicy Apostolskiej potwierdza dzisiejsze spotkanie w papieskiej miejscowości pod Rzymem.
Leon XIV pozostanie w Castel Gandolfo do wtorku, 18 sierpnia.
Strajk easyJet we Francji
Problemy mogą mieć natomiast pasażerowie podróżujący dziś przez Francję. Personel pokładowy easyJet France prowadzi 15 i 16 sierpnia strajk związany przede wszystkim z częstymi zmianami grafików i warunkami pracy.
Według informacji przekazanych przez przewoźnika i związki zawodowe na cały weekend prewencyjnie skasowano około stu lotów. Konflikt dotyczy przede wszystkim stabilności grafików – związkowcy wskazują, że niektórzy pracownicy mieli doświadczać dziesiątek zmian w planach pracy w ciągu tygodnia.
Napisz komentarz
Komentarze