Jak zachować się, gdy zwykły dzień nagle przestaje być zwykły? Warsztaty w Małczu

Nie trzeba czekać na katastrofę, żeby nauczyć się reagować

Sformułowanie „obrona cywilna” wielu osobom nadal kojarzy się przede wszystkim ze schronami, syrenami i czasem wojny. Tymczasem współczesny system ochrony ludności dotyczy również sytuacji dużo bardziej prozaicznych – i znacznie bardziej prawdopodobnych.

To może być wielogodzinna awaria energetyczna. Wichura, która zerwie linie energetyczne albo dach budynku. Podtopienie. Awaria infrastruktury. Zerwana łączność. Konieczność ewakuacji czy wypadek, podczas którego na miejscu przez pierwsze minuty są tylko przypadkowi świadkowie.

I właśnie tutaj zaczyna się sens spotkania w Małczu.

OSP Małecz zapowiada, że uczestnicy warsztatów poznają zasady właściwego zachowania w sytuacjach zagrożenia oraz nauczą się pierwszej pomocy. Udział jest bezpłatny, a każdy uczestnik otrzyma imienny certyfikat. Zapisy prowadzi prezes OSP Małecz pod numerem 692 840 963.

Nowa ustawa zmieniła zasady gry

Od 1 stycznia 2025 roku obowiązuje ustawa z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej. To ona zbudowała na nowo system, który ma działać zarówno w czasie pokoju i codziennych kryzysów, jak i w razie najpoważniejszych zagrożeń. Ustawa pozostaje aktem obowiązującym także we wrześniu 2026 roku.

Co istotne z punktu widzenia mieszkańca, ustawodawca nie ograniczył ochrony ludności do zakupu sprzętu czy budowy miejsc schronienia. W art. 4 zapisano również przygotowanie ludności do właściwego zachowania w sytuacji zagrożenia, zwiększanie świadomości zagrożeń i edukowanie obywateli.

To właśnie ten element często ginie w dyskusji o obronie cywilnej. Można mieć magazyny pełne sprzętu, agregaty i samochody ratownicze, ale w pierwszych minutach zdarzenia bardzo wiele zależy również od tego, co potrafią zrobić sami mieszkańcy.

Ustawa wskazuje ponadto wprost, że organami ochrony ludności na poziomie lokalnym są m.in. wójt, burmistrz lub prezydent miasta oraz starosta. Do zadań samorządu należy m.in. koordynowanie działań i współpracy podmiotów ochrony ludności.

Strażacy ochotnicy to już formalnie część systemu

Równie ważna zmiana dotyczy Ochotniczych Straży Pożarnych. Nie jest to jedynie kwestia tradycji czy faktycznej obecności strażaków podczas powodzi, wichur lub wypadków. Art. 17 ustawy wprost wymienia ochotnicze straże pożarne jako podmioty ochrony ludności.

Ich rola wykracza więc daleko poza stereotypowe „gaszenie pożarów”.

Strażacy ochotnicy uczestniczą w ratownictwie drogowym, działaniach po gwałtownych zjawiskach pogodowych, usuwaniu powalonych drzew, zabezpieczaniu budynków i terenów, poszukiwaniu osób, udzielaniu pomocy czy zabezpieczaniu miejsc zdarzeń.

Ustawa przewiduje też szkolenia i edukację ludności. Organy ochrony ludności mogą prowadzić takie szkolenia dla mieszkańców, a PSP, struktury OSP, Polski Czerwony Krzyż czy Rządowe Centrum Bezpieczeństwa mają wspierać ich organizację. Przepisy przewidują również pozaszkolne formy edukacji dotyczącej zagrożeń i zasad właściwego postępowania.

To dlatego warsztaty w Małczu warto traktować jako coś więcej niż kolejne spotkanie w kalendarzu miejscowej OSP.

Lubochnia inwestuje już nie tylko w wozy strażackie

Lokalny kontekst jest tutaj szczególnie ciekawy.

W 2025 roku Gmina Lubochnia realizowała zadanie „Realizacja Programu OLiOC w 2025 roku na terenie Gminy Lubochnia w zakresie zadań własnych” o wartości 315 790 zł. Dofinansowanie z Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego wyniosło 275 711 zł, a wkład własny gminy – 40 079 zł.

Lista zakupów dobrze pokazuje, czym w praktyce jest ochrona ludności. To nie tylko sprzęt na czas wojny. Gmina planowała doposażenie magazynu m.in. w zestawy oświetleniowe, osuszacze, nagrzewnicę, plandeki służące do zabezpieczania uszkodzonych dachów, śpiwory, megafon, piłę spalinową czy środki ochrony przed deszczem. Kupowane były również radiotelefony i radiostacje współpracujące z siecią zarządzania kryzysowego wojewody. Program przewidywał także szkolenia pracowników, radnych, sołtysów i dyrektorów placówek.

We wrześniu 2026 roku OSP Lubochnia otrzymała natomiast nowy średni samochód ratowniczo-gaśniczy wraz z wyposażeniem. Projekt kosztował 1,557 mln zł, z czego ponad milion złotych stanowiło dofinansowanie unijne. Na wyposażeniu znalazły się m.in. agregat prądotwórczy, dron, kamera termowizyjna, pompy oraz automatyczny defibrylator AED.

Także tomaszowska Komenda Powiatowa PSP otrzymała w 2025 roku 947 tys. zł na zadania związane z ochroną ludności i obroną cywilną. Kupowano m.in. sprzęt ochronny, zestawy ratownictwa medycznego, zbiornik na paliwo, samochód typu pickup oraz wyposażenie związane z łącznością.

Mówiąc najprościej: system dostaje samochody, radiostacje, agregaty i wyposażenie. Warsztaty takie jak te w Małczu mają sprawić, żeby także mieszkańcy wiedzieli, co robić, kiedy sprzęt i służby będą rzeczywiście potrzebne.

Co warto wiedzieć jeszcze przed kryzysem?

Nie chodzi o zamienianie domu w bunkier ani życie w ciągłym oczekiwaniu na katastrofę. Chodzi o kilka prostych rzeczy, których najgorzej uczyć się pod presją.

Rządowy „Poradnik bezpieczeństwa” zaleca przygotowanie domowych zapasów przynajmniej na trzy dni. Wśród podstaw wymienia wodę – minimum 3 litry na osobę na dobę – żywność niewymagającą gotowania, leki, apteczkę, latarkę, radio na baterie lub korbkę, powerbank, zapas baterii oraz niewielką ilość gotówki.

Ważna jest też umiejętność odróżnienia plotki od oficjalnego ostrzeżenia. Informacji należy szukać przede wszystkim w komunikatach RCB, służb, urzędów i oficjalnych systemów ostrzegania.

A kiedy zagrożone jest ludzkie życie, podstawy pierwszej pomocy przestają być teorią. Jeżeli osoba jest nieprzytomna i nie oddycha prawidłowo, Ministerstwo Zdrowia zaleca wezwanie pomocy pod numerem 112 lub 999, rozpoczęcie uciskania klatki piersiowej i – jeśli jest dostępny – użycie AED zgodnie z jego poleceniami.

Tego rodzaju czynności najlepiej jednak przećwiczyć wcześniej. Fantom na szkoleniu jest zdecydowanie lepszym miejscem na pierwszy błąd niż człowiek leżący na ulicy.