Rocznica zbrodni na mieszkańcach Tomaszowa

Marian Kotarski (ps. Sarna, Daniel) wywodzący się ze środowiska PPS-u był jednym z pierwszych organizatorów ruchu konspiracyjnego w Tomaszowie. Już w październiku 1939 r. przystąpił do organizowania walczącego podziemia. Z czasem działalność ta została rozszerzona poza miasto. Dużą rolę odegrał w tym Adam Bartczak (zamordowany w Auschwitz), który zdobył kontakt z oddziałem mjr. Henryka Dobrzańskiego ,,Hubala”.

W domu Kotarskich przy ul. Sosnowej 71 odbyło się pierwsze spotkania z przedstawicielem oddziału i chętnymi do działań w konspiracji na terenie Tomaszowa. Pod koniec 1939 r. gościł tam taż sam ,,Hubal”.

Do 1941 r. Organizacja Bojowa PPS dowodzona przez Mariana Kotarskiego liczyła 211 ludzi, w tym 2 oficerów i 32 podoficerów. Członkowie OB gromadzili porzuconą po lasach broń, przechodzili podstawowe szkolenie wojskowe i prowadzili działalność wywiadowczą. Od marca 1940 roku oddział funkcjonował w ramach Związku Walki Zbrojnej, przemianowanej w 1942 roku w Armię Krajową.

Będąc kierownikiem w Ubezpieczalni Społecznej Marian Kotarski wykorzystywał do działalności konspiracyjnej lokal przy ul. Św. Tekli 32 (Barlickiego). Funkcjonowała tam powielarnia, gdzie odbijano gazetki PPS-u. Na terenie Ubezpieczalni przechowywano również archiwum grupy. Marian Kotarski współpracował także z pionem wojskowym Związku Obrońców Rzeczypospolitej.

W wyniku zdrady H.Nowaka, gestapo wpadło na trop obu grup. Po długotrwałej obserwacji 21 października 1943 roku Marian Kotarski został aresztowany w domu w obecności żony i synów. Postawiono mu zarzuty przynależności do nielegalnej organizacji, udzielania schronienia bandytom i napadów na niemiecką policję. W trakcie śledztwa był przesłuchiwany i torturowany przez gestapo na owianym ponurą sławą ,,Zapiecku”.

Po zamachu w listopadzie 1943 r. na urzędników niemieckich w Małych Końskich, w odwecie skazanych zostało na śmierć 10 zakładników. Wśród nich był też Marian Kotarski. Publiczna egzekucja odbyła się 25 listopada 1943 roku w godzinach południowych w pobliżu browaru. Niemcy spędzili tam ludzi z ul. Mościckiego w celu ich zastraszenia. Skazańców przywiązano do 10 słupków i rozstrzelano.

Poniżej fragment wywiadu z synem bohatera, p.Marcinem Kotarskim, który opowiada o tych wydarzeniach.