Reklama

Zaginiony średniowieczny kościół w tomaszowskich Nagórzycach

Nagórzyce, niegdyś wieś, tworząca obecnie część Tomaszowa Mazowieckiego, rozłożyła się na kilku łączących się z sobą wzgórzach, tworzących łańcuch wzgórz nagórzyckich, aż do brzegów Pilicy. Mało kto wie, że miejscowość ta miała kiedyś swoją parafię, którą założył w XV stuleciu jeden z biskupów kujawskich, budując modrzewiowy kościółek.

Przemysław J. Łaski
14.03.2017 18:04 (aktualizacja 27.09.2023 00:59)

Zaginiony średniowieczny kościół w tomaszowskich Nagórzycach

[reklama2]

W początkach XVI w. w skład parafii, oprócz samych Nagórzyc, wchodziły także Swolszowice Wielkie i Małe, Smardzewice, Wiaderno oraz Twarda. Z danych z 1521 r. wiemy np. iż dla kościoła w Nagórzycach, ze Smardzewic przekazywano dziesięcinę snopową ze wszystkich pól folwarcznych, mieszkańcy wsi, jako kolędę, dawali plebanowi po korcu pszenicy, a z młyna znajdującego się przy smardzewickim folwarku otrzymywał pleban raz w roku korzec mąki. Co ważne, w pobliżu kościoła, wybudowany był już most na Pilicy, będący częścią drogi biegnącej z Wolborza do Opoczna. W XVI wieku biskup kujawski Hieronim Rozdrażewski wcielił probostwo Nagórzyce do Kolegium Wikariuszów w Wolborzu.

Losy tej małej parafii miały jednak swój smutny koniec. Podczas wojen napoleońskich, według podań ludności miejscowej, kościół został zrujnowany. 27 czerwca 1775 r. srebra i pozostałe wyposażenie nagórzyckiego kościoła, ksiądz gwardian ze Smardzewic, Franciszek Szczeblewski, przewiózł do kościoła w Wolborzu. Wioski leżące na lewym brzegu rzeki (Nagórzyce, Swolszewice Welkie i Małe oraz Wiaderno) wcielono do parafii wolborskiej. Jednocześnie ze wsi Smardzewice, Twardej i Tresty utworzono parafię przy klasztorze i kościele św. Anny w Smardzewicach.

Jak pisał w przedwojennej prasie Stanisław Rumszewicz, sam zniszczony kościółek został sprzedany na rozbiórkę ówczesnemu dziedzicowi folwarku Unewel, który z modrzewiowych poświątynnych bali, zbudował w Unewelu owczarnię. Jak mówi legenda, szybko spotkała go kara boska, bo nowo wzniesiona owczarnia, wkrótce spłonęła od uderzenia pioruna.

Na wzgórzu, w miejscu gdzie była plebania, jeszcze przed II wojną światową, bieliły się ściany Nadleśnictwa Nagórzyce, otoczone dookoła parkiem i ogrodem. Jak opisywał Rumszewicz, zza zieleni jesionów i klonów wyłaniał się tylko stary, drewniany, ale świeżo odnowiony krzyż, dokładnie w miejscu, w którym stała kiedyś świątynia nagórzycka. U stóp krzyża znajdowała się stara, kamienna chrzcielnica o półmetrowej wysokości i średnicy, wykuta z jednej bryły szarego polnego granitu, nie posiadająca jednak żadnej wartości artystycznej. Ze wzgórza natomiast roztaczał się malowniczy i rozległy widok m.in. na klasztor w Smardzewicach, dla którego według legendy, inny krzyż, stanowił z kolei początek…

Data dodania: 14.03.2017 18:04

Podziel się

Oceń

Napisz komentarz

Komentarze

Powracajacy 14.03.2017 23:15

SORY z rozpędu myślałem o BIAŁOBRZEGACH a wpisałem Smardzewice

Powracajacy 14.03.2017 23:07

Jak szukacie jakiegoś starego kościółka to w Smardzewicach stoi obok nowo wybudowanego. Nie wiem jaki jest jego stan prawny ale tez byłby atrakcją w Nagórzycach

kiki 14.03.2017 18:29

Odbudować kościółek i parafię.

Jedyny 15.01.2014 13:57

Bieda Tomaszowa i okolic bierze się z ilość kościołów . Jedne kościoły zabytkowe się niszczy inne nowe jak hale na odpady się buduje.

turystka 12.01.2014 17:34

szkoda że ten kościółek nie zachował się na żadnej rycinie, rzeczywiście kiedyś można byłoby go tam odbudować albo wzorem ze Skansenu przenieść komuś już nie potrzebny drewniany kościółek z innego miejsca.

Grześ 09.01.2014 19:00

fajnie byłoby, gdyby kiedyś odbudowali ten drewniany kościółek przy średniowiecznym trakcie handlowym z Poznania przez Wolbórz, Opoczno, Skrzynno do Lublina z przeprawą przez Pilicę w tym miejscu.

kierowca 14.03.2017 18:51

Kolego, na tym średniowiecznym trakcie z Poznania przez Wolbórz, Opoczno, Skrzynno do Lublina z przeprawą przez Pilicę w Nagórzycach.... jest planowana ekspresówka. Zabyteczek można byłoby odbudować to rzesze turystów odetchnęłyby podczas podróży w tym czarownym miejscu.

qwert1 09.01.2014 15:00

Forester.. Mi sie pokielbasilo jednak :)

qwert1 09.01.2014 14:58

Forester kierunki Ci sie nie pomylily? Kapliczka jest w druga strone ulicy starowiejskiej.

pjl 08.01.2014 13:48

więcej tekstów autora, spoza Tomaszowa i okolic na stronie ziemiapiotrkowska.blogspot.com

dr Forester 08.01.2014 12:36

jak nie pokazało to wklejcie dane 51.490135, 19.993545 będzie oki ;o)

dr Forester 08.01.2014 12:25

zielona strzałka https://maps.google.pl/maps?q=...CAgQ_AUoAg dawne budynki ALP ;o) Darz Bór

Peter 08.01.2014 11:03

Mała nieścisłość, wojny napoleońskie na ziemiach polskich trwały w latach 1806-1813, więc dlaczego naczynia i sprzęty liturgiczne zostały wywiezione w 1775? Brawo dla autora za ciekawe artykuły.

Jarosław Pązik 08.01.2014 12:12

Nagórzycki kościół uległ w 1775 roku spaleniu. Bardziej szczegółowy opis nagórzyckiej parafii: http://www.nadpilickahistoria....dd6dc.html o ile moderator zezwoli na reklamę. :)

Ola 08.01.2014 12:18

dziękuję za ten link, piękny artykuł o kościele nagórzyckim

Peter 08.01.2014 20:57

Dzienx za info.

Andrzej 15.01.2014 12:04

Przeniesienie mogło mieć różnorakie powody myślę, jednak nad faktem II rozbioru i koncentracji dóbr w obliczu zmian

Lesiu 08.01.2014 10:58

byłaby niezła gratka dla Nagórzyc gdyby istniał jeszcze drewniany kościół i razem z Grotami Nagórzyce byłyby niezłą atrakcją dla turystów.

Jarosław Pązik 08.01.2014 10:54

Pytanie do mieszkających w Nagórzycach. Czy ktoś ma jakieś wiadomości na temat tej kamiennej chrzcielnicy opisywanej przez Rumszewicza?

były mieszkaniec Nagórzyc 08.01.2014 12:08

ta kamienna chrzcielnica stoi przed kościołem w Chorzęcinie, przniesiono ją tam z Nagórzyc kiedy pobudowano w Chorzęcinie kościół, tak mi opowiadano kiedy byłem dzieckiem i dlatego udzielam tej informacji.

Jarosław Pązik 08.01.2014 12:21

Serdecznie dziękuję za info.

B T 08.01.2014 22:23

RACJA JA TEZ OTYM SLYSZALEM

bt 14.03.2017 22:31

Jarek stoj w Chorzecinie zaras przy brawie po lewej stronie

Ola 08.01.2014 10:28

szkoda że kościółek modrzewiowy ze Słowackiego nie przeniesiono w miejsce po zniszczonym niegdyś kościółku nagórzyckim, przecież to uświęcone miejsce wielowiekowymi modlitwami pokoleń mieszkańców tej ziemi.